ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τρίτη, 12 Φεβρουαρίου 2008

Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΧΡΥΣΟΠΑΤΕΡΙΤΙΣΣΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΠΩΜΟΣ - THE MONASTERY OF PANAGIA CHRYSOPATERITISSA AT THE VILLAGE OF POMOS

Η Μονή της Παναγίας Χρυσοπατερίτισσας είναι από τα πιο άγνωστα ιερά προσκυνήματα της ελεύθερης Κύπρου. Ίσως γιατί βρίσκεται κτισμένη σε μια από της πιο απομονωμένες γωνιές του νησιού, ίσως γιατί τα όμορφα πράγματα σε αυτό το κόσμο είναι πάντα κρυμμένα. Ίσως και τα δύο μαζί. Η μικρή Μονή που τώρα μόνο ο ναός της στέκει όρθιος είναι χωμένη μέσα σε μια απόλυτη ησυχία περιτριγυρισμένη από πυκνό πευκόφυτο δάσος. Είναι εκεί μονάχη να μοιράζεται την ησυχία και την ομορφιά του τοπίου με τους νεκρούς στο διπλανό νεκροταφείο. Οι πιο πολλοί είναι πεσόντες υπέρ της πατρίδος κατά τις μάχες της Τυλληρίας το 1964. Μόνο που αυτή πατρίδα τους έχει ξεχάσει, και ας πότισαν με το αίμα τους τα άγια χώματα της. Τα άγια χώματα της Τυλληρίας που όλοι μας έχουμε ξεχάσει. Ευτυχώς που είναι δίπλα τους η Παναγία για να τους ψάλλει ένα τρισάγιο και να τους κάνει συντροφιά μαζί με τους αγίους.

Η Μονή της Παναγίας Χρυσοπατερίτισσας είναι περίπου πέντε χιλιόμετρα βορειοδυτικά του χωριού Πωμός και για να φθάσει κάποιος εκεί πρέπει να στρίψει από τον κύριο δρόμο στο δρόμο δίπλα από την εκκλησία του Αγίου Ευψυχίου που είναι στο κέντρο του χωριού. Ο δρόμος είναι σε καλή κατάσταση και μέχρι να καταλήξει στη Μονή διασχίζει ένα πανέμορφο άγριο δασώδεις τοπίο. Λίγο έξω από τη Μονή θα δείτε στην απέναντι όχθη του ποταμού το εγκαταλειμμένο ελληνοκυπριακό χωριό Παλιάμπελα κτισμένο κατά μήκος του ποταμού και μετά θα περάσετε το φράγμα. Τότε θα αντικρίσετε τη ταπεινή εκκλησούλα να στέκει μέσα στην απόλυτη γαλήνη και τη σιωπή της. Εκεί δεν υπάρχει κανένας εκτός από τον Θεό και εσάς. Τα καντήλια μάλλον θα τα βρείτε σβησμένα περιμένοντας σας να τα ανάψετε. Το όλο σκηνικό έχει ένα Αγιορείτικο αίσθημα και το δέος που θα νιώσετε θα μένει μαζί σας για μέρες.
 

Η Μονή της Χρυσοπατερίτισσας κτίστηκε το 1520. Το 1816 εφοδιάστηκε με νάθρακα σε προέκταση 20 περίπου μέτρων, που κτίστηκε στο δυτικό μέρος του ναού και σε ψηλότερο επίπεδο από τον υπόλοιπο αρχαίο ναό. Εσωτερικά οι πιστοί στέκονται απέναντι από την ωραία πύλη, σε ψηλότερο επίπεδο από το ιερό. Η παλιά εκκλησία βρίσκεται σε χαμηλότερο σημείο από αυτό της προέκτασης, όπου για να διαβείς την αρχαία εκκλησία θα πρέπει να κατέβεις 3-4 σκαλιά.
Από παλιές έντυπες πληροφορίες για τις εικόνες της Μονής (που τώρα δεν βρίσκονται εκεί αλλά στο Τμήμα Αρχαιοτήτων), μαθαίνουμε και μερικά πράγματα για το ιστορικό της. Πρώτα-πρώτα μαθαίνουμε ότι η Μονή πήρε το όνομα "Χρυσοπατερίτισσα" είτε πριν ή κατά το κτίσιμο της και όχι μετά το κτίσιμο της όπως πιστεύουν πολλοί σήμερα. Ο λόγος για αυτό είναι το γεγονός ότι μία εικόνα της Παναγίας που δώρισε ο Ιερέας Νικόλαος και η οικογένεια του στη Μονή το 1522 (δύο χρόνια μετά το κτίσιμο της Μονής) γράφει"Θεομήτορος της Χρυσοπατεριτίσσης". Κατά το ίδιο έτος η εικόνα του Ιησού Χριστού του Φωτοδότη μαζί με την εικόνα των Τριών Ιεραρχών δωρίζονται στη Μονή από τον Ιερέα Θωμά και της συμβίας του. Η εικόνα του Χριστού του Φωτοδότη αποκαλύπτει ότι ο Ιερέας Θωμάς ήταν και ο καθηγούμενος της Μονής. Πολλοί σήμερα λανθασμένα πιστεύουν ότι η Μονή πήρε το όνομα "Χρυσοπατερίτισσα" από αυτόν το καθηγούμενο της Μονής, τον Ιερέα Θωμά. Μάλιστα γράφεται ότι ο Ιερέας Θωμάς κρατούσε πάντα χρυσή πατερίτσα (ράβδο) και για αυτό η Μονή πήρε το όνομα "Χρυσοπατερίτισσα''. Όμως η ύπαρξη της εικόνας της "Θεομήτορος της Χρυσοπατεριτίσσης" όταν ο Ιερέας Θωμάς βρισκόταν εν ζωή, ζωγραφισμένη μόλις δύο χρόνια μετά το κτίσιμο της Μονής, διαψεύδει αυτό τον ισχυρισμό. Αυτή η εικόνα της Χρυσοπατερίτισσης, κατασκευή του 1520 φυλάγεται στη κεντρική εκκλησία του Πωμού που όπως προαναφέραμε είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ευψύχιο.
Άλλες παλιές εικόνες της Μονής είναι οι εξής: του Προδρόμου, της Αγίας Αικατερίνης, της Αγίας Θέκλας, δύο Παναγίες Γαλαταριές- η μία για γυναίκες και η άλλη για θηλυκά ζώα, δύο του Αγίου Γεωργίου, και η Παναγία η Ελεούσα. Στο δυτικό τοίχο της Μονής υπήρχε μεγάλη τοιχογραφία του Αγίου Ιωάννου. Όμως, λόγο της δασώδους περιοχής που βρίσκεται κτισμένη και από την πάροδο του χρόνου, αυτή η τοιχογραφία, όπως όλες οι άλλες φθάρηκε από την υγρασία.


Το εκκλησάκι λειτουργεί οκτώ φορές τον χρόνο, όταν γιορτάζει και η μέρα της Παναγίας.

The Monastery of the Virgin Mary Chysopateritissa is one of the least known religious sites in the unoccupied part of Cyprus. Maybe because it is built in one of the most isolated corners of island, maybe because the beautiful things in this world are always hidden. Maybe for both resons. The small Monastery of which now only its church remains standing is hidden in absolute serenity surrounded by dense pine forest. It stands there sharing the silence and the beauty of the landscape with the dead in the cemetery next to it. Many of them found their death fighting for the homeland at the battle of Tylliria in 1964. Only that this homeland has forgotten them, even if they irrigated with their blood her saintly earth. The saintly earth of Tylliria that we have all forgotten. Thank God the Virgin is next to them in order to chant a memorial for them and keep them company along with the Saints.
The Monastery is about five kilometers north-west from the village Pomos and in order to reach there, one should turn from the main street into the street next to the church of Saint Epsichios which is at the center of village. The road leading there is in good condition and before it reaches the Monastery, it passes by a very beautiful untamed wooded landscape. Just a little bit before arriving to the Monastery, opposite the river bank, one will see the now abandoned Greek Cypriot village of Paliambela built along the length of the river, and after the road will pass the dam. Then, you will come upon the humble small church standing in absolute peacefulness and silence. No-one is present apart from God and you. The votive oil lamps will probably be extinguished waiting for you to light them. The setting has a Mount Athos feeling about it and the awe that you will feel will remain with you for days to come.

The Monastery was built in 1520. In 1816 it was expanded with the addition of a narthex about 20 meters long, which was built at the western part of church and in a higher level than the remainder of the old part of the church.Inside the church, the faithful stand opposite from the iconostasis, in a higher level. The old church is at a lower point than that of the expansion, and in order to reach the old part of the church, one needs to step down 3-4 steps.
From older written information about the icons of the Monastery (which are now not there but in the Department of Antiquities ),we find out some aspects about the history of the Monastery. Firstly, we learn that it took the name "Crysopateritissa" either before or during the time it was build and not afterward as many believe to be so today. The reason for this, is in the making of an icon dedicated to the Virgin Mary which was given as an offering to the Monastery by the Priest Nikolaos and his wife in 1522 (two years after the building of the Monastery). On the icon it was written "Mother of God of Chysopateritissa''. During the same year the icons of Jesus Christ the Light Giver and of the Three Hierarchs were offered to the Monastery by the Priest Thomas and his wife.The icon of Christ the Light Giver reveals that the Priest Thomas was also the Abbot of the monastery. Many people today erroneously believe that the Monastery took the name "Chrysopateritissa" from this Abbot of the Monastery, the Priest Thomas. In addition, it is written that the Priest Thomas always kept a golden Bishop's crosier which in Greek is called "pateritsa" and since gold in Greek is called "chrysos", the two words were put together to come up with the word "Crysopateritissa''. However, the existence of the icon of the "Mother of God of Chrysopateritissa" when the Priest Thomas was still alive and painted only two years after the building of the Monastery, rejects this claim. This icon of the Mother of God of Chrysopateritissa, made in 1520 is kept in the main of church of Pomos dedicated to Saint Epsichios which we mentioned before.
Other old icons of the Monastery are the following: Saint John the Baptist, Saint Cathrerine, Saint Thekla, two Virgin Maries the milk givers- one for women and the other for female animals, two icons of Saint George, and the Virgin Mary the Eleousa. In the western wall of Monastery there used to be big mural of Saint John. However, due to the wooded region surrounding the building, this mural, as all the others were fated out by humidity.

The small church functions eight times a year, when celebrations of the Virgin Mary are made.

Κατά τη διαδρομή στη Μονή της Χρυσοπατερίτισσας, δύο άλλες πιο μικρές εκκλησίες στολίζουν το απομονωμένο τοπίο. Ίσως αυτές να είναι ακόμη πιό μοναχικές και από τη Χρυσοπατερίτισσα την ίδια επειδή δεν μπορούν να φανούν από τον δρόμο και δεν μπορούν εύκολα να γίνουν αντιληπτές. Η μεγαλύτερη εκκλησία είναι αφιερωμένη στην Αγία Αικατερίνη και η μικρότερη είναι αφιερωμένη στην Αγία Θέκλα.
------------------------------------------------------------------------------------------------
On the way to the Monastery of Panagia Chrysopateritissa, two other small churches dot the remote landscape. Perhaps they are even more lonely than Chrysopateritissa itself because they cannot be seen from the street and can be easily missed. The larger church is dedicated to Saint Catherine and the smaller one is dedicated to Saint Thekla.

ΝΟCTOC

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου