ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Δευτέρα, 15 Οκτωβρίου 2007

AKAMAS: THE FILM - ΑΚΑΜΑΣ: Η ΤΑΙΝΙΑ

"Ακάμας" του Πανίκου Χρυσάνθου

Ο Ακάμας είναι μια χερσόνησος στα βορειοδυτικά της Κύπρου. Λόγω της φυσικής ομορφιάς της, της σπάνιας χλωρίδας της, των φυτών και λουλουδιών που υπάρχουν μόνο εκεί, προβάλλεται το αίτημα να συμπεριληφθεί στα προστατευόμενα φυσικά πάρκα του πλανήτη. Μήπως το ίδιο αίτημα προστασίας χρειάζονται και άνθρωποι σαν τους ήρωες της ταινίας του Πανίκου Χρυσάνθου; Άνθρωποι που ενώ τους χτυπάνε καταιγίδες φυλετικής έχθρας και εθνικιστικής έξαρσης αυτοί αρνούνται να γίνουν εχθροί και παραμένουν ενωμένοι; Άνθρωποι σαν το μουσουλμάνο Ομέρη και τη χριστιανή Ροδού, δυο νεαρά βοσκόπουλα που ερωτεύονται και κάνουν οικογένεια ενώ το μικρόβιο της μισαλλοδοξίας διχοτομεί την Κύπρο απειλώντας να διχοτομήσει και την αγάπη τους; "Βοσκόπουλο... Βοσκοπούλα... ειδυλλιακό τοπίο, αγάπη, ειρηνιστικά μηνύματα... Άλλη μια καθώς-πρέπει διδακτική ταινία", θα σκεφτεί κάποιος που διαβάζει αυτό το άρθρο. Δεν είναι έτσι. Καμιά φορά οι περιστάσεις είναι τέτοιες που το να προτείνεις ειρήνη και αγάπη είναι πιο μαχητικό από το να προτείνεις λεπίδι και σπαθί. Αυτό περιγράφει η ταινία. Το Τουρκόπουλο κι η Ελληνοπούλα επιμένουν να 'ναι μαζί ενώ στο νησί φουντώνει το μίσος της μιας εθνότητας για την άλλη. Ο δικός τους πόλεμος ενάντια στον πόλεμο είναι πιο σκληρός απ' τον ίδιο τον πόλεμο. Είναι ο πόλεμος που πρέπει να κηρύξει όποιος θέλει να πάρει το κακοτράχαλο μονοπάτι της αγάπης, ο παράξενος πόλεμος που κήρυξε εκείνος ο περίεργος Ιουδαίος που γεννήθηκε το έτος μηδέν και που δεν είπε μόνο, "Όταν σε χαστουκίζουν στο δεξί μάγουλο δώσε και το αριστερό", είπε και "Ήρθα να φέρω ανάμεσά σας το σπαθί", είπε και "Άσε την οικογένειά σου κι έλα μαζί μου". Η Ροδού τα βάζει με την οικογένειά της για να πάει με τον Ομέρη. Η ταινία τάραξε το κοινό του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και ενθουσίασε πολλούς. Κάποιους όμως που ταυτίζουν την ελληνικότητα μόνο με ανθρώπινες αρετές και τα ανθρώπινα ελαττώματα τα φορτώνουν στα άλλα έθνη τους ξένισε. Πέρασα τα φοιτητικά μου χρόνια και μορφώθηκα στην Ιταλία, μια χώρα με εθνικιστικές αμαρτίες μεγαλύτερες από εκείνες της δικής μας. Ο Λεοπάρντι, ένας από τους εθνικούς ποιητές αυτής της χώρας είχε γράψει κάποτε "Αν θέλουμε να αναπτερώσουμε το εθνικό μας πνεύμα πρέπει να έχουμε σαν σύνθημα όχι την εθνική μας υπερηφάνεια αλλά τα πράγματα για τα οποία πρέπει να ντρεπόμαστε". Κάτι τέτοιο κάνει η ταινία του Πανίκου και γι' αυτό με συγκίνησε βαθιά, με έκανε να αισθανθώ εθνικά υπερήφανος. Μια ταινία που καυτηριάζει τα εθνικιστικά μας παραπτώματα και χτίζει μια νέα, υγιή, δυναμική, εθνική συνείδηση. Ο Πανίκος μας βοηθάει ν' αναγνωρίσουμε τα λάθη μας κι αυτό πρέπει να μας κάνει να νιώθουμε περήφανοι. Δεν είναι κοροϊδία ν' αναγνωρίζεις τα λάθη σου, είναι αρετή, είναι συνέχεια της πολιτικής παρρησίας που έκανε τον Ευριπίδη να γράψει τις Τρωαδίτισσες. Ενώ γράφω αυτό το κείμενο (Τετάρτη, 6-12-06) ο Πανίκος Χρυσάνθου είναι στις Βρυξέλλες μαζί με τον συμπαραγωγό του, Ντερβίς Ζαΐμ, έναν επίσης ταλαντούχο Τουρκοκύπριο σκηνοθέτη. Οι δυο τους θα παρουσιάσουν την ταινία "Ακάμας" σε ειδική προβολή για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ποιος είναι όμως ο Πανίκος Χρυσάνθου; Είχε γίνει γνωστός από την ταινία του "Το τείχος μας" που είχε κάνει μαζί με τον Νιάζι Γκιζίλγιουρεκ το 1993. Ένας Έλληνας κι ένας Τούρκος, ο Πανίκος κι ο Νιάζι, κάθονταν, ο ένας από τη μια μεριά και ο άλλος απ' την άλλη της πράσινης γραμμής που κόβει στη μέση τη Λευκωσία, και κουβεντιάζανε. Όπως το Βερολίνο είχε ένα τείχος εκείνοι οι δυο είχαν την πράσινη γραμμή. Η πράσινη γραμμή ήταν το τείχος τους κι εκείνοι κουβεντιάζανε, προσπαθούσανε ψύχραιμα, να δούνε τις πραγματικές αιτίες της τουρκικής εισβολής ξεκινώντας από μια κοινή αρχή: Κανένας λαός δεν είναι εκ φύσεως ενάρετος ή εκ φύσεως εγκληματικός. Βοσκοί, αγρότες, χήρες, Τουρκοκύπριοι κι Ελληνοκύπριοι, σ' εκείνη την ταινία μιλούσαν χωρίς μίσος, χωρίς φανατισμό. Απλοί άνθρωποι, αγράμματοι, έδιναν μαθήματα πολιτικής οξυδέρκειας και θυμοσοφίας. Το φιλμ είχε τιμηθεί με το βραβείο ειρήνης ΙΠΕΚΤΣΙ1. Στην Ελλάδα, παρά τις προσπάθειες του δημιουργού του, παρουσιάστηκε πέντε χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο της διακομματικής πρωτοβουλίας "Μέτωπο Λογικής" που είχε οργανώσει ο Νίκος Δήμου. Αργότερα παίχτηκε και στην Ελληνική Τηλεόραση, φιλοξενούμενο της εκπομπής "Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα". Ο Τουρκοκύπριος μεσόκοπος βοσκός με την Ελληνίδα γυναίκα του που βλέπουμε στο "Τείχος μας" πρέπει να είναι το πρόσωπο που ενέπνευσε τον Πανίκο να κάνει τη νέα του ταινία, αυτό το βουκολικό ειδύλλιο που ξετυλίγεται στην Κύπρο τις δύο δεκαετίες πριν την Τουρκική εισβολή. Εδώ πρέπει για λίγο να σταθούμε στην αισθητική σημασία της ταινίας που μπορεί να παρεξηγηθεί καθώς δεν έχει καμία σχέση με τις μοντέρνες κινηματογραφικές τάσεις, δεν υπακούει στις πρόσφατες κινηματογραφικές μόδες. Πολλές φορές, σχεδόν πάντα, στις ταινίες εποχής προβάλλεται πάνω σε μια ιστορία του παρελθόντος η τρέχουσα αισθητική, τα γούστα των ημερών κατά τις οποίες γίνεται η ταινία. Ο Χρυσάνθου δεν το κάνει αυτό. Τολμάει να διαχειριστεί σαν αισθητικές αξίες την αιδώ, τη μετριοπάθεια, τη σεμνότητα. Εκτιμά αυτές τις αξίες έτσι όπως τις εκτιμούσε η αρχαιότητα στο βαθμό που οι ήρωές του, σαν πρόσωπα της υπαίθρου δεν διαφέρουν και πολύ από τους βοσκούς του μεσαίωνα ή της αρχαιότητας. Ο Χρυσάνθου δεν χρησιμοποιεί νευρικό μοντάζ, ούτε κουνημένη κάμερα τύπου "δόγματος" (που τώρα πια χρησιμοποιείται και στα σίριαλ). Είναι πιο κοντά στο "Δάφνις και Χλόη" του Ορέστη Λάσκου παρά στον Λαρς Φον Τρίερς και τον Σκορσέζε. Ο Χρυσάνθου καθρεφτίζει την αγνότητα και την αθωότητα με μια δική του κινηματογραφική γλώσσα που κινδυνεύει να παρεξηγηθεί όπως είχε παρεξηγηθεί και περάσει απαρατήρητη η ζωγραφική του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ. Ας ελπίσουμε ότι θα συνεχίσει ακούραστος όπως ο Ακάμας, ο γιος του Θησέα απ' τον οποίο πήρε το όνομά της η χερσόνησος. - Ο Ιπεκτσί ήταν Τούρκος δημοσιογράφος που είχε δολοφονηθεί από τους Γκρίζους Λύκους. Ο δολοφόνος του Ιπεκτσί μόλις αποφυλακίστηκε έκανε την περίφημη απόπειρα δολοφονίας εναντίον του Πάππα Vojtyla. - Ο Δημήτρης Γιατζουζάκης είναι σκηνοθέτης.

ΠΟΛΙΤΗΣ


Considering the applause and support Cypriot art usually receives from local institutions and media, one would expect the first ever Cypriot film shown at the Venice Film Festival last year, to become an immediate hit.
However, this is not the case with Panicos Chrysanthou’s Akamas.Long after its premiere in Venice, the film has just been shown in Cypriot cinemas but hasn’t had any in-depth reviews in the local press. It did receive some media coverage over the summer but that was only because of the conflict between the director and the Ministry of Education and Culture. The Ministry which had put up some cash, demanded a scene be changed, the execution of a man who talked too much by EOKA fighters in a village church. The authorities insisted Chrysanthou change the location of the scene to a coffee shop, as agreed in his contract. The director argued the demand was against the principle of artistic freedom. We are in November now and the situation hasn’t changed.
I saw the film over a month ago in Chrysanthou’s house, in the small ex-Turkish Cypriot village of Pelathousa in the Paphos district, while interviewing its director. Slow-paced, Akamas is a movie made by a man deeply in love with his country. It is artistically shot and rich in cultural and environmental details that anybody who knows the island and its difficult history would appreciate. It is a film one would imagine Cypriot children should watch to learn more about the beauty and harsh reality of their island.
The film spans over 20 years of Cyprus history, from the 1950s to the 1970s, and depicts a love affair between Turkish Cypriot Omer and Greek Cypriot Rhodou. They grow up together in Akamas and although at first Rhodou falls in love with young EOKA fighter Evagoras, once he gets killed by the British she turns to Omer and in spite of protests from her parents decides to marry him. But this is Cyprus and a marriage between a Muslim man and a Christian woman is not something that local people are prepared to accept easily. “We can’t let them sleep with our women,” one man says.
The story includes many episodes from the lives of individuals who Chrysanthou has met or heard of. The controversial church scene really took place in the 1950s in Kythrea and the director heard of it as a small boy in his father’s coffee shop. “There are many situations in this film that have really happened,” said Chrysanthou. “But there is also a lot of fiction.”
Accusations against the film include the general feeling that it was anti-Greek and that the portrayal of Evagoras, based on national hero Evagoras Pallikaridis who was killed by the British, was far from positive.
But Chrysanthou denied there are any similarities between his Evagoras and Pallikaridis, apart from the name, and maintains that the disagreement over the church-scene is just a pretext for the government to stop the film from being released.
Akamas is not the only film by Chrysanthou that has been ignored by Cypriot officials and never shown publicly. His first black and white documentary, Cyprus In A Detail, sponsored by the Public Information Office (PIO) and awarded at Berlin Film Festival in 1987, has never made it to Cypriot TV or cinemas either. It focused on the story of mixed village Ayios Sozomenos, burnt down by the Greek Cypriot paramilitary in 1963.
The second film that Chrysanthou directed, Our Wall, shot in 1993 for German TV, consisted again of accounts of personal tragedies of both Turkish and Greek Cypriots caused by the division of the island and again, though shown at film festivals abroad, in Cyprus ended up on a shelf.
The third, documentary The Footprints of Aphrodite (1996) was less dangerous since it was a profile of Cypriot poet Charalambos Demosthenous but the fourth and fifth, documentary Parallel Trips (2003, co-directed with Turkish Cypriot Dervis Zaim), and feature Mud (2003, directed by Zaim and co-produced by Chrysanthou) caused problems again (on both sides) and can be seen only sporadically, during special events.
But Chrysanthou, who when not busy with shooting films produces postcards to make a living, doesn’t lose hope that one day the situation will improve.

By grhomeboy

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου