ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τρίτη, 17 Ιουνίου 2008

ΟΙ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ - THE CUSTOMS OF THE PEOPLE OF CYPRUS

Στις αγροτικές περιοχές της Κύπρου, ο λαός είχε παραμείνει αμόλυντος από την πάροδο του σύγχρονου πολιτισμού μέχρι τη δεκαετία του 1950, και μέχρι εκείνη την εποχή, η εσωτερική ζωή των ανθρώπων ακόμη κυλούσε μέσα από τις φωνές του παρελθόντος. Αυτές οι φωνές ήταν η συνέχεια μιας ζωής που ελάχιστα είχε αλλάξει κατά τη διάρκεια χιλιάδων χρόνων. Στις αγροτικές κοινότητες της Κύπρου, ο ιερέας του χωριού τύχαινε μεγάλης εκτίμησης γιατί ήταν ο υπηρέτης του Θεού, και ο πατέρας του λαού, αλλά ταυτόχρονα επειδή ήταν ντυμένος διαφορετικά από τους υπόλοιπους, η εμφάνιση του βλεπόταν με ύποπτο μάτι. Δεν ήταν καθόλου περίεργο να βρεθούν οδηγοί αυτοκινήτων που αρνούνταν να επιτρέψουν σε έναν ιερέα να μπει μέσα στο αυτοκίνητο τους, επειδή πιστεύετο ότι αν έκαναν μια τέτοια πράξη, η δυστυχία περίμενε στο κατώφλι τους. Αν κάποιος είχε αλευρόμυλου και ένας ιερέας συνέβαινε να μπει στο κτίριο, ο μυλωνάς φοβόταν, δεδομένου ότι ήταν σίγουρο ότι ο κινητήρας του μύλου θα σταματούσε. Αν Κάποιος έβλεπε έναν ιερέα το πρωί, ενώ έφευγε για να πάει στη δουλειά, είτε θα επέστρεφε στο σπίτι του γιατί ήταν σίγουρος ότι όλη η εργάσιμη μέρα θα πήγαινε στραβά, ή θα μπορούσε να πάει στη δουλειά μόνο αφού έλεγε τη φράση "Μακάρι ο Θεός να καταστρέψει το κακό μάτι''. Συνήθως ωστόσο δεν έπαιζε τη τύχη του κορώνα γράμματα και επέστρεφε στο σπίτι του.
Οι Κύπριοι φοβούνταν πολύ το κακό μάτι και εξακολουθούν να το φοβούνται. Για το λόγο αυτό στο παρελθόν οι περισσότερες γυναίκες, μικρά παιδιά, και συχνά οι άνδρες, συνήθιζαν να φορούν ''γυάλινο μάτι'' ή ''αμματόπετρα ", όπως ονομάζεται, για την προστασία έναντι του κακού ματιού. Μια άλλη μέθοδος για την αποφυγή της μάστιγας του κακού ματιού, η οποία εξακολουθεί να εφαρμόζεται και σήμερα, ήταν η καύση θυμιάματος χρησιμοποιώντας τα αποξηραμένα φύλλα ελιάς τα οποία έπαιρναν πρώτα στην εκκλησία για σαράντα μέρες. Άλλες μέθοδοι που βοηθούσαν να αποτραπεί το κακό μάτι ήταν να κάνουν το σημείο του Σταυρού ή να καλέσουν τον ιερέα να αγιάσει με αγίασμα, είτε τους ανθρώπους, είτε τα δωμάτια του σπιτιού, ή ακόμη και ζώα. Σήμερα αγιάζουν επίσης και τα αυτοκίνητα.
Ο διάβολος εθεωρείτο, και θεωρείται ακόμη, ότι διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη ζωή των Κυπρίων, και συνήθως κατηγορείται για όλα τα πράγματα που πάνε στραβά. Στο παρελθόν για παράδειγμα, αν κάποιος τύχαινε να χάσει κάτι, ήταν σίγουρος ότι ο διάβολος πρέπει να το είχε κρύψει κάπου και ο μόνος τρόπος για να του το επιστρέψει ήταν να παλουκώσει τον Άτιμο κλέφτη'. Και το έπραττε αυτό καρφώνοντας ένα παλούκι στο έδαφος και λέγοντας "Σε κάρφωσα διάβολε για να μου επιστρέψεις το.... τάδε χαμένο αντικείμενο , επέστρεψε το και θα σε χαλαρώσω να φύγεις.'' Εάν ένα άλογο τύχαινε να έχει πρησμένους μύες, επιστεύετο ότι το είχε καβαλήσει ο διάβολος, και έκαναν το σημείο του Σταυρού στα μέρη του σώματος του αλόγου που ήταν πρησμένα. Όταν κάποιος χασμουργιόταν, ήταν πάντα προσεκτικός ώστε να βάλει το αριστερό του χέρι μπροστά από το στόμα του, και στη συνέχεια να κάνει το σημείο του Σταυρού με τα τρία δάχτυλα του δεξιού χεριού. Αν δεν το έπραττε αυτό, υπήρχε ο φόβος ότι τα πνεύματα του κακού μπορούσαν να μπουν μέσα του. Στη Κύπρο, ο Σταυρός, ή το να κάνεις το σημείο του Σταυρού, ήταν και εξακολουθεί να είναι, ένας αποτελεσματικός τρόπος για να υπερασπίσει κάποιος τον εαυτό του από τον διάβολο.
Ενώ τα κοντά μαλλιά λόγο Ευρωπαϊκής επίδρασης μπορεί να ήταν κάτι το επιθυμητό για τις Κύπριες γυναίκες που ζούσαν στις πόλεις, στην αγροτική Κύπρο τα μακριά μαλλιά εξακολουθούσαν να αντιπροσωπεύουν τη γυναικεία ομορφιά, και οι χωρικές είχαν τρόπους για την προστασία τους αλλά και για να τα βοηθήσουν να μεγαλώσουν. Για αυτό, δεν επιτρεπόταν ποτέ σε μια γυναίκα να εισέλθει στα "Άγια των Αγίων " δηλαδή το Ιερό μιας εκκλησίας, όχι μόνο από απαγορεύσεις που οφείλονται στην έμμηνη περίοδο, αλλά και επειδή υπήρχε ο φόβος ότι τα μαλλιά της θα πέσουν. Την Μεγάλη Παρασκευή οι γυναίκες δεν έπρεπε να βάζουν νερό στα μαλλιά τους γιατί επίσης πίστευαν ότι θα έπεφταν. Το μήκος των μαλλιών θα μπορούσε να γίνει επί πλέον πιο μακρύ εάν έβαζαν ένα μακρύ μαύρο φίδι (που είχαν σκοτώσει πρώτα) πάνω στο κεφάλι τους, και το άφηναν να κρεμαστεί κάτω κατά μήκος των μαλλιών τους, ενώ οι γυναίκες έλεγαν "Μακάρι Θεέ μου τα μαλλιά μου να μεγαλώσουν όσο μάκρος έχει αυτό το φίδι''.
Κανένα ζώο ή άνθρωπος δεν έπρεπε να χτυπηθεί από καλάμι, διότι πίστευαν ότι τα ζώα ή οι άνθρωποι θα κτυπιόντουσαν με αυτό, το σώμα τους θα καλυπτόταν με αγιάτρευτες πληγές.
Το ψωμί είναι ένα βασικό μέρος της διατροφής των Κυπρίων, και κατά το παρελθόν θεωρείτο σχεδόν άγιο. Τα ψίχουλα και κομμάτια από το ψωμί δεν έπρεπε να πέσουν στο πάτωμα, και αν ένα κομμάτι ψωμί συνέβαινε να πέσει κατά λάθος, το έπαιρναν από το πάτωμα, έλεγαν "Συγχώρεσε με Χριστέ μου'' και μετά το φιλούσαν.
Υπήρχε η άποψη μεταξύ των Κυπρίων ότι οι αρκούδες ήταν κάποτε ανθρώπου, αλλά επειδή καταχράστηκαν το ψωμί, είχαν μετατραπεί σε ζώα. Μεγάλη μέριμνα γινόταν σχετικά με τον χειρισμό του προζυμιού. Εάν μια γυναίκα είχε την έμμηνη της περίοδο, δεν θεωρούσε τον εαυτό της καθαρό και έτσι δεν προετοίμαζε το προζύμι το οποίο επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί για το επόμενο φούρνισμα ψωμιών. Πίστευε ότι για να ψηλώσει το προζύμι έπρεπε να ήταν 'Παστρικό', δηλαδή καθαρό από την έμμηνη περίοδο. Έτσι, η ίδια δανειζόταν προζύμι από την γειτόνισσα της. Κατά την ανάληψη και την επιστροφή του προζυμιού, οι γυναίκες πρόσεχαν για να μην αφήσουν τα άστρα να λάμψουν πάνω του γιατί τότε το προζύμι θα γινόταν άχρηστο. Για αυτό το σκέπαζαν με ένα ρούχο. Η λήψη ελαιολάδου από την κούμνα (το πιθάρι) κατά τη διάρκεια της νύχτας ήταν μια πρακτική που έπρεπε να αποφεύγεται αλλά όταν ήταν αναγκαίο, έπρεπε να κάνουν το σημείο του Σταυρού τόσο πριν όσο και μετά την λήψη αυτή. Υπήρχε μια περίεργη άποψη στο όσον αφορά το κόψιμο των νυχιών. Όταν κάποιος έκοβε τα νύχια του, έπρεπε να ρίξει τα κομμένα νύχια πάνω από τους ώμους του, έτσι ώστε, όταν εμφανιζόταν ενώπιον του Θεού και Αυτός απαίτουσε ότι όλα τα μέρη του σώματος του έπρεπε να Του παρουσιαστούν, και ο Θεός έβρισκε ότι έλειπαν τα κομμένα νύχια, θα μπορούσε να δικαιολογήσει τον εαυτό του λέγοντας ότι δεν γνώριζε τι συνέβη σε αυτά γιατί τα είχε πετάξει πάνω από τους ώμους του.
Σε όλα τα χωριά τα ξύλα χρησιμοποιούταν για το μαγείρεμα. Συχνά ένας γείτονας που δεν είχε σπίρτα, θεωρούσε σκόπιμο να δανειστεί λίγη φωτιά από τους γείτονες του για να ανάψει τη δική του. Ωστόσο, δεν εθεωρείτο σοφό, να δίνουν φωτιά, ιδιαίτερα τη νύχτα, γιατί πίστευαν ότι όταν η φωτιά στελλόταν έξω από το σπίτι, η ευτυχία του σπιτιού θα μειωνόταν όπως τη φωτιά.

Ένας τρόπος για να γνωρίζουν κατά πόσο μιλούσαν καλά ή κακά για κάποιον, ήταν όταν βούιζαν τα αφτιά του. Αν βούιζε το δεξί του αφτί, εθεωρείτο ένδειξη ότι έλεγαν καλά λόγια για αυτόν, αν ήταν το αριστερό, ότι τον κατηγορούσαν. Αν και τα δύο αφτιά βούιζαν την ίδια στιγμή, τότε αυτός έλεγε "Αν μιλάνε για το κακό μου, τόσο κακό να πέσει πάνω τους, αν μιλάνε για το καλό μου,άλλη τόση ευλογία να τους βρει.''
Όταν χυνόταν κρασί πάνω στο πάτωμα, εθεωρείτο καλό σημάδι γιατί πίστευαν ότι έφερνε ευτυχία. Αντίθετα, αν χυνόταν ελαιόλαδο, εκλαμβανόταν ως ένας δυσάρεστος οιωνός γιατί σίγουρα θα έφερνε κακή τύχη, και προκειμένου να αποτραπεί οποιαδήποτε καταστροφή, μια μεγάλη ποσότητα κρασιού χυνόταν πάνω στο ελαιόλαδο. Επίσης το ελαιόλαδο δεν έπρεπε να πεταχτεί έξω από το σπίτι τη νύχτα, επειδή μια τέτοια πράξη θα έφερνε το θάνατο στην οικογένεια.

In the rural regions of Cyprus,the people remained unspoiled by the advance of modern civilization up until the 1950's and until that time their inner life still permeated with the voices of the past. These voices were the continuity of a life very little changed over the spam of thousands of years.
In rural Cyprus the priest of the village was held at great esteem because he was the servant of God, and the father of the folk, but at the same time because he was differently dressed from the rest, his appearance was looked upon with a suspicious eye. It was not at all strange to find car drivers refusing the allow a priest to ride in their car because it was thought that a misfortune would take place. If a person had a flour mill and the priest happened to enter the building, the miller was frightened because he was certain that the engine would stop. If a person saw a priest in the morning, lets say while on his way to work, he would either return home because he was sure that his whole day's work would be spoiled, or he could have gone to work only after saying the the words "May God destroy the evil eye''.Usually however, he did not take such chance and returned home.
The evil eye was greatly dreaded (and is still dreaded) by the Cypriots. For this reason in the past most women, young children, and often men, used to wear a ''glass-eye'' or ''eye stone'', as it is called, as protection against the evil eye. Another method of avoiding the curse of the evil eye, which is still practiced today, was the burning of incense by using dried olive leafs which were first taken to church for forty days. Other methods which helped to avert the evil eye was to make the sign of the Cross and by inviting the priest to sprinkle Holy Water either on the person or in the rooms of the house, and sometimes on animals as well. These days, they also sprinkle Holy Water on Cars as well.
The devil was considered, and it is still considered, to play an active part in the life of the Cypriots, and he usually gets the blame for things that go wrong. In the past, if a person for example lost something, he was sure that the devil must have hided it somewhere and the only way of making him return it was by nailing the "Evil Thief". He did this by driving a stake into the ground and by saying "I nail you devil, so that you will give me back the lost thing, return it and I will loosen you up". If a horse happened to have stiff muscles, it was considered to have been ridden by the devil and Crosses were made on the parts affected. When a person yawned, he was always careful to put his left hand in front of his mouth, and then make the sign of the Cross with the three fingers of his right hand. It was feared that if he failed to do that, the evil spirit may enter him. In Cyprus, the Cross, or making the sign of the Cross was, and still is, an effective means of defending one's self against the devil.
While bobbed hair might have been a desirable thing for Cypriot women who lived in the cities due to European influence, in rural Cyprus long hair was still a thing of feminine beauty and rural women had ways of protecting and assisting it's growth. Thus, no woman ever entered the "Holy of Hollies" of a church not only because of the menstruation prohibition, but also because it was feared that her hair would fall. On Good Friday, water was not put on the hair because it was also believed that it would fall. The hair could be made longer by the use of a long black snake (after it was killed first) placed lengthwise upon the hair of a woman and let hang downwards while she said "May my hair grow as long as this snake is''.
No animal or person was supposed to be struck with a reed, because it was believed that animals or persons who were struck, would have their bodies covered with sores.
Bread for the Cypriots is an essential part of their diet and in the past it was considered almost sacred. Crumbs were not to be stepped on and slices of bread were not allowed to fall on the floor and if a piece of bread happened to fall accidentally, it was picked up and after saying "Christ forgive me'' the morsel was kissed.
There was a belief among Cypriots that bears were once human beings but because they abused bread, they were transformed into animals. Great care was taken in the handling of yeast. If a woman had her menstruation, she did not consider herself pure and she did not prepare the yeast which she was going to use for the nest bread making. Instead, she bowrowed that of her neighbour. In taking and returning yeast, a woman was careful not to allow the stars to shine on it or the yeast would have become useless. Taking olive oil from the vat at night was a practice to be avoided but when it was necessary, the sign of the Cross had to be made both before and after taking it out.
There was a strange belief in regard of trimming the nails. When persons trimmed their nails, they had to make sure to throw the parings over their shoulders so that when they appeared before God and He demanded that all the parts of their body be presented to Him, and found that particles of nails were missing, they could excuse themselves by saying that they did not know what happened to them because they threw them over their shoulders.
In all the villages wood was used for cooking and often a neighbour who was out of matches found it necessary to borrow some fire to light his own. Giving away fire however, was not considered wise, especially at night, for it was believed that when fire is sent out of the home the happiness in that home, like the fire, will decrease.
One way of knowing whether a person was speaking good or evil about one was the buzzing noise in one's ears. if the right ear was buzzing, it was considered a sign that one was praised, if the left, that he was being badmouthed. If both ears seemed to buzz at the same time, then the person would say "If they speak evil about me, let evil fall upon them, if good, may they receive good".
The pouring of wine on the floor was considered a good sign for it was thought to bring happiness. On the contrary, the pouring of olive oil was looked upon as an unhappy omen for it would surely bring bad luck and in order to avert any calamity a great quantity of wine was poured on the olive oil. Olive oil was also not to be thrown outside the house at night because such an act would bring death into the family.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου