ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Πέμπτη, 19 Φεβρουαρίου 2009

Ορφισμός: Ο πρόδρομος του Χριστιανισμού - Orphism: The forerunner of Christianity

Όπως και τις περισσότερες μυστηριακές θρησκείες στην αρχαία Ελλάδα, έτσι και ο Ορφισμός δημιουργήθηκε για να καλύψει ένα κενό το οποίο έλειπε από την παραδοσιακή ελληνική θρησκεία. Αυτό το χάσμα ήταν η έλλειψη μιας μετά θάνατον ζωής και η σχεδόν απόλυτη απουσία πνευματισμού που προσφερόταν από την καθιερωμένη θρησκεία.
Φυσικά δεν ήταν όλοι οι Έλληνες που ανησυχούσαν για την επίτευξη μιας μετά θάνατο ζωής-είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι δεν έμπαιναν στο κόπο να ανησυχήσουν το μυαλό τους με αυτό το θέμα-αλλά για εκείνους που έμπαιναν, νέες θρησκείες όπως ο Ορφισμός ήταν μια απάντηση στις πνευματικές τους ανάγκες .
Ο Ορφισμός ξεκίνησε ως θρησκευτικό κίνημα κατά τα μέσα του 6 ου π.Χ. αιώνα και παρόλο που δεν είναι γνωστό, από που αρχικά σχηματίστηκε, η Αττική έγινε το πιο ενεργό του κέντρο, και αργότερα εξαπλώθηκε και στους Έλληνες της Νότιας Ιταλίας και της Σικελίας. Η θρησκεία πήρε την ονομασία Ορφισμός διότι οι οπαδοί της πίστευαν ότι ιδρύθηκε από τον Ορφέα, ο οποίος ήταν Θρακιώτης ποιητής και ιερέας, και που ο οποίος ίδρυσε και τις διονυσιακές τελετές. Η ίδρυση του Ορφισμού βασίζεται πάνω σε τρία θεσμικά όργανα: στην λατρεία του Διονύσου, τα μυστήρια που σχετίζονται με τους θεούς του κάτω κόσμου, και τους περιηγητές προφήτες.Όμως ο Διόνυσος , ο κάτω κόσμος, και η τέχνη του προφήτη και του εξαγνιστή, απέκτησαν όλα μια νέα σημασία, και οι ορφικοί δασκάλοι εκπόνησαν μια δική τους θεολογία.
Θα ήταν ίσως ήδη από τον 8 ο αιώνα π.Χ. που η λατρεία του Διόνυσου είχε εισαχθεί στην Ελλάδα μαζί με τα όργια, τους άγριους χορούς, και την φρενήρεις έκσταση, που συνδέονται με αυτή τη λατρεία. Όμως, αυτός ο ελληνοποιημένος θεός που έγινε δεκτός στην κοινωνία των Ελλήνων θεών του Ολύμπου, εισήχθηκε εκ νέου από τον Ορφισμό με μια τελείως διαφορετική προσέγγιση. Ο Διόνυσος επανεντάχθηκε ως ο υιός του Δία και της Περσεφόνης, και δεν ήταν πλέον ο θεός του κρασιού και της μεθυστικής έκστασης, αλλά ένας θεός που συνδέεται στενά με τον κάτω κόσμο. Ο Διόνυσος δεν παρουσιάζεται μόνο ως μια μεγάλη θεότητα της κόσμου των νεκρών, αλλά συνδέεται επίσης με την ανάσταση και μετενσάρκωση. Οι Ορφιστές πίστευαν ότι, ενώ ακόμα ήταν παιδί, ο Διόνυσος είχε σκοτωθεί από τους Τιτάνες, αν και πήρε τη μορφή ενός ταύρου, προκειμένου να τους ξεφύγει. Η Αθηνά ωστόσο φύλαξε την καρδιά του και την έδωσε στον Δία που την κατάπιε, και στη συνέχεια επανέφερε τον Διόνυσο.Για αυτή τους πράξη, ο Δίας, με μεγάλη οργή έπληξε τους Τιτάνες με κεραυνό και έτσι η φυλή των ανθρώπων εγέρθηκε από τις στάχτες τους.
Το κίνητρο αυτού του μύθου ήταν να αφυπνίσει στην ανθρώπινη ψυχή τη συνείδηση για τη θεϊκή καταγωγή του και να τη βοηθήσει στον δρόμο προς τη θεϊκή ύπαρξη. Για να αποδράσει από τη φυλακή του σώματος, για να απελευθερωθεί από τα Τιτανικά στοιχεία, οι κυρώσεις και οι εξαγνισμοί ήταν κάτι το αναγκαίο, και η ψυχή έπρεπε να περάσει μέσα από ένα κύκλο από μετεμψυχώσεις. Στα διαστήματα μεταξύ των εν λόγω μετεμψυχώσεων, που επανεμφανίζονταν σε τακτό χρονικό διάστημα, η ψυχή ιονιζόταν στο βασίλειο του Άδη. Για να την επίτευξη της τελικής λύτρωσης, ο άνθρωπος έπρεπε να ζει σύμφωνα με ασκητικούς κανόνες που έθετε ο Ορφισμός, και έπρεπε να μυηθεί στα μυστήρια του Διόνυσου. Η κάθαρσης της ψυχής και τους σώματος, ήταν συνεπώς, η μεγαλύτερη ανησυχία ενός ορφικού πιστού, και τα δόγματα που είχαν συσταθεί από τους προφήτες, ήταν ο οδηγός του για την επίτευξη αυτού του σκοπού. Οι προφήτες, συνεπώς, ήταν ένα κεντρικό μέρος της θρησκείας, διότι όπως και οι Πατέρες της Χριστιανικής Εκκλησίας, δημιούργησαν ένα ευαγγέλιο σωτηρίας, και ταξίδεψαν πολύ μακρυά για να το εξαπλώσουν. Τα ιερά βιβλία που δημιούργησαν ήταν γραμμένα σε ποιήματα, και είχαν ως σκοπό να αντικαταστήσουν τη θεογονία του Ησίοδου. Αυτά τα ποιήματα διεκδικούσαν την αποκάλυψη, και επιζώντα θραύσματα έχουν βρεθεί σε τάφους κοντά στο χέρι του νεκρού, που λειτουργούσαν ως φυλακτά για τη σωτηρία της ψυχής του.
Λόγω του δόγματος της σωτηρίας, το ορφικό ευαγγέλιο, και του Ορφισμού στο σύνολό του, αυτό το κίνημα είναι πρωτοποριακό στην ιστορία της ελληνικής θρησκείας. Αμέσως επιβλήθηκε ως μία νέα δύναμη πάνω σε ένα λαό του οποίου η θρησκεία δεν διεκδικούσε καμιά αποκάλυψη, που δεν κατείχε ιερά βιβλία, και που ήταν περισσότερο απορροφημένη με τις ανάγκες αυτού του κόσμου παρά του άλλου. Κατά δεύτερο λόγο, ο Ορφισμός έγινε μια νέα δύναμη, γιατί οι άνθρωποι αναζητούσαν τη σωτηρία που έβρισκαν κοντά του, μια φιλοσοφική θεωρία που ασχολήθηκε με το θάνατο και τη μετά θάνατο ζωή με ένα πολύ συμπαγή και προηγμένο τρόπο.
Το σώμα θεωρείται ως κακό όπως και στη βουδιστική φιλοσοφία και η ψυχή υποφέρει από τη φυλάκιση της μέσα του. Για τον οπαδό του Ορφισμού, αυτή η ζωή πάνω στη γη, δεν ήταν παρά μόνο άλλος ένας κύκλος ζωής, και όπως προαναφέρθηκε, ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί η μόλυνση του σώματος, ήταν η άσκηση ενός ακραίου εξαγνισμού. Η αποχή από τρόφιμα ζωικής προέλευσης ήταν αναγκαία για έναν Ορφιστή οπαδό διότι συμπίπτει με την αιματοχυσία, και κάθε μορφή αιματοχυσίας, είτε πρόκειται για τη θανάτωση ζώων ή ανθρώπου, εθεωρείτο ως αμάρτημα και κάτι το ακάθαρτο. Το σώμα ήταν ο οίκος της φυλακής της ψυχής, και η κράτηση της μέσα του ήταν μια ποινή για αμαρτίες που είχαν γίνει σε ορισμένες πρώην ζωές.Ήταν, επομένως, η ευθύνη του κάθε ανθρώπου να προετοιμαστεί για την ελευθερία της ψυχής του με τη βοήθεια του εξαγνισμού. Αυτή η πίστη μας φέρνει στο δόγμα του καθαρτηρίου που είναι ένα κεντρικό θέμα στα ορφικά βιβλία, και που δεν βρέθεται σε οποιαδήποτε άλλη θρησκεία της Μεσογείου της εποχής εκείνης, εκτός από τον Ορφισμό. Οι Ορφιστές πίστευαν ότι οι ψυχές των ανθρώπων που δεν μετανοούσαν τις αμαρτίες τους σε αυτόν τον κύκλο της ζωής τους, αναχωρούσαν στο καθαρτήριο , και θα μπορούσαν να απαλλαγούν από αυτή τη ποινή, μόνο από τελετουργίες που εκτελούνταν από τους ζωντανούς. Αυτή η ιδέα υιοθετήθηκε μετά από την Χριστιανική Εκκλησία, και έγινε ένα κύριο δόγμα εντός του καθολικισμού.

Η ιδέα της κάθαρσης τότε, περιήλθε μέσα στους ορφικούς κύκλους για να πάρει τα ηθικά και πνευματικά χρώματα που απαιτούσαν υψηλές ηθικές απαιτήσεις. Η ηθική δεοντολογία απαιτούσε από τον ορφικό πιστό να αποφύγει τη σεξουαλική πρόσμιξη, τον θάνατο, ή τη τροφή ζωικής προέλευσης, καθώς και για ορισμένες γυναίκες, ακόμη και τη γέννηση παιδιών. Οι ορφικοί θεωρητές στάθηκαν σχεδόν μόνοι μέσα στον Ελληνικό Κόσμο διαμαρτυρόμενοι ενάντια στην αυτοκτονία. Και η θεωρία τους σχετικά με την ψυχή, τους υποχρέωνε σε αυτή τη διαμαρτυρία, δεδομένου ότι το σώμα ήταν η φυλακή της ψυχής και ο τόπος μετάνοιας της, και ο άνθρωπος που προσπαθούσε να διαφύγει πριν τον απελευθερώσει ο Θεός, ήταν ένας φυγόδικος κρατούμενος.
Το ορφικό κίνημα, το οποίο σχηματίστηκε ως διονυσιακή αδελφότητα παρέλειψε να εξαπλωθεί και να γίνει κυρίαρχη θρησκεία, όχι μόνο επειδή ο μέσος Έλληνας δεν ασχολήθηκε με τα προβλήματα της μετά θάνατο ζωής, αλλά κυρίως επειδή δεν προσέλκυσε την ελίτ τάξη μεταξύ της ελληνικής κοινωνίας. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως τον Πεισίστρατο, τον Πυθαγόρα, και τον Πλούταρχο, ο Ορφισμός δεν μπόρεσε να επηρεάσει τα κυρίαρχα μέλη της ελληνικής κοινωνίας. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι σε αυτό το χρονικό διάστημα, η φιλοσοφική σκέψη που εξηγούσε την ύπαρξη του ανθρώπου και του σύμπαντος με βάση τη λογική και όχι τα υπερφυσικά, έγινε κυρίαρχη, και η ίδρυση αυτών των φιλοσοφικών ιδεών δυσφήμισε το ορφικό κίνημα. Ως αποτέλεσμα, όχι μόνο το κίνημα απέτυχε να εξαπλωθεί, αλλά τα μέλη του κατά τη διάρκεια του χρόνου, μειώθηκαν σταδιακά μέχρι τη τελική του εξαφάνιση.
Ωστόσο, ο Ορφισμός δεν εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει πίσω του την επιρροή του πάνω στη Δυτική σκέψη. Ο Ορφισμός μας εξοικείωσε για να μπορέσουμε να συλλάβουμε τη κατανόηση του θεϊκού στοιχείου που υπάρχει μέσα την ανθρώπινη ψυχή, και την αίσθηση της συγγένειας ανάμεσα στον άνθρωπο και τον Θεό. Έκανε έντονα αισθητή την αντιπαλότητα μεταξύ της σάρκας και του πνεύματος, και κήρυξε τη μετά θάνατο σωτηρία, κρατώντας την ψυχή μας καθαρή από την αμαρτία. Μεταξύ πολλών άλλων, οι ιδέες αυτές βοήθησαν να ανοίξουν το δρόμο για την ευκολότερη εξάπλωση του χριστιανισμού, και την άνθηση του στο δυτικό κόσμο.

Η έρευνα και η γραφή αυτού του κειμένου είχε γίνει από noctoc

Like most of the mystery religions in ancient Greece, Orphism came into existence in order to fill a gap which was missing in traditional Greek religion. This gap was the absence of an after life and the almost total luck of spiritualism offered by the established religion.
Of course not all Greeks were concerned about attaining an existence after death- as a matter of fact most of them didn't trouble their minds in the matter- but for those who did, new religions such as Orphism were an answer to their spiritual needs.
Orphism began as a religious movement during the middle of the 6th century B.C. and even though it is not known where it originally took shape, Attica became its most active center, and later on it was spread to the Greeks of Southern Italy, and Sicily. This religion was called Orphic because it was believed that it was founded by Orpheus who was a Thracian poet and priest, who also founded the Bacchic rights. Its foundation can be described as been based on three institutions: the worship of Dionysus, the mysteries connected with the gods of the underworld, and the traveling prophets. However Dionysus, the underworld, and the art of the seer and purifier, all acquired a new significance, and the Orphic teachers elaborated a theology of their own.
It was perhaps as early as the 8th century B.C. that the worship of Dionysus was introduced into Greece along with the orgies, the wild dances, and frenzied ecstasy which are associated with it.But this Hellenized god who was admitted into the society of the Greek gods of Olympus, was reintroduced by the Orphics in a totally different manner. Reintroduced as the son of Zeus and Persephone, Dionysus was no longer the god of wine and intoxicated ecstasy, but a god closely connected with the underworld. Dionysus was not only presented as a great deity of the land of the dead, but he was also associated with resurrection and reincarnation. The Orphics believed that while still a boy, Dionysus was killed by the Titans even though he took the shape of a bull in order to escape from them. Athena however saved his heart and gave it to Zeus who swallowed it and afterwards Dionysus brought forth again. For their act, Zeus with great anger struck the Titans with lightning, and the race of humans sprung from the ashes.
The motive of the myth was to awaken in the human soul a consciousness of its divine origin and help it on its way to the divine state. To escape from the prison of the body, to become free from the Titanic elements, penalties and purifications were necessary, and the soul had to pass through a cycle of incarnations.In the intervals between these incarnations, which recurred at fixed times, the soul existed in the kingdom of Hades. To attain a final deliverance, a person had to live ascetically according to rules which Orphism prescribed and had to be initiated into the mysteries of Dionysus. Purification of the body and soul was therefore the ultimate preoccupation of the Orphic believer, and the doctrines set up by the prophets were his or her guide in reaching this goal. The prophets therefore were a central part of the religion because like the Fathers of the Christian Church, they created a gospel of salvation, and traveled far to spread it.The sacred books which they created were published in poems, and were intended to supersede the theogony of Hesiod. These poems claimed the authority of revelation and surviving fragments have been found in tombs near the hand of the dead, serving as amulets for the saving of their soul.
Because of its doctrine of salvation, the Orphic gospel, and Orphism as a whole, this movement is an epoch-making event in the history of Greek religion. At once it asserted itself as a new force among a people whose religion claimed no revelation, possessed no sacred books, and was more preoccupied with the needs of this world than of the next. Secondly, Orphism became a new force because people seeking salvation, found in it, a philosophic theory which dealt with death and the afterlife in a very concrete and advanced manner.
The body was regarded as evil as in the Buddhist philosophy and that the soul suffered from its imprisonment within it. For the Orphic believer, this life on earth was only but another cycle of lives and as mentioned before, the only way to avoid the contamination of the body, was to practice extreme purity. The abstinence from animal food was a must among the Orphics because it dealt with bloodshed and any form of bloodshed, be it the killing of animals or man, was considered sinful and not pure. The body was the prison-house of the soul and its confinement in it was a penalty for sins done in some former life. It was therefore the responsibility of each individual to prepare for the soul's freedom by means of purification. This belief brings us to the doctrine of purgatory which is a central theme in the Orphic books and it was not found in any other Mediterranean religion of the time, except Orphism. The Orphics believed that the souls of individuals who did not repent their sins in this life cycle, departed to purgatory, and could only be released from penance by rituals performed by the living. This idea was later adapted by the Christian Church, and became a prominent doctrine within Catholicism
.
The idea of purity then, came to assume in Orphic circles the ethical and spiritual colours which required high moral demand. The ethics of the Orphic believer required him or her to avoid sexual impurity, death, animal food, and for some women even child birth. The Orphic theorists stood almost alone in the Greek World in protesting against suicide. And their theory concerning the soul compelled them to this protest since the body was the prison of the soul and its place of penance, and the person who tried to escape before God released him was a fugitive prisoner.
The Orphic movement which was formed as a Dionysian brotherhood failed to spread and become a predominant religion, not only because the average Greek did not concern himself with the problems of the afterlife, but mainly because it did not attract the elite class among Greek society. With few exceptions such as Pisistratus, Pythagoras, and Plutarch, Orphism failed to make its mark on the dominant members of Greek society. This can be attributed to the fact that at this period of time, philosophical thoughts which explained the existence of man and the universe on the basis of reason rather than the supernatural, became predominant and the establishment of philosophical ideas discredited the Orphic movement. As a result, not only did the movement failed to spread, but its own members decreased gradually over the years to their ultimate disappearance.
However, Orphism did not disappear without leaving behind it, its influence on the western mind. Orphism familiarized us with the conception of the divine element in the human soul and the sense of kinship between man and God. It strongly marked the antagonism between the flesh and the spirit, and it preached salvation in the afterlife by keeping the soul pure from sin. Among others, these ideas helped to pave the way for the easier spread of Christianity and to flourish in the western world.

This post was researched and written by noctoc

2 σχόλια:

  1. ΠΟλύ ωραίο και πολύ ενδιαφέρουσα η ανακοίνωσή σου. Αν έγραφες έστω και μια στοιχειώδη βιβλιογραφία το κείμενο θα ήταν πλήρες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ΝΑ ΠΩ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΘΛΙΒΕΡΟ ΝΑ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΜΕ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΤΑ ΟΡΦΙΚΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΜΑΤΙΑ;

    ΝΑ ΠΩ ΟΤΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΔΕΚΑΔΕΣ ΜΙΖΕΡΑ ΑΡΘΡΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΑΣΤΕΣ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΜΕ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΟΤΙ ΤΑ ΟΡΦΙΚΑ ΠΟΥ ΧΡΟΝΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 13000 ΧΡΟΝΙΑ ΗΤΑΝ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΟΥ ΕΒΡΑΙΟΥ ΡΑΒΙΝΟΥ ΓΙΕΣΟΥΑ;

    ΜΗΠΩΣ Ο ΚΕΝΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΤΕΓΡΑΨΕ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΕ ΤΗΝ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ ΑΥΤΩΝ; ΚΑΙ ΟΣΑ ΤΑ ΑΦΗΣΕ ΤΑ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΕ;

    ΣΥΝΙΣΤΩ ΤΑ ΟΡΦΙΚΑ ΤΟΥ Δ. ΠΑΣΑ ΙΣΩΣ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΛΙΓΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΩΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ

    ΑπάντησηΔιαγραφή