ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τρίτη, 18 Σεπτεμβρίου 2007

PARTHENIOS: A POPULIST CYPRIOT ICONOGRAPHER - ΠΑΡΘΕΝΙΟΣ: ΕΝΑΣ ΛΑΪΚΟΤΡΟΠΟΣ ΚΥΠΡΙΟΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟΣ

The Cypriot iconographer Parthenios, worked during the end of the 18th and the first decades of the 19th century. According to existing documents about his life and his work, Parthenios was probably from Paphos, from somewhere near the Monastery of Chrysoroyiatissa. He is a particularly polulist iconographer who left us a rich work in the churches of the Cypriot countryside, mainly in the district of Paphos. He left prolific work in portable icons and murals. He followed the traditional art school of the Monastery of Saint Irakledios. It is likely that he learned to paint from the iconographers, Nicodemos and Lavrentios and constitutes the last iconographer of this art school, along with Chrysanthos Sygkellos. However, while we see work of the last one (Chrysanthos) in the districts of Morphou, Kyrenia and the Lemasol, the work of Parthenios, which is numbered in hundreds, is mainly seen in the Paphos district and there is little of his work in Lemasol and Larnaca. At the same time, there are numerous examples of his work in other regions, like Trikomo and Nicosia. Even though it is sure that hundreds of paintings belong to this important iconographer, only three out of the hundreds of his works, which have survived to our time, are signed by Parthenios and they are dated from 1790 until 1838. He was one of the iconographers who painted by costumer orders with the result of painting saints who do not exist in official agiology of the Orthodox Church, such as Saint Konona, who likely constitutes a change of the name of Saint Kononos. At the Monastery of Chrysoroyiatissa, he has painted the murals on the blind arches over the entraces to the katholikon and the Nativity in the alcove of the Prothesis (1790). He has also painted the portable icon depicting the adoration of the shepherds. In Nicosia, his icons exist in the church of the Virgin Mary Chrysaliniotissa and the church of the Virgin Mary of Phaneromeni (an icon of Prophet Elias), while in various churches there also exist important murals which he painted, such as in the church of the Monastery of Chrysoroyiatissa, in the church of Athienou village, in the church of Xylophagou village, and in the Monastery of Peristeronopegi, which has been distroyed by the Turks in 1974. According to an oral testement, Parthenios followed the seasonal workers of Paphos who "went down" to Mesaoria and other regions in order to work, where he practised the work of iconography. Basic features of his style are simplicity, naïveté, vivid colours-colours of the resurrection- and rapidity in sketching. Parthenios can be characterized as the very opposite to the reputed Cretan iconographer Ioannis Kornarou, who was active in Cyprus during the same period. The former is the iconographer of the lower poor class, the latter that of the urban rich of Cyprus at the beginning of the 19th century.

O Κύπριος αγιογράφος Παρθένιος, δραστηριοποιείται στα τέλη του 18ου και τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία για τη ζωή και το έργο του, ο Παρθένιος πρέπει να έζησε στην Πάφο, κοντά στην Ιερά Μονή Χρυσορρογιάτισσας. Πρόκειται για ιδιαίτερα λαϊκότροπο ζωγράφο με πλούσιο έργο, στους ναούς της υπαίθρου, κυρίως στην επαρχία Πάφου. Άφησε πληθωρικό έργο σε φορητές εικόνες και τοιχογραφίες. Ακολουθεί την παραδοσιακή τεχνοτροπία της σχολής της ιεράς μονής του Αγίου Ηρακλειδίου. Πιθανόν να έμαθε να ζωγραφίζει από τους αγιογράφους Νικόδημο και Λαυρέντιο και αποτελεί τον τελευταίο αγιογράφο της σχολής αυτής, μαζί με το Χρύσανθο το Σύγκελλο. Ενώ, όμως, αυτού του τελευταίου (Χρύσανθου) βλέπουμε έργα στη Μόρφου, την Κερύνεια και τη Λεμεσό, έργα του Παρθένιου, που αριθμούνται σε εκατοντάδες, συναντάμε κυρίως στην Πάφο και λιγότερο στη Λεμεσό και στη Λάρνακα και ευάριθμα σε άλλες περιοχές, όπως το Τρίκωμο και η Λευκωσία. Παρότι είναι βεβαιωμένο πως εκατοντάδες εικόνες ανήκουν σ' αυτόν το σπουδαίο αγιογράφο, εν τούτοις, τρία μόνον έργα του, απ' όσα έχουν παραδοθεί σ' εμάς, είναι ενυπόγραφα. Το έργο του Παρθένιου χρονολογείται από το 1790 έως το 1838. Ήταν από τους αγιογράφους που ζωγράφιζαν και κατά παραγγελίαν, με αποτέλεσμα να ζωγραφίζει αγίους που δεν αναφέρονται στο επίσημο αγιολόγιο της Εκκλησίας, όπως η Αγία Κονώνα, η οποία αποτελεί, πιθανόν, αλλαγή του ονόματος του Αγίου Κόνωνος . Στη Μονή της Χρυσορρογίατισσας έχει εκτελέσει τις τοιχογραφίες στα τυφλά τόξα πάνω από τις εισόδους του καθολικού, καθώς και την παράσταση της Γεννήσεως του Χριστού στην κόγχη της Πρόθεσης (1790). Επίσης ζωγράφισε τη φορητή εικόνα της Γεννήσεως του Χριστού με την προσκύνηση των ποιμένων. Στη Λευκωσία, υπάρχουν εικόνες του στις εκκλησίες Παναγίας Χρυσαλινιώτισσας και Παναγίας Φανερωμένης (μια εικόνα του Προφήτη Ηλία), ενώ σε διάφορους ναούς υπάρχουν σπουδαίες τοιχογραφίες του, όπως στον ιερό ναό της Ιεράς Μονής Χρυσορογιάτισσας, στην εκκλησία της Αθηαίνου, στην εκκλησία της Ξυλοφάγου και στο μοναστήρι του Αγίου Αναστασίου στην Περιστερωνοπηγή, το οποίο κατέστρεψαν οι Τούρκοι. Σύμφωνα με μια προφορική παράδοση, ο Παρθένιος ακολουθούσε τους εποχικούς εργάτες της Πάφου που «κατέβαιναν» στη Μεσαορία και άλλες περιοχές για να εργαστούν, και ασκούσε το αγιογραφικό έργο του. Βασικά γνωρίσματα της δουλειάς του είναι η απλότητα, η αφέλεια, τα ζωηρά χρώματα-τα χρώματα της ανάστασης- ο γρήγορος σχεδιασμός. Ο Παρθένιος μπορεί να χαρακτηρισθεί ως ο αντίποδας του καταξιωμένου Κρητικού ζωγράφου Ιωάννη Κορνάρου, που δρα στην Κύπρο την ίδια εποχή. Ο ένας είναι ο ζωγράφος των λαϊκών- φτωχών στρωμάτων και ο άλλος των αστών και πλουσίων ραγιάδων της Κύπρου των αρχών του 19ου αιώνα.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου