ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 28 Οκτωβρίου 2007

ΑΔΩΝΗΣ: Ο ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΟΥ ΑΡΑΒΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟY

Άδωνης είναι το ψευδώνυμο του Άλι Άχμαντ Σαίντ, του κορυφαίου Σύρου ποιητή εν ζωή. Γεννήθηκε το 1930 στη Συρία, στο χωριό Αλ Κασσάπιν στη Λατάκια περιοχή της Λαοδικείας. Οι γονείς του ήταν φτωχοί, και δούλευε στα χωράφια. Ο πατέρας του όμως τον έμαθε να αποστηθίζει ποιήματα και άρχισε να δημιουργεί και δικά του. Χάρις στο ταλέντο του, όταν ήταν 14 χρονών απάγγειλε ένα ποίημα μπροστά στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Συρίας, και αυτός θέλησε να τον ανταμείψει. Το νεαρό αγόρι ζήτησε να γραφτεί στο σχολείο και έτσι έλαβε μια πολύ προσεγμένη παιδεία στη Γαλλική και Αραβική γλώσσα.
Δημοσίευσε τα πρώτα του ποιήματα όταν ήταν 17 χρονών με το ψευδώνυμο Άδωνης, το οποίο φυσικά δεν είναι τυχαίο. Η βαθιά και διφορούμενη ταυτότητα του Άδωνη σκιαγραφείτε ήδη στα πρώτα κείμενα του. Αντί να διατηρήσει το Αραβικό του όνομα, διαλέγει ένα άλλο που ακούγεται Ελληνικό. Εξαρχής λοιπόν ο Άδωνης ανήκει στη Μεσόγειο. Σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Δαμασκού, και αρκετά χρόνια αργότερα, το 1973, τελείωσε τη διδακτορική του διατριβή στη φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Αγίου Ιωσήφ στο Λίβανο. Στο τέλος των σπουδών του πέρασε ένα χρόνο στη φυλακή της Συρίας λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων. Στην συνέχεια κατέφυγε στο Λίβανο, όπου πολιτογραφήθηκε Λιβάνιος πολίτης. Εκεί ίδρυσε μαζί με το Λιβάνιο ποιητή Γιουσίφ αλ-Χαρ την πρωτοποριακού χαρακτήρα ομάδα «Ποίηση» ή «Σιρ» στα Αραβικά. Το περιοδικό παρουσίαζε σύγχρονους Άραβες ποιητές που θεωρούνταν «πειραματιστές» της γλώσσας και της ποίησης. Αυτοί απελευθέρωσαν τον ποιητικό λόγο από κάθε κατεστημένο.Το 1960, ο ποιητής έφυγε για το Παρίσι, όπου συνέγραψε τη μεγαλύτερη ποιητική συλλογή του: Αγάνι Μιχιάρ αλ-Ντιμάσκι (Άσματα του Μιχιάρ του Δαμασκηνού). Το ποίημα που ακολουθεί ανήκει σε αυτή τη συλλογή:


Η πόρτα

Εδώ και εβδομάδες, την πόρτα
παραμονεύουν τα βλέφαρα του,
το σώμα μες στην κλίνη του χαμένο,
η καρδιά του ψάχνει,στην πόρτα κρεμασμένη,
κανείς δε χτύπησε την πόρτα

ποθεί να δακρύσει-
πόσο ευγενικό το κλάμα και πολύτιμο,
στο ποτάμι του ένα καράβι
τους αγαπημένους μου κουβαλάει.

Η πόρτα και τα βλέφαρα μπορεί να είναι οι είσοδοι (ή ακριβέστερα, οι φραγμοί των εισόδων) του κόσμου και του σώματος αντίστιχα, και αποτελούν κοινό τόπο σε περιβάλλοντα μάθησης και μυητικής διαδικασίας. Η πόρτα είναι σιωπηλή και στέκει άπραγη, όπως το σώμα. Αντίθετα, τα βλέφαρα, αγωνιούν, όπως η καρδιά, που παραμονεύει «κρεμασμένη στη πόρτα». Τις πόρτες των ματιών, τα βλέφαρα, έρχονται δάκρυα: στον ποταμό των δακρύων ταξιδευει ένα καράβι που φέρνει τους αγαπημένους. Το ποτάμι των δακρύων είναι η έξοδος, η απελευθέρωση της καρδιάς. Πρόκειται για θέμα αγαπητό στην πατερική και ασκητική θεολογία, σύμφωνα με την οποία δλακρυα αγάπης και κάθαρσης φέρνουν την χαρμολύπη, τη θεία ηρεμία όπου η αναζήτηση της αγάπης βρίσκει διέξοδο. Να πως ένας σύγρονος ποιητής δανείζεται κοινούς τόπους της μυστικής θεολογίας και τους δίνει το δικό του νόημα.
Το 1964 το περιοδικό «Ποίηση» και η ομάδα του διαλύθηκαν. Το 1968 ο Άδωνης ίδρυσε ένα καινούριο λογοτεχνικό περιοδικό,το Μαουάκιφ (Στάσεις), το οποίο επιβίωσε όντας ανεξάρτητο αλλά απαγορευμένο στις περισσότερες Αραβικές χώρες μέχρι το 1994.
Ο Άδωνης δεν γράφει μόνο ποίηση, αλλά ασχολείται και με την κριτική και θεωρία της λογοτεχνίας. Διδάσκει σε πανεπιστήμια τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική, και παίρνει θέσεις στα καυτά προβλήματα του Αραβικού Κόσμου. Είναι ποιητής παγκόσμιας εμβέλειας, που στο πρόσωπο του ο Αραβικός κόσμος τιμά και προβάλλει τη Αραβική λογιοσύνη, ενώ ο ίδιος με το έργο του που εκτείνεται από τη φιλοσοφία, την ποίηση και τη φιλολογία φέρει το βάρος μιας παγκόσμιας πρωτοπορίας. Το Ινστιτούτο του Αραβικού Κόσμου αφιέρωσε στον Άδωνη μια τρίμηνη έκθεση (Δεκέμβριος 2000-Φεβρουάριος 2001 ) και στον τόμο της έκθεσης προσωπικότητες από όλο τον κόσμο δίνουν τη δική τους μαρτυρία για τον Άδωνη.
Μερικές από τις ποιητικές συλλογές του είναι λυρικές. Άλλες είναι προσανατολισμένες σ΄ένα λόγο εντελώς πρωτάκουστο για την Αραβική ποίηση, και ίσως πρωτάκουστο παγκοσμίως. Σ΄αυτές μπορούμε να χαρακτηρίσουμε την ποίηση του γυμνή, τόσο διάφανη, ώστε να μην αντικατοπτρίζει κάποιο συναίσθημα ή μήνυμα, αλλά να ορίζει ως μοναδική δυνατότητα κατανόησης την πολυσημία και τον πλούτο της Αραβικής γλώσσας. Εάν στη συνήθη ποίηση οι λέξεις παραπέμπουν σ΄ένα τοπίο φυσικό ή πνευματικό, εδώ ο νατουραλισμός των όσων αναφέρονται παραπέμπει στην ίδια την ποίηση, που έγινε ένας ολόκληρος κόσμος. Έτσι, μια μικρή ποιητική του συλλογή φέρει τον τίτλο «Αλ-Μουταμπακάτ ουα’ λ-Αουάιλ», που θα μπορούσαμε να μεταφράσουμε ως «Οι αναλογίες και οι Αρχές». Στο παρακάτω ποίημα αυτής της συλλογής η εικόνα λειτουργεί ως αναφορά ενός ολόκληρου λαού.

Ένα καραβάνι φάνηκε κι έπειτα χάθηκε
κι έσβησαν πίσω του οι στίχοι των τραγουδιών:
ας αναγνωρίσουμε ότι εμείς πεθάναμε.

Η ζωή σου παραπαίει,την ισοπεδώνουν λέξεις
που το λεξικό δεν φανερώνει τα μυστικά τους
λέξεις που δεν απαντούν,μόνο ρωτούν-περιπλάνηση

Το δε σύμβολο είναι μετάβαση
από φωτιά σε φωτιά
από θάνατο σε θάνατο

Κι εσύ είσαι το διάβα στο αντίπερα
που ψάχνεται και γεννιέται με κάθε ιδέα:
αδύνατη του προσώπου σου η περιγραφή

Ένα μεγάλο μέρος πάρθηκε από το βιβλίο ''ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΩΝ ΑΡΑΒΩΝ'' της Ελένης Κονδύλη-Μπασούκου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου