ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Πέμπτη, 31 Μαΐου 2007


"I don't speak of anything other than that which I can make and I make. I achieve my goals when my voice and I can change something in the people's misery. That makes me happy. I am the daughter of poverty and I am speaking to the poor ones from this place of mine which is theirs too. It's great that Tunisia thought about the human being. That's the most important thing. I hope that my presence and my voice help reduce the people's pain. I hope that Tunisia be role modeled by other Arab countries to think likewise of their peoples."
Fairuz's message to the Tunisians during her concert in Tunis, 1998.

The REAL symbol of Lebanon, Fairuz, the Lebanese singer has enjoyed star status throughout the Arab world since recording her first performences in Damascus in the 1950's. With over 1500 songs and musicals to her name the legend of today is yesterday's shy little village girl. The superstar of today is yesterday's chorus member at a radio station. The one acclaimed by crowds as magical, brilliant and fascinating is still the one that continues to experience a special joy as she sings and spots the absorbed attention of a single anonymous listener in a crowd. Born in an Assyrian Orthodox Christian family from the town of Jabal Al Arz Fairuz grew up in 'Zkak el Blatt' an old neighborhood in Beirut. She began her musical career as a chorus member at the Lebanese Radio Station. In the late 1950s her talent as a singer became fully acknowledged. Met with unprecedented enthusiasm, Fairuz's early songs featured the singer's distinct vocal timbre and lyrics expressing romantic love and nostalgia for village life. They meshed with a delicate orchestral blend in which certain Arab instruments figured prominently but which also subtly incorporated European instruments and European popular dance rythms. She also sometimes sang adaptations Arab folk tunes. By the early1960s Fairouz was already one of the main attractions of the annual Baalbeck Festivals and a celebrety not only in Lebanon but throughout the Arab world. The dissemination of hundreds of songs, many musical plays and several films had widened her audience to include Arabs living in Europe and the Americas. During most of her singing career, Fairuz was part of a three-member team which included the two Rahbani brothers. Generally, her lyrics were written by Mansour Rahbani, and the tunes were composed and arranged by his brother 'Assi, Fairuz's former husband. Fairouz's songs owe a great deal to the musical and poetic genius of these two Lebanese artists. In recent years they have also reflected the composing talent of Ziad Rahbani, Fairouz's son. In addition, they testify to Fairouz's broad musical background, which encompasses Christian liturgical forms as well as the secular traditions of Arab music. The Fairuz-Rahbani legacy is a peculiarly twentieth-century cultural phenomenon. During the early postwar decades, most urban communities in the Arab world underwent rapid expansion, partly because of an influx of population from the rural areas. The city of Beirut in particular had absorbed a substantial number of people whose ethnic and social roots went back to various Lebanese villages, especially those in the mountainous regions of central and northern Lebanon. Politically and socially influential, this segment provided fertile ground for the rise of a new artistic tradition - music, dance, poetry, fashions, handicrafts - whose context was unmistakably urban but whose ration was folk and rural. For the girl who loved to sing to her friends and neighbors in the little village of 'Debbieh' where her grandmother lived, it was an overwhelming experience when, in 1957, Lebanon's President Chamoun presented Fairuz with the "Cavalier", the highest medal ever conferred on a Lebanese Artist. Twelve years later, a memorial Lebanese stamp was issued in her name. Meeting royalty, once an experience she had expected to encounter only in the fairy tales of her childhood, has become a reality for her. King Hassan II of Morocco not only invited her to perform at the Royal Palace but appeared in person to greet her at the Rabat airport.In 1963, King Hussein of Jordan presented her with the Medal of Honor, followed by his Majesty's Gold Medal in 1975. In Brazil, the crowds attempted to carry her with her limousine. In 1981, while touring in the U.S., she was honored by Senators, Governors and Mayors of various cities. The influx of Americans attending her concerts became evident. A scholar from Harvard University, Barry Hoberman wrote: "Quite simply, Fairuz is one of the world's nonpareil musicians and outstanding Artists, an international treasure of the order of Rostropovich, Sills, Ravi Shankar, Miles Davis, Sutherland, Pavarotti and Dylan."Describing one of her most memorable record breaking concerts at the Royal Festival Hall in London, the Daily Mail wrote: "The box office was besieged as never before. Tickets changed hands at more than l,000 Pounds on the black market. Takings reached a record, breaking the previous best when Frank Sinatra was in town. And who was the star that packed them in last night? Madonna? Springsteen? Domingo? Horowitz? No ... FAIRUZ, the top female singer in the Arab world."She has sung about 1500 songs and sold about 80 million units of records around the world, but what remains her greatest achievement in terms of vocal performance and talent is the CD of the Orthodox Great Friday Prayers that she recorded in 1965 in Lebanon and then again in 1985 in the Notre Dame de Paris Cathedral in France, both live performances in churches. Her voice simply transcends the human hearing range and nature to reach an ethereal state that takes you beyond a mere hearing experience. Any one around the world who has the chance to hear her holy prayers, no matter what religion or sect, has the chance to experience heaven on earth, or at least to know how an angel’s voice sounds. Fairuz sang in many internationally famous venues like the Royal Albert Hall in London in 1962, in Carnegie Hall, New York in 1971, London Palladium in 1978, Paris Olympia in 1979, and in the Royal Festival Hall, London in 1986. At the age of 73, and to the amazement of her fans, still has the same angelic voice that has enchanted millions for decades and after undergoing several tests in United States, seems to have solid vocal cords that didn't change much in structure with aging, a rarity among recording artists who strain their vocals most of their lives. She is considered the most popular and respected living Arab singer.
In the selected songs below are represented the different stages of Fairouz's career and the different styles she sang. The first two tracks are two masterpieces from Arabic classical poetry. Ya Meet Masa belongs to the Lebanese/Shami folklore. Zourouni is a rearrangement of a famous song by Sayed Darwish. Ghannaitu Makkah and Bisan are examples of the many songs she sang for other Arab countries. Ya Ana Ya Ana is a reorchestration of the 40th Symphony by Mozart.'Oudak Rannan is one her fabulous songs, remixed here by her son Ziad. Mosh Fara'h Ma'ay is a composition of Ziad, with whom she moved along to the heart of modern Arabic music.

1. Ohibbu Min Al Asmaa00:03:15
2. Alf Lailah
3. Ya Meet Masa
4. Zorouni
5. Ghannaitu Makkah
6. Bisan

7. Shatt Iskindiryah
8. Nehna Wel Amar Jeeran
9. Ya Ana Ya Ana
10. 'Oudak Rannan (Remix)

11. Mosh Fara'h Ma'ay

From Oriental Melodies.com


Στην Αίγυπτο δύο πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ, οι Πυραμίδες και η φωνή της Ουμ Καλσούμ».
Αυτή είναι η απάντηση που θα δώσει κάθε Αιγύπτιος που θα συναντήσουμε στους δρόμους του Καΐρου, σε ανάλογο ερώτημα που θα του θέσουμε. Και είναι αυτή ακριβώς η απάντηση που μας βγάζει έξω από τον μικρό κόσμο που τελικά κινούμαστε, έτσι ώστε ίσως κάποια στιγμή ανακαλύψουμε ότι υπάρχουν και άλλες σημαντικές κουλτούρες από τη δική μας, και κυρίως την αγγλοσαξονική που έχει συντρίψει τα πάντα στον τομέα της μουσικής. Η σειρά «Arabian Masters», η οποία καταπιάνεται με τα πορτρέτα των μεγάλων της αραβικής μουσικής του 20ού αιώνα, έχει ήδη αρχίσει τις επανεκδόσεις δίσκων πολύ σημαντικών μουσικών, όπως Μοχάμεντ Αμπντέλ Γουαχάμπ, Ουμ Καλσούμ, Αμπντέλ Χαλίμ Χαφέζ, Καζίμ Ελ Σαχέρ, Ασαλάχ και Ναγκάτ μεταξύ άλλων. Καταπιάνεται με συνθέσεις που στα χέρια του πρίγκιπα της αραβικής μουσικής Γουαχάμπ αλλά και των αδελφών Rahbani γνώρισαν τη μεγαλύτερη δόξα της στον αιώνα που πέρασε, συναγωνιζόμενες ακόμη και αυτές που ερμήνευσαν όλα τα ιερά τέρατα του δυτικού κόσμου, αφού για κάθε Μαρία Κάλας οι Αραβες αντιτάσσουν με... τολμηρή άνεση μία Ουμ Καλσούμ και για κάθε Εντίθ Πιαφ, μία Φεϊρούζ.
Η αραβική μουσική πέρασε βεβαίως από πολλά στάδια ώσπου να καταλήξει σήμερα στον εξηλεκτρισμένο ήχο, γνωστό και ως «ράι». Στις αρχές του αιώνα το είδος του τραγουδιού που ευδοκιμούσε στην Αίγυπτο ήταν κυρίως το τουρκικό και χρειάστηκε να επέμβει ο σημαντικός συνθέτης Σαγιέντ Νταργουίς για να το επαναφέρει στα γούστα του μέσου Αιγυπτίου. Αναμφισβήτητα όμως ο σημαντικότερος όλων ήταν ο Μοχάμεντ Αμπντέλ Γουαχάμπ. Από τη δεκαετία του '30 ως και τη δεκαετία του '70 υπήρξε για τον αραβικό κόσμο ο πατέρας του μοντέρνου αιγυπτιακού τραγουδιού. Κάθε Αραβας ή Αιγύπτιος είχε δεν είχε χρήματα αγόραζε τους δίσκους του ή τις κασέτες του που πωλούνταν παντού, ακόμη και αν αυτά τα χρήματα ήταν αναγκαία για τη διαβίωσή του. Η σαγηνευτική φωνή του έφερνε στο μυαλό τους την περίοδο εκείνη που η αραβική μουσική ήταν η επιτομή της διασκέδασης. Ο θάνατός του το 1991 από καρδιακό επεισόδιο έκλεισε μια καριέρα 74 χρόνων, ένα διάστημα κατά το οποίο συνέθεσε παραπάνω από 1.800 ρομαντικά και πατριωτικά τραγούδια, τα οποία ερμήνευσαν τα μεγαλύτερα ονόματα με γνωστότερη φυσικά την Ουμ Καλσούμ. Ο δίσκος περιλαμβάνει το περίφημο ομότιτλο «Cleopatra» που διαρκεί 24 λεπτά, συνήθης διάρκεια στις συνθέσεις του Γουαχάμπ. Η συνεισφορά του στη μουσική της Αιγύπτου έγκειται στη σύνθεση παραδοσιακών ήχων της Αιγύπτου με τη δυτικότροπη όμως τεχνική. Είναι αυτός που εισήγαγε τα δυτικά όργανα και ας ήταν ο ίδιος βιρτουόζος του λαούτου. Στη χώρα του ήταν επίσης πολύ γνωστός για την υποκριτική του τέχνη και τη συμμετοχή του σε δεκάδες ταινίες που λατρεύτηκαν. Ο θάνατός του σε ηλικία 90 ετών βύθισε στο πένθος ολόκληρο τον αραβικό κόσμο.
Κάτι βεβαίως που συνέβη σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό και στην περίπτωση της Ουμ Καλσούμ, της άλλης σημαντικής της σειράς. Το αηδόνι της Ανατολής, το άστρο της Ανατολής, η αλάθητη, η «Μάνα» όπως τη λέει κάθε Αιγύπτιος ακόμη και σήμερα. Λέγεται ότι για πολλά χρόνια όταν βρισκόσουν στο Κάιρο και αναζητούσες μια διεύθυνση σε προσανατόλιζαν πάντα σε σχέση με το σπίτι της Καλσούμ ή το «Ροζ σπίτι» όπως το έλεγαν. Τέτοια ήταν και παραμένει ακόμη η φήμη της μεγάλης τραγουδίστριας. Της επαναστάτριας κατά πολλούς, αφού το 1906 που γεννήθηκε αλλά και την επόμενη δεκαετία που άρχισε να τραγουδά ήταν αδιανόητο για μια γυναίκα της εποχής να κάνει καριέρα στο τραγούδι. Την πρώτη της μάλιστα «παράσταση» έδωσε ντυμένη με τα ρούχα του αδελφού της στο παζάρι και το αντίτιμο ήταν ένα πιάτο μαχαλαμπί (κάτι σαν τον χαλβά). Η συνεργασία της όμως με τον Μοχάμεντ Αμπντέλ Γουαχάμπ στα 16 χρόνια της άλλαξε τη ζωή της. Και ήταν η δεύτερη περίοδος που ξεκινά από το 1945, η οποία έχει να επιδείξει μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές του αραβικού τραγουδιού που χαρακτήρισε το στυλ της Ουμ Καλσούμ. Τραγούδια διάρκειας, πολλές φορές 60 λεπτών, όπου τη μουσική που ξεφεύγει από τη μονοτονική αραβική παίζουν 50μελείς ή και μεγαλύτερες ορχήστρες και χαρακτηριστικό γνώρισμά της είναι οι μεγάλες εισαγωγές και η αλλαγή της μελωδίας έπειτα από κάθε κουπλέ. Την τελειότητα στη γραφή αυτού του είδους έφθασε το διάσημο δίδυμο στο τραγούδι «Ιντα Ουμρι» («είσαι η ζωή μου»), το οποίο σε επανακυκλοφορία τού 1990 ήλθε πρώτο σε πωλήσεις σε όλα τα αραβικά κράτη. Ιστορικές έχουν μείνει οι πρώτες Πέμπτες κάθε μήνα από τον Οκτώβριο ως τον Μάιο, όπου το ραδιόφωνο στην Αίγυπτο, και όχι μόνο, μετέδιδε μαγνητοφωνημένες συναυλίες της μεγάλης τραγουδίστριας με αποτέλεσμα να νεκρώνουν τα πάντα, αφού ο κόσμος τις παρακολουθούσε με θρησκευτική ευλάβεια.
Οι άλλοι σταρ που συμπληρώνουν σειρά είναι ο επίσης Αιγύπτιος Αμπντέλ Χαλίμ Χαφέζ, ο οποίος είναι από τους κύριους εκπροσώπους του νέου αραβικού τραγουδιού. Στον δίσκο του «Kariat Al Fengan» διαφαίνεται σαφώς το μεγάλο ταλέντο του, η μοναδική φωνή του και το χάρισμα να τραγουδά από την ψυχή του. Νέος είναι και ο Ιρακινός Καζίμ Ελ Σαχέρ, του οποίου ο δίσκος «La Ya Sadiki» κυκλοφόρησε το 1990 και περιέχει το ομότιτλο τραγούδι διάρκειας 47 λεπτών, ένα τραγούδι αρκετά κοντά στη λογική των τραγουδιών της Καλσούμ. Αλλες σημαντικές μορφές είναι οι τραγουδίστριες Αζαλάχ και Ναγκάτ και βεβαίως με ενδιαφέρον περιμένουμε τις ηχογραφήσεις της μεγαλύτερης λιβανέζας τραγουδίστριας Φεϊρούζ, που μαζί με την Καλσούμ θα έχουν παραπάνω από έναν δίσκο στη σειρά.


Τετάρτη, 30 Μαΐου 2007


خبرني عن أخبارو شو أخبارو
ان شا الله ما بو شي
كل مرة بصدف جارو وهيدا جارو، ما بفهّم شي
بيحكيلي خبريات وبيحكي عموميات
وبيبرم ساعة عالكلمة وما بتطلع هي بالذات
وبياخذني وبيرجعني وبينسّيني
نساني والله نسيت

أنا ما قلتللوا شي، هوي خرب كل شي
هوي معلّم مش متعلّم من عمرو الماضي شي
والدكنجي مابيحكي ولبلأول ما بيحكي
وطالعلي جارو وهيدا جارو ما بيفهّم شي
يا بعرف عن أخبارو شي خبرية، يا بيصيرلي شي
خبرني إنو جارو شو دبّارو معقولة هالشي
بيحكي بين شفافو، بيجاوب بكتافو
يعني الحكي مش متل الشوفة فعلاً لو حدا شافو
بيتعبني وبينكدلي العيشة وديني بكاني والله بكيت

فجأة بيروح بيسوح لا إحساس ولا روح
لا ما بيسأل لا ما بيعتل همي ولا لو عم نوح
وعا أهلو ما معرّفني وعا صحابو ما مشوفّني
وطالعلي جارو هيدا جارو أبداً جارو
وما بفهّم شي

By Riad Rahbani


يامريم البكر فقت الشمس والقمر

وكل نجم بأفلاك السماءسرى

يا نجمة الصبح شعي في معابدنا

ونوري عقلنا والسمعوالبصر


To Beirut- peace to Beirut with all my heart,
And kisses to the sea and clouds,
To the rock of a city that looks like an old sailor's face.
From the soul of her people she makes wine,
From their sweat, she makes bread and jasmine.
So how did it come to taste of smoke and fire?

Joseph Harb

Τρίτη, 29 Μαΐου 2007


Ο άνθρωπος του Θεού μεθάει χωρίς κρασί
Ο άνθρωπος του Θεού χορταίνει χωρίς κρέας
Ο άνθρωπος του Θεού είναι χαμένος και σαστισμένος
Ο άνθρωπος του Θεού δεν τρώει ούτε κοιμάται
Ο άνθρωπος του Θεού είναι βασιλιάς κάτω από τον μανδύα του δερβίση
Ο άνθρωπος του Θεού είναι θησαυρός μέσα σε ερείπια
Ο άνθρωπος του Θεού δεν είναι από αέρα και γη
Ο άνθρωπος του Θεού δεν είναι από φωτιά και νερό
Ο άνθρωπος του Θεού είναι άπειρη θάλασσα
Ο άνθρωπος του Θεού βρέχει μαργαριτάρια χωρίς σύννεφο
Ο άνθρωπος του Θεού έχει εκατοντάδες φεγγάρια και ουρανούς
Ο άνθρωπος του Θεού έχει εκατοντάδες ήλιους
Ο άνθρωπος του Θεού είναι σοφός από την αλήθεια
Ο άνθρωπος του Θεού δεν έμαθε από βιβλία
Ο άνθρωπος του Θεού είναι πέρα από πίστη και απιστία
Για τον άνθρωπο του Θεού το σωστό και το λάθος είναι το ίδιο
Ο άνθρωπος του Θεού έχει ξεφύγει από το μη είναι
Ο άνθρωπος του Θεού δοξάζεται από όλους
Ο άνθρωπος του Θεού είναι κρυμμένος, Σάμσι-Ντιν
Τον άνθρωπο του Θεού να ψάξεις και να βρεις.

Ποίημα του Ρουμί
Jalal ad-Din Muhammad al-Rumi (1207-1273).

Τίποτα δεν είναι πιο συγκλονιστικό για έναν άθεο από το να βιώνει την έκσταση του Θείου στους άλλους...


Κατά καιρούς έχουν γραφεί διάφορα για τις σχέσεις των Ελλήνων της Τουρκοκρατίας με τους λεγόμενους Μεβλεβί δερβίσηδες. Οι Μεβλεβί ήταν ένα από τα μοναστικά τάγματα των μουσουλμάνων σουνιτών (δηλ. των παραδοσιακών μουσουλμάνων). Ιδρυτής του τάγματος των Μεβλεβί φέρεται ο Μεβλανά Τζελαλεδίν Ρουμί τον 13ο αιώνα. Ο Μεβλανά εμπνεόταν από την ιδέα ότι μπορούσε να επιτευχθεί, βάσει μιας κοινής φιλοσοφικής αρχής, η ένωση όλων των θρησκειών. Η βάση του Μεβλεβισμού ήταν το Ικόνιο της Μικράς Ασίας, αλλά διαδόθηκε σε όλη τη Μικρά Ασία. Το τάγμα καταργήθηκε διά νόμου με τη δημιουργία του κράτους των Νεοτούρκων του Κεμάλ Ατατούρκ (1923).
Ο Μεβλανά λέγεται ότι συμπεριφέρθηκε σε όλο το διάστημα της ζωής του με ανοχή στους χριστιανούς, και δεχόταν τον Χριστό ως προφήτη, σύμφωνα με το Κοράνι.
Αρκετοί Ελληνες φαίνεται να προσχώρησαν στο τάγμα των Μεβλεβί, ειδικά κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας. Το παρόν άρθρο αποκαλύπτει ότι ένας από αυτούς ήταν και ο Πέτρος ο Πελοποννήσιος, ο αποκαλούμενος Λαμπαδάριος (1730-77). Η σημασία της αποκάλυψης αυτής είναι τεράστια, διότι ο Πέτρος θεωρείται η μεγαλύτερη μουσική φυσιογνωμία της μεταβυζαντινής περιόδου, και ο συνθέτης των περισσότερων έργων θρησκευτικής μουσικής που ακούγονται μέχρι σήμερα στην ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία. Ας σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα είχαμε μόνο ενδείξεις για τη σχέση του Πέτρου με τους δερβίσηδες. Νέα στοιχεία όμως που ήλθαν πρόσφατα στο φως πείθουν ότι υπήρξε και ο ίδιος μέλος του τάγματος.
Γνωρίζουμε ότι ο Πέτρος γεννήθηκε στην Πελοπόννησο, σε κάποιο χωριό της Λακωνίας. Οι γονείς του ήσαν φτωχοί ξυλοκόποι και δεν μπορούσαν να θρέψουν την οικογένεια. Κάποτε πέρασε από το χωριό του ένας έμπορος από τη Σμύρνη που γύριζε την Πελοπόννησο, και βλέποντας τον Πέτρο προσφέρθηκε να τον πάρει μαζί του στη Σμύρνη, όταν θα τέλειωνε τις δουλειές του. Εν τω μεταξύ ο πατέρας του σκοτώθηκε σε μια συμπλοκή με Τουρκαλβανούς, και η μητέρα του τον έστειλε στη Μονή Αγ. Λαύρας (Μέγα Σπήλαιο). Εκεί τον βρήκε ευτυχώς ο περιοδεύων έμπορος και τον πήρε μαζί του στη Σμύρνη.
Από εκεί και μετά η εξέλιξη του Πέτρου ήταν ραγδαία. Λόγω της φυσικής του κλίσης στη μουσική, και με τη βοήθεια ενός εκλεκτού δασκάλου εκκλησιαστικής μουσικής στη Σμύρνη, ο Πέτρος διέπρεψε τόσο στον τομέα αυτόν, ώστε όταν έφθασε στην Κωνσταντινούπολη (γύρω στο 1760) διορίστηκε αμέσως βοηθός του διευθυντή του αριστερού χορού (Λαμπαδαρίου) στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Οταν μετά από λίγα χρόνια πέθανε ο διευθυντής, ο Πέτρος διορίστηκε ο ίδιος αριστερός χοράρχης, παρακάμπτοντας την τάξη που ήθελε να περάσει πρώτα από τη θέση του βοηθού του δεξιού χοράρχη. Τελικά πέθανε στη θέση αυτή από επιδημία πανώλους.

Η μύηση στους δερβίσηδες

Αυτή είναι η επίσημη εκδοχή των γεγονότων σύμφωνα με εκκλησιαστικούς βιογράφους. Ωστόσο, το παρόν άρθρο καλεί τον φιλίστορα αναγνώστη σε ένα διαφορετικό (αν και παράλληλο) ταξίδι μέσα από μαρτυρίες που δείχνουν ότι ο Πέτρος πρέπει να μυήθηκε στους Μεβλεβί όντας στη Σμύρνη. Οι μαρτυρίες βασίζονται στην ιστορία μιας κοινότητας λακώνων αποίκων στην κωμόπολη Σίλλη, μεταξύ Ικονίου και Σμύρνης. Τον 13ον αιώνα ένας σελτζούκος σουλτάνος μετέφερε στη Σίλλη 7 λακωνικές οικογένειες για να περιποιούνται ένα χριστιανικό ναό, μετά από θαύμα που του είχε γίνει: είχε προσπαθήσει να γκρεμίσει τον ναό για να χτίσει τζαμί, όταν φλόγες βγήκαν από αυτόν και έκαψαν τους παρισταμένους.
Με την ίδρυση όμως αργότερα του τάγματος των Μεβλεβί στο Ικόνιο, αρκετοί Λάκωνες μυήθηκαν στη νέα αυτή φιλοσοφία και κάποιοι έγιναν δερβίσηδες. Παρ' όλα αυτά, περιηγητές αναφέρουν ότι μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα οι χριστιανοί κάτοικοι της Σίλλης μιλούσαν τη λακωνική διάλεκτο. Οι Λάκωνες αυξήθηκαν τόσο ώστε, πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών (1923), τα 3/4 των κατοίκων της Σίλλης (7.500) ήσαν έλληνες απόγονοί τους. Καθώς οι Λάκωνες της Σίλλης είχαν στενές εμπορικές σχέσεις με τη Σμύρνη, δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε τον Λάκωνα Πέτρο να έρχεται σε επαφή μαζί τους και (πιθανόν) να μυείται στη Μεβλεβί φιλοσοφία.
Αυτό που θα τράβηξε αμέσως τον Πέτρο πρέπει να ήταν η χρήση της μουσικής στις τελετουργίες των δερβίσηδων. Από την ίδρυση του τάγματός του, ο Μεβλανά εισήγαγε ως ειδικό κανόνα για όλα τα μοναστήρια του τη μουσική και τον χορό. Η μουσική ήταν τραγούδι συνοδευόμενο από αυλό και τύμπανο. Ο χορός ήταν μια συνεχής περιστροφή των μοναχών γύρω από τον εαυτό τους, η οποία, σε συνδυασμό με τον χιτώνα τους που έπαιρνε σχήμα κύκλου, συμβόλιζε τον κυκλικό και αρμονικό χορό των αστεριών γύρω από ένα κεντρικό σημείο.
Από το δερβίσικο μοναστήρι της Σμύρνης (ή και του Ικονίου), όπου με το χάρισμα της σπάνιας φωνής του θα έκανε τον τραγουδιστή, ο Πέτρος εστάλη στο αντίστοιχο μοναστήρι της Πόλης. Εδώ οι μαρτυρίες για τη συμμετοχή του Πέτρου στην εσωτερική ζωή των δερβίσηδων, καθώς και για την πλατειά αποδοχή που είχε από αυτούς είναι περισσότερες.

Ενα ευφυές κόλπο

Το πιο εντυπωσιακό περιστατικό από τη δράση του στους δερβίσικους κύκλους συνέβη το 1770, με την έλευση στην Κωνσταντινούπολη τριών μουσικών από την Περσία που έφεραν μαζί τους μια σύνθεση για να την παρουσιάσουν στον σουλτάνο. Οι μουσικοί της Πόλης θορυβήθηκαν ότι θα εθίγετο το κύρος τους και απευθύνθηκαν στον Πέτρο, ο οποίος μεταχειρίστηκε το επόμενο τέχνασμα για να κατατροπώσει τους πέρσες μουσικούς. Εβαλε τους δερβίσηδες του μοναστηριού του Πέραν να προσκαλέσουν τους τρεις ξένους μουσικούς σε γεύμα και μετά το φαγητό να τους παρακαλέσουν να τους τραγουδήσουν τη σύνθεση. Αυτός εν τω μεταξύ ήταν κρυμμένος και κατέγραφε το τραγούδι σε νότες.
Οταν τελείωσε την καταγραφή, ο Πέτρος εμφανίστηκε ως νεοαφιχθείς και μετά τις συστάσεις ζήτησε από τους Πέρσες να ακούσει και ο ίδιος τη σύνθεσή τους. Το τραγούδι δεν πρόλαβε να τελειώσει και ο Πέτρος παρατήρησε ενοχλημένος ότι το έργο ήταν δικό του και οι Πέρσες πρέπει να το είχαν μάθει από κάποιον μαθητή του στην Περσία! Αν δεν τον πίστευαν μάλιστα, θα μπορούσε να τους το αποδείξει παίζοντάς το ο ίδιος, πράγμα που έκανε. Οι Πέρσες, όπως ήταν φυσικό, εξαγριώθηκαν και επακολούθησε συμπλοκή, στην οποία βρήκαν ευκαιρία οι δερβίσηδες και συνέλαβαν τους Πέρσες ως ταραχοποιούς. Μετά από λίγες μέρες τους έστειλαν κακήν κακώς στην Περσία σαν αγύρτες.
Ως επιβράβευση μάλιστα της απαράμιλλης μουσικής αντίληψης αλλά και της αφοσίωσης του Πέτρου, οι δερβίσηδες καταχώρισαν το όνομά του στο ιερό τους βιβλίο με την προσθήκη του επιθέτου χιρσίζ (δηλ. κλέφτης) Πέτρος. Το ίδιο όνομα χαράχτηκε και πάνω στο δεύτερο μαυσωλείο στην εσωτερική πύλη του μοναστηριού του Πέραν, πράγμα που μπορεί να διακρίνει μέχρι σήμερα κάθε επισκέπτης στην Πόλη. Η προσθήκη επιθέτων ήταν μια ιερή και συμβολική πράξη για τους δερβίσηδες, και απενέμετο μόνο σε μέλη τους με αναγνωρισμένη δράση. Εν προκειμένω, η λέξη χιρσίζ, που σημαίνει και ληστής, συμβολίζει αυτόν που στερεί το κακό από τη δύναμή του.
Ενα ακόμη ενδεικτικό περιστατικό συνέβη ήταν ο Πέτρος επισκέφθηκε ένα φίλο του μουεζίνη (μουσουλμάνο ψάλτη). Οταν ήρθαν σε ευθυμία στο τραπέζι, ο Πέτρος έψαλε την προσευχή του μουεζίνη σε άλλον ήχο απ' ό,τι συνηθίζετο, πράγμα που προκάλεσε τον θαυμασμό του μουσουλμάνου, ο οποίος του ζήτησε να την παρουσιάσει το πρωί από τον μιναρέ αντ' αυτού, όπερ και εγένετο. Η νέα ερμηνεία άρεσε πολύ και στον σουλτάνο, που ζήτησε να μάθει ποιος ήταν ο εκτελεστής και, μαθαίνοντας τα καθέκαστα, διέταξε να συλληφθεί ο ιερόσυλος Πέτρος. Στο δικαστήριο ο Πέτρος προσποιήθηκε τον παράφρονα, παίζοντας με καρύδια, με αποτέλεσμα οι δικαστές να τον απαλλάξουν.
Αλλά το γεγονός που εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η ενεργός συμμετοχή των δερβίσηδων στην κηδεία του (1777). Ηταν μια αντιστροφή της μοίρας: όταν 5 αιώνες πριν (1273), ο Μεβλανά κηδευόταν στο Ικόνιο, στην κηδεία του παρέστησαν εκτός των μουσουλμάνων και χριστιανοί κρατώντας το Ευαγγέλιο και ψάλλοντας πένθιμους ύμνους. Οταν ρωτήθηκε ένας χριστιανός γιατί έκλαιγε απαρηγόρητα, απάντησε: «Τιμούμε τον Μεβλανά σαν τον Μωυσή, τον Δαβίδ και τον Ιησού της εποχής μας. Είμαστε όλοι οπαδοί και μαθητές του».
Κατά τον ίδιο τρόπο, με το άγγελμα του θανάτου του Πέτρου, οι δερβίσηδες της Πόλης, παίρνοντας την άδεια του Πατριάρχη, συγκεντρώθηκαν στο νεκροταφείο των Ορθοδόξων, όπου μετά το τρισάγιο και την κατάθεση της σορού στον τάφο, έψαλαν τον παθητικό σκοπό τους με τον αυλό. Μάλιστα, ένας απ' αυτούς, κατεβαίνοντας στον τάφο και κρατώντας στα χέρια τον αυλό του, είπε τα εξής: «Αείμνηστε δάσκαλε, δέξου και από μας, τους ορφανούς μαθητές σου, το στερνό τούτο δώρο, για να συμψάλλεις με αυτό στον Παράδεισο μαζί με τους αγγέλους». Και αφήνοντας τον αυλό στην αγκαλιά του νεκρού, βγήκε από τον τάφο δακρυσμένος.

Φιλολογικές μαρτυρίες

Εκτός από τα ιστορικά τεκμήρια, άλλες φιλολογικές μαρτυρίες ενισχύουν περαιτέρω την πεποίθηση ότι ο Πέτρος υπήρξε και ο ίδιος δερβίσης. Οι φιλολογικές μαρτυρίες προέρχονται από χειρόγραφα που περιέχουν μουσικές συνθέσεις του Πέτρου. Ο Πέτρος συνέθεσε γύρω στα 100 εξακριβωμένα τραγούδια κοσμικής μουσικής, όπου χρησιμοποιεί τουρκικές κλίμακες και ρυθμούς, αλλά ελληνικό στίχο. Το πιο αποκαλυπτικό τραγούδι μιλάει εύγλωττα για την πρόθεση του Πέτρου να ασπασθεί τη δερβίσικη ζωή, ως αποτέλεσμα ερωτικής απογοήτευσης:

Σαν δεν ήθελες φιλίαν, τι με έδιδες αιτίαν;
Εγώ θα αποφασίσω σαν δερβίσης πια να ζήσω.
Ολα πλέον τα του κόσμου να τα βγάλω απ' εμπρός μου.
Και συ μ' έδωκες αιτία, και λοιπόν γιατί η κακία;

Είναι πράγματι γνωστό ότι ο Πέτρος δεν παντρεύτηκε ποτέ. Τούτο όμως δεν ήταν συνηθισμένο στις τάξεις των ψαλτών του Πατριαρχείου: ο μαθητής και διάδοχός του, Πέτρος Βυζάντιος, έχασε τη θέση του Πρωτοψάλτη εξαιτίας της δευτερογαμίας του, που απαγορευόταν στους ψάλτες κατά τους ιερούς κανόνες! Η ερωτική απογοήτευση ως λόγος που ώθησε τον Πέτρο να απαρνηθεί τα εγκόσμια φαίνεται πολύ πιθανός, αφού άλλη σύνθεσή του φέρει τον τίτλο «Πέτρου Πελοποννησίου, ένεκα έρωτος. Τούτου δε αντίκειται το "Η ωραιότης" του Ιακώβου».
Ως προς το ποια πρέπει να ήταν η θέση του Πέτρου στο τάγμα των Μεβλεβί, δεν είναι πολύ δύσκολο να εικάσει κανείς, αφού μεταξύ των βαθμούχων του τάγματος συγκαταλέγονταν και οι μουσικοί, οι πλέον σημαντικοί από τους οποίους ήσαν ο επί της ορχήστρας των Μεβλεβί, ο αποκαλούμενος «Σερ Κουντουμί» (από το οθωμανικό τύμπανο, το κουντούμ), δηλ. ο αρχιμουσικός, και ο Αρχιαυλητής. Κοντά σε αυτούς δεσπόζουσα θέση είχε ο δερβίσης που έψαλε το Δοξαστικό (το λεγόμενο Μεβλεβί Νατί) πριν από την εκτέλεση της τελετής του χορού. Ο Πέτρος, λόγω της χαρισματικής φωνής του, πρέπει να συγκαταλεγόταν στην τελευταία κατηγορί

Γιάννης Πλεμμένος


Ο μεγαλύτερος περσόφωνος Σουφιστής μυστικός και ποιητής. Το εκτενές ποιητικό λυρικοδιδακτηκό του έργο με τίτλο «Μασναβή» (Πνευματικά δίστιχα) άσκησε ευρύτατη επίδραση στην ισλαμική μυστική σκέψη και ποίηση. Μετά τον θάνατο του, οι μαθητές του οργάνωσαν το αδελφικό τάγμα των Μεβλεβήδων , γνωστό στην Δύση ως "Οι Στροβιλιζόμενοι δερβίσηδες".
Ο πατέρας του, ο Μπαχά αντ-Ντιν Ουολόντ, ήταν διακεκριμένος μυστικός θεολόγος, συγγραφέας και δάσκαλος. Η οικογένεια εγκατέλειψε το Μπαλχ γύρω στο 1218 λόγω τής απειλούμενης εισβολής των Μογγόλων και έπειτα από μακρά περιπλάνηση, κατά την οποία επισκέφθηκε πιθανώς την Νισαπούρ και πραγματοποίησε προσκύνημα στην Μέκκα, εγκαταστάθηκε από το 1228 στο Ικόνιο, πρωτεύουσα των Σελτζούκιδων. Έναν χρόνο αργότερα, ο Ρουμί μυήθηκε στις μυστικές θεωρίες που είχαν διαμορφωθεί στο Ιράν. Πιθανώς τότε, αν όχι ήδη από παλαιότερα, απέκτησε επαφή με κύκλους Σουφιστών στην Συρία. όπου ίσως γνώρισε τον μεγάλο μυστικό φιλόσοφο Ιμπν-αλ-Αραμπί, ο οποίος μια φορά βλέποντας τον Ρουμί να ακολουθήσει τον πατέρα του είπε: «Ιδού ο ωκεανός που βαδίζει πίσω από τη λίμνη».
Ο Σουφισμός ως φιλοσοφικό κίνημα γεννήθηκε μέσα στους κύκλους των τεχνιτών των πόλεων που δεν δεχόταν την χλιδή της αριστοκρατίας. Οι Σούφιοι επέκριναν τα γήινα πλούτη, αποδοκίμαζαν την επιδεικτική ευσέβεια του ισλαμικού ιερατείου, δίδασκαν ότι η αγάπη προς των πλησίον και οι καλές πράξεις σημαίνουν πολύ περισσότερο παρά η εκτέλεση των ιεροτελεστιών. Η διδασκαλία τους έλεγε πως η προσωπικότητα μπορεί να προοδεύει μόνο στον δρόμο της άρνησης από την κοσμική ζωή και με αναζήτηση του εσωτερικού της κόσμου.Η σημαντική καμπή στην ζωή του συνέβη το 1244 όταν γνώρισε στους δρόμους τού Ικονίου τον περιπλανώμενο δερβίση Σαμς αντ-Ντιν (Ήλιος τής θρησκείας) από την Ταυρίδα, ο οποίος τού αποκάλυψε τα μυστήρια τού θείου μεγαλείου και κάλλους. Ο απόλυτος δεσμός του με τον Σαμς προκάλεσε τις κλιμακούμενες αντιδράσεις τής οικογένειας του. Τελικά, το 1247. ο Σαμς εξαφανίστηκε μυστηριωδώς και δεν επανεμφανίστηκε πλέον. Όπως αποδείχθηκε πρόσφατα είχε δολοφονηθεί.Η εμπειρία αυτή τού έρωτα, τής νοσταλγίας και τής απώλειας, αποκάλυψε το ποιητικό χάρισμα τού Ρουμί. Οι χιλιάδες στίχοι του εκφράζουν όλα τα στάδια τού μυστικού έρωτα ως την πλήρη ένωση-ταύτιση τού εραστή-ερωμένου, σε σημείο ώστε να υπογράφει συχνά τα ποιήματα του ως Σαμς και να τιτλοφορήσει την συλλογή του «Η συλλογή τού Σαμς». Η μέθεξη τής φύσης στον εκστατικό ερωτά του εκφράζεται με τέτοια αμεσότητα και ρυθμικότητα τού λόγου, ώστε να δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι συνέθετε τα ποιήματα του σε κατάσταση έκστασης, χορεύοντας.
Πριν το θάνατό του είπε: «Όταν θα πεθαίνω να με ψάξετε όχι μέσα στη γη, αλλά στις καρδιές των μορφωμένων ανθρώπων»

Jalal-oddin Mohammad Rumi, better known in Iran as Movladi was born in 1207 in Balkh. Rumi is one of those poets whose life is as interesting as his works. As a Sufi, who 'lived his thoughts', his daily life complemented the undulations of his poetry. Our impression of Rumi is therefore derived from both his works and the detailed accounts of his life. Since the poetry of Rumi is at times difficult to understand, it is fortunate that so much about his personal life is reflected in the work of his biographers. More is known about him, than any other writer of Medieval Persia. His father, Baha-oddin Valad, was a famous theologian and expert in cannon law, who came from a long line of distinguished divines. On his mother's side, Rumi was probably related to the royal family of Kharazm shahs. When he was about fourteen, Rumi and his family left Balkh, never to return again. Rumi's family was invited by Sultan Kaighobad Saljughi (reigned 1219-1236) to settle in his capital of Konia. Rumi spent almost all his adult life in konia and thus aquired the name Rumi which means Greek because Greeks in Asia Minor were called Rum and it was once the centure of the Byzantine Empire.
Upon the death of his father in 1231, Rumi became a disciple of Borhan-oddin Mohaghegh, another ex-patriate from Balkh who for the next nine years undertook the spiritual guidance of Rumi. It was Borhan-oddin who initiated Rumi into the mysteries of the Sufi ways and doctrine, and guided his seven-year journey in Syria where he met some great teachers of Islam-encluding probably, the Andalusian theosophist Ebn-Arabi who died in Damascus in 1240. After the death of Borhan-oddin in 1241, Rumi became the spiritual leader of an encreasing group of followers left behind by his father and Borhan-oddin. For about four years, he led the life of a regular religious leader, teaching disciples, and preaching. Having been married at seventeen, by then he had two sons. Had the next event not happened, Rumi would have probably lived and died as an outstanding theologist and preacher. However, what happened next inflamed him in love that turned the theologist into the sage, the preacher into the great poet.

Very little is known about Shams Tabrizi, the mysterious magnetic wandering dervish who set Rumi ablaze, but he does not appear to have been extraordinarily learned. In 1244 Shams entered Konia and at the first meeting with Rumi, he captivated the 37 year old divine so completely that for the next four months, he neclected his family and desciples. Rumi spend all his time with Shams. To him Shams was the very incarnation of the Perfect Man, and the worthiest object of his profoundest love. Indeed the relationship between the two men can be described under no other word other than 'love'. Rumi was never the same again. Except on rare occasions, he did not give sermons anymore. Despite his former distain of poetry, he now composed lines of unprecedented fervency. Rumi's ecstasy had begun. The rest of his life was to be that of a whirling dancer, a butterfly circling the flame of love, a particle drawn and illuminated by Shams (Shams means light). Outraged by the niglet which this all consumming love had subjected them to, Rumi's disciples twice rioted forcing Shams to flee to Damascus. Each time Rumi sent his own son to implore Shams to return. However, when he had thoroughly purified Rumi's heart with the flame of love, Shams Tabrizi, as was his wish, disapeared. This was in 1247. Rumi then undertook a journey in search of Shams, but Shams never reappeared. Rumi spent the rest of his life singing like a bird encaged by the bars of existence, ever longing for a reunion with the sourse of light, Shams or the sun. The disappearance of Shams so transformed Rumi, that he withdrew into the circle of his devoted disciples. He spent most of his time in maditation and the composition of extempore poems which his students wrote down. It is said that many of his poems were composed in amantic franzy caused by chanting of prayers, dancing, or rotating around a nerrow column which stood in his lodgings.
To tend to daily affairs of his dervish house, he appointed a young devotee by the name of salah-oddin Zarhub, as his deputy. Zarhub, much loved by his master, managed the house for ten years. After his early death, Rumi, appointed Hesam-oddin, another young devotee as his deputy. The two deputies had an important role in the spiritual and artistic life of Rumi, who after Sham's disappearance, had become a consummate lover not only of the sought but also of the true seekers. In Rumi's life, such seekers were attractive young men, and they brought out his best poetry. Rumis love for Zarkur inspired him to write a number of lyrics. Hesam-oddin, his second deputy, ecouraged him to write his great Masnavi-e Ma'navi. Until his death at the age of sixty-eight, Rumi, lived in ralative seclusion among his disciples. In 1273 Rumi died. He is Burried in Konia next to his son and near where whirling dervishes of the Movlavi Order perform their rituals to this day. It is said that because of his talerance for members of all religions, his funeral was attented by a large group of mourners including Jews and Christians. Rumi is the author of two works which are monumental both in size and poetic merit. The first is the Divan Shams Tabrizi, a huge collection of poems in which instead of his own, Rumi uses the symbolic name of Shams. Rumi's other great work is the Masnavi-e Ma'navi, a poem composed of six books and twenty-six thousand distichs.

From the book:

A History Of Persian Literature
by:manoochehr Aryanpur,
Collage of translation,
Tehran, Iran

Δευτέρα, 28 Μαΐου 2007



Τζινούρκος νεός πραματευτής έρκετουν που την Πόλιν,
σύρνει μουλάρκα δώδεκα, τζιαί με τες πραμαδκειές του,
ζώννετουν'ς στην κοξούλλαν του ένα γρυσόν ζωνάριν.
Μια κόρη τον εσσιάστηκεν΄π' άρκον παναθύριν:
-Τζινούρκε νιέ πραματευτή, πουλείς μου το ζωνάρην;
τζι' αν το διάς με τα γρουσά, μάνα μου να το πάρη,
τζι' άν το διάς με τα καρσά, τζύρις μου να το πάρη,
τζι' άν το διάς με τα φιλιά, εγιώ να το γοράσω.
-Έναν φιλίν μου στοίχισεν τζί' αν ήυρω δκυό διώ το,
τζί' αν ήυρω τρία, τέσσερα, διώ τζιαί τα μουλάρκα.
-Θωρείς το τζείνον το στρατίν, τζείνον το μονοπάτιν,
το μονοπάτιν βκάλλει σε είς την κρυάν την βρύσιν,
τζι΄ έσσιει μηλάν, γλυκομηλιάν, με δώδεκα κλωνάρκα,
τζιαί δήσε τα μουλάρκα σου κάθε κλωνίν τζιαί έναν,
την μούλα σου την ροδινήν, δήσε την είς την κόρμην,
τζι΄ εγιώ γελώ της μάνας μου πως θα'ρτω να γεμώσω.
-Τζι΄αν έσσιει κούζα σου νερόν, πως θα'ρτης να γεμώσεις;
-Τζι΄αν έσσιει κούζα μου νερόν, χαμαί θα το σσιονώσω.
Πκιάννει το τζείνον το στρατίν, τζείνον το μονοπάτιν,
το μονοπάτιν βκάλει τον είς την κρυάν την βρύσιν,
τζι΄είσσιεν μηλιάν, γλυκομηλιάν, με δώδεκα κλωνάρκα,
τζ' έδησεν τα μουλάρκα του, κάθε κλώνιν τζαί 'εναν,
την μούλαν του την ροδινήν, δήννει την είς την κόρμην.
Τζ' η κόρη επεράρκησεν, τζ΄ο νιός εποτζοιμήθην,
κούφος τον όφιν έτρεσσιεν, όφις τον κούφον τρέσσιει,
τζ' είσσιεν το στόμαν τ'αννοικτόν, ο κούφος πήεν μέσα.
Τζιαί ννάτην τζαί την λυερήν που κάτω τζ΄ανεφαίνει,
τζ΄ακόμα νιός ανάσυρεν τζ΄ακόμα νιός ελάλεν:
-Τζ' ανάθθεμάν σας λυερές τζιαί σας τζαί τα φιλιά σας,
που κάμνατε τους νιούλληες να βκούν που την ζωήν τους.
Τζιαί πκιάσε τα μουλάρκα μου, πκιέστες πραματευκές μου,
την μούλαν μου την ροδινήν κάμε τα κόλλυφα μου,
τζιαί τρώε τζιαί μακάριζε τζιαί λάλε τ' όνομαν μου.
'Εν 'εχω μμάδκια να τα δώ, δόγκια να τα μασήσω,
μόνον αν μου τα δώκουσιν, χαμαί'ννά τα κουτζίσω!
Επήραν τον τζ΄εθάψαν τον τζεί πάνω στο λαόνιν,
Τζ' ήρτεν τζαιρός του λαονιού, τζ' επήαν να το σπείρουν,
ζέγνουν τον βούν τον μέλισσον, ζέγνουν τον βούν τον μαύρον,
τραυούν τον βούν τον μέλισσον τζ' ο μέλισσος τον μαύρον,
εδώκασιν τζ' εβκάλασιν τριτζέφαλον τον κούφον.
Τζ΄εψήλωσεν το σσιέριν της η λυερή, πάνω θεόν δοξάζει.
-Δοξάζω σε τον πλάστην μου, δοξάζω τ' όνομα σου,
τίποτε εν γινίσκεται, δίχως το θέλημα σου,
τζιαί ρίψε μιάν βέρκαν λαμπρόν, μέσ΄το σταυρίν τ άλετρου,
μίτε τα βούδκια να καούν, μίτε ο ζευκαλάτης,
μόνον να δώκεις να καή, τριτζέφαλον τον κούφον.
Θεός ήτουν που τ' ακουσεν, Χριστός τζ΄απάκουσεν της,
Τζ΄έριξεν μιάν βέρκαν λαμπρόν, μέσ' το σταυρίν τ΄άλετρου,
μίτε τα βούδκια κάισαν, μίτε ο ζευκαλάτης,
μόνον έδωκεν τζ΄έκρουσεν τριτζέφαλος ο κούφος.
Ήρτεν τζαιρός το λαονιού, πάσιν να το θερίσουν,
ήρτεν τζαιρός του σιταρκού, πό'ννα το κοσσινίσουν.
Πέντε χωρκών τα κοσσίνα, πέντε χωρκών τ΄αρβάλια,
έκατσεν τζ΄εκοσσίνισεν πέντε κουνία σιτάριν,
τζιαί φόρτωσεν το μούλον της, τον βαρυγομαρκάρην,
Τζ' ελάμνισεν το Σάβατον, τζ' επίεν την Τετάρτην,
τζ΄ήυρεν τον μύλον όφκαιρον τζιαί το νερόν κομμένον,
τζ' ήυρεν τζιαί τον μυλωνάν νεκρόν τζαί σταυρωμένον.


After the crusaders captured Cyprus in 1191 the Catholic church began to displace the Orthodox from its age old authority. "The state of of our country" wrote monk Neophytos, "is now no better than that of a stormy sea lashed by a gale "The older church lost much of its property, and its Bishops, now reduced to four from thirteen, were exiled to distant parts of the island. Supported by the successive Popes and by the Crusader occupation of Constantinople, the Latins dominated both politically and economically. The Orthodox withdrew and bided their time. Their monks took to remote places. While the cities of the plains, under a Western aristocracy built cathedrals in a hot house flowering the Gothic, the Orthodox monasteries grew up in the wilds of the Trodoos, whose secluded valleys were filled with churches. Because they were not envied, they survived, and from this time to that of Archbishop Makarios the Church has stood sentry to the nation's spirit and its leaders have been spokesmen of the people. The high Gothic slendour mesmerized the Orthodox. The meanest village masons copied its carving, introduced pointed arches, wall-sepulchres, rib vaults and even window tracery. All over the island many small churches with rectangular naves remain as witness to the alien spell, yet they remained untouched by its heart. The Greeks juggled with the motifs and design, but they did not share the Gothic spirit. This strained, and aspiring architecture differed too much of the spatial calm of their own. It is the cry of men cut off from God. The Orthodox found the Latin mind tortured and legalistic, viewing the soul too much in the colours of darkness and damnation. To the Greeks the cycle of sin, confession and forgiveness was rather exhausting, and their Orthodox faith was more of an instrument of praise and salvation, than a theater of human guilt and redemption. After the Turks had over run the island, the Orthodox Church, was once more in the ascendant, Roman Catholism vanished almost overnight. It became clear that its influence had merely been a surface one, like the gorgeous Italian dresses which clothed the Virgin in contemporary icons. Into this defensive world - the Trodoos mountains - I was now climbing. The plains, with their flow of merchandise and conquerors, their cities, their vulnerability, lay far below, and the land had risen to hardness and quiet. At the eastern most spur of the massif sits Pano Lefkara. The white soil of this town was once good for vines, and its lace considered unique and its people cunning. In summer the women still sit out of doors sewing the elaborate Lefkara lace, the same which Leonardo da Vinci, who visited Cyprus in 1481, bought for the alter of Milan Cathedral. From Pano Lefkara to the great Monastery of Macheras is no more then fifteen miles. The older monasteries of the Orthodox world lay claims to supernatural beginnings, and generally an Icon is responsible. Macheras was build around a holy painting preserved in a cave, with a sword buried in front of it. The monastery of Chryssoroyiatissa, enshrined an icon which had floated over the sea from Asia Minor, and the Virgin of Trooditissa was found bathed in an eerie glow on the mountainside, awaiting a fraternity to care for her. "Shepherds discovered her a thousand years ago" said a monk, shadowing me through the monastic church. "Here at Trooditissa she is older than anything else. She was painted you see, by St. Luke. "He spoke in a shy, wheedling way, as if expecting contradiction-perhaps some rational minded tourist had once refuted him. "While he was not doctoring, Ayios Lukas was painting. "Encouraged by my silence he added "Our Virgin may even have been done from life". "When they built the monastery farther along the mountains, Our foundress pulled it down during the night. She wanted it here, where there was a spring of water. In early Christian times many churches were built on the sites of temples, either to exorcise them or harness the sanctity of the place. Trooditissa Monastery may be one of these, its Virgin replacing that older goddess whose features are embarrassingly discernible.For it is still sometimes called Aphroditessa Monastery, and its Virgin is well known as a bringer of fertility to women. "Even the name of the old goddess" wrote Frazer in "The Golden Bough" is retained in some parts of the island; for in more than one chapel the Cypriot peasants adore the mother of Christ under the title of Panayia Aphroditessa. "No-one has looked on her real face for two hundred years" said the monk, smoothing the veil covering the icon. "It is better like that. Sometimes the blaze from heaven is too bright. "For an Icon is no mere portrait. It is a shadow of its archetype in heaven, a window through which the divine is looking out and by which the worshipper can caze into paradise. To some, the very wood and oil and eggwhite are a living incarnation of the saint portrayed. Several of the Virgins are believed to have miraculously painted themselves, and others, it is said, she left behind her after visitations. Occasionally saints too have appeared before their artists and stepped into the waiting tablet, limning themselves onto its wood. Such icons, and hundreds of others, become legendary for their miracles. They burn with celestial light. They weep, they fly, they spurt blood, they are washed up on the tide, dug out of the earth, handed down from heaven. And with a little coaxing and adoration, they induce rain. But above all they effect cure. Conceived in time when medicine could do little, they once had to cope single-handed with the fears and sickness of half the Christian world. Cyprus alone is filled with these immemorial doctors whose bedside manner is one of numinous and infallible streigth. They nestle propitiously behind spinneys of candles and drip with ex-votos: silver arms, legs, ears, eyes, hordes of coins and necklaces, wax statuettes. They cater for even trivial ailments. St. Yennadios of Moro Nero (village in Paphos), who was frozen to death by the Cypriot winter, can cure the common cold; St. Antipas soothes tooth-ache; St. Prokopios will banish boils; and the lion-riding St. Mamas at Troulloi (village in Larnaca),as well as dealing with tax matters, will relieve sore throats. A host of other icons-some obscure, others known all over the island and beyond-are sovereign against more severe afflictions: for epilepsy you must make a pilgrimage to St. George of Gypsou. For dumbness to the virgin of Glossa, for leprosy to the Christ of Chrysorroyiatissa, for insanity to the Archangel Michael of Lemona (Village in Paphos). The virgin of Macheras heals wounds, while St. Andreas ministers to blindness, indeed to almost anything, and guards those at sea (his shrine in the Karpas Peninsula used to be cluttered with wax votive boats). The Virgin of the White Hill at Pyla (village in Larnaca) cures ophthalmia by loaning a silver eye to her petitioners. The Panayia Zalagiotissa subdues various veins. St. John the Baptist, in his ruined chapel at Silikou, will heal malaria in children if they are rolled up and down the aisle. The oil burning besides the bones and icon of the Saints Eliophotes eases rheumatism, and Panayia Aphentrika dispels the disease of any youth uninhibited enough to undress outside the west door of her chapel and smear his whole body with candle grease. Once in the middle of Holy Liturgy, St. Heracleides of Tamassos, even cast out a demon; his petitioner, a small child fell on the the ground and vomited out the ghoul in the shape of two crabs and a snake, which were hung up in the church for the edification of the faithful. The whole island is scattered with protective Virgins, heirs to the nubile Aphrodite, who not only ensure fertility, but ease childbirth and increase milk at the breast. Panayia Galatoussa will even renew the milk of goats and cows. In fact the Virgin and saints are co-opted into a variety of activities which might be thought beneath their attention. St. Marina of Mesa Chorio (village in Paphos) for instance is sovereign against nagging wives, and St. George of the Black Hill (monastery in Larnaca) reactivates broody hens. There is no cranny of domestic and emotional life into which a saint may not help fully if you pray. Many are the saint Georges who will return lost children and animals, and the Virgin of the Phaneromeni near Temblos points out suitable sons-in-laws to anxious mothers. Both Moslem and Christian. Strangest of all, the Panayia of Chrysoroyiatissa, like an echo of the sanctuary granded by some pagan gods, has compassion for criminals, who will pray to escape arrest, or send their families to plead for a light sentence. Many of the icons which, when pressed too hard, have taken a violet and sudden revenge. Like the statues of ancient gods which they replaced, they are only slighted at peril. They wither arms, and strike men dumbor blind, lopping off the hands or noses of interfering Saracens. They can become immovably heavy and stick fast to walls- the icon of the Virgin of Yiolou (village in Paphos) has repeatedly refused to be taken to the fields to bring rain. Some, armoured in silver or veiled, assail those who attempt to gaze them, and broken vows bring a terrible nemesis. The Panayia Eleousa of Kykko Monastery, which is the most famous on the island, has been veiled, and incased in silver for two hundred years without a human eye to see her. She punishes horribly anybody attempting to gaze at her. St. Andreas of the karpas has been known to reimpose the blindness he cure, and if there are thieves in his church he can cause the doors to disappear, enclusing them in the black walls. But most of these touchy, even vindictive icons belong to the Holy Mother. The Virgin of Laghoudera, killed a Turk who tried to take out her eyes, with hail-stones the size of cricket balls, and Panayia Vlacherniotissa frighted away intruders by boiling a whole river. The Eleousa of Salamiou (village in Paphos) has rounded snakes to avenge her, while the Virgin of Klirou punishes ingratitude by striking down cattle, crops, and even children. Our Lady of Macheras struck dumb the Lusignan Queen Alix d-Ibelin; and when a painter persisted in retouching her icon, the Virgin of Lophou village killed him stone dead-a healthy warning to restorers.

From the book "Journey into Cyprus"
By Colin Thubron - 1975

Κυριακή, 27 Μαΐου 2007


Τρίτη γεννήθη ο Διγενής και Τρίτη θα πεθάνει.
Πιάνει, καλεί τους φίλους του κι όλους τους αντρειωμένους:
-Να'ρθει ο Μηνάς, ο Μαυραλής, να'ρθει κι ο γιός του Δράκου,
να'ρθει κι ο Τρεμαντάχηλος που τρέμει η γη κι ο κόσμος.
Επήγαν και τον ήβρανε στον κάμπο ξαπλωμένο:
- Που 'σουν εσύ, μπρέ Διγενή, και θέλεις να πεθάνεις;
- Φάτε και πιέτε φίλοι μου, κι εγώ σας αφηγιώμαι.
Στης Αλαμάνας το βουνό, στης Αραπιάς τον κάμπο,
εκεί που πέντε δεν περνούν και δέκα δε διαβαίνουν,
περνάν πενήντα κι εκατό και να ν' αρματωμένοι,
κι εγώ, μαύρος, επέρασε, πεζός κι αρματωμένος.
Τρακόσα αρκούδια σκότωσα κι εξηνταδυό λιοντάρια,
επέτυχα και εβάρεσα το στοιχειωμένο λάφι,
που'χε σταυρό στα κέρατα κι αστέρι στο κεφάλι,
κι ανάμεσα στα δίπλατα είχε την Παναγία.
Αυτό το κρίμα μ' έσωσε και θέλω να πεθάνω...
Τρακόσιους χρόνους έζησα δώ, στον απάνω κόσμο,
κανένα δε φοβήθηκα απο τοις αντρειωμένους,
τώρα είδα ένα ξεσκάλτσωτο, πεζό κι αρματωμένο,
που'χε του ρίσου τα πλουμιά, της αστραπής τα μάτια.
Τον είδανε τα μάτια μου κι ελάβωσε η καρδιά μου.
Κείνο το κρίμα μ' έσωσε και θέλω να πεθάνω.


Εψές αργά ψιχάλιζε κι ο Γιάννης ετραγούδα.
Του πήρε ο αέρας τη φωνή στου Δράκοντα την πόρτα.
- Γιατρί διαβαίνεις πάουρα και τραγουδάς πανώρια;
Ξυπνάς τ' αηδόνια σ' τσί φωλιές τ' άγρια πουλιά σ' τσού κάμπους
ξυπνάς και με το Δράκοντα και τη Δρακόντισσά μου,
πόχω τον ύπνο αγοραστό και βαριοπλερωμένο
και το νερό που νίβομαι και κείνο πλερωμένο.
- Άσε με, Δράκο, να διαβώ κι άσε με να περάσω.
Κάνει ο βασιλιάς χαρά, κάνει του γιού του γάμο,
κι ως το'χω που με κάλεσε για να τσού στεφανώσω,
και μ' έχουν και τραγουδιστή, για να τσού ξεφαντώσω.
- Σαν ποιόνε βάζεις μάρτυρα, σαν ποιόνε βάζεις πιέτζο;
- Ποιόνε να βάλω μάρτυρα, ποιόνε να βάλω πιέτζο;
- Τον ήλιο βάλε μάρτυρα και το φεγγάρι πιέτζο,
τ' άστρι και τον αυγερινό, όσο να πάς και να'ρθεις.
Κι ο Γιάννης επαράργησε κι ο Δράκοντας φωνάζει:
- Φάγα τον ήλιο το μισό και το φεγγάρι ακέριο.
Να σου κι ο Γιάννης έφτασε σ' τσού κάμπους καβαλάρης,
και πίσω απο τη σέλα του ένα όμορφο κορίτσι.
Κι ο Δράκοντας ποκρίθηκε, τον τέτοιο λόγο λέει:
- Καλώς το Γιάννη, γιόμα μου, το Γιάννη, δειλινό μου,
και τ' όμορφο κορίτσι του να είναι τ' απόδειπνό μου,.
Κι ο Γιάννης αποκρίθηκε, τον τέτοιο λόγο λέει;
- Σπαθίν έχω για γιόμα μου, κοντάρι δειλινό σου,
κι ένα μαχαίρι κοφτερό, να κόβει το λαιμό σου.
- Μα δε μου λες, μπρε Γιάννη μου, πούθε γενιοκρατιέσαι;
- Η μάνα μου είν' η αστραπή κι αφέντης μου είναι ο βρόντος,
κι εγώ το αστροπέλεκο, που καίω τσου Δρακόντους.
- Σύρε, Γιάννη μου, στο καλό και στην καλή την ώρα,
και πάλει μεταγύρισε, να κάνουμε ένα γιόμα.


Οκτώ μήνες μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης, η Ελληνική Κυβέρνηση έστειλε ένα τηλεγράφημα στην τοπική κυβέρνηση:
"...Η Κυβέρνησις είναι αποφασισμένη να προστατεύση δια παντός μέσου τους κατοίκους εν περιπτώσει καταπιέσεων ή διωγμών από των Τούρκων. Κατόπιν της υπό των Τούρκων εφαρμογής των διατάξεων του 14ου άρθρου δυνατόν η Κυβέρνησις να εφεσιβάλη αυτό ενώπιον της Κοινωνίας των Εθνών...."
Εβδομήντα τέσσερα χρόνια πέρασαν από αυτό το τηλεγράφημα, και βάσει των γεγονόντων που ακολούθησαν, αποδείχθηκε ότι η Μητέρα Ελλάδα όχι μόνο δεν τίμησε την υπογραφή της και δεν προστάτευσε τους 'Ελληνες κατοίκους της 'Ιμβρου και της Τενέδου, αλλά, αντίθετα, τους εγκατέλειψε στην τραγική τους μοίρα...

Το 1923 ο πληθυσμός της Ίμβρου ήταν 10.000 κάτοικοι, οι οποίοι κατά 92% ήταν ορθόδοξοι 'Ελληνες, ενώ η Τένεδος , αριθμούσε 2.500 κατοικους, οι οποιοι οι μισοί ήταν ορθόδοξοι 'Ελληνες.
Με το άρθρο 14 της Συνθήκης της Λωζάνης του 1923 παραχωρήθηκε στους ελληνορθόδοξους Ιμβρίους και Τενέδιους ειδικό καθεστώς τοπικής αυτοδιοικήσεως που προέβλεπε: α) Ειδική διοικητική οργάνωση αποτελούμενη από 'Ελληνες και παρέχουσα όλες τις εγγυήσεις στον ιθαγενή ελληνορθόδοξο πληθυσμό (μη μουσουλμάνους), σε ό, τι αφορά την άσκηση της τοπικής διοικήσεως και την προστασία των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων επί της ζωής και ελευθερίας του προσώπου και επί της περιουσίας. β) Σώμα αστυνομίας προς εξασφάλιση της δημόσιας τάξεως στρατολογούμενο μεταξύ του ιθαγενούς ελληνορθόδοξου πληθυσμού, με την φροντίδα της προβλεφθείσης τοπικής διοικήσεως, υπό τις διαταγές της οποίας θα διατελούσε. Παράλληλα, είχαν εφαρμογή και ως προς τους Ιμβρίους και Τενεδίους τα άρθρα 37 έως 44 της συνθήκης της Λωζάνης περί προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των εθνικών μειονοτήτων στην Τουρκία. Παρά τα συμφωνηθέντα όμως, αμέσως , μετά το 1923 οι τουρκικες αρχες με αντιμειονοτικά μέτρα προβαίνουν σε συνεχεις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών των ορθόδοξων Ελλήνων της Ίμβρου και Τενέδου.

Το 1926, ο νέος Αστικός Κώδικας της Τουρκίας ανακάλεσε όλα τα δικαιώματα των μειονοτήτων, μεταξύ αυτών και των κατοίκων της Ίμβρου, κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης. Ο Νόμος 1151 του 1927 απαγόρευσε τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στα σχολεία. Η πρόβλεψη για ύπαρξη τοπικής αστυνομίας, ελεγχόμενης από την ελληνική μειονότητα στο νησί δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Η Ίμβρος ονομάστηκε Gökçeada και έλαβε χώρα εκτεταμένος εποικισμός από την ενδοχώρα της Τουρκίας, με σκοπό την αλλοίωση της πληθυσμιακής σύνθεσης. Ιδιοκτησίες Ελλήνων απαλλοτριώθηκαν με την επίκληση λόγων ασφαλείας σε εξευτελιστικές τιμές.
Η κλιμάκωση της έντασης στην Κύπρο τη δεκαετία του 1960 επέφερε ακόμη μεγαλύτερη χειροτέρευση των συνθηκών διαβίωσης των Ελλήνων στο νησί. Η εγκατάσταση μιας "ανοικτής φυλακής" για βαρυποινίτες από το εσωτερικό της χώρας αύξησε τον τρόμο του ελληνικού πληθυσμού και επέτεινε το φαινόμενο της μετανάστευσης. Η Τουρκία θεσμοθέτησε τον εξής νόμο. 'Εκανε την Ίμβρο και τη Τένεδο ανοικτές φυλακές. Δηλαδή εγκατέστησε ποινικούς κρατουμένους στην Ίμβρο και στην Τένεδο, βιαστές, προαγωγούς, δολοφόνους, ανωμάλους κλπ. Ήταν ελεύθεροι να κάνουν ότι θέλουν ατιμωρητί. Γυρνούσαν στα χωριά, βίαζαν, κατοικούσαν σε σπίτια, υπεχρέωναν τις Ελληνίδες να τους μαγειρεύουν και να τους πλένουν, έκλεβαν την γεωργική παραγωγή κλπ. Η κατάστασις για τους νησιώτες έγινε αφόρητη. Κανείς δεν μπορούσε να προστατεύσει την οικογένεια του από κακοποίησι και βιασμό. 'Ετσι 'αρχισε η έξοδος του Ελλήνικου πληθυσμού. Μετά από αυτό, οι τούρκοι, έδιναν το σπίτι όποιου έλληνα έφευγε σε Τούρκους εποίκους της Ανατολίας, και μέσα σε δύο χρόνια η Ίμβρος και η Τένεδος έιχαν τουρκοποιηθεί. Απο τους 8.875 κατοίκων, σήμερα οι Έλληνες στην Ίμβρο δεν είναι πάνω από 270, στην πλειοψηφία τους γέροντες.Μέσα στην αδιαφορία που επικρατεί για την Ίμβρο, τα παιδιά της κάνουν τις τελευταίες προσπάθειες για να σωθεί ό,τι είναι δυνατό να σωθεί. Χιλιάδες Ιμβρίων συρρέουν κάθε χρόνο από όλα τα μέρη του κόσμου (Αμερική, Αυστραλία, Αφρική, Ευρώπη) στο νησί για τον εορτασμό της Κοίμησης της Θεοτόκου, το Δεκαπενταύγουστο. Τον τελευταίο καιρό η επιστροφή αυτή πραγματοποιείται με ολοένα αυξανόμενους ρυθμούς. Γίνονται έργα για την αναστήλωση των εκκλησιών και των σχολείων. Οργανώνονται πανηγύρια σύμφωνα με τα έθιμα και τις παραδόσεις, αναβιώνοντας έτσι τον ορθόδοξο χαρακτήρα του νησιού. Πραγματοποιούνται καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, εκθέσεις φωτογραφιών, ποδοσφαιρικοί αγώνες.
Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η συμμετοχή, σ’ όλες αυτές τις εκδηλώσεις, της νέας γενιάς των Ιμβρίων, η οποία καλεί όλους τους ανθρώπους, που αγαπούν την ελευθερία και τη δημοκρατία σ’ όλο τον κόσμο, να τους συμπαρασταθούν στο δύσκολο αγώνα τους.

In 1923 the population of the island of Imbros was 10.000 residents,of which 92% were Orthodox Greeks, while Tenedos, numbered 2.500 residents, of which half were Orthodox Greeks. With the article 14 of the Treaty of Lausanne in 1923 the Greek Orthodox population of Imbros and Tenedos was granted special arrangement of local self-government which indicated: a) Special administrative organisation constituted of Greeks and providing all the guarantees for the native Greek Orthodox population (not Muslim), regarding the exercise of local administration and the protection of fundamental human rights on life and freedom of people and their property. V) A body of police to guarantee public order composed among the native Greek Orthodox population, with the care of the indicated local administration, under the orders of which it would be. At the same time, the articles 37 up to 44 in the Treaty of Lausanne for the protection of human rights of national minorities in Turkey were applicable also for the native Greek populations of Imbros and Tenedos. Despite what was agreed however, immediately afterwards during 1923 the Turkish government begun with anti-minority measures and proceeded in continuous violations of human rights and fundamental freedoms of the Orthodox Greeks of Imbros and Tenedos. In 1926, the new Civil Code of Turkey recalled all the rights of minorities, among them the residents of Imbros and Tenedos, at the infringement of the Treaty of Lausanne. The law 1151 1927 prohibited the teaching of the Greek language in the schools. The anticipated existence of local police, controlled by the Greek ethnic minority in the islands was never applied. Imbros was renamed Gökçeada and extensive settlements of ethnic Turks from the hinterland of Turkey took place, aiming at the alteration of the demographic composition. Greek properties were confiscated under the excuse of reasons of safety in demeaning prices. The escalation of intensity in Cyprus during the decade 1960 created still a bigger deterioration of the conditions of existence for the Greeks in both islands. The installation of an "open prison" for long-term convicts from the interior of the country increased the terror the the Greek population and intensified the phenomenon of immigration.Turkey enacted the following law. It made Imbros and Tenedos open prisons. That is to say it installed penal detainees on Imbros and on Tenedos, rapists, pimps, murderers, perverts etc. They were free to do as they wanted without being penalized. They wandered around the villages, they raped, they lived in what ever house they wanted, and the Greeks had to cook and wash for them, they stole the agricultural production etc, the situation for the islanders became unbearable. No one could protect his family from ill-treatment and rape. Thus began the exodus of the Greek population. After this, the Turkish authorities gave the house of any Greek who left to Turkish settlers from Anatolia, and in few years Imbros and Tenedos had become Turkified. Of the 8.875 residents, today the Greeks in Imbros are not more than 270, in their majority seniors. In the indifference that prevails for Imbros, her children make the last efforts in order to save what it is possible to be saved. Thousands of Imbrians come together each year from all parts of world (America, Australia, Africa, Europe) to the island for the celebration of the Dormition of the Virgin Mary, on August 15. This return is with continuously increasing numbers. Work is done for the restoration of churches and schools. They organize festivals according to their customs and traditions, reviving thus the Orthodox character of the island. They organize artistic events, exhibitions of photography, and soccer matches. Attendance, in all these events is particularly big. The new generation of Imbrians, call for all the people in the world that love freedom and democracy to support to their difficult fight in keeping their island.

For more information about the Island of Imbos, please check the official webpage of the Imbros islanders: www.imvrosisland.org


Η Τένεδος είναι ένα πρώην Ελληνικό νησί του ανατολικού Αιγαίου, που ανήκει στο σύμπλεγμα των Θρακικών Σποράδων, 12 μίλια από το στόμιο του Ελλήσποντου και 3 από τα παράλια της Μικρασίας. To 1912 ο πληθυσμός το νησιού ήταν 5,000 από τους οπίους οι 3,οοο ήσαν Έλληνες και οι 2,οοο Τούρκοι. Το 1922 όταν η Ελλάδα πήρε το νησί ο Πλυθησμός ήταν μισοί Έλληνες και μισοί Τούρκοι. Κατά την ήττα της Ελλάδας στο Μικρασιατικό πόλεμο, η Τένεδος μαζί με την 'Ιμβρο επιστρέφονται κάτω από Τουρκική κυριαρχία με την Συνθήκη της Λωζάνης. Το άθρο 14 γράφει ως εξής:
Αί, νήσοι Ίμβρος και Τένεδος παραμένουσαι υπό την τουρκικήν κυριαρχίαν, θα απολαύωσιν ειδικής διοικητικής οργανώσεως, αποτελoυμένης εκ τοπικών στοιχείων και παρεχούσης πάσαν εγγύησιν εις τoυ μη μoυσoυλμαvικόv ιθαγενή πληθυσμόν δ, ' ό,τι αφορά τις την τοπικήν διοίκησιν και την προστασίαν των προσώπων και των πε-ριουσιών. Η διατήρησις της τάξεως θα εξασφαλίζηται εν αυταίς δι, αστυνομίας στρατολογουμένης μεταξύ του ιθαγενούς πληθυσμού, τη φροντίδι της ως άνω προβλεπομένης τοπικής διοικήσεως υπό τας διαταγάς της οποίας θα διατελή. Αι συνομολογηθείσαι ή συνομολογηθησόμεναι μεταξύ Ελλάδος και Τoυρκίας συμφωνίαι, αι αφορώσαι την ανταλλαγήν των Ελληvικών και τουρκικών πληθυσμών, δεν θα εφαρμοσθώσιν εις τους κατοίκους των νήσων Ίμβρου και Τενέδου.
Στη συνέχεια, τα νησιά επρόκειτο κατά ένα μεγάλο μέρος να είναι αυτόνομα και να αυτό-κυβερνώνται, με την δική τους αστυνομική δύναμή. Η τουρκική πολιτική υπονόμευσε με συνέπεια και το πνεύμα και την επιστολή αυτής της υποχρέωσης: Τα σχολεία έπρεπε για να διδάσκουν αποκλειστικά στη Τουρκική, και ο τοπικός ελληνικός πληθυσμός περιθωριοποιήθηκε με πολλαπλάσιους τρόπους.
Αμέσως μετά από την αστική νομοθεσία νόμου της 17ης Φεβρουαρίου 1926 (Medeni Kanun), τα δικαιώματα που χορηγήθηκαν στις μειονότητες στην Τουρκία ανακλήθηκαν, με τη παραβίαση της Συνθήκης της Λωζάνης.
Μεγάλοι αριθμοί Τούρκων εγκαταστάθηκαν στα δύο νησιά, και η ελληνική ιδιοκτησία απαλλοτριώθηκε από την τουρκική κυβέρνηση, η οποία βεβαίωσε τις ανησυχίες ασφάλειας. Η επάρκεια της αποζημίωσης είναι συζητημένη. Οι εγγυήσεις που έγιναν σε όλους τους ελληνικούς κατοίκους της Τουρκίας στη Συνθήκη της Λωζάνης αγνοήθηκαν, και η τουρκική κυβέρνηση εφάρμοσε μια πολιτική του εκφοβισμού.
Tο 1951-52, οι αριθμοί δεν είναι ακριβείς, η απογραφή δεν αποδίδει την πραγματικότητα. Δεν έχουμε συγκεκριμένα στοιχεία για τους Έλληνες, έχουμε συγκεκριμένα στοιχεία μόνο για το συνολικό πληθυσμό. Λένε ότι γύρω στους 600 ήταν οι Έλληνες την εποχή εκείνη και περισσότεροι ήταν οι Τούρκοι. Όμως μέχρι το 1964 παρατηρείται μια αύξηση του ελληνικού πληθυσμού, που μέχρι το '64 φτάνει τους 1200 και 1500, ενώ οι Τούρκοι ήταν λιγότεροι, οι μισοί περίπου. Και φτάνουμε στο '74 και έπειτα από την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο, οπότε αρχίζει ο ξεριζωμός των Ελλήνων. Και σήμερα μιλάμε για 30 μόνον Έλληνες που ζουν στο νησί από τους 2,500 συνολικά. Και αυτοί υπερήλικες, οπότε κάποια στιγμή, με φυσικό τρόπο, δεν θα υπάρχει πια Έλληνας μόνιμος κάτοικος στην Τένεδο.
Οι περισσότεροι από τους πρώην Έλληνες της Ίμβρου και Τενέδου είναι στη Διασπορά στην Ελλάδα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, και την Αυστραλία.

Tenedos which is also known as Bozcaada officially and by its Turkish inhabitants is, an ex-Greek island no in Turkish possetion. In all likelihood, the island was inhabited primarily by ethnic Greeks from ancient times through to around the middle of the twentieth century except for a hiatus of nearly half a century at the end of 14th - beginning of 15th century after Venetians evacuated it. Because precise census records are a recent phenomenon, the detailed historic ethnic makeup of the islands must remain a matter of conjecture; however, a census taken under Greek rule in 1922 showed a bare majority of Greek inhabitants on Tenedos. The Greek Orthodox Church had a strong presence on the island.During a census taken in1912 it had 5,000 inhabitants of which 3,000 where Greek and 2,ooo Turkish. In 1912 the island was taken by Greece but was given to Turkey in 1922 under the Treaty of Lausanne. After the Greek defeat in the Greco-Turkish War of 1919-1922, the Treaty of Lausanne (1923) provided for a massive exchange of populations between Greece and Turkey. The Greeks of Constantinople, from the islands of Imbros and Tenedos and the Moslems on the Greek side of the border with Turkey in Thrace were excepted from this exchange.
Article 14 of the Treaty of Lausanne (1923 exempted Imbros and Tenedos from the large-scale population exchange that took place between Greece and Turkey, and required Turkey to accommodate the local Greek majority and their rights. Specifically:
The islands of Imbros and Tenedos, remaining under Turkish sovereignty, shall enjoy a special administrative organisation composed of local elements and furnishing every guarantee for the native non-Moslem population in so far as concerns local administration and the protection of persons and property. The maintenance of order will be assured therein by a police force recruited from amongst the local population by the local administration above provided for and placed under its orders.
However, shortly after the Civil Law legislation of 17 February 1926 (Medeni Kanun), the rights accorded to minorities in Turkey were revoked, in violation of the Lausanne Treaty. Subsequently, the islands were to be largely autonomous and self-governing, with their own police force. Turkish policy consistently undermined both the spirit and letter of this commitment: Schools were required to teach exclusively in Turkish, and the local Greek population was marginalized in multiple ways.
Large numbers of mainland Turks were settled on the two islands, and Greek property was expropriated by the Turkish government, which asserted security concerns. The adequacy of the compensation is disputed. Guarantees that were made to all the Greek inhabitants of Turkey in the Treaty of Lausanne were ignored, and the Turkish government implemented a policy of intimidation. Since then the image of these islands is one of destroyed schools,churches and monasteries, uprooted villages, uprooted families and padlocked houses.
While the Cyprus dispute between Greece and Turkey escalated in the 1960's, the situation of the Greeks of the two islands continually deteriorated. These events have led to the Greeks emigrating from both islands. There remains only a very small Greek community on Tenedos today, comprising several dozen mostly elderly people. Most of the former Greeks of Imbros and Tenedos are in diaspora in Greece, the United States, and Australia.
Today, Tenedos or Bozcaada has a population of about 2,500. The main industries of Tenedos, are fishing and tourism. The grapes, wines and red poppies of Tenedos have been famous for centuries. The population is mostly Turkish but there are still about 30 Greeks on Tenedos.


Σάββατο, 26 Μαΐου 2007


Η Παναγία Σουμελά, η Κυρά του Πόντου, η εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας, που εικονογράφησε κατά την παράδοση ο Ευαγγελιστής Λουκάς και έδωσε να την ευλογήσει η ίδια η Παναγία, διωγμένη μαζί με τους Ποντίους από το Μοναστήρι του Μελά και το δικό της Μοναστήρι, ήλθε και κατοικεί τώρα στην Ελλάδα, κοντά στη Βέροια, όπου με τα άπειρα θαύματα της έγινε πανελλαδικό και παγκόσμιο προσκύνημα.

Δεκαέξι αιώνες η Παναγία Σουμελά προστάτευε τον ελληνισμό της Aνατολής. Σύμφωνα με την παράδοση το 386 οι Aθηναίοι μοναχοί, Bαρνάβας και Σωφρόνιος, οδηγήθηκαν, στις απάτητες βουνοκορφές του Πόντου, μετά από αποκάλυψη της Παναγίας, με σκοπό να ιδρύσουν το μοναχικό της κατάλυμα. Eκεί, σε σπήλαιο της απόκρημνης κατωφέρειας του όρους, σε υψόμετρο 1063 μέτρα, είχε μεταφερθεί από αγγέλους η ιερή εικόνα της Παναγίας της Aθηνιώτισσας, την οποία, πάντα κατά την παράδοση, εικονογράφησε ο Eυαγγελιστής Λουκάς.

Oι μοναχοί Bαρνάβας και Σωφρόνιος έκτισαν με τη συμπαράσταση της γειτονικής μονής Bαζελώνα κελί και στη συνέχεια εκκλησία μέσα στη σπηλιά, στην οποία είχε μεταφερθεί θαυματουργικά η εικόνα. Tο σοβαρό πρόβλημα της ύδρευσης του μοναστηριού, λύθηκε, επίσης σύμφωνα με την παράδοση, κατά θαυματουργό τρόπο. H ανθρώπινη λογική αδυνατεί να απαντήσει στο θέαμα που βλέπουν και οι σημερινοί ακόμη προσκυνητές, να αναβλύζει αγιασματικό νερό, μέσα από ένα γρανιτώδη βράχο. Oι θεραπευτικές του ιδιότητες έκαναν πασίγνωστο το μοναστήρι όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους μουσουλμάνους που ακόμη συνεχίζουν να το επισκέπτονται και να ζητούν τη χάρη της Παναγίας.

Kοντά στο σπήλαιο κτίστηκε το 1860 ένας πανοραμικός τετραώροφος ξενώνας 72 δωματίων και άλλοι λειτουργικοί χώροι για τις ανάγκες των προσκυνητών, καθώς και βιβλιοθήκη. Γύρω από τη μονή ανοικοδομήθηκαν μικροί ναοί αφιερωμένοι σε διάφορους αγίους.
Oι ιδρυτές του μοναστηριού συνέχισαν τη δράση τους και έξω από τον προσκηνυματικό χώρο. Σε απόσταση 12 χιλιομέτρων από τη μονή, απέναντι από το χωριό Σκαλίτα, έχτισαν το ναό του Aγίου Kωνσταντίνου και Eλένης και σε απόσταση δύο χιλιομέτρων το παρεκκλήσι της Aγίας Bαρβάρας, στο οποίο οι μοναχοί το 1922 έκρυψαν την εικόνα της Mεγαλόχαρης, τον σταυρό του αυτοκράτορα Mανουήλ Γ΄ του Kομνηνού και το χειρόγραφο Eυαγγέλιο του Oσίου Xριστοφόρου.

Πολύτιμα έγγραφα και πολλά αρχαία χειρόγραφα φυλάγονταν στη βιβλιοθήκη του μοναστηριού, μέχρι τον ξεριζωμό. Mέσα στη βιβλιοθήκη της μονής βρήκε το 1868 ο ερευνητής Σάββας Iωαννίδης το πρώτο ελληνικό χειρόγραφο του Διγενή Aκρίτα.
Tα μοναστήρια του Πόντου υπέφεραν από τη βάρβαρη και ασεβή συμπεριφορά των Nεότουρκων και των Kεμαλικών, οι οποίοι φανάτιζαν τις άγριες και ληστρικές μουσουλμανικές ομάδες. Πολλές φορές έπεσαν θύματα ληστειών και καταστροφών.Tο 1922 οι Tούρκοι κατέστρεψαν ολοσχερώς το μοναστήρι, διαπράττοντας το μεγάλο έγκλημα της πολιτισμικής γενοκτονίας. Aφού πρώτα λήστεψαν όλα τα πολύτιμα αντικείμενα που υπήρχαν μέσα στη μονή μετά έβαλαν φωτιά, για να σβήσουν τα ίχνη των εγκλημάτων τους ή για να ικανοποιήσουν το μίσος τους εναντίον των Eλλήνων.
Oι μοναχοί πριν την αναγκαστική έξοδο το 1923 έκρυψαν μέσα στο παρεκκλήσι της Aγίας Bαρβάρας την εικόνα της Παναγίας, το ευαγγέλιο του Oσίου Xριστοφόρου και τον σταυρό του αυτοκράτορα της Tραπεζούντας Mανουήλ Kομνηνού. Mε ενέργειες του πρωθυπουργού της Eλλάδας Eλ. Bενιζέλου, το 1930, όταν στα πλαίσια της υποτιθέμενης ελληνοτουρκικής φιλίας ο Tούρκος πρωθυπουργός Iσμέτ Iνονού επισκέφτηκε την Aθήνα, δέχτηκε μια αντιπροσωπεία να πάει στον Πόντο και να παραλάβει τα σύμβολα της ορθοδοξίας και του ελληνισμού.

Tο 1930 ζούσαν μόνο δύο καλόγεροι του πανάρχαιου ιστορικού μοναστηριού. O υπέργηρος Iερεμίας στον Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης, ο οποίος αρνήθηκε να πάει γιατί δεν τον άκουγαν τα πόδια του, ή γιατί δεν ήθελε να ξαναζήσει τις εφιαλτικές σκηνές της τουρκικής βαρβαρότητας και ο πανέμορφος, ζωηρός και ζωντανός Aμβρόσιος Σουμελιώτης, προϊστάμενος στην εκκλησία του Aγίου Θεράποντα της Tούμπας στη Θεσσαλονίκη. Aπό τον μοναχό Iερεμία έμαθε ο Aμβρόσιος την κρύπτη των ανεκτίμητων κειμηλίων. Στις 14 Oκτωβρίου έφυγε ο Aμβρόσιος, εφοδιασμένος με ένα κολακευτικό συστατικό έγγραφο της τουρκικής πρεσβείας για την Kωνσταντινούπολη και από εκεί για την Tραπεζούντα, με προορισμό την Παναγία Σουμελά. Λίγες μέρες αργότερα επέστρεφε στην Aθήνα όχι μόνο με τα σύμβολά μας, αλλά και με τον Πόντο, όπως είχε γράψει τότε ο υπουργός Προνοίας της κυβέρνησης του Eλ. Bενιζέλου Λεων. Iασωνίδης: "Eν Eλλάδι υπήρχαν οι Πόντιοι, αλλά δεν υπήρχεν ο Πόντος. Mε την εικόνα της Παναγίας Σουμελά ήλθε και ο Πόντος".

H εικόνα φιλοξενήθηκε 20 χρόνια στο Bυζαντινό Mουσείο της Aθήνας. Πρώτος ο Λεων. Iασωνίδης πρότεινε το 1931 τον επανενθρονισμό της Παναγίας Σουμελά σε κάποια περιοχή της Eλλάδας. Από το 1952, αρχίζει μια νέα περίοδος. Η ελλαδική ιστορία της Παναγίας Σουμελά. Το 1951-1952 η εικόνα παραχωρείται στο σωματείο "Παναγία Σουμελά" Θεσσαλονίκης, το οποίο και άρχισε την ανέγερση της Μονής, σε ένα επίπεδο του Βερμίου, πάνω από το χωριό Καστανιά, που είχε παραχωρήσει δωρεάν 500 στρέμματα για την ανέγερση του Προσκυνήματος. Η " Αθηνιώτισσα" και "Σουμελιώτισσα" γίνεται τότε Βερμιώτισα και πανελλήνιο Προσκύνημα. Από το 1952 που χτίστηκε ο μικρός ναός, η Εικόνα θρονιάστηκε στο νέο της θρόνο. Σκοπός της ανέγερσης της Μονής δεν ήταν η ίδρυση στον ελλαδικό χώρο, ακόμη ενός μοναστηριού, αλλά η ανέγερση ενός προσκυνήματος που θα αποτελούσε σύμβολο και φάρο.
Στις πλαγιές του Βερμίου, κοντά στο χωριό Καστανιά, βρίσκεται το πνευματικό κέντρο του Ποντιακού Ελληνισμού, η vέα Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά.

Soumela Monastery was the center of Spirituality of the Greek Pontian people. Situated in present day Turkey it was for centuries a pilgimage of the Greek Pontians since the monastery was dedicated to the miraculous icon of the Virgin Mary said to have been painted by Saint Luke. Besides the icon, the inside walls of the the monastery were completely covered with Byzantine frescoes, and its library was made up of thousands of books, many of them hand written and of priceless artistic and cultural value. During 1922 the monastery was attacked by Kemalist troops and it was completely destroyed and burned down along with its library. However, the monks who lived in the monastery during that time, managed to bury the icon in a secret place. During the same year, the Pontian people fled their homes and villages and found refuge in either Greece, Georgia, or Russia. In 1930, one of the monks of the monastery returned back to Turkey and found the icon and brought it to Greece, after the governments of Greece and Turkey agreed for him to take this expedition. The icon was kept at the Byzantine Museum in Athens, until 1952, when a new monastery was build in Madeconia at Veria, close to Kastania village. Since then the new Monastery of Soumela has become a center of religious pilgimage not only of the Pontian Greeks but also for all Greeks.

Situated in a very beautiful and natural setting, Sumela Monastery, according to tradition, was founded by two priests called Barnabas and Sophronius who came from Athens during the reign of the Emperor Theodousius I (AD 375-395). It is nestled into the side of rocks in a famous valley in Maçka, only 50 kilometers away from Trabzon. The setting is 1200 meters above the sea level. During the 18th century the many parts of the Monastery were restored and the walls were decorated with frescoes. In the 19th century, the Monastery took on an impressive appearance with the addition of larger buildings. This was the Monastery's heyday and it attracted many foreign travellers who mentioned it in their writings.
Some say that the name "Sumela" comes from the Greek word "melas" which means "black" and it refers to the characteristic dark color of this icon. But others say that "Melas is the name of the mountain above the monastery, "sou" in the Pontian Greek dialect means "at the", so Sumela (Sou + Mela) means "at the Melas (mountain).
The Church of the Assumption of the Virgin and the large monastery complex had 5 floors and a total of 72 rooms. The upper floor was used as a gallery and a lookout post. The whole building was full of frescoes and the wall paintings. The large part of the building was hewn out of the rock.Today the monastery is been restored by UNESCO.

Eμέν Kρωμναίτε λένε με
Kανέναν κι φογούμαι.
Ση Σουμελάς την Παναγιάν
θα πάγω στεφανούμαι!