ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τετάρτη, 17 Σεπτεμβρίου 2008

TA ΖΩΑ ΚΑΙ Ο ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ANIMALS AND THEIR SYMBOLISM IN CYPRIOT SOCIETY

Το κυπριακό βόδι είναι απόγονος της ινδικής ράτσας ζέμπου, και πιθανότατα να εισήχθηκε στο νησί από την Αίγυπτο πριν χιλιάδες χρόνια. Σήμερα πολύ λίγα από αυτά τα ζώα απομένουν την Κύπρο, αλλά σε περασμένους καιρούς, δεν υπήρχε άλλο ζώο ποιο αγαπητό στον άνθρωπο της παραδοσιακής κυπριακής κοινωνίας, παρά το βόδι. Το βόδι ήταν το μέσο με το οποίο οι Κύπριοι παρήγαγαν τα τρόφιμα τους για να κρατηθούν στη ζωή και για το λόγο αυτό το βόδι πίστευαν ότι ήταν ευλογημένο και ιερό ζώο. Έχοντας αποκτήσει αυτή την ιερή ιδιότητα, ήταν επόμενο στο ότι το βοδινό κρέας δεν τρωγόταν ποτέ από τους Κυπρίους, αλλά και ούτε κατανάλωναν ποτέ το γάλα της αγελάδας. Μια τέτοια πράξη εθεωρείτο αμαρτία, και ακόμη και η σκέψη για να κάνουν κάτι τέτοιο, αντιμετωπιζόταν με μεγάλη αηδία και αποστροφή.
Από την αρχαιότητα, το βόδι στην Κύπρο είχε αποκτήσει μια θρησκευτική ιδιότητα και έγινε το σύμβολο της προστασίας έναντι του κακού.Αυτό συνεχίστηκε και μετά την έλευση του Χριστιανισμού, και μέχρι τα πρόσφατα χρόνια. Το κρανίο με τα κέρατα ενός ταύρου έγινε μια μέθοδος με την οποία οι Κύπριοι προστατεύονταν από το κακό μάτι, και μέχρι το πρόσφατο παρελθόν ο κόσμος κρέμαζε το κρανίο του ταύρου έξω από τα σπίτια τους, στα χωράφια τους, στις βρύσες του χωριού, στους στάβλους με τα ζώα τους.
Την παραμονή των Χριστουγέννων, υπήρχε η συνήθεια στα χωριά της Κύπρου να βράζουν σιτάρι και να κάνουν γιορτινά κόλλυβα. Έδιναν πρώτα να φάνε τα βόδια της οικογένειας και μετά στα παιδιά, γιατί πίστευαν ότι αν δεν έτρωγαν πρώτα τα βόδια, το σιτάρι για τη σοδειά της επόμενης χρονιάς δεν θα ήταν ευλογημένο. Κατά τα Θεοφάνια, σύμφωνα με την παράδοση φτιάχνονται οι κυπριακοί λουκουμάδες, τα γνωστά ξεροτίανα. Κατά τη μέρα αυτή, τα βόδια είχαν προτεραιότητα πάνω από όλη την οικογένεια, και έδιναν στα βόδια να φάνε πρώτα από αυτούς τους λουκουμάδες, αφού άναβαν από ένα κερί στο κάθε ένα από τα κέρατα τους πριν. Επιπλέον, οι μητέρες πίστευαν ότι αν ένα βόδι έγλυφε τα μαλλιά του μωρού τους, το παιδί θα μεγάλωνε να γίνει έξυπνο και καλοσυνάτο, επειδή και τον Χριστό τον είχε γλείψει βόδι όταν γεννήθηκε στην φάτνη. Καθώς αρχικά η Ορθόδοξη Εκκλησία γιόρταζε τα Θεοφάνια και τα Χριστούγεννα κατά την ίδια μέρα, αυτό το έθιμο έπαιρνε χώρα κατά τα Θεοφάνια.
Υπήρχε επίσης το έθιμο, μόλις γεννιόταν ένα μοσχάρι, να βάζουν ένα πανί γύρο από το λαιμό του, και το έδεναν δαγκώνοντας το, ώστε το μοσχάρι να μεγαλώσει και να έχει ένα δυνατό σβέρκο που να αντέχει το ζυγό του αρότρου. Επίσης πίστευαν ότι όταν ένα βόδι βρισκόταν σε ανάπαυση και έπαιρνε βαθιές ανάσες, αυτό σήμαινε ότι το βόδι προσευχόταν.
Τα πιστεύω των Κυπρίων που σχετίζονται με τον σκύλο είναι επίσης ενδιαφέρον. Ένας τρόπος για να καταλάβει κάποιος αν ένας σκύλος άνηκε σε Μουσουλμάνο η Χριστιανό ήταν παρακολουθώντας τα πόδια του ενώ αναπαυόταν. Αν τα σταύρωνε, αυτό σήμαινε ότι θα άνηκε σε Χριστιανό, αν όχι, τότε άνηκε σε Μουσουλμάνο.
Το κλαψιάρικο γάβγισμα ενός σκύλου θεωρήτο και εξακολουθεί να θεωρείται ότι είναι ένας κακός οιωνός. Πιστεύεται ότι κάποιος θα πεθάνει ή κάποια άλλη ατυχία θα πέσει πάνω στην οικογένεια. Αν πολλά σκυλιά γαβγίζουν μαζί το βράδυ, πιστεύεται ότι θα προκύψει σεισμός . Στο παρελθόν πίστευαν ότι όταν ένα σκυλί δάγκωνε κάποιο πρόσωπο, τότε το πρόσωπο αυτό, έπρεπε να μείνει ξύπνιο καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας, και για να γίνει αυτό κατορθωτό, χρησιμοποιούσαν τύμπανα και τσίγκινα δοχεία που τα χτυπούσαν, εξ ου και το γνωμικό "Σκυλόγαμος". Ακόμη και εάν ένα άτομο ονειρευόταν ότι είχε δαγκωθεί από σκύλο, λαμβάνονταν τα ίδια μέρα. 'Ενα πιο εκτενές άρθρο για το θέμα αυτό έχει παρουσιαστεί σε αυτό το ιστολόγιο με τον τίτλο "Ο σκυλόγαμος: Ένα περίεργο έθιμο από την Κύπρο".
Επίσης πίστευαν ότι εάν ένα θηλυκό σκυλί (σκύλα) περνούσε πάνω από ένα παιδί ή τα ρούχα του, τότε το παιδί θα αρρωστούσε και θα χλόμιαζε , και ο μόνος τρόπος για να αποτραπεί αυτή η ατυχία ήταν να πάρουν το ''πειραγμένο" παιδί σε ένα μάγο που πιστεύετο ότι είχε την ικανότητα να απομακρύνει το κακό και έτσι να επιφέρει την ίαση.
Η κραυγή της κουκουβάγιας αντιμετωπιζόταν και εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με φόβο, και κάθε φορά που ακούγεται να κλαίει η κουκουβάγια μέσα στη νύχτα, οι γυναίκες παρακαλούν το Θεό και τους Αγίους να διώξουν το κακό, διότι η κραυγή της κουκουβάγιας θεωρείται να είναι μια προειδοποίηση ότι κάποιος θα πεθάνει. Συνοδευόμενη με αυτό, ήταν κατά το παρελθόν, η συνήθεια κάθε φορά που μια όρνιθα προσπαθούσε να κράξει σαν τον πετεινό, να πιστεύεται ότι ένα μέλος της οικογένειας θα πέθαινε ή θα αρρωστούσε. Η κότα θανατωνόταν αμέσως, έτσι πολλές κότες έχαναν το κεφάλι τους προσπαθώντας να μιμηθούν τον κόκκορα.

The Cypriot ox is a descendant from the Indian zebu, and was probably imported on the island from Egypt thousands of years ago. Today very few of these animals survive on Cyprus, but in past times, no other animal was dearer to man in traditional Cypriot society then the ox. The ox was the means by which Cypriots produced food staff to sustain them in life and for this reason it was considered to be a blessed and holy animal .With the ox having acquired holy status, beef was never eaten by the Cypriots, nor was the milk of the cow ever consumed. Such an act was considered to be a sin, and even the thought of doing so was treated with great disgust and aversion.
From ancient times, the ox in Cyprus had acquired a religious power and became the symbol of protection against evil. This continued right through the advent of Christianity, up until recent times. The skull with the horns of a bull became a method of protection against the evil eye, and in recent older days people would hung bull skulls outside their houses, in their fields, on the village fountains, and the stables of their animals.
On Christmas Eve, it was the custom in the villages of Cyprus to boil wheat and give first to the family oxen to eat and then to the children, for it was believed that unless the oxen were fed first, the wheat would not be blessed for next years harvest. At Epiphany,when the Cypriot doughnuts (xerotiana) are traditionally made, the ox had the preference over the whole family, and the doughnuts were given to the oxen to eat first, after lighting a candle on each of their horns. In addition, mothers believed that if an ox licked the hair of their baby, the child would grow up to become bright and good natured, because Christ was licked by an ox when He was born in the manger. Since the Orthodox Church celebrated Epiphany and Christmas on the same day, it was on Epiphany that this custom took place. It was also the custom as soon as a calf was born, to put a cloth on its neck and bite it so that will will grow up to have a strong neck to carry the yoke. It was also believed that when an ox lies down to rest and draws deep breaths, he was praying.
Cypriot beliefs regarding the dog are also interesting. One way of telling whether a dog belonged to a Muslim or a Christian was by watching his legs while lying. If he crossed them, it meant that he belonged to a Christian, if not, then he belonged to a Muslim.
The howling of a dog was considered and is still considered a bad omen. It is believed that some one will die or some other misfortune will befall on a family. If many dogs bark in the evening, it is a warning that an earthquake will occur. In the past it was believed that when a dog bites a person, then that person had to be kept awake all through the night, and in order to do that they used to beat drums and rattle tin cans, hence the saying "Dog's wedding". Even if a person dreamt that he was beaten, the same practice took place. A more extensive article on this subject has been presented on this blog under the title "The dog wedding: A strange custom from Cyprus".
It was also believed that if a female dog walked over a child or its clothes, the child would become ill and pale, and the only way to avert this misfortune was to take the ''molested" child to a quack who was believed to have the power to ward off the evil and thus bring about a cure.
The hooting of an owl was and is still looked upon with fear, and whenever the owl hoots at night the women call upon God and the Saints to drive away the evil, because the owl's hooting is considered a warning that someone will die. In connection with this, in the past whenever a hen was heared trying to crow like a rooster,it was also believed that a member of the family would die or fall ill. The hen was immediately killed, thus many hens lost their heads by attempting to imitate a rooster.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου