ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Παρασκευή, 9 Μαΐου 2008

Η ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΙΚΟ ΚΟΣΜΟ - CULTURAL MARGINALITY IN THE ARAB WORLD

Η πολιτιστική περιθωριοποίηση δηλώνει την ύπαρξη ενός ατόμου μέσα σε δύο πολιτισμούς χωρίς να είναι σε θέση να ανήκει πλήρως ούτε στον ένα αλλά ούτε στον άλλο. Ένα άτομο γίνεται πολιτιστικά περιθωριοποιημένο εάν, αφού έχε γεννηθεί μέσα σε ένα συγκεκριμένο πολιτισμό και έχει κοινωνικοποιηθεί σε αυτόν, μετά έρχεται σε επαφή με έναν άλλο πολιτισμό, προσελκύεται, αποκτά πάνω κάτω ένα μέτρο οικειότητας με αυτόν, συμπεριλαμβανομένης της γλώσσας αυτού του πολιτισμού και προσπαθεί για να γίνει πλήρης μεταφορέας του. Το πρόβλημα της πολιτιστικής περιθωριοποίησης είναι πολύ οξύ στον αραβικό κόσμο ειδικά στο Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία, και το Λίβανο. Όλες αυτές οι χώρες όπου το πρόβλημα είναι παρόν ήταν κάτω από γαλλικό αποικιακό έλεγχο. Η γαλλική αποικιακή πολιτική ήταν να κάνει όσο το δυνατόν πιο επιθυμητό για τα μέλη της τάξης των ελίτ στις αποικίες τους, στο να αποκτήσουν τη γαλλική γλώσσα, και τον γαλλικό τρόπο ζωής. Οι Γάλλοι επεδίωξαν αυτή τη πολιτική γνωστή ως "mission civilisatrice" δηλαδή αποστολή εκπολιτισμού, με άκαμπτη συνέπεια και έχουν κάνει καλά τη δουλειά τους. Οι προσπάθειες τους οδήγησαν στη δημιουργία ενός στοιχείου στον αραβικό πληθυσμό που είναι πολιτιστικά περιθωριοποιημένος και από τον γαλλικό και από τον αραβικό πολιτισμό.
Ο πολιτιστικά περιθωριοποιημένος Άραβας προέρχεται καταρχήν από την ανώτερη τάξη των ελίτ που μέσω της εκπαίδευσής του έχει μια καλή γνώση των γαλλικών, και έχει γίνει λίγο πολύ γνώστης στους γαλλικούς τρόπους συμπεριφοράς, το γαλλικό τρόπο ζωής, και το γαλλικό τρόπο σκέψης. Η γαλλική έννοια του evolue (εξέλιξη) που σημαίνει ότι ένας άνθρωπος εξελίσσεται σε ένα υψηλότερο ανθρώπινο και πνευματικό επιπέδο μέσω της υιοθέτησης της γαλλικής γλώσσας και του γαλλικού πολιτισμού δεν δημιούργησε Γάλλους στον αραβικό κόσμο, αλλά evolue πολιτιστικά περιθωριοποιημένους Άραβες. Κατά συνέπεια ο περιθωριοποιημένος evolue Άραβας έχει καταντήσει όχι μόνο να υπονομεύει τον αραβικό πολιτισμό και τη γλώσσα του, θεωρώντας ότι ο γαλλικός πολιτισμός και η γλώσσα είναι κάτι το ανώτερο από τον αραβικό και τα αραβικά, αλλά και της πλειοψηφίας των συμπατριωτών του που δεν έχουν κατορθώσει να αποκτήσουν την κοινωνική evolue θέση μέσω της γαλλικής γλώσσας και πολιτισμού. Συγχρόνως, ο πολιτιστικά περιθωριοποιημένος Άραβας είναι συναισθηματικά ανίκανος να απελευθερωθεί ο ίδιος εντελώς από τον εγγενή πολιτισμό του στον οποίο έχει γυρίσει την πλάτη του. Έχει μάθει και χρησιμοποιεί τα εξωτερικά περιτυλίγματα του γαλλικού πολιτισμού (γλώσσα, ρουχισμό, τρόφιμα, κοινωνικούς κανόνες) χωρίς ποτέ να έχει το συναίσθημα ότι είναι πράγματι ενσωματωμένος στη γαλλική ζωή. Γίνεται πολιτιστικά περιθωριοποιημένος επειδή είναι ανίκανος να προσδιορισθεί με καθέναν από τους δύο πολιτισμούς. Η γαλλική αποστολή "του εκπολιτισμού" των ανθρώπων στις αποικίες τους μέσω της έννοιας του evolue, είχε μια καταστροφική επίδραση στον αυτοσεβασμό των γηγενών κατοίκων στις χώρες που διοικούσαν και σήμερα σε πολλές αραβικές χώρες όπως τον Λίβανο, και πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ο γαλλικός πολιτισμός και η γλώσσα είναι καλύτερος από τον δικό τους. Μιλούν γαλλικά και φέρονται περισσότερο Γάλλοι και από τους ίδιους τους Γάλλους, θεωρώντας ότι κατ' αυτό τον τρόπο είναι "εκπολιτισμένοι".

Cultural marginality denotes the state of belonging to two cultures without being able to identify oneself completely with either. An individual becomes marginal if, after having been born into a culture and encultured into it, he becomes exposed to another culture, is attracted to it, acquires a measure of familiarity with it, including its language and strives to become a full-fledged carrier of it. The problem of cultural marginality is very acute in the Arab World especially in Morocco, Algeria, Tunisia, and Lebanon. All these countries where the problem is present were under French colonial control. French colonial policy was to make its as desirable as possible for members of the elite class in their colonies to acquire the French language and French way of life. The French pursed this policy known as "mission civilisatrice" with rentless consistency and they have done their job well. Their efforts resulted in the creation of an Arab population element which is marginal to both French and Arab culture.
The culturally marginalized Arab as a rule comes from the upper class who through his education has acquired a good knowledge of French, and has become more or less familiar to French manners, the French style of life, and French way of thinking. The French concept of evolue which means that a human being evolves to a higher human and intellectual state through the adoption of French language and culture did not create Frenchmen in their Arab world but evolue marginalized Arabs. Thus, the evolue marginalized Arab has come not only to look down on his own Arabic culture and language believing that the French culture and language is superior to Arabic, but also at the majority of his country men who have not acquired the evolue status through the French language and culture. At the same time, the culturally marginalized Arab is emotionally unable to free himself completely from his native culture on which he has turned his back on. He acquires and uses the trappings of French civilization (language, clothing, food, social norms) without ever acquiring the feeling that he is indeed integrated into French life. He becomes marginal because he is unable to identify with either of the two cultures. The French mission of "civilizing" the people in their colonies through the concept of evolue, has had a devastating effect on the self-esteem on the native people in the countries they have conquered and today in many Arab countries such as Lebanon, many people look down on their own culture and language, believing that French culture and language is better than theirs. They speak French and act more French than the French themselves believing that in this way they are "civilized".

3 σχόλια:

  1. αγαπημένε μου φίλε, καλημέρα!
    θα ήθελες να μου πεις αν το κείμενο, που δεν έχω ακόμη διαβάσει, είναι δικό σου, ή το μεταφέρεις και το μεταφράζεις;
    σε παρακαλώ μην εκλάβεις ως υβριστική την ερώτησή μου, δεν είναι, και σου ζητώ συγγνώμη αν σε νευρίασα (μια φορά ρώτησα έναν άλλο μπλόγκερ και με έβρισε, σόρρυ)
    τα κείμενά σου είναι πολύ πολύ ενδιαφέροντα. το πρώτο και πιο ενδιαφέρον είναι η αγάπη σου για τον κόσμο αυτό, που ταυτίζομαι μαζί της, και γι'αυτό και για την αισθητική του μπλογκ σου το θαυμάζω πολύ...
    τώρα θα διαβάσω και το κείμενο το οποίο με ενδιαφέρει πολύ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. τώρα το διάβασα, και θα απαντήσω με τρεις τρόπους:
    πρώτα προσωπικά. με την έννοια ότι εγώ η ίδια, ελληνίδα ωστόσο, αλλά που οι γονείς μου με ... 'πέταξαν' στα δεκαπέντε μου σε γαλλόφωνη χώρα, σε γαλλόφωνο, καθολικό, πειραματικό και συνδεδεμένο με πανεπιστήμιο σχολείο, κι έζησα εκεί για είκοσι χρόνια, έζησα την περιθωριοποίηση την πολιτιστική.
    με την έννοια που λες εδώ, αλλά που για μένα δεν ήταν έτσι:
    χρειάστηκε να αναρωτηθώ τι στο καλό είμαι εγώ, εκεί μέσα.
    όταν ο τάδε δούκας, όπως το έπαιζαν συμμαθητές μου, ρωτούσε στα θρησκευτικά 'χριστιανοί είναι οι ορθόδοξοι πάτερ;'
    όταν τους προσφέραμε καφέ κι ένα ποτήρι δροσερό νερό σπίτι και μας κοίταζαν σαν μερμύγια άλλου πλανήτη
    κλπ κλπ κλπ...
    η ταύτιση γλώσσας και πολιτισμού ήταν για μένα πολύ θετικό πράμα: ναι, νιώθω σαν το ψάρι μες στο νερό με φίλους που έχουν την ίδια κουλτούρα με μένα, και μάλιστα και άραβες γαλλόφωνους, χριστιανούς ή μουσουλμάνους. νιώθω το ίδιο ...'μικρόβιο' κουλτούρας.
    ΩΣΤΟΣΟ αρνούμαι την έννοια 'περιθωριοποίηση', και θα προτιμούσα να μιλήσω για πλουραλισμό, όταν σέβεσαι τη δική σου κουλτούρα και εμπλουτίζεσαι με μια δεύτερη κουλτούρα που είναι για σένα σχεδόν απόλυτα δική σου.

    πέραν αυτού
    το δεύτερο τεράστιο θέμα, είναι η οριενταλιστική αντίληψη της ιστορίας όλης της οθωμανικής επικράτειας.
    οριενταλιστική αποικιοκρατία σε όλο το φάσμα της πρώην οθωμανικής, τη ζήσαμε και εμείς: γερμανικά εμείς, με τους βασιλιάδες μας.
    γαλλικά και ισπανικά, και λίγο ιταλικά, μα κυρίως γαλλικά, οι άραβες.
    βέβαια το βιβλίο του σαίντ το γνωρίζεις, έτσι δεν είναι; (και μετάφραση στα ελληνικά εκδόσεις νεφέλη)
    το θέμα είναι ξανά και ξανά η γλώσσα, και μέσω της γλώσσας κι άλλα πράγματα.
    οι γάλλοι και όλοι οι αποικιοκράτες επέμεναν στο ντύσιμο του λαού με τη γλώσσα, -πάρε παράδειγμα και τους λατινοαμερικάνους, ναι ναι ισπανικά, αλλά η διαφορά τάξης είναι στο χρώμα τους, στη μεγάλη πλειοψηφία, κι όχι στη χρήση της γλώσσας, που είναι περίπου επιβεβλημένη παντού
    έτσι και στους άραβες: ο ιμπεριαλισμός των αποικιοκρατών 'έντυσε' με την κοινή γλώσσα, ωστόσο επέμεινε, δήθεν με ελευθερία, στο να τονίζει τη διαφορά και την ελευθερία θρησκεύματος, ώστε ο άραβας να νιώθει γαλλόφωνος και μουσουλμάνος μεν, και αφετέρου, μουσουλμάνος και κατώτερος δε.
    εδώ πρέπει να θημυθούμε ότι οι χριστιανοί άραβες ήρθαν σε δυσκολότερη θέση από τις σταυροφορίες και μετά, δλδ από την έλευση του δυτικού 'χριστιανικού' στοιχείου, γιατί χάλασε τότε η απλή συμβίωση, με τα όσα δικά της θέματα, μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων, και ενεσπάρη μια καινούρια υποψία, για την οποία έχουμε πολλά πολλά να πούμε, να τα αφήσουμε για άλλοτε...
    η εντόπια γλώσσα ως θέμα σεβασμού θα είχε ενώσει περσότερο τους άραβες.
    αφού ξέρω ότι έχεις μάλλον το βιβλίο μου για τη λογοτεχνία, ρίξε μια ματιά στο τέλος: μωχάμαντ ντιμπ, αφιερωμένο από μένα στην αραβοσύνη:
    αραβοσύνη. σκέτη. αυτός είναι πολιτισμός.
    όπως ρωμιοσύνη.
    τη ρωμιοσύνη μην την κλαις εκεί που πάει να σβήσει.
    τι λεω πάλι...
    πάω να ετοιμάσω κάτι για το σεφέρη...
    φιλάκια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αγαπητή φίλη ευχαριστώ που μου έγραψες.
    Το θέμα το έχω μελετήση στο πανεπιστήμιο.Ο κορμός του κειμένου ανήκει στον Rafhael Patai στο βιβλίο του:The Arab mind όμως το έχω ντύσει και με δικές μου λέξεις και προσοπικές εμπειρίες.
    Γράφεις"ΩΣΤΟΣΟ αρνούμαι την έννοια 'περιθωριοποίηση', και θα προτιμούσα να μιλήσω για πλουραλισμό, όταν σέβεσαι τη δική σου κουλτούρα και εμπλουτίζεσαι με μια δεύτερη κουλτούρα που είναι για σένα σχεδόν απόλυτα δική σου."Εδώ είναι η διαφορά φίλη μου.Ο πολιτιστικά περιθωριοποιημένος άνθρωπος δεν σέβεται το δικό του πολιτισμό και γλώσσα,αλλά προσπαθεί να ανήκει σε ένα άλλο πολιτισμό και να μιλά τη γλώσσα αυτού του πολιτισμού θεορώντας τη δική του υποδιέστερη αφού έτσι έχει μάθει από τους κατακτητές του.Αυτός δεν είναι πλουραλισμός αλλά πολιτιστικός αποικιοκρατισμός.

    ΑπάντησηΔιαγραφή