ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 16 Σεπτεμβρίου 2007

ΑΓΙΟΣ ΝΕΟΦΥΤΟΣ: Ο ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΣ ΠΟΛΥΓΡΑΦΟΣ ΚΥΠΡΙΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ - SAINT NEOPHYTOS: A CYPRIOT HERMIT WRITER

Ο Άγιος Νεοφύτος ο Έγκλειστρος (1134-1215) ήταν πολυγραφότατος μοναχός, που οφείλει την προσωνυμία του Έγκλειστρος στην εγκλείστρα, που λάξεψε και ζωγράφισε ο ίδιος, παρά το χωριό Τάλα της Πάφου, όπου και πέθανε σε βαρίτατο γήρας. Ο Άγιος Νεόφυτος έζησε έγκλειστος για 60 χρόνια, ως ασκητής, μοναχός και ως συγγραφέας. Χαρακτηριστικά της ασκητικής του ζωής, η προσευχή και η νηστεία.
Το χωριό Κάτω Λεύκαρα διεκδικούσε την τιμή να θεωρείται ο γενέθλιος χώρος του σημαντικού Κυπρίου αγίου Νεοφύτου, που αναφέρεται, ωστόσο, ότι είχε γεννηθεί στο γειτονικό χωριό Κάτω Δρυς. Η τοπική παράδοση φαίνεται ότι προσπάθησε να συμβιβάσει την διένεξη ως προς την καταγωγή του αγίου, αναφέροντας ότι οι γονείς του κατάγονταν από το Απλίκι, οικισμό που υπήρχε μεταξύ Λευκάρων και Κάτω Δρυ, οι οποίοι όμως μετακινήθηκαν στον Κάτω Δρυ (όπου γεννήθηκε ο άγιος τον 12ον αιώνα) αλλά αργότερα κατοίκησαν και στα Λεύκαρα. Την καταγωγή του αγίου Νεοφύτου από τα Λεύκαρα αποδέχεται ο μεσαιωνικός χρονογράφος Λεόντιος Μαχαιράς. Πάντως σε δικό του κείμενο ο ίδιος ο άγιος Νεόφυτος αναφέρει ως τόπο καταγωγής του τα Λεύκαρα.
Αρχικά μόνασε στο μοναστήρι του Αγίου Χρυσοστόμου στον Κουτσοβέντη όπου χειροτονίθηκε σε ιερομόναχο και τέλος, εγκαταστάθηκε στο ασκητήριο του,όπου πέρασε την υπόλοιπη ζωή του με μελέτη και τη συγγραφή. Τις σκληρές εμπειρίες του από το βίο και πολιτεία του Ισαακίου Κομνηνού, του τελευταίου, αποστάτη, Βυζαντινού διοικητή της κύπρου, και την αγροίκα συμπεριφορά του Άγγλου βασιλιά Ριχάρδου Λεοντόθυμου και των στρατιωτών του(1191/2),περιέβαλε, με μοναδική παραστατικότιτα,στο έργο του "Περί των κατά χώραν Κύπρον σκαιών''.
Έγραψε ακόμη σε ζωντανή γλώσσα πάντα, πανηγυρικούς,Θεοσιμεία,ερμεινεία κανόνων των δεσποτικών εορτών,Τυπική Διαθήκη, κ.α. Ολοκληρώθηκε πρόσφατα η κριτική έκδοση των έργων του αγίου. Στους πέντε τόμους, των δυόμισι περίπου χιλιάδων σελίδων, εκδίδονται άπαντα τα σωζόμενα έργα τού μεγάλου αυτού αγίου της εν Kύπρω Eκκλησίας.
O Άγιος Nεόφυτος ο Eγκλειστος με τη ζωή και το έργο του φανέρωσε την αγιότητα ως αρμονική σχέση του ανθρώπου με τον Θεό και, κατ' επέκταση με τον εαυτό του, το συνάνθρωπό του και την κτίση. Στις χιλιάδες σελίδες των συγγραμμάτων του ο Άγιος Nεόφυτος παρουσίασε το εκκρεμές των υπαρξιακών δυνατοτήτων του ανθρώπου: αφενός, την αλλοτρίωση και την αποξένωση, τη βία και την εχθρότητα ανθρώπων και λαών. Aφετέρου, την παγκόσμια συμφιλίωση και καταλλαγή, την κοινωνία της αδελφοσύνης και της δικαιοσύνης. H ελευθερία των προσώπων κινεί την ιστορία μεταξύ πολιτισμού και παθολογίας. Όχι τυχαία στις δύσκολες στιγμές της ιστορικής περιόδου της ζωής του (1134-1219 μ.X.) -σεισμοί, ανομβρία, κακή εσωτερική διακυβέρνηση, εξωτερικές επιδρομές, πραξικόπημα, εισβολή και κατοχή, υπήρξαν τα κύρια γνωρίσματά της- ο Άγιος Nεόφυτος έδειξε τον τρόπο με τον οποίο ο τόπος μπορεί να επιβιώσει. Όσοι αναζητούν τη φιλοθεΐα και τη φιλανθρωπία, την αυτογνωσία και την κοινωνικότητα, τη φιλοπατρία και την οικουμενικότητα, μπορούν να βρουν στα έργα του Aγίου Nεοφύτου έναν πολύτιμο συνοδοιπόρο.

The Engleistra and the Monastery of Agios Neophytos are situated near the village of Tala, about 10 kilometres north of Paphos. Neophytos was born on the island of Cyprus in the town of Kato Lefkara (although another village called Kato Drys also claims to be his birth place) and lived to see Richard the Lionheart's conquest of the island. He lived in a cave most of his life. Ηis historical value lies in the accounts he gave during the tumultuous era of The Crusades and his understanding of the various power shifts that occured during the time. Living from about 1134 to 1215, Neophytos embodied the model of a monastic life at the time. He shunned all material possessions and lived in utter seclusion.
He first entered the monastary of Saint John Chrysostomos at Koutsoventis as a novice.Later on in his life he moved and found his retreat in the hills near Paphos.He took up seclusion in his cell in the caves. He dug alone, enlarging the place and finally finished it approximately a year later. He built an altar within the cave and even built his own tomb. This act would serve as the foundation for his monastic community which would later flourish there.He was the most productive ecclesiastical author at the turn of the 12th. to the 13th. century . A large number of original manuscripts of his writings , mainly theological literature for everyday use , are contained in parchment codices which found their way from the monastery to the National Library in Paris and elsewhere . Neophytos's works are , however , an inexhaustible source on the history of the island . This is confirmed by his notes on the conquest of Cyprus by Richard Coeur de Lion and on the end of the Byzantine usurper Isaac Komnenos as for the king of England . The autobiography of the monastery founder , who was already popular among his contemporaries , does not only provide revealing details on the events of the 12th. century , but also about how the community of monks gathered around him .One of his more memorable works on monastic life is entitled Simplistic Verses of Contrition, which is a typical confession of sins that the man was supposedly guilty of and therefore, because of this transgression, he bound himself to such a barren life. From that piece:
"For me it is not proper that I speak or that I converse, it is not proper for me to be seen or again to see, nor to be fed upon food proper for human beings. For me it is proper that I keep mourning, day in day out, that I eat the dust of the earth and the leaves of the trees, that I drink my own tears, because of my own shameful acts, for I have surpassed excessively that prodigal son."
Neophytos' most memorable achievement was his founding of the Agios Neophytos Monastery, a huge church which is made of rock. The actual church was built about 200 years after his death. Some of the most beautiful Byzantine icons and frescos in the world from the 12th century through the 15th century are found here.

«Τό σύννεφο σκεπάζει τον ήλιο κ’ η αντάρα τα ωρη και τα βουνά, και μποδίζανε τη ζέστη και τη φωτεινή αχτίνα του ήλιου για λίγον καιρό. Κ’εμάς μας έχει σκεπασμένους δώδεκα χρόνια τώρα σύννεφο κ΄ αντάρα απο βάσανα απανωδιαστά που πέσανε επάνω στη χώρα μας. Γιατί σαν πήρε την Ιερουσαλήμ ο άθεος Σαλαχαντής και την Κύπρο ο Ισαάκιος ο Κομνηνός, σκεπάσανε τον τόπο χειρότερα από αντάρες και φουρτούνες, πολέμοι και ταραχές κι’ ακαταστασίες, κουρσέματα κ’ αιματοχυσίες. Γιατί νά, ο ζωηφόρος τάφος του Κυρίου και τ’αλλα τα άγια δοθήκανε στους σκύλους Μουσουλμάνους για τες αμαρτίες μας και δακρύζει για τούτη τη συμφορά κάθε ψυχή που αγαπά το Θεό. Σαν τα είδανε αυτά, ταραχθήκανε τα ’εθνη και τα βασίλεια, κατά το γραμμένο, ο Αλαμάνος λέγω κι’ ο Εγκλινίας και σχεδόν κάθε ’εθνος κίνησε για να σώσει την Ιερουσαλήμ και δεν μπορέσανε να κάνουνε τίποτα. Και νά, δώδεκα χρόνια, και τα κύματα αγριεύουνε και ψηλώνουνε χειρότερα... Κι’ αυτά συγχωρηθήκανε να γίνουνε για τις αμαρτίες μας τες μεγάλες, με δίκαια απόφαση του Θεού, για να ταπεινωθουμε κ’ είσως συγχωρεθούμε. Είναι μία χώρα Αγκλιτέρρα, πιο μακριά απο τη Ρωμανία κατά το βοριά, κι’ απο δαύτη σύννεφο Ιγκλίνων μαζί με τον αρχοντά τους μπήκανε σε κάτι καράβια μεγάλα που τα λένε νάκκες και ταξιδέψανε για τα Ιεροσόλυμα. Τότε τράβηξε για τα Ιεροσόλυμα κια ο βασιλιάς των Αλαμάνων με εννιακόσιες χιλιάδες. Μα αυτός, περπατώντας κατά τα ανατολικά μέρη του Ικονίου, έχασε τα στρατεύματά του από το περπάτημα κι’ από την πείνα κι’ από τη δίψα κι’ ο ίδιος ο βασιλιάς πνίγηκε μέσα σε έναν ποταμό καβάλλα στο αλογό του. Κι’ ο Ιγκλίτερ ήρθε στην Κύπρο και τη βρηκε σαν χαροκαμένη μάνα...
Η χώρα μας είναι σαν τη θάλασσα πούναι αγριεμένη από πολλή ανεμοζάλη. Και μάλιστα η συμφορά μας είναι χειρότερη κι’ από την άγρια τη θάλασσα. Γιατί η θάλασσα, σαν περάσει η αγριάδα της, έρχεται η γαλήνη, ενώ σε εμας η φουρτούνα χειροτερεύει κάθε μέρα κ ή μανία της δεν έχει τέλος. Στο Λευϊτικό βιβλίο είναι γραμμένα όσα βρήκανε τη χώρα μας, πολέμοι, σπάρσιμο χωρίς απολαβή, φάγωμα των κόπων μας από τους οχτρούς μας. Κ’ η δύναμή μας γίνηκε ένα τίποτα· κι’ απομείναμε λιγοστοί. «Πορευθήκατε σε μένα πλάγια, μας λέγει ο Θεός, κ’ εγώ θα πορευθώ σε σας με θυμώ πλάγιον». Κι’ αληθινά ετσι είναι· γιατί αν δεν κουτσαθεί κανένας, ούτε κι’ ο γιατρός τον κόβει με το νυστέρι, κι’ ο’υτε του καίει το πονεμένο μέρος. Λοιπόν είναι φανερό πως κ’ εμείς, αν δεν πικραίναμε κάποτε τον πανάγαθο γιατρό μας και δεν πηγαίναμε σε αυτόν πλάγια, κ’ εκείνος δε θα φερνότανε σε μας πλάγια και δε θα μας πίκραινε για να σωθούμε».

«Περί την κατά των χώραν Κύπρον σκαιών»
Άγιος Νεόφυτος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου