ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τρίτη, 13 Μαΐου 2008

ΟΙ ΤΣΙΓΓΑΝΟΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - THE GYPSIES OF CYPRUS




Αν και δεν υπάρχει κανένα επίσημο αρχείο που επιβεβαιώνει την άφιξη των τσιγγάνων στην Κύπρο, έχει υπολογιστεί από ιστορικά στοιχεία ότι οι πρώτοι μετανάστες ήρθαν μεταξύ του 1322 και του 1400, όταν η Κύπρος ήταν κάτω από τη κυριαρχία των Λουζινιανών (σταυροφόρων) βασιλιάδων. Αυτοί οι τσιγγάνοι ήταν μέρος μιας γενικής μετακίνησης από τη Μικρά Ασία στην Ευρώπη. Εκείνοι που μετέβησαν στην Κύπρο, ήλθαν πιθανώς από τις απέναντι αποικίες των σταυροφόρων στην ανατολική μεσογειακή ακτή (το σημερινό Λίβανο και Παλαιστίνη- Ισραήλ). Είναι πιθανό ότι μια δεύτερη μετανάστευση πραγματοποιήθηκε κάποιο χρονικό διάστημα μετά που οι Τούρκοι κατέλαβαν το νησί το 1571 και ότι μερικοί τσιγγάνοι ήρθαν στην Κύπρο τον 19ό αιώνα. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα η Κύπρος συμπεριλαμβανόταν μέσα σε μια τακτική εμπορική οδό από το Μπάρι της Ιταλία μέχρι στους Αγίους Τόπους. Οι διάφορες ομάδες τσιγγάνων έχουν ζήσει στην Κύπρο για πάνω από 500 χρόνια και κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων ο νομαδικός τρόπος ζωής τους έχει αλλάξει πολύ λίγο, δηλαδή μέχρι τον διαχωρισμό του νησιού το 1974. Η κατάκτηση του βόρειου μέρους του νησιού από τους Τούρκους δημιούργησε την αλλαγή από μια νομαδική ζωή σε ένα εγκατεστημένο τρόπο ζωής. Σήμερα υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 2.000-3.000 τσιγγάνοι στην Κύπρο που είναι διαιρεμένοι σε τρεις ομάδες, τους Γκουρπέτες ή τουρκόφωνους μουσουλμάνους τσιγγάνους, τους Μάντιες ή ελληνόφωνους χριστιανούς ορθόδοξους τσιγγάνους και τους Ρομανλάρ,Τουρκόφωνους τσιγγάνους από την Ανατολία. Όλες αυτές οι ομάδες μιλούν επίσης τις διαλέκτους "Γκουρπέτικα",η "Ρωμάνικα" σε μεγαλύτερη ή μικρότερη έκταση.
Οι όροι,"Κκιλίντζιροι", "Γύφτοι", "Τσιγγάνοι", "Κούλλουφοι" και ακόμη και "Ατσίγγανοι", είναι μειωτικοί όροι που χρησιμοποιούνται για να τους αποκαλούν μέλη από τις κοινότητες των Τουρκοκυπρίων και των Ελληνοκυπρίων που τους περιβάλουν. Οι μεγαλύτερες ομάδες των Γκουρπέτων τσιγγάνων εγκαταστάθηκαν τώρα στη κωμόπολη της Μόρφου και στη πόλη της Αμμοχώστου, που βρίσκονται στο κατειλημμένο από τους Τούρκους, βόρειο τομέα της Κύπρου. Το ότι οι Γκουρπέτες τσιγγάνοι ήταν μουσουλμάνοι με περισσότερη συγγένεια προς τους Τούρκους είναι γενικά η αποδεκτή λογική για την κίνησή τους προς τη βόρεια περιοχή της Κύπρου το 1974. Στην πραγματικότητα, η συγγένειά τους είναι περισσότερο δεμένη στην τουρκική γλώσσα παρά με τη θρησκευτική τους πεποίθηση. Οι Μάντιες που είναι ορθόδοξοι χριστιανοί τσιγγάνοι ζουν κυρίως στη Λάρνακα και έχουν μια πρώτιστα "ελληνική" ταυτότητα, στην οποία η "τσιγγάνικη" είναι προφανώς δευτεροβάθμια. Στην άλλη πλευρά της πράσινης γραμμής, είναι σαφές ότι οι Γκουρπέτες τσιγγάνοι έχουν "Τουρκοποιηθεί" από πολλές απόψεις και μοιράζονται σε μεγάλο βαθμό τον πολιτισμό, τη γλώσσα και την οικονομική θέση πολλών από τον τουρκοκυπριακό πληθυσμό. Οι τσιγγάνοι και από τις χριστιανικές και μουσουλμανικές κοινότητες είχαν την ίδια προέλευση, αλλά είχαν χωρίσει σε κάποιο ιστορικό σημείο από τη θρησκεία, πιθανώς ως αποτέλεσμα των γεγονότων στο νησί μεταξύ του 1960-1974. Οι ισχυρές συνδέσεις μεταξύ των χριστιανών και μουσουλμάνων τσιγγάνων που υπήρχαν σε προηγούμενους καιρούς δεν έχουν μαραθεί και εξ ολοκλήρου πεθάνει.Μέλη των Γκουρπέτων τσιγγάνων που ζουν στη Μόρφου περιέγραψαν πώς οι γιοι και οι κόρες τους που είχαν μεταναστεύσει στο Λονδίνο είχαν βοηθηθεί "... για να σταθούν στα πόδια τους" από Μάντιες τσιγγάνους, προτείνοντας ότι αυτή η έννοια κοινής προέλευσης έχει μια σημαντική θέση στο προσδιορισμό ταυτότητας και για τις δύο ομάδες .
Οι τσιγγάνοι της Κύπρου εμφανίζονται σχεδόν "να έχουν αποσυνδεθεί" με τις ιστορικές ρίζες τους και στον παρόντα καιρό καμία ουσιαστική επαφή δεν υπάρχει μεταξύ των Γκουρπέτων τσιγγάνων της Κύπρου και των τσιγγάνων Ντωμ στη Συρία, τη Παλαιστίνη-Ισραήλ ή την Αίγυπτο.Οι Γκουρπέτες μουσουλμάνοι βλέπουν τους εαυτούς τους ως σαφώς μια ξεχωριστή ομάδα από τους Ρωμανλάρ της Ανατολίας ή τους βαλκάνιους τσιγγάνους αλλά ότι είναι "δεμένοι "πολιτιστικά, γεωγραφικά και πολιτικά με τους Μάντιες στην άλλη πλευρά της πράσινης γραμμής και με τους Ρομανλάρ στην άλλη πλευρά της μεσογείου .Οι Κύπριοι τσιγγάνοι δεν αναφέρονται στους εαυτούς τους ως "Ρομά" και δεν προσδιορίζονται με τους τσιγγάνους της Ελλάδας ή της Ευρώπης.
Πολλοί από τους νεώτερους Γκουρπέτες τσιγγάνους έχουν μετακινηθεί στο Λονδίνο με την ελπίδα της βελτίωσης του βιοτικού τους επιπέδου. Μια συχνή υποψία μεταξύ των τσιγγάνων είναι ότι η εκπαίδευση μπορεί να υπονομεύσει τις παραδοσιακές αξίες και τον πολιτισμό τους. Οι Γκουρπέτες τσιγγάνοι εντούτοις, υπογραμμίζουν τη σημασία της εκπαίδευσης και υποστηρίζουν ότι η νεώτερη, μορφωμένη γενεά δεν αρνείται την εθνικότητα της, αλλά είναι υπερήφανοι που είναι Γκουρπέτες δεδομένου ότι "η Κύπρος είναι μικρή κοινωνία, [ και]... δεν υπάρχει λόγος να το κρύψουν". Φαίνεται να υπάρχει μια ένταση μεταξύ αυτού που βλέπουνε ως απαραίτητο και σημαντικό κοινωνικό βήμα προς τα εμπρός (εκπαίδευση και εύρεση "καλύτερης εργασίας"), και τη λύπη που τα παιδιά τους φεύγουν πιο μακρυά από "την παράδοση των τσιγγάνων". Τα παλαιότερα μέλη της κοινότητας περιέγραψαν τη θλίψη τους που τα παιδιά τους είχαν μεταναστεύσει το Λονδίνο, παντρεύτηκαν με Βρετανούς και τώρα υποστηρίζουν πως είναι "Τουρκοκύπριοι", παρά Γκουρπέτες. Γλωσσολογικά, αυτή η νεώτερη ομάδα "έχει χάσει" σχεδόν εξ ολοκλήρου τη Γκουρπέτικη γλώσσα και υπάρχουν μόνο μερικοί που αναγνωρίζουν λίγες λέξεις.




Although there are no official records confirming the arrival of Gypsies in Cyprus, it has been estimated by historical calculation that the first immigrants came between 1322 and 1400, when Cyprus was under the rule of the Lusignan (Crusader) kings. These Gypsies were part of a general movement from Asia Minor to Europe. Those who landed on Cyprus probably came across from the Crusader colonies on the eastern Mediterranean coast (present day Lebanon and Palestine). It is likely that a second immigration took place some time after the Turks occupied the island in 1571 and that some Gypsies came in the19th century. During the Middle Ages Cyprus was on a regular shipping route from Bari in Italy to the Holy Land. Various groups of Gypsies have lived in Cyprus for over 500 years. During that time their nomadic lifestyle changed little; that is, until the partitioning of the island in 1974. The occupation of the northern part of the island by the Turks marked a change from a nomadic life to a more settled existence. At present there are estimated to be some 2,000-3,000 Gypsies on Cyprus who are divited into three groups, the Ghurbeti or Turkish-speaking Muslim Gypsies, the Mandi or Greek-speaking Christian Gypsies and the Romanlar, Turkish-speaking Gypsies from Anatolia. All of these groups also speak dialects of "Ghurbetcha"(Khurbetçý), "Romançe" (Romani) to a greater or lesser extent.
The terms "Ghurbeti" and "Mandi" are self-appellations, others like "Kilinjiri", "Yiftos", "Tsiganos", "Koullοuphoi" and even "Atsingani" being ascribed, pejorative terms applied by the surrounding Turkish and Greek-Cypriot communities. The larger groups of Ghurbeti Gypsies are now settled in the towns of Morphou and Famagusta, both cities in the occupied, northern sector. That the Ghurbati Gypsies were Muslims with more affinity to the Turkish people is the generally accepted rational for their moving to the northern area in 1974. In fact, their affinity is more closely tied to the Turkish language than it is to a religious persuasion. The Mandi who are Orthodox Christian Gypsies live mainly in Larnaca and have a primarily "Greek" identity, to which the "Gypsy" is apparently secondary. On the other side of the green line, it is clear that the Ghurbeti Gypsies have become in many ways "Turkicised" and to a large extent share the culture, language and economic position of many of the Turkish-Cypriot population. The Gypsies from both Christian and Muslim communities had the same origin, but had been separated at some point by religion, probably as a result of the 1960-1974 situation. The strong links between Christian and Muslim Gypsies in former times had not entirely withered and died. Other members of the Morphou Ghurbeti described how their sons and daughters who had migrated to London had been helped "…to get on their feet" by Mandi Gypsies, suggesting that this notion of common origin has a significant place in the discourse of identity for both groups.
The Gypsies of Cyprus appear to be almost "unconnected" with their historical roots; no substantial contacts exist between the Ghurbeti Gypries and Dom Gypsies in Syria, Palestine-Israel or Egypt in the present. The Muslem Ghurbeti clearly see themselves as a distinct group from Anatolian Romanlar or Balkan Gypsies but they are `bounded' culturally, geographically and politically to the Mandi on the other side of the Green Line and the Romanlar on the other side of the Mediterranean. Cypriot Gypsies do not refer to themselves as"Roma" and they do not identify themselves with the Gypsies of Greece or Europe.
Many younger Ghurbeti Gypsies have moved to London in the hope of improving their living standards. A frequent assumption amongst Gypsies elsewhere is that education may undermine their own traditional values and culture. The Ghurbeti Gypsies however, emphasise the importance of education and claim that the younger, educated generation are not denying their ethnicity, but are proud to be Ghurbeti, as "Cyprus is a small community, [and]…there is no point in hiding it". There seems to be a tension between what they see as a necessary and important social step forward (education and finding "decent jobs"), and the regret that the children are moving further away from "the Gypsy tradition". Older members of the community described their sadness that their children had moved to London, married British partners and now claimed to be "Turkish-Cypriot", rather than Ghurbeti. Linguistically, this younger group has almost entirely "lost" the Khurbetçý language with few recognising any words .


2 σχόλια:

  1. Βρίσκοντας αυτό το μπλοκ θα θέλαμε και εμείς με την σειρά μας ως φοιτητές και πάνω απ' όλα ως άνθρωποι, να πούμε δύο λόγια για τους Ρομά. Η συγκεκριμένη μειονότητα αντιμετωπίζει τον ρατσισμό από τους Ελληνοκύπριους που τους περιβάλλουν στον υπέρτατο βαθμό γι' αυτό και δεν μπορούν να προσαρμοστούν στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Μετά από έρευνα που διεξάγαμε φτάσαμε στα συμπεράσματα ότι ακόμη και το εκπαιδευτικό σύστημα, περιθωριοποιεί τα συγκεκριμένα άτομα με αποτέλεσμα να χάνεται και το ενδιαφέρον από αυτούς για μόρφωση. Επίσης οι Ρομά βιώνουν έντονα τον ρατσισμό ακόμη και από τους ίδιους τους συμμαθητές τους, αφού τους αποκαλούν ως γύφτους, κκιλύντζιρους κλπ. Έτσι θεωρείτε επιτακτική η ανάγκη αναδιαμόρφωσης του εκπαιδευτικού συστήματος και γενικότερα των αρμόδιων αρχών για τις περιθωριοποιημένες ομάδες ούτως ώστε να μπορούν και αυτοί να ζουν σαν άνθρωποι, με ίσα δικαιώματα και ευκαιρίες για να μπορέσουν εντέλει να ευδοκιμήσουν σε ένα υποστηρικτικό πλαίσιο και να ενταχθούν σαν ενεργά και αυτοί μέλοι στην Κυπριακή κοινωνία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Οι Κύπριοι τσιγγάνοι δεν αναφέρονται στους εαυτούς τους ως "Ρομά" και δεν προσδιορίζονται με τους τσιγγάνους της Ελλάδας ή της Ευρώπης.
    Εσείς γιατί τους αποκαλείται Ρομά; Μήπως αυτό δεν είναι ρατσισμός εκ μέρους σας;

    ΑπάντησηΔιαγραφή