ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 16 Σεπτεμβρίου 2007

ΕΛΕΝΗ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΙΝΑ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ - ELENI PALAIOLOGINA: THE QUEEN OF THE CYPRIOT PEOPLE

Η Ελένη Παλαιολογίνα ήταν Ορθόδοξη Βυζαντινή πριγκίπισσα που το 1441, παντρεύτηκε το Φράγκο βασιλιά της Κύπρου Ιωάννη Β' (1432 - 1458). Ήταν μέλος της γνωστής μεγάλης οικογένειας των Παλαιολόγων του Βυζαντίου, κόρη του Θεοδώρου Β', δεσπότη του Μοριά, από μητέρα Ιταλίδα και ανεψιά του τελευταίου αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Προικισμένη με ευρεία παιδεία, καταπληκτική οξυδέρκεια και σύνεση, αλλά και εντυπωσιακή αποφασιστικότητα και ενεργητικότητα. Ενώ ζούσε ακόμη ο σύζυγος της ανακηρύχθηκε σε αντιβασίλισσα και έτσι είχε τη δυνατότητα να αναπτύξει σοβαρές πρωτοβουλίες, που έστρεψε τόσο προς την κατεύθυνση ανακούφισης των δεινών του ελληνικού πληθυσμού της νήσου και της υπό δίωξη εκεί Ορθοδοξίας, όσο και προς την πλευρά της εξυπηρέτησης ιδιαίτερων προσωπικών φιλοδοξείων της. Πάντως επί των ημερών της, ο ελληνισμός της Κύπρου βρήκε προστασία και ο Ορθόδοξος κλήρος, αποκαταστάθηκε τα δικαιώματα του τα οποία είχε χάσει με την Κύπρια Διάταξη (1260), από τον Πάπα Αλέξανδρο Δ’ που αφαιρείται το δικαίωμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου να εισπράττει το φόρο της δεκάτης, ο οποίος τώρα παραχωρείται στη Λατινική Εκκλησία. Ο νόμος αυτός ανακλήθηκε από την Ελένη Παλαιολογίνα που προσπάθησε να αναστηλώσει την Ορθόδοξη Εκκλησία και να καθιερώσει την κυπριακή ελληνική διάλεκτο ως επίσημη γλώσσα. Ιδιαίτερης σημασίας για την ιστορία της Κύπρου είναι και η εκκλησία της Παναγίας της Χρυσαλινιώτισσας στη Λευκωσία, κτίστηκε περί τα 1450 από την βασίλισσα Ελένη Παλαιολογίνα και από την αρχή ήταν εκκλησία για τους Ορθόδοξους κατοίκους της Λευκωσίας. Εξάλλου, όταν έπεσε η Πόλη (1453), η Ελένη Παλαιολογίνα κατέστησε την Κύπρο καταφύγιο πολλών Ελλήνων προσφύγων, ιδιαίτερα μοναχούς που εγκατέστησε στη Μονή του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων (βρισκόταν στις παρυφές της Λευκωσίας, πιθανώς στις ανατολικές, και ήταν ένα από τα οικοδομήματα που κατεδάφισαν οι Βενετοί το 1567, προκειμένου να δημιουργήσουν νέες οχυρώσεις για την πρωτεύουσα) στην Λευκωσία, την οποία και φρόντισε να στηρίξει όσο μπορούσε, με παροχές και άλλη βοήθεια. Η Ελένη Παλαιολογίνα υπήρξε μία από τις πιο ενδιαφέρουσες μορφές της μεσαιωνικής κυπριακής ιστορίας, καθότι η συμβολή της στη διατήρηση της ελληνορθόδοξης συνείδησης του τόπου υπήρξε τεράστια. Το πλήθος των μοναχών, των λογίων και άλλων προσφύγων που έφτασε στην Κύπρο από την Κωνσταντινούπολη μετά την άλωση της, βοηθήθηκε από τη βασίλισσα και θα πρέπει να διοχετεύτηκε και σε άλλα μοναστήρια και μέρη της Κύπρου. Μεταξύ αυτών ήταν πολλοί αξιόλογοι λόγιοι που οι δραστηριότητές τους συνέβαλαν ουσιαστικά στη διάδοση και αντιγραφή ελληνικών χειρογράφων και γενικά στην άνοδο του πολιτιστικού επιπέδου του τόπου. Η Ελένη Παλαιολογίνα πέθανε στη Λευκωσία στις 11 Απρίλη του 1458 και θάφτηκε στην εκκλησία του Αγίου Δομινίκου. Όμως το εξελληνιστικό έργο στο νησί συμπλήρωσε η κόρη της Καρλότα που στάθηκε αλύγιστη παρά το πλευρό του ελληνισμού της Κύπρου και της Ορθοδοξίας.

Eleni (Helen) Palaiologina was an Orthodox Byzantine princess who in 1441, married the Frankish King of Cyprus John V' (1432 - 1458). She was a member of the famous Great family of Palaiologoi of Byzantium, daughter of Theodoros V' the despot of Morea, and from an Italian mother. She was the niece of the last emperor of Constantinople Constantinos Palaiologos. She was of wide education and had an amazing sharpness and prudence, but also impressive was her determination and decisiveness. While her husband was still alive, she declared herself as Queen of Cyprus and thus had the opportunity to make major decisions. She turned her attention to the direction of alleviating the hardships of the Greek population of her island and stopping the persecution of Orthodoxy there, as well as to serve her own personal pursuits. There existed a law known as 'The Provision of Cyprus' (1260), which was enacted and put to use by the Pope Alexander D' which removed the right of the Orthodox Church of Cyprus to collect the " tenth tax", and granted it to the Latin Church. This law was recalled by Helen Palaiologina and tried to restore the Orthodox Church and establish the Cypriot Greek dialect as the official language. Of particular importance for the history of Cyprus is also the church of the Virgin Mary of Chysaliniotissa in Nicosia. It was build around 1450 by Queen Helen Palaiologina and from the beginning it was the church for the Orthodox residents of Nicosia. In addition,with the fall of Constantinople (1453), Helen Palaiologina turned Cyprus into a shelter for many Greek refugees, particularly monks whom she gave residence at the Abbey of Saint George Magganon (it was probably found at the fringes of Nicosia, in the eastern part, and was one of the buildings that were demolished by the Venetians in 1567, so that they could create new fortifications for the capital) in Nicosia which she took care to support with grands other kinds 0f help. Helen Palaiologina was one of one the most interesting parts of medieval Cypriot history, since her contribution in the preservation of Greek Orthodox conscience of Cyprus was enormous. The great numbers of monks, scholars and other refugees that reached Cyprus from Constantinople after the fall of the city, was initiated by the Queen and it is estimated that they were also channelled in other monasteries and parts of Cyprus. Among them, there were many appreciable scholars who with their activities contributed substantially in the distribution and copy of Greek manuscripts and generally in the rise of the cultural level of the island. Helen Paleologina died in Nicosia on the 11th of April 1458 and was buried at the church of Saint Dominique. However her Hellenization work on the island was continued by her daughter Charlotte who stood bravely by the side of Hellenism and Orthodoxy in Cyprus.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου