ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 13 Απριλίου 2008

Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΤΖΙΜΙΝ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΛΙΒΑΝΟ - THE TRADITIONAL STONE LIFTING COMPETITION IN CYPRUS AND LEBANON

Οι Κύπριοι και οι Χριστιανοί του Λιβάνου έχουν πολλά κοινά μεταξύ τους. Ένα από αυτά είναι και ο διαγωνισμός με το διτζίμιν. Και στις δύο χώρες το διτζίμιν ήταν μια μορφή επίδειξης της σωματικής δύναμης μεταξύ των αντρών, καθαρά ανταγωνιστικού χαρακτήρα. Στην Κύπρο, το διτζίμιν ήταν ένας αρκετά βαρύς ογκόλιθος από πέτρα ή βράχο, και πολλές φορές τμήμα αρχαίας μαρμάρινης κολόνας. Στον Λίβανο το διτζίμιν λέγεται μαχρατζιάν (μαχρατζιανέντ στο πληθυντικό) και ήταν πολλές φορές το μαρμάρινο γουδί (στην Κύπρο λέγεται κτίν) που χρησιμοποιούσαν στο σπίτι για να σπάζουν σιτάρι και άλλα που ονομάζεται κίμπε στον Λίβανο. Αυτό το γουδί ζύγιζε πάνω από 75 κιλά. Στην Κύπρο αυτό το μαρμάρινο γουδί είναι γνωστό ως τζιόνιν (από το κιόνιον = μάρμαρο). Στον Λίβανο, στα παλιά χρόνια το διτζίμιν ή μαχρατζιάν γινόταν και στους γάμους ενώ σήμερα γίνεται μόνο τη Δευτέρα του Πάσχα στα χωριά. Στην Κύπρο πιθανότατα παλιά να γινόταν και σε άλλες γιορτές, όμως πριν την πλήρη εξάλειψη του, γινόταν μόνο τη Δευτέρα του Πάσχα ακριβώς όπως γίνεται σήμερα στον Λίβανο. Το διτζίμιν το τοποθετούσαν δίπλα από την είσοδο της εκκλησίας. Την Δευτέρα της Ανάστασης διοργάνωναν διαγωνισμό στον οποίο συμμετείχαν τα παλικάρια, οι πλέον χειροδύναμοι άντρες του χωριού. Ο στόχος ήταν ποιος θα το σήκωνε πιο ψηλά. Στην Κύπρο αυτό το έθιμο έχει εκλείψει εδώ και πολλές δεκαετίες. Στον Λίβανο ακόμη κρατάει σε ορισμένα ορεινά χωριά από όπου είναι και οι φωτογραφίες.

Έμπα μέρα τζι έβκα μέρα
ήρτεν τζιαί μια γιοτρούλλα,
τζι εξέβηκεν τζιαί το μωρόν
έξω να δκιατζινήσει,
ηύρεν τζιαί τους Σαρατζηνούς,
διτζίμια τζι εσηκώνναν
άλλος σηκώννει πιθαμήν,
τζι άλλος σηκώννει πήχην,
τέλεια τους ο καλύτερος
στα στήθη του αθρώπου
ετάνησεν τζιαί το μωρόν,
με το μιτσίν δαχτύλιν
τζιαί πίσω του το πέταξεν,
τζι επήεν έναν μίλιν.

Το πιο πάνω κυπριακό τραγούδι που αναφέρετε στον διαγωνισμό με το διτζίμιν ανήκει στην ακριτική περίοδο. Όπως βλέπουμε, το διτζίμιν έχει μακρά παρουσία στην Κύπρο και πηθανότατα στα πολύ παλιά χρόνια η διοργάνωση διαγωνισμών με το διτζίμιν να γινόταν και σε άλλες γιορτές και όχι μόνο το Πάσχα.

The people of Cyprus and the people of Lebanon, especially the Christians, share much in common. One of these is the traditional stone competition. In both countries the stone competition was a form of muscle power by the men which was of a purely competitive nature. In Cyprus the stone used for lifting was called dijimin (plural dijimia) and it was a very heavy large stone and many times it was part of an ancient marble pillar. In Lebanon the stone competition is called mahrajan (Mahrajanet in plural) and many times the stone used was the marble mortar stone (in Cyprus it is called ktin) which was used in their home to pound meat and crack wheat among other uses. This marble mortar is called kibbeh in Lebanon and could weigh over 75 kilos. In Lebanon, many years ago this stone lifting competition or mahrajan took place also in traditional weddings but today it takes place only during Easter Monday in same villages. In Cyprus, it is possible that this competition occurred also in other festivals, however before the complete disappearance of this practise, the event took place only during Easter Monday, exactly the same way it is done today in Lebanon. The stone was put outside the entrance of the church. On Easter Monday, the men of the village used to organize a competition in which the brave and strong men participated. The goal was to see who could lift it higher. This custom has disappeared from Cyprus many decades ago, however in Lebanon it still holds on in some villages and this is from where these photos come from.

Days came and days went by
until a feast day arrived
and the young boy went
out to take a walk
and he found the Saracens
lifting stones (ditzimia)
some-one was lifting a foot,
and some-one else a yard
the very best of them
was lifting up until his chest
and the young boy helped
with his small finger
and throw the stone back over him
and it went one mile away.

The above Cypriot song belongs to the Akritic period (9-10 centuries) and it refers to the stone lifting competition (ditjimia). As we can see, this competition of stone lifting has a very long presence in Cyprus and it is very possible that in the very old days the competition took place not only during Easter but also during other festivals as well.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου