ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 10 Ιουνίου 2007

ΙΡΑΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Ο όρος ιρανικοί ή ιράνιοι λαοί χαρακτηρίζει μια μεγάλη ομοεθνία ανθρώπων που δεν περιορίζεται στα σύνορα του σημερινού κράτους του Ιράν, αν και αναμφίβολα η περιοχή του τελευταίου είναι η "καρδιά" αυτού του έθνους, αλλά απλώνεται επίσης από το όρος Αραράτ και την οροσειρά του Καυκάσου ως τις εκβολές του ποταμού Τίγρι στον νότο και τα εδάφη του Αφγανιστάν, και φθάνει ως τις δυτικές περιοχές της Ινδίας. Ακόμη πολλά, παρά την Κασπία θάλασσα κείμενα έθνη, είναι αμιγώς ιρανικά, όπως το Τατζικιστάν, το Βελουχιστάν κ.ά. Η λέξη Ιράν είναι πολύ αρχαία και εκφέρεται αλλιώς ως Εράν ή Αϋράν, που σημαίνει "Αρειανή" ή "Η Χώρα των Αρείων". Οι Πέρσες είναι μέρος, αρκετά μεγάλο, αυτής της ομοεθνίας, στην οποία ανήκουν ακόμα οι Τατζί, οι Οσσήτες, οι Αφγανοί, οι Βελούχοι, οι Τατ, οι Κούρδοι, οι Γκουράν, οι Γκαλτζά, στα αρχαία χρόνια οι Μήδοι, και πολλοί άλλοι.
Το Ιράν έχει να επιδείξει μια μυθολογία, που κατά κάποιο τρόπο, είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι, και ακόμη, είτε το παραδεχόμαστε είτε όχι, έχει "στοιχειώσει" ολόκληρο τον ψυχικό κόσμο μας, μιας και τα αρχέτυπα της Ιρανικής Μυθολογίας είναι φτιαγμένα , θα έλεγε κάποιος, από καθαρό κρύσταλλο και πολύτιμους λίθους υπεριστορικής σκέψης, εκθέτοντας τα προβλήματα - ζητήματα του ουρανού και της γης με έναν τρόπο ευγενικό αλλά και πολύ ωμό (με την καλύτερη έννοια του όρου) ταυτόχρονα.
Η ανάδυση των ιρανικών αρχετύπων στην σκέψη του σημερινού ανθρώπου, γίνεται τις περισσότερες φορές, δίχως ο τελευταίος να το καταλαβαίνει, και οφείλεται κυρίως στην γενετική μνήμη του ανθρώπου, μιας και η "φυλετική μνήμη" υπάγεται απ' ευθείας στην προηγούμενη, και ακόμα, διότι το μεμονωμένο φυλετικό στοιχείο είναι ένας ιδιότυπος μικρόκοσμος που εμπεριέχει μ' έναν αδιάσειστο και αντικειμενικό τρόπο και ολόκληρα τα υπόλοιπα μεμονωμένα φυλετικά στοιχεία που εμφανίζονται στην ανθρωπότητα. Επομένως, ό,τι χαρακτηρίζεται, πολλές φορές με ασάφεια, ως "φυλετικό", είναι μαζί και "παγκόσμιο" και αποτελεί κοινό γενετικό βίωμα όλων των ανθρώπων, ανεξάρτητα σε ποια φυλή και αν ανήκουν "τυπικά" οι τελευταίοι.
Ο ήρως Φεριντούν(Θραιτόνα) καθώς εξολοθρεύει τον ντεβ _ζι Νταχάκα
Αυτός είναι ο λόγος, που καθώς συναντάμε τις κουλτούρες των λαών, π.χ. αυτήν των Ινδιάνων, νιώθουμε αμέσως πολύ οικεία μαζί τους, "συλλαμβάνοντας" τον εαυτό μας να συμπεριφέρεται, αρκετές φορές, ως μέλος της μιας ή της άλλης φυλετικής οικογένειας.
Η Ιρανική Μυθολογία πέρα από τον δίχως περιστροφές τρόπο με τον οποίο εκθέτει τα προβλήματα που ενυπάρχουν στην σχέση του θεϊκού με τον άνθρωπο, όπως και την ιδιότυπη σχέση που έχει το ίδιο το θεϊκό με τον εαυτό του, αποτελεί ακόμα, και μια μυθολογία η οποία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έχει επηρεάσει αρκετές άλλες μυθολογίες, και έτσι, δικαίως θεωρείται σαν μια από τις "κεντρικές κολώνες" που συγκρατούν το όλο κτίσμα της μυθολογίας.
Ο περήφανος και ωραίος λαός των Ιρανών που διακρίνεται για την φιλοξενία και μεγαλοψυχία του έχει να διδάξει θαυμαστά πράγματα σε αρκετούς από μας, και ακόμη να θέσει τους "σπόρους" αναζητήσεων, που πάλι, πολλοί από μας δεν είχανε ποτέ φανταστεί.
Το ίδιο το ιρανικό τοπίο, με την επιβλητική οροσειρά του Χορασάν, τις αφιλόξενες μεν αλλά συνάμα και πολύ γοητευτικές ερήμους του Ντεστ-ι-κεμπίρ (Αλμυρά Έρημος) και Λουτ, υποβάλλει στον περιηγητή την αίσθηση, ότι ένα μεγάλο μέρος της ψυχής του είχε κατατεθεί σ' αυτές τις περιοχές προ αμνημονεύτων χρόνων. Παρόμοια αισθάνεται και όταν ξεδιπλώνει τις σελίδες της, μοναδικής σημασίας και σπουδαιότητας που έχει για το ανθρώπινο πνεύμα, μυθολογίας του Ιράν.
Μύθοι
Σύμφωνα με τα ευρήματα των αρχαιολογικών ανασκαφών, ο προ-ισλαμικός ιρανικός πολιτισμός είναι από τους παλαιότερους στόν κόσμο (τουλάχιστον, όταν αναφερόμαστε στην "μετα-ατλάντειο" εποχή) και ανάγεται τουλάχιστον ως το 6.000 π.Χ.
Στα υψίπεδα του Ιράν ήταν που το ανθρώπινο πνεύμα συνειδητοποίησε και ερεύνησε με τον πιο εξαντλητικό τρόπο την διαμάχη Καλού - Κακού, "Φωτός" - "Σκότους", "θετικού" - "αρνητικού" κλπ. σε διαστάσεις πολύ πιο σύνθετες, και αρκετές φορές πιο ενοποιημένες, απ' ό,τι νομίζει ευκαιριακά η "σύγχρονη" διανόηση ή τουλάχιστον ένα μέρος αυτής, που στηρίχθηκε στις λίγο-πολύ επιπόλαιες, γι' αυτό το συγκεκριμένο ζήτημα, κρίσεις της κατεστημένης Δυτικής Φιλοσοφίας των 18ου και 19ου αιώνων.
Η Μυθολογία του Ιράν παρουσιάζει πολλές αναλογικές συγγένειες - συχνά, μάλιστα, κοινές θεότητες ή "έννοιες - θεούς" - με την Ινδική Μυθολογία, πράγμα, που μας ανάγει αμέσως σε μια κοινή Ινδο-ιρανική ή Ινδο-άρεια και για να μιλήσουμε με περισσότερη ακρίβεια, Ινδο-καυκασο-ιρανική σύλληψη του κόσμου και του αινίγματος του. Το τελευταίο, υφίσταται με πολλές εσωτερικές διαφοροποιήσεις (π.χ. η Ινδική Μυθολογία, παρότι συγγενική ως προς την ορολογία και τις θεότητες με την Ιρανική ή πρωταρχική Αρεία Μυθολογία, έχει, ωστόσο, περισσότερες αναλογικές ομοιότητες με την Ελληνική Μυθολογία, όσον αφορά τα "σενάρια" της, χωρίς αυτό να σημαίνει πως και η τελευταία δεν μοιράζεται έναν μεγάλο, "αρχετυπικό" τόπο ιδεών με την Ιρανική Μυθολογία).

Οι βασικότερες πηγές απ' όπου μαθαίνουμε γι' αυτήν την πρωταρχικής σημασίας μυθολογία είναι η Αβέστα, που στην παλαιο-ιρανική γλώσσα σημαίνει "Νόμος" και αποτελεί το ιερό βιβλίο της ζωροαστρικής "θρησκείας" των Ιρανών, το Μπουνταχίσν ή Βιβλίο της Δημιουργίας, γραμμένο στην γλώσσα παχλεβί της Μέσης Περσίας και το θρυλικό Σάχναμεχ, ογκώδες ποιητικό έπος γραμμένο από τον μεγάλο ποιητή Φιρντούσι κατά τις αρχές του 11ου αιώνα μ.Χ., τρεις περίπου αιώνες μετά τον εξισλαμισμό του Ιράν από τους Άραβες κατακτητές του. Το Σάχναμεχ ή "Ονόματα βασιλέων" συγκεντρώνει ένα πλήθος μύθων των Ιρανών που φτάνουν ως και τα αρχαϊκά χρόνια (2000 π.Χ.).
Η Ιρανική Κοσμογονία (όπως, εν γένει και η όλη μυθολογία) δεν διακρίνεται για την έντονη πολλαπλότητα των μορφών ή την, από ποσοτική άποψη, μεγάλη ονοματολογία, αλλά από τον υποβλητικό συμβολισμό και την έντονη αρχετυπικότητα των μορφών που παρουσιάζει, είτε είναι θεοί, ήρωες ή ακόμη και μη - συμβολοποιημένες έννοιες.
Πριν την εμφάνιση του κόσμου, ο Αιώνιος Ζερβάν-Ακαράνα, δηλαδή, το Απόλυτο Θεϊκό Πνεύμα, ήταν "τυλιγμένος μέσα στον εαυτό του". Κάποια στιγμή, άρχισε να εκπέμπει φως από το "αιώνιο σώμα του". Ταυτόχρονα, και εξ αιτίας του φωτός, σχηματιζόταν και το αντίθετο του τελευταίου, το σκοτάδι.
Από το φως του Ζερβάν-Ακαράνα δημιουργήθηκε ο Αγαθός θεός Αχούρα - Μάζντα ή Ορμούζδ (εξελληνισμένο το όνομα του είναι Ωρομάσδης), ενώ από το σκοτάδι δημιουργήθηκε το κακοποιό πνεύμα που ονομάστηκε Ανγκρα - Μάινγιου ή Αχριμάν. Από τότε ο Αχούρα - Μάζντα βρίσκεται σε μια διαρκή πάλη με τον Ανγκρα - Μάινγιου, μέχρι το τέλος του κόσμου, οπότε ο πρώτος θα κατανικήσει τον δεύτερο και θα συντρίψει οριστικά το Βασίλειο του Κακού.
Ο Αχούρα - Μάζντα είναι ο ηγέτης εκείνων των αθανάτων πνευμάτων που είναι συμμαχικά προς αυτόν και ονομάζονται Αμσα - σπέντας. Ανάμεσα στους τελευταίους εξέχουσα θέση έχουν οι εξής : ο Βάχμαν, αγαθοποιό πνεύμα του φωτός, ο Αρντιμπεκέστ, πνεύμα της φωτιάς, ο Σαχριβέρ πνεύμα των μετάλλων, η Σαπαντομάτ, κόρη του Αχούρα-Μάζντα και προστάτις των πρώτων ανθρώπων, ο Χορντάτ, που καθορίζει τις εποχές καθώς και τους μήνες του έτους, ο Αμερντάτ, δημιουργός και προστάτης της χλωρίδας και της πανίδας κ.ά. Στο πλευρό του Ανγκρα - Μάινγιου, αντίθετα, συντάσσεται στρατιά "αρνητικών" και κακοβούλων πνευμάτων ή δαιμόνων που φέρουν το όνομα ντεβ ή ντέβα (όρος που χρησιμοποιείται με θετική έννοια στην Ινδική Μυθολογία και σημαίνει "θεός", εν αντιθέσει με την αρνητική έννοια που προσλαμβάνει στην Ιρακινή Μυθολογία).
Πέρα από τους Αμσα - σπέντας,υπάρχουν και άλλα όντα, δημιουργημένα από τον Αχούρα - Μάζντα, όπως οι Ίνζετς, στους οποίους ανήκει και ο ηλιακός θεός-ήρωας Μίθρα, οι Φραβάσι, οι οποίες είναι οι φύλακες του Αχούρα - Μάζντα και άγρυπνοι διώκτες του Ανγκρα - Μάινγιου.
Η αποθέωση του Μίθρα υπήρξε εκτενεστάτη ανάμεσα στους Ιρανίους λαούς, θεωρούμενος απ’αυτούς ως ο κατ’εξοχήν ηλιακός ήρως που κατανικάει τα γήινα δεσμά (η περίφημη αλληγορική αναπαράσταση όπου ο ήρως σκοτώνει τον ταύρο εκφράζει ακριβώς αυτήν την ιδέα –εξ ης και το προσωνύμιο «ταυροκτόνος» για τον Μίθρα) και οδηγεί τους ανθρώπους μέσα από μια μυστική ατραπό στην επανένωσή τους με το Πνευματικό Βασίλειο του Αχούρα-Μάζντα. Αξίζει δε να σημειωθεί, πως μεγάλη υπήρξε η διάδοση της «μιθραϊκής ατραπού» ανάμεσα στους Ρωμαίους στρατιώτες που ελέγχαν εκτενείς περιοχές του συνόλου Ιρανο-καυκάσιου χώρου κατά τους δυο πρώτους αιώνες μ.Χ.
Όταν οι Ρωμαίοι στρατιώτες επέστρεφαν στην πατρίδα τους διέδιδαν την «μυστική ατραπό» του ηλιακού Μίθρα και κάποια στιγμή, αυτή η πολύ σπουδαία από πνευματική άποψη δοξασία κατέστη πολύ δημοφιλής στην Ρώμη ως «ελίτ θρησκεία» πλέον, στα πλέον αριστοκρατικά στρώματα αυτής, βάζοντας σε μεγάλο κίνδυνο την συνέχιση της λατρείας των Ρωμαϊκών θεών!
Είναι σημαντικό να αναφερθεί, πως σύμφωνα με την Ιρανική Μυθολογία κάθε γήϊνος περιορισμός καθώς και η δυστυχία που εντοπίζεται στον κόσμο αυτό είναι αποτέλεσμα της επιρροής του Ανγκρα - Μάινγιου, ο οποίος θεωρείται ακόμα και ως η Αρχή του θανάτου. Κατά τις Ιράνιες φυλές, ο θάνατος θα εξαφανιστεί από την ανθρωπότητα, όταν ο Ανγκρα - Μάινγιου (Αχριμάν) εξολοθρευθεί μαζί με όλους τους ντεβς του, από τον Αχούρα - Μάζντα (Ορμούζδ), κατά τις έσχατες ημέρες της Κρίσης.
Το ιστορικό πρόσωπο που ονομάζεται Ζαρατούστρα ή Ζαραθούστρα (εξελληνισμένο το όνομα του είναι Ζωροάστρης), έζησε κατά τον 11ο περίπου αιώνα μ.Χ. και θεωρείται ως ο υπέρτατος διδάσκαλος της αλήθειας του Αχούρα - Μάζντα. Ο Ζαρατούστρα έγραψε την Αβέστα, η οποία πέρα από το άφθονο μυθολογικό υλικό που μας προμηθεύει, χρησιμοποιήθηκε επίσης ως η πνευματική βάση της περσικής θρησκείας που ονομάζεται Ζωροαστρισμός. Στους σύγχρονους καιρούς, ο Ζαρατούστρα χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο από τον Γερμανό φιλόσοφο - ποιητή Φρήντριχ Νίτσε (Friedrich Nietzsche, 1844 - 1900) κατά την συγγραφή του περίφημου βιβλίου του "Έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα" ("Also sprach Zarathustra").

Πολύ σημαντική θέση στην Ιρανική Μυθολογία κατέχουν οι κάτωθι θεοί και θεές:
Η Αρντβισούρα Αναχίτα, θεά των υδάτων και του ωκεανού, η οποία θεωρείται επίσης ως η πηγή της ανανέωσης της ζωής. Πρόκειται για μια πολύ δημοφιλή θεά, την βοήθεια της οποίας, ζητούσαν συχνά οι πολεμιστές κατά την διάρκεια της μάχης. Η Αρντβισούρα Αναχίτα περιγράφεται ως όμορφη, γεροδεμένη κόρη ευγενικής καταγωγής που φοράει, συνήθως, ένα πέπλο κεντημένο από χρυσάφι, ενώ στην κεφαλή της φέρει ολόχρυσο στέμμα επί του οποίου τοποθετούνται εκατό αστέρια.
Ο Bαγιού, θεός των ανέμων, διώκτης του Ανγκρα - Μάινγιου. Εικονίζεται να φέρει δόρυ και το βασίλειό του ήταν η "ενδιάμεση περιοχή μεταξύ φωτός και σκοταδιού" ανάμεσα στα βασίλεια των Αχούρα - Μάζντα και Ανγκρα - Μάινγιου.

Ο Τίστρια, θεός της βροχής, ο οποίος πολλές φορές ταυτιζόταν με το άστρο Σείριος, κατοικεί στην θάλασσα Βαρουκάσα και εμφανίζεται ως ο άσπονδος εχθρός του Απαόσα, που ταυτίζεται με την ξηρασία. Οι μάχες μεταξύ των δύο αυτών αντιπάλων (Τίστρια - Απαόσα) έχουν μείνει παροιμιώδεις στην ιρανική κουλτούρα. Τελικός νικητής από αυτήν την σύγκρουση βγαίνει ο Τίστρια.
Ο Ατάρ είναι ένας από τους πιο δυναμικούς θεούς του κατ' εξοχήν "αρχετυπικού", ιρανικού πανθέου. Είναι γιος του Αχούρα - Μάζντα και θεός της φωτιάς. Όπως είναι φυσικό, εξ αιτίας της ιερότητας που έχει η φωτιά για τους Ιρανούς, ο Ατάρ είναι ένας από τους πλέον σεβαστούς θεούς, αντίπαλος του Ανγκρα - Μάινγιου και συμπολεμιστής, πολλές φορές, του ηλιακού θεού Μίθρα εναντίον των δυνάμεων του σκότους.
Ο Χαόμα είναι ο θεός της βλάστησης, καθώς επίσης και της υγείας. Οι άνθρωποι τον θεωρούν ευεργέτη-θεό, μιας και το ομώνυμο φυτό χαόμα θεωρείται θεραπευτικό (στην Ινδική μυθολογία η σανσκριτική ονομασία του είναι σόμα) και ακόμη, προσδίδει υπερφυσική δύδναμη σε όποιον πίνει τον χυμό του.

Ανάμεσα στις κακοποιές δυνάμεις - πνεύματα, διακρίνονται για τις ... «επιδόσεις» τους οι κάτωθι :
Ο Αζι Νταχάκα, τρικέφαλος δράκος που κατασπάραζε τους ανθρώπους και περιγράφεται σαν το πιο καταστρεπτικό τέρας που δημιούργησε ποτέ ο Ανγκρα - Μάινγιου.
Η Νάους η οποία είναι ένας θηλυκός δαίμονας που παίρνει την μορφή μιας πολύχρωμης μύγας και θεωρείται ως η ισχυρότερη των παϊράκας (κακές μάγισσες - νεράϊδες), και επίσης, ο κερασφόρος Αζι Σρουβάρα, το αρπαχτικό ανθρωποφάγο πουλί Καμάκ κ.ά.
Το Δένδρο των Σπόρων είναι μια αρχετυπική μορφή που δεσπόζει στην Ιρανική Μυθολογία. Βρίσκεται στο κέντρο της θάλασσας Βαρουκάσα και αποτελεί κατά κάποιο τρόπο, μια αναπαράσταση του κόσμου, όπως το δένδρο Ύγκντρασιλλ στην Νορβηγο-ισλανδική Μυθολογία. Και αυτό το δένδρο, όπως το βόρειο ανάλογο του, έχει φίλους και εχθρούς. Το κάρα είναι ένα μυθικό ψάρι που το προφυλάσσει από ... ανεπιθύμητους επισκέπτες και ακόμη, ένας ... γάϊδαρος με χρυσά κέρατα, έξι μάτια και εννιά στόματα αποκρούει οποιοδήποτε πλάσμα κατορθώσει να ξεφύγει της προσοχής του κάρα, και πλήττει τον κορμό ή τις ρίζες του δένδρου αυτού. Επίσης, το πτηνό του Ζαρατούστρα που ονομάζεται Σάενα και συνήθως εικονίζεται ως γεράκι, κατοικεί στην κορυφή του Δένδρου των Σπόρων (παρόμοια, στην Νορβηγο-ισλανδική Μυθολογία, ένας αετός κατοικεί μονίμως στην κορυφή του Ύγκντρασιλλ) και με το χτύπημα των φτερών του σκορπίζει τους σπόρους σε όλη την γη [ένα εκπληκτικό αρχέτυπο - imago mundi (εικόνα του κόσμου), από εκείνα, που μας προσφέρει συχνά η Μυθολογία των Ιρανίων λαών]. Από το όνομα του πτηνού αυτού, πολλές φορές παίρνει το όνομα του και το Δένδρο των Σπόρων, που ονομάζεται Δένδρο Σάενα.
'Αλλα μυθικά πτηνά που έχουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, είναι το Κάρσιπταρ, το "πολύ γρήγορο" το οποίο διέδιδε τους λόγους του Ζαρατούστρα σε όλη την γη, η Ασαζάστα, η κουκουβάγια που διώκει τα κακοποιά πνεύματα και το Χάμρους που βοηθάει τους στρατιώτες στις μάχες.
Κατά την Ιρανική Μυθολογία πρώτα δημιουργήθηκε ο ουρανός και μετά η γη. Ως υπέρτατο δημιούργημα το οποίο θεωρείται έβδομο κατά σειρά εμφάνισης, είναι το Πυρ, η ιερή φωτιά, η οποία αποτελεί την πιο ιερή "εικόνα - δράση" του Αχούρα - Μάζντα.
Ο πρώτος άνθρωπος ήταν ο Γκάγιομαρταν τον οποίον σκότωσε ο Ανγκρα - Μάινγιου ή Αχριμάν. Από το σώμα, όμως,του πρώτου δολοφονημένου από το πνεύμα του κακού, ανθρώπου φύτρωσε στην γη ένα φυτό που λεγόταν Ρίβας. Απ' αυτό ξεπήδησε το πρώτο ζεύγος των ανθρώπων, ο Μάσυα ή Μάρτγια και η Μασυάνι ή Μάρτγιαναγκ. Ο Ανγκρα - Μάινγιου παραπλάνησε το ζεύγος και τοποθέτησε την φιλονικία ανάμεσα τους, κάνοντάς τους να ερίζουν μεταξύ τους, χάνοντας έτσι την πρώτη παραδείσια κατάσταση της αθωότητας και ευτυχίας. Η Μασυάνι ήταν η πρώτη που με θυσίες και προσφορές απέτισε λατρεία στους ντεβς, οι οποίοι, όπως είδαμε είναι οι δαίμονες της Ιρανικής Μυθολογίας εν αντιθέσει με την Ινδική, όπου οι ντεβς ή ντέβας είναι αγαθοί, ως επί το πλείστον, θεοί.
Το αποτέλεσμα της παραπλάνησης του πρώτου ανθρώπινου ζεύγους από τον Ανγκρα - Μάινγιου ήταν η εμφάνιση της αναγκαιότητας και της δυστυχίας. Ο μύθος της πτώσης του Μάσυα και της Μασυάνι εξ αιτίας της παραπλανήσεως τους από τον Ανγκρα - Μάινγιου, έχει εκπληκτικές ομοιότητες με την ιστορία του Αδάμ και της Εύας στην Παλαιά Διαθήκη, ωστόσο όμως είναι πολύ παλαιότερος της δεύτερης.
Μαζί με τον μύθο των ιρανίων πρωτοπλάστων συνδέεται η ιστορία του μυθικού βασιλιά Χούσανγκ, απογόνου των Μάσυα και Μασυάνι και ιδρυτή της βασιλικής δυναστείας των Παραντάτα. Ο Χουσάνγκ εμφανίζεται σαν ένας καλόψυχος και δίκαιος βασιλιάς που πάσχιζε για να κάνει την ζωή των ανθρώπων καλύτερη. Γι' αυτό ίδρυσε τα Σούσα, μια πόλη - αρχέτυπο για τους Ιρανίους λαούς, και ακόμα, κατασκεύασε πολλά έργα ωφέλιμα για την βοήθεια των γεωργών, τεχνιτών, κ.ά. όπως και για την διευκόλυνση της καθημερινής ζωής των υπηκόων του. Σύμμαχο σε αυτή την προσπάθεια είχε την θεά των υδάτων Αρντβισούρα Αναχίτα και ... λυσσασμένους εχθρούς, τους Ντεβς, οι οποίοι κατά κανόνα δεν έβλεπαν ... με πολύ καλό μάτι ο,τιδήποτε ωφελούσε τους ανθρώπους. Δυστυχώς, σύμφωνα με τον μύθο, ο Χούσανγκ σκοτώθηκε σε μια μάχη εναντίον των Ντεβς, όταν οι τελευταίοι τον καταπλάκωσαν με μια μεγάλη πέτρα. Τους Ντεβς, ωστόσο, μπόρεσε να δαμάσει ο διάδοχος του Χούσανγκ, βασιλιάς Τάχμουρας για τον οποίο λέγεται πως μπόρεσε να κατανικήσει και αυτόν, ακόμη, τον Ανγκρα - Μάινγιου, υποχρεώνοντάς τον να μεταμορφωθεί σε άλογο, το οποίο υπάκουε στις διαταγές του !
Στην Ινδο-ιρανική κουλτούρα και ιδιαίτερα στην μυθολογία του Ιράν, μεγάλο ρόλο φαίνεται να παίζει ο αγαθός βασιλιάς Γίμα. Μια "χρυσή εποχή" ανοίγεται με την ανάληψη της βασιλείας απ' αυτόν, η οποία διάρκεσε χίλια χρόνια. Η Αβέστα τον αποκαλεί "καλό ποιμένα" και θεωρείται ακόμα ως ο βασιλιάς της Αριάνα Βέγια, μια μυθική παραδείσια χώρα που λειτουργούσε πάντα ως αρχέτυπο - πρότυπο για το Ιράν.
Όταν τελείωσε η "Χρυσή Εποχή" του Γίμα, ξέσπασε ένας φοβερός κατακλυσμός πάνω στη γη, για τον οποίο είχε προειδοποιηθεί ο Γίμα από τους θεούς, που τον συμβούλευσαν ακόμη, να διασώσει έναν άνδρα και μια γυναίκα, όπως και δείγματα από όλα τα ζώα και τα φυτά. Έτσι, βλέπουμε και εδώ, στην Ιρανική Μυθολογία την ιστορική μνήμη του Κατακλυσμού, σχεδόν απαράλλαχτη με τις άλλες μορφές της, που συναντούμε σε άλλες μυθολογίες των λαών.
Ειδικότερα για τους Πέρσες, από όλους τους Ιρανίους λαούς, ο Γίμα είναι αθάνατος και θεωρείται ως ο "παγκόσμιος άνθρωπος", ένα αρχέτυπο απ' όπου εμφανίζονται όλοι οι δίκαιοι βασιλείς ή οι θαρραλέοι ήρωες, στην διαδρομή των ιστορικών χρόνων. Σύμφωνα, όμως, με το "Σάχναμεχ" του ποιητή Φιρντούσι, ο Γίμα πέθανε ακολουθώντας την μοίρα των υπολοίπων θνητών.

Πολύ σημαντική μορφή της Ιρανικής Μυθολογίας είναι ο ήρωας Θραϊτόνα, ο οποίος είναι πολεμιστής, γιατρός, μάγος και φιλόσοφος. Ονομαστή έμεινε η μάχη του εναντίον του ντεβ Αζι Νταχάκα, ο οποίος προσπαθούσε συνεχώς να κλέψει, ό,τι στην Ιρανική Μυθολογία ονομάζεται ως "Θεϊκή Δόξα". Η τελευταία, δεν συγκεκριμενοποιείται, ούτε αντικειμενικοποιείται σε κάτι απτό, αλλά παραμένει μια κατ' εξοχήν οραματική - πνευματική έννοια στην κουλτούρα των Ιρανίων λαών. Ο Αζι Νταχάκα, μάλιστα, είχε παρακαλέσει την ίδια την Αρντβισούρα - Αναχίτα να τον βοηθήσει για να αρπάξει την "Θεϊκή Δόξα", η οποία είχε τότε εγκαταλείψει τον βασιλιά Γίμα, επειδή οι δύο κόρες του τελευταίου είχαν παντρευτεί με τον ντεβ (τον Αζι Νταχάκα). Η θεά, όμως, στράφηκε εναντίον του τελευταίου, ενώ ο θεός της φωτιάς, Ατάρ, πήρε την Θεϊκή Δόξα για να την οδηγήσει σε ασφαλές μέρος, μακριά από επίδοξους σφετεριστές. Κατόπιν, η Θραϊτόνα σε μια μάχη επικών, σχεδόν, διαστάσεων, κατανίκησε τον Αζι Νταχάκα και τον αιχμαλώτισε. Ο ντεβ θα έμενε δεμένος, μέχρι την ημέρα που θα αντιμετώπιζε τον ήρωα Κερεσάσπα, ο οποίος και θα τον σκότωνε.
Ο Κερεσάσπα, του οποίου απόγονος ήταν και ο ήρωας Ρουστάμ που θα συναντήσουμε πιο κάτω, είχε ως όπλο του ένα ρόπαλο (όπως ο Ηρακλής στην Ελληνική Μυθολογία), με το οποίο κατατρόπωνε τους εχθρούς του. Ανάμεσα στους τελευταίους συγκαταλεγόταν και ο πανίσχυρος δαίμονας Αζι - Σρουβάρα, και υπάρχει μάλιστα ένα σχεδόν, κωμικό επεισόδιο που σχετίζεται μ' αυτόν : κάποτε, ο Κερεσάσπα, είχε ανάψει μια φωτιά για να ψήσει το φαγητό του. Όμως, κάτω από τη φωτιά, μέσα στο χώμα, κοιμόταν ο Αζι - Σρουβάρα, ο οποίος ξύπνησε έντρομος όταν ένιωσε ότι ... "τσουρουφλιζόταν"! Αργότερα, ο Κερεσάσπα θα σκότωνε τον δράκο, όμως, σύμφωνα με τους νόμους είχε "μολύνει" την φωτιά εξ αιτίας του παραπάνω περιστατικού (το αγνό πυρ άγγιξε τον απαίσιο δαίμονα Αζι - Σρουβάρα). Έτσι, δεν θα μπορούσε να εισέλθει στον παράδεισο μετά τον θάνατό του. Χρειάστηκε η μεσολάβηση του Ζαρατούστρα, ο οποίος υπερασπίστηκε με ακλόνητα επιχειρήματα τον ήρωα, και έτσι άνοιξε πάλι η πόρτα του παραδείσου για τον δεύτερο !
Την δυναστεία των Παραντάτα ακολούθησε εκείνη των Κιγιάν. Σ' αυτήν ανήκαν οι φημισμένοι βασιλείς Κιγιάν Ους, Κιγιάν Καϊκαούς και Κιγιάν Βιστάσπα. Ο τελευταίος, μάλιστα, προστάτεψε αποφασιστικά τον Ζαρατούστρα και την διδασκαλία του, απέναντι στους εχθρούς του. Η Αβέστα αναφέρεται στους παραπάνω βασιλείς με ξεχωριστό σεβασμό και εκτίμηση, θεωρώντας τους ως θεμέλιους λίθους της σύνολης ιρανικής σκέψης και κουλτούρας.
Από την άλλη, ως πλέον μοχθηρός και φαύλος βασιλιάς θεωρείται, από την Αβέστα, ο Φρανρασίγιαν, ο οποίος συγκρούστηκε πολλές φορές με τους Κιγιάν βασιλείς, στην προσπάθεια του να κλέψει και αυτός, όπως είχε αποπειραθεί να κάνει και ο δαίμονας Αζι - Σρουβάρα, την Θεϊκή Δόξα.
Στην Αβέστα, η Θεϊκή Δόξα ("βαρνάχο" στην ιρανική γλώσσα), θεωρείται ως το πλέον πολύτιμο ανάμεσα σε όλα τα πράγματα του ουρανού και της γης. Είναι η κύρια ιδιότητα - απόρροια του Αχούρα - Μάζντα και αποτελεί μια έκφραση της δύναμης της επιβολής σε συνδυασμό με τους αγαθούς σκοπούς. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το "Βαρνάχο" έχει στην Ιρανική Μυθολογία, τηρουμένων των αναλογιών, την ίδια θέση που έχει το "Άγιο Πνεύμα" στα Ευαγγέλια.
Όπως είδαμε παραπάνω, ο μοχθηρός και άπρεπος Φρανρασίγιαν επιχείρησε να σφετεριστεί το Βαρνάχο. Στην προσπάθεια του αυτή, βρήκε αντιμέτωπο τον Κιγιάν Καϊκαούς, ο οποίος κατανίκησε και σκότωσε τον επίδοξο κλέφτη της Θεϊκής Δόξας.
Από τους τρεις βασιλείς της δυναστείας Κιγιάν, είναι ο Κιγιάν Ους που μνημονεύεται έντονα στην Ιρανική Μυθολογία για δύο λόγους, εκ των οποίων ο ένας είναι καλός και ο άλλος κακός : ο βασιλιάς είχε ένα παλάτι που έμοιαζε με ουράνιο ανάκτορο. Φτιαγμένο από χρυσάφι, ασήμι και πολύτιμους λίθους και χτισμένο πάνω σ' ένα πολύ ψηλό βουνό. Ο Κιγιάν Ους είχε καταφέρει να κάνει τον χώρο του παλατιού του να έχει θεραπευτικές ιδιότητες, τέτοιες, ικανές να αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε αρρώστεια, όσο βαρειά και αν ήταν αυτή.Ο Κιγιάν Ους έθεσε το παλάτι του στην διάθεση του λαού του για να γιατρεύονται οι άρρωστοι, πράγμα που τον κατέστησε μέγα ευεργέτη των Ιρανών. Όμως, η ευεργεσία του βασιλιά, πολύ γρήγορα συνοδεύτηκε και από μια άκρατη φιλοδοξία να καταλάβει και το ουράνιο παλάτι των θεών. Έστειλε γι' αυτόν τον λόγο έναν αφοσιωμένο πολεμιστή του, τον Σριτ, να σκοτώσει τον ταύρο που είχαν ορίσει οι θεοί ως φύλακα των συνόρων του. Στο δρόμο όμως, μια λυσσασμένη σκύλα -που στην πραγματικότητα ήταν ένας δαίμονας μεταμορφωμένος- επιτέθηκε στον Σριτ και τον σκότωσε. Ακόμη, σαν να μην έφτανε αυτό, η σκύλα ήταν ετοιμόγεννη και μετά από λίγες ημέρες γέννησε σκύλους που είχαν την ίδια λύσσα με αυτήν, που με την σειρά τους γεννήσαν άλλα άγρια σκυλιά κ.ο.κ.
Με αβάσταχτη στενοχώρια, και μετά από όχι πολύ χρονικό διάστημα, ο Κιγιάν Ους είδε το βασίλειο του να κατακλύζεται από δαιμονικά σκυλιά που ερημώναν τα πάντα στο πέρασμά τους. Ο βασιλιάς δεν μπόρεσε να αντέξει αυτή την κατάντια και αρρώστησε έως θανάτου ή σύμφωνα με μιαν άλλη εκδοχή αυτοκτόνησε. Το θεραπευτικό παλάτι του, δεν θα γινόταν πλέον κατοικητήριο αρρώστων προς θεραπεία, αλλά σπήλαιο δαιμόνων ...
Ο Κιγιάν Καϊκαούς που ήταν εγγονός του Κιγιάν Ους διακρίθηκε για την ανδρεία και την τόλμη που επεδείκνυε κατά την διάρκεια των μαχών. Ωστόσο, ήταν επίσης και ένας βασιλιάς που διακρινόταν για την φιλοσοφική και θρησκευτική δομή της σκέψης του, που την εξέφραζε με τον πλέον πλήρη και σαφή λόγο.
Στις όχθες μιας λίμνης βρισκόταν ένας από τους πλέον φημισμένους ναούς του Ιράν, κοσμημένος από αγάλματα θεών.

Κάποτε, με μια κίνηση που ξάφνιασε όλους τους συμπατριώτες του, ο Κιγιάν Καϊκαούς έβαλε ... φωτιά στο ναό και τον κατέστρεψε ολοσχερώς !
Όταν συγκεντρώθηκε ο λαός για να ρωτήσει τον βασιλιά για ποιο λόγο έκανε αυτήν την πράξη, που σε πρώτη εντύπωση, τουλάχιστον, φάνταζε απρεπής και ανίερη, τότε ο Κιγιάν Καϊκαούς, ατάραχος στάθηκε στην όχθη της λίμνης και κάτω από τον αινιγματικό έναστρο ουρανό του Ιράν, άρχισε να μιλά στο πλήθος για την ιερότητα του πυρός που κατέφαγε με τις "γλώσσες" του τον φημισμένο ναό.
Διέταξε, μάλιστα, να χτίσουν ένα νέο ναό στην θέση του κατεστραμμένου, προς τιμήν του Ατάρ, θεού της φωτιάς και να θυσιάσουν διάφορα ζώα στους βωμούς που υπήρχαν εκεί.
"Μονάχα μέσω του πυρός μπορεί να υπάρχουν, τόσο ο κόσμος όσο και ο παράδεισος..." ακούστηκε να λέει ο Κιγιάν Καϊκούς στο πλήθος που τον άκουγε, σχεδόν σαν να ήταν υπνωτισμένο ...

Όπως είδαμε ως τώρα, το πυρ είχε μια τεράστια μυθολογική, αρχετυπική, θρησκευτική και κοινωνική σημασία στην ζωή των αρχαίων Ιρανίων λαών. Εθεωρείτο ως το δομικό στοιχείο του κόσμου : τα πάντα ήταν φτιαγμένα από την φωτιά ... Και τα πάντα εισέρχονται πάλι στον παράδεισο διαμέσου της φωτιάς ...
Αυτήν την θεώρηση του πυρός ως το μοναδικό στοιχείο που συγκεντρώνει όλες τις αντιθέσεις και ταυτόχρονα τις υπερβαίνει φτάνοντας ως την θεότητα, θα την ξαναβρούμε στο έργο του Έλληνα φιλοσόφου Ηρακλείτου, που καλείται "Περί Φύσεως", με έναν άλλον τρόπο, τυπικό της ιωνικής σκέψης, ωστόσο, σχεδόν όμοιο ως προς την ουσία του με την αντίληψη που είχαν οι Ιράνιοι λαοί - ανάμεσά τους και οι Πέρσες - για το πυρ. " Όλα τα πράγματα, στον ερχομό του θα τα καταλάβει το πυρ", έγραφε ο Εφέσιος φιλόσοφος, φράση που θα την συνυπόγραφε ασφαλώς κάθε οπαδός της θρησκείας του Ζαρατούστρα.
Η "ιερή φωτιά" έμενε πάντα αναμμένη στους ιρανικούς ναούς, από συγκεκριμένους ιερείς που είχαν ως αποστολή να μην την αφήσουν ποτέ να σβήσει ... όπως ακριβώς και το φως, η κάθαρση της ψυχής και η ανάμνηση της εισόδου του παραδείσου, έπρεπε να μένουν διαρκώς στους στοχασμούς και τα λόγια των ανθρώπων.

Αυτή η "πυροκεντρική" θεώρηση του κόσμου, που απέχει πάρα πολύ από την αφελή παρουσίαση των Ιρανίων λαών, ωσάν να ήταν "απλοϊκοί πυρολάτρες", έδωσε την αφορμή για να προβάλλουν από τα υψίπεδα του Ιράν μερικές από τις πιο έξοχες θρησκευτικές και φιλοσοφικές θεωρήσεις του κόσμου.
Στο προισλαμικό Ιράν το πυρ είχε δεκαπέντε διαβαθμίσεις, στις οποίες η ανώτερη ταυτιζόταν με τον υπέρτατο θεό του Καλού, τον Αχούρα - Μάζντα ή Ορμούζδ.
Αυτή η εμμονή στην ιδέα του πυρός ήταν που προκάλεσε την εμφάνιση τόσων ποιητών, φιλοσόφων και θρησκευτικών μεταρρυθμιστών (όπως ο Ζαρατούστρα και ο Μάνης) ανάμεσα στους αρχαίους Ιρανούς.
Το έπος "Σάχναμεχ" ("ονόματα βασιλέων") του ποιητή Φιρντούσι, κάνει ιδιαίτερη μνεία σ' έναν πολύ γνωστό Παχλεβί βασιλιά, τον Ζαχάκ (σημείωση : "παχλεβί" ορίζεται ως μία από τις Ιράνιες φυλές, όπως επίσης και η γλώσσα που μιλάει αυτή η φυλή).
Ο Ζαχάκ, χωρίς να το καταλάβει, έγινε έρμαιο στα χέρια του Ιμπλίς (που στην περσική γλώσσα σημαίνει "ο διάβολος"), ο οποίος έπεισε τον πρώτο να σκοτώσει τον ίδιο τον πατέρα του ! Όταν ο Ζαχάκ ορκίστηκε στον Ιμπλίς, πως δεν θα αθετούσε την τρομερή αυτή υπόσχεσή του, τότε, προβάλαν αμέσως δυο μαύρα φίδια από τους ώμους του. Έντρομος ο νέος άνδρας που είχε ήδη πέσει στην παγίδα του Ιμπλίς, προσπάθησε να απαλλαγεί από τα φίδια, κόβοντας τα κεφάλια τους. Μάταια, όμως: στην θέση του κομμένου κεφαλιού φυτρώναν αμέσως δυο καινούργια ! (ο μύθος, σ' αυτό το σημείο, μας θυμίζει έναν ανάλογο της Ελληνικής Μυθολογίας: την Λερναία Ύδρα που εξολόθρευσε ο Ηρακλής).
Σαν να μην έφτανε, λοιπόν, που ο Ζαχάκ παραπλανήθηκε από τον Ιμπλίς, είχε τώρα και μια "υποχρέωση" ακόμα, εξ αιτίας των φιδιών που ήταν φυτρωμένα στους ώμους του : έπρεπε να θρέφει τα τελευταία με σάρκες ανθρώπων, εάν δεν θά 'θελε τα ερπετά να κατασπαράξουν τον ίδιο ! Σίγουρα, αυτή δεν ήταν η καλύτερη προοπτική που θα φανταζόταν ποτέ ο Ζαχάκ για τον εαυτό του !
Όταν ο Γίμα, που αναφέραμε ήδη σε προηγούμενες σελίδες, έχασε την εξουσία, τότε ο Ζαχάκ με συντροφιά τον ... διάβολο Ιμπλίς ανέλαβε την εξουσία του Ιράν. Η βασιλεία του κράτησε για χίλια χρόνια (τα "χίλια χρόνια εξουσίας" είναι ένα θεμελιώδες αρχέτυπο στην Ιρανική Μυθολογία και σκέψη), κατά τα οποία, αναρίθμητοι δυστυχείς υπήκοοι του χρησίμευσαν ως τροφή για τα πεινασμένα φίδια που έφερε μονίμως στους ώμους του, ο, ίσως, ακόμη πιο δυστυχής Ζαχάκ !
Η διακυβέρνηση του Ιράν από τον μυθικό βασιλιά Ζαχάκ (παρέα με τον διάβολο), χαρακτηρίζεται με όρους αποστροφής και απέχθειας στο "Σάχναμεχ" του Φιρντούσι, το οποίο, ακόμη, υπογραμμίζει, πως εκείνη η περίοδος αποτέλεσε την πλέον ολοκληρωτική επικράτηση του Κακού απέναντι στο Καλό.
Ώσπου ένας σιδηρουργός που λεγόταν Καβέχ, και ο οποίος είχε δει τους δεκαοχτώ (!) γιους του να γίνονται, ο ένας μετά τον άλλο, τροφή για τα ερπετά που ζούσαν πάνω στους ώμους του Ζαχάκ, σκότωσε τον τελευταίο, ανακουφίζοντας έτσι αρκετούς ανθρώπους που δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να περιμένουν την σειρά τους για να μπουν, όχι με ...μεγάλη προθυμία είναι αλήθεια, στα αδηφάγα σαγόνια των φιδιών !
Σύμφωνα, με μιαν υπόθεση που κάνουν διάφοροι συγγραφείς ή ασχολούμενοι με την μυθολογία, ο Ζαχάκ σε άλλη εκδοχή του μύθου του εμφανίζεται ως Άραβας. Αυτό είναι πολύ πιθανόν να οφείλεται στην αντίδραση των Ιρανών απέναντι στην ολοένα ανερχόμενη επιβολή των Αράβων κατακτητών στον χώρο της Μέσης Ανατολής.
Ακόμη, σύμφωνα πάντα με αυτήν την εκδοχή, ο Καβέχ υποκίνησε μεν την εξέγερση εναντίον του Ζακάχ, τον οποίο, όμως, σκότωσε, ο ήρωας Θραϊτόνα που στο "Σάχναμεχ" εμφανίζεται με το όνομα Φεριντούν.

Ο Φεριντούν (ή Θραϊτόνα) μοίρασε το βασίλειο του Ιράν στους τρεις γιους του, Σαλμ, Τουρ και Ιράτζ. Επειδή ο Φεριντούν προτίμησε να δώσει εκείνο το τμήμα του Ιράν στο οποίο βρισκόταν ο Χρυσός θρόνος του, στον Ιράτζ, που ήταν ο νεώτερος και ετεροθαλής αδελφός των Σαλμ και Τουρ, οι δύο τελευταίοι αποφάσισαν να προχωρήσουν σε πόλεμο εναντίον του νέου κατόχου του Χρυσού Θρόνου. Σε μια μάχη, μάλιστα, κατορθώσαν να φονεύσουν τον Ιράτζ. Από τότε, όπως μας πληροφορεί το "Σάχναμεχ" του ποιητή Φιρντούσι, το βασίλειο του Τουρ (το Τουράν όπως ονομάζεται στην Αβέστα) και το βασίλειο του Ιράν ή Αρείγια (πάλι κατά την Αβέστα) βρίσκονται σε συνεχή αντιπαλότητα, διεξάγοντας συχνά πολέμους μεταξύ τους.
Ο μελλοντικός εθνικός ήρωας του Ιράν, ο Ρουστάμ, έμελε να γεννηθεί σε αυτήν την πολύ ταραγμένη, από πολιτική και κοινωνική άποψη, εποχή για την χώρα του.
Ο πατέρας του Ρουστάμ, βασιλιάς Ζαλ, είχε μια πολύ περιπετειώδη γέννηση. Ο πατέρας του τελευταίου όταν είδε το σώμα του νεογέννητου να έχει ... ασημένιο χρώμα και τα μαλλιά αυτού να είναι κάτασπρα σαν το χιόνι, πίστεψε πως αυτή η γέννηση ήταν προϊόν κάποιας συνωμοσίας που έκανε εναντίον του ο Ιμπλίς (διάβολος). Έτσι, παράτησε το βρέφος στο όρος Ελμπούρζ, μόνο του, όπου σίγουρα θα πέθαινε, εάν δεν ήταν ο ίδιος ο Αχούρα - Μάζντα να στείλει το μυθικό πτηνό Σάενα ή Σιμούργκ (που περιγράψαμε σε προηγούμενες σελίδες) για να σώσει τον μικρό Ζαλ. Το πτηνό, μάλιστα, μεγάλωσε τον Ζαλ, σαν να ήταν παιδί του.
Όταν περάσαν μερικά χρόνια, ο πατέρας του Ζαλ έμαθε ότι ο γιος του ζούσε, και φριχτά μετανιωμένος για την πράξη του από καιρό, πήγε να τον συναντήσει. Εκεί ζήτησε από τον Ζαλ συγχώρεση, την οποία και έδωσε ο τελευταίος.
Πριν φύγει οριστικά ο Ζαλ από το Ελμπούρζ, το πτηνό Σιμούργκ του έδωσε ένα από τα φτερά του για να το χρησιμοποιεί όποτε κινδύνευε, κάνοντας έτσι το πτηνό να εμφανιστεί αμέσως.
Ο Ζαλ παντρεύτηκε την Ρουντάμπεχ, η οποία θα γινόταν η μητέρα του ήρωα Ρουστάμ.
Ο τελευταίος μεγαλώνοντας ανέπτυξε μια σωματική ρώμη, τέτοια, που από την εφηβική ηλικία, του επέτρεπε να μάχεται ακόμη και ελέφαντες με μόνο όπλο το ρόπαλό του! Όταν ενηλικιώθηκε ήταν ήδη ένας ολοκληρωμένος πολεμιστής, που υπεράσπιζε την χώρα του ενάντια στις επιδρομές των Τουρανών.
Το άλογο του Ρουστάμ ονομαζόταν Ραχς, και ο ήρωας είχε αναπτύξει μια πολύ ιδιαίτερη σχέση μαζί του, φιλική, σαν να ήταν και οι δύο ισάξιοι συμπολεμιστές, και όχι ο "αναβάτης με το άλογο του" απλώς.
Κάποτε, ο Ρουστάμ (παρέα με τον αχώριστο του Ραχς), συγκρούσθηκε με ολόκληρες στρατιές δαιμόνων τις οποίες και συνέτριψε, απελευθερώνοντας έτσι τον βασιλιά Κιγιάν Καϊκαούς που κρατούσαν φυλακισμένο οι απαίσιοι αυτοί ντεβς.
Επειδή ο Κιγιάν Καϊκαούς ήταν ένας από τους πιο δημοφιλείς βασιλείς που κυβέρνησαν ποτέ στο Ιράν, μια τέτοια πράξη όπως ήταν η απελευθέρωση του από τους δαίμονες ντεβς, κατέστησε αμέσως τον ελευθερωτή του βασιλιά, Ρουστάμ, ως εθνικό σύμβολο-ήρωα του ιρακινού λαού, αλλά ταυτόχρονα και ως ήρωα της ανθρωπότητας, γι' αυτό και οι συμπατριώτες του, τού έδωσαν το προσωνύμιο "παγκόσμιος".

Κάποτε, ενώ βρισκόταν μέσα στο εχθρικό Τουράν, ο ήρωας έχασε το πολυαγαπημένο άλογο του, τον Ραχς, και άρχισε να "οργώνει" όλη την χώρα για να το βρει. Ο τοπικός βασιλιάς της Τουρανικής πόλης Σαμανγκάν, πλησίασε τον Ρουστάμ και του είπε πως θα έβρισκε τον Ραχς, αρκεί να μην ερχόταν ο ήρωας ποτέ σε σύγκρουση με το τοπικό βασίλειό του. Ακόμη δε, θα του έδινε την κόρη του, την πανέμορφη Ταχμινέχ να παντρευτεί.
Ο Ρουστάμ δέχθηκε. Όταν η Ταχμινέχ γέννησε τον γιο του, τον ονόμασε Σοχράμπ, όμως ο πατέρας του δεν έμεινε για πολύ κοντά του, μιας και η αποστολή της υπεράσπισης του Ιράν, τον κάλεσε γρήγορα κοντά της.
Όταν ο Σοχράμπ μεγάλωσε αρκετά, έμοιασε πολύ στον πατέρα του, κυρίως, όσον αφορά την σωματική ρώμη και την ανδρεία. Η Ταχμινέχ μίλησε στον Σοχράμπ για τον πατέρα του, καθώς και για όλη την ηρωϊκή δράση αυτού.
Ο Σοχράμπ ενθουσιασμένος αποφάσισε τότε να φύγει από το Τουράν για πάντα και να πάει στο Ιράν να υποστηρίξει την διαδοχή του Κιγιάν Καϊκαούς του "βασιλέως των βασιλέων", από τον πατέρα του, Ρουστάμ.
Όταν ο βασιλιάς του Τουράν, Αφρασίγιαμπ, ο οποίος κατά το "Σάχναμεχ" δεν θεωρείται απλώς μόνον μοχθηρός βασιλιάς, αλλά και ως μια γενικότερη "ενσάρκωση του Κακού", ένα είδος, ας πούμε, "γήϊνου, βασιλικού αντιτύπου" του κακού θεού Ανγκρα - Μάινγιου, όταν λοιπόν έμαθε πως ο Σοχράμπ σκόπευε να συναντήσει τον πατέρα του και να ενώσει τις δυνάμεις του με αυτόν, τότε πανικοβλήθηκε, διότι το μέλλον του Τουράν προβλεπόταν... μάλλον σκοτεινό, όταν θα ερχόταν αντιμέτωπο με δύο τέτοιους πολεμιστές ενωμένους.
Αμέσως, ο Αφρασίγιαμπ συνέλαβε ένα απαίσιο σχέδιο για να στρέψει τον πατέρα Ρουστάμ εναντίον του γιου του Σοχράμπ, δίχως οι τελευταίοι να καταλάβουν πποιος θα ήταν ο αντίπαλος τους.
Έτσι, παρασυρμένοι και οι δύο, κινήθηκαν ο ένας εναντίον του άλλου, πιστεύοντας πως τα στρατεύματά τους ήταν εχθρικά. Δυστυχώς, ο Αφρασίγιαμπ χρησιμοποιώντας διάφορα μέσα είχε καταφέρει τον σκοπό του.

Μετά από πολύωρη μάχη, ο Σοχράμπ έπεσε νεκρός από τα όπλα του ίδιου του πατέρα του, ενώ ο τελευταίος νόμιζε ότι σκότωνε έναν εχθρό του !
Η ιστορία του θανάτου του Σοχράμπ είναι ένα από τα πλέον δραματικά επεισόδια της Ιρανικής Μυθολογίας. Το "Σάχναμεχ" περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο τον πόνο του πατέρα Ρουστάμ, όταν αποκαλύφθηκε η πραγματική ταυτότητα αυτού που σκότωσε, παρασυρμένος και παγιδευμένος από τον μοχθηρό Αφρασίγιαμπ, βασιλιά του Τουράν.
Ο Ρουστάμ έως και τα μέσα του 20ου αιώνα θεωρείτο στο Ιράν ως η προσωποποίηση του έθνους. Οι περιπέτειές του και οι πόλεμοι που διεξήγαγε εναντίον εχθρικών λαών, όπως επίσης και η φυσική τάση του προς την γενναιοδωρία και την ευεργεσία, υπήρξαν το υλικό για ατέλειωτες νύχτες αφηγήσεων και συζητήσεων ακόμα και μεταξύ των Ιρανών του πλέον απομακρυσμένου χωριού, εκεί όπου η ιρανική νύχτα φαντάζει πάντοτε σαν το πιο ωραίο μαγικό χαλί για να ξεδιπλωθεί πάνω της ο μύθος ...


Διονύσιος Πλατανιά

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου