ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τετάρτη, 18 Φεβρουαρίου 2009

Μάγοι και γιατροσόφια στη παραδοσιακή Κύπρο - Witch doctors and medicines in traditional Cyprus

Η ύπαρξη της ταλαιπωρίας που προκαλείται από τις ασθένειες, έχει κάνει τον άνθρωπο, κατά ολόκληρη την ιστορία του πάνω στη γη, να ασχολείται με την αναζήτηση μιας ικανοποιητικής θεραπείας. Κατά την απουσία των σύγχρονων επιστημονικών μεθόδων, ο άνθρωπος είχε κάνει ότι μπορούσε για να βρει την πηγή αυτού του μεγάλου εχθρού του. Μην μπορώντας να εξηγήσει την αιτία και τη φύση αυτών των ασθενειών, που προκαλούν τόσα δεινά, ο άνθρωπος κατέληξε να πιστεύει ότι πρέπει αυτές οι ασθένειες να ήταν έργο από κακές εξουσίες, που βρέθηκαν στη φύση, οι οποίες έπρεπε να αποκατασταθούν από καλές. Για να ξεπεράσουν και να ελέγξουν αυτούς τους εχθρούς του κακού, οι άνθρωποι ζητούσαν την βοήθεια από κάποιος στην κοινότητα τους, που λόγω των γνώσεων τους, την ηλικία, την εμφάνιση, ή τη θέση τους στη κοινωνία, ήταν αξιόπιστοι ανάμεσα στους συμπολίτες τους ότι μπορούσαν να διώξουν αυτά τα κακά στοιχεία, με τις μεθόδους και τις τεχνικές που εφάρμοζαν .
Κατά το παρελθόν, όταν υπήρχε έλλειψη σύγχρονων επιστημονικών ιατρικών μεθόδων, υπήρχαν τέτοιοι άνδρες ή γυναίκες που έκαναν το έργο της ιατρικής, και που μάλιστα ήταν και πιο αξιόπιστοι και από τους απόφοιτους από σύγχρονα εκπαιδευτήρια ιατρικής. Σε σχεδόν κάθε χωριό της Κύπρου, υπήρχαν αυτά τα άτομα που θεωρούνταν ειδικοί σε αυτό το επάγγελμα. Τα περισσότερα από αυτά τα άτομα ήταν άνδρες, αλλά μερικές φορές ήταν επίσης και γυναίκες. Αφού πίστευαν ότι οι πιο πολλές αρρώστιες είχαν προκληθεί από κακά πνεύματα, το θεωρούσαν απαραίτητο να γητεύουν τη φύση ως αντίδοτο.
Εάν κάποιος άνθρωπος είχε κάποια σωματική πάθηση, πήγαινε στον μάγο του χωριού του.Αν κάποιος άνθρωπος έπασχε από κάποια φοβία, ή αν είχε χλωμή χροιά και φαινόταν αδύναμος, πίστευαν ότι είχε τα κακά πνεύματα του φόβου μέσα του, και εάν δεν συμβουλεύονταν από τον μάγο, πίστευαν ότι θα αρρωστούσαν σοβαρά. Η μέθοδος που χρησιμοποιείτο για την αφαίρεση αυτής της κατάρας έχει ως εξής: Μια γυναίκα πήγαινε σε επτά διαφορετικά σπίτια και έπαιρνε μερικά φρύγανα από την αυλή του κάθε ένα από αυτά τα σπίτια, χωρίς να την προσέξει κανείς, και τα έπαιρνε στο σπίτι του μάγου, ο οποίος τα ανελάμβανε και τα άναβε για να καούν. Πάνω από τη φωτιά, έβαζε ένα επίπεδο σάτζι (μεταλλικό επίπεδο πάνω στην πυροστιά που συνήθως πάνω στο οποίο ψήνουν διάφορα είδη πίτες), και στη συνέχεια κρατώντας μία λεκάνη γεμάτη νερό και λίγο κασσίτερο (καλάϊν), έπαιρνε τον παθόντα από το χέρι, και τον οδηγούσε γύρω από την φωτιά. Καθώς έκανε τον γύρω της φωτιάς με τον ασθενή, ο μάγος ψιθύριζε ορισμένα μαγικά ιερά λόγια. Αφού είχαν κάνει τον γύρω της φωτιάς επτά φορές, ο ασθενής έπρεπε να πηδήξει πάνω από τη φωτιά και το σάτζι τρεις φορές. Στη συνέχεια ο μάγος έβαζε το κασσίτερο μέσα στο σάτζι, το οποίο έλιωνε και σχημάτιζε διαφορετικό σχήμα, και αυτό το σχήμα πίστευαν ότι αποτελούσε το αντικείμενο που είχε προκαλέσει το φόβο στον ασθενή. Αφού εμφανίζονταν αυτό το σχήμα, ο μάγος το έπαιρνε και το έριχνε μέσα στο νερό της λεκάνης που κρατούσε, και στη συνέχεια ζητούσε από τον ασθενή να τρέξει προς την πόρτα του σπιτιού. Ο ασθενής έτρεχε προς την πόρτα και με αυτό το τρόπο πίστευαν ότι το κακό πνεύμα του φόβου έφευγε από τον παθόντα. Του έβγαζαν τον φον όπως έλεγαν.
Εάν υπήρχε η υπόνοια ότι κάποιο θηλυκό σκυλί, ή γυναίκα είχε δρασκελίσει πάνω από κάποιο παιδί, η μητέρα έκανε κάθε δυνατή προσπάθεια για να πάρει το παιδί στον μάγο του χωριού , έτσι ώστε αυτός να λυτρώσει το παιδί από τα κακά πνεύματα. Η τεχνική για αυτό το πρόβλημα είχε ως εξής: Έβαζε ένα ταψί με νερό πάνω στη φωτιά για να ζεστάνει μέχρι να γίνει χλιαρό, και ξέντυνε το παιδί. Μετά έβαζε το κρανίο ενός σκύλου κάτω από ένα κόσκινο και κρατούσε το παιδί με το κεφάλι προς κάτω, πάνω από το κόσκινο. Ο μάγος ψιθύριζε μερικά λόγια που μόνο αυτός μπορούσε να ακούσει, και παράλληλα με αυτό, έβαζε νερό πάνω στο γυμνό παιδί. Αφού του έβαζε επτά κούπες γεμάτες νερό, έβαζε το παιδί να σταθεί και πάλι τα πόδια του, και έτσι το κακό πνεύμα πιστεύετο ότι ξεπλένονταν από το παιδί.
Για την αντιμετώπιση των πονοκεφάλων, έπαιρναν ένα φλιτζάνι ξίδι στο σπίτι του μάγου του χωριού λίγο πριν από τη δύση του ήλιου. Ο μάγος έπρεπε να λάβει το φλιτζάνι με το ξίδι έξω από το σπίτι του, και αφού έλεγε μερικά λόγια, φυσούσε τρεις φορές μέσα στο κύπελλο, έκανε το σημείο του Σταυρού, και έλεγε τα εξής: "Στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, όπως ο ήλιος τρέχει στη μάνα του, έτσι να τρέξει και το κακό μακριά από αυτόν τον άνθρωπο ". Στην Κύπρο τα παλιά τα χρόνια, πίστευαν ότι ο ήλιος πήγαινε στη μάνα του το βράδυ, για να ξεκουραστεί. Μετά έπαιρνε το ξίδι και έβαζε μέσα σε αυτό ένα κομμάτι ύφασμα με το οποίο άλειφε το κεφάλι του ασθενή.
Εάν κάποιο παιδί είχε την ιλαρά, έπαιρναν στον μάγο ένα κλαδί βαλανιδιάς και ένα κόκκινο νήμα όσο το σώμα του παιδιού. Ο μάγος τύλιγε το κόκκινο νήμα γύρω από το κλαδί και έλεγε: "Κόβω ένα καβάτζι (λεύκα), κόβω ένα δρυ (βαλανιδιά) στο όνομα του - όποιος ήταν ο ασθενής-και όσο γρήγορα ο ήλιος και τα αστέρια περιστρέφονται, όσο γρήγορα τρέχει ο Ιορδάνης Ποταμός, τόσο γρήγορα να περάσει το κακό από αυτό το παιδί". Ορισμένα από τα μεγαλύτερα ξύλα από το κλαδί τα έβαζε στη φωτιά στο τζάκι, ενώ τα υπόλοιπα τα έκαιγε, και αφού έπαιρνε τις στάχτες και τις περνούσε από ένα κόσκινο, τις έβαζε πάνω στο κορμί του παιδιού που νοσούσε.
Εάν κάποιος άνθρωπος υπέφερε από ίκτερο, έπρεπε να θεραπεύεται με τον ακόλουθο τρόπο. Ο μάγος πήγαινε στους κάμπους και ξερίζωνε ένα φυτό που ονομάζεται "μανδραγόρας" (mandragors vernalis) με τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή, έτσι ώστε όλες οι ρίζες του να παραμένουν στο φυτό, διότι πίστευαν ότι ακόμη και αν ένα μόνο μέρος της ρίζας έμενε στο έδαφος, η θεραπεία θα αποτύγχανε. Όμως, πριν να ξεριζώσει το φυτό, έκανε τρεις δοκιμές, και κάθε φορά έλεγε: " Στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, όπως ξεριζώνετε αυτός ο μανδραγόρας, έτσι και το κακό πνεύμα να ξεριζωθεί από αυτό τον άρρωστο. Μετά την πραγματοποίηση των δοκιμών, ξερίζωνε το φυτό με τη μέγιστη προσοχή, και αν ξεριζώνονταν με τον ποθητό τρόπο, έπαιρνε το φυτό στο σπίτι του ασθενούς, όπου ακόμη μια πρόσθετη τελετουργία λάμβανε χώρα. Τύλιγε ένα νήμα από μετάξι στο μήκος του ασθενούς γύρω από μερικά φύλλα του φυτού και στη συνέχεια τοποθετούσε το φυτό μέσα σε μια κατσαρόλα όπου είχαν τεθεί ούρα του ασθενούς, αφού είχαν συγκεντρωθεί πρώτα μέσα σε μια περίοδο από σαράντα μέρες. Μετά έκοβε τρεις βλαστούς από αυτό το φυτό και τους έβαζε μέσα σε καλό κρασί ψιθυρίζοντας μερικά λόγια τρεις φορές. Κατόπιν, αυτό το "γητεμένο φάρμακο" αφηνόταν εκτεθειμένο στα αστέρια, και ο ασθενής έπαιρνε τρεις σταγόνες κάθε πρωί και έτριβε με το ίδιο υγρό και το σώμα του. Αυτό το τρίψιμο έπρεπε να γίνει από τα πόδια προς το κεφάλι, έτσι ώστε τα κακά πνεύματα να περάσουν προς τα πάνω.
Όταν ένα άτομο είχε δυσκαμψία στους μυείς ή νευρικό κλονισμό, ένας από τους συγγενείς του ασθενή πήγαινε σε κάποιο μάγο ο οποίος ήταν φημισμένος. Αυτός ο μάγος είχε ένα βιβλίο και όταν διάβαζε από αυτό το βιβλίο, πιστεύετο ότι οι διάβολοι εμφανίζονταν κάτω από τις οδηγίες του. Όταν ο συγγενείς του έλεγε το όνομά του ασθενή, ο μάγος διάβαζε το βιβλίο του και στη συνέχεια έγραφε κάτι σε ένα μικρό κομμάτι χαρτιού, το οποίο δίπλωνε διαγώνια. Όριζε τότε ότι ο ασθενής θα πρέπει να το έχει πάνω του μέχρι να γίνει καλά. Αυτή η μέθοδος θεραπείας ονομαζόταν " έκαμεν του τα χαρτιά του".

Η έρευνα αυτή έγινε από τον Δρ. Δημήτρη Στυλιανού, MA, BD

The existence of suffering caused by disease has kept man, throughout his history on earth, occupied in search for a satisfactory remedy. In the absence of modern scientific methods, man has done his best to find the origin of this great enemy of his. Unable to explain the cause and nature of pain-inflicting disease, man came to believe that it must be the work of evil powers, found in nature, which had to be overcome by good ones. In order to control these evil adversaries, he sought the help of some-one in the community who because of his knowledge, age, appearance, or position among his fellow men, was trusted with the warding off of these evil elements, and his devised techniques to dispel them.
During the past, where there was an absence of modern scientific medical methods, there were to be found such men or women who did the work of the medical men or women, and who were trusted more than the graduates of modern medical institutions. In almost every village in Cyprus, there were to be found such persons who were considered experts in their field.Most of the time such persons were men but sometimes they were also women. As most disease were believed to be caused by evil spirits, it was considered essential that the antidote be of a charm-like nature.
If a person had any physical ailment he or she went either to the Saints or the village quack doctor. If a person was suffering from any fears or had a pale complexion and seemed weak, he or she was believed to have the spirits of fear in him or her, and unless he or she consulted the quack doctor, it was believed that he or she would have become seriously ill. The method employed to remove this curse is as follows: A woman would go to seven different homes and get some brushwood from the yard of each of these homes, without being noticed, and would bring it to the house of the quack doctor, who would take it and put it on fire to burn. On top of the fire, he would place a flat tin, and then holding a pan full of water and some lead, he would go around the fire with the patient. While going around the fire with the patient, the quack doctor would murmur certain magic holy words. After they had gone around seven times, the patient was made to jump over the fire and the tin three times. Then the lead was placed on the tin, and as it formed in a different shape, this shape was supposed to represent the object which had caused the fear in the patient. As soon as this shape appeared, the quack doctor would throw it in the water of the pan which he had been carrying, and ask the patient to run towards the door of his house. The patient would rush to the door and the evil spirit of fear was then believed to leave him, and the patient was relieved.
If a child was suspected of having been walked over by a female dog, or a woman, the mother would make everything possible effort to take the child to the village quack doctor so that he would free the child from the evil spirits. The technique for this trouble was as follows: A pan of water was put on the fire to heat, and as soon as the water was lukewarm, the child was undressed. Then the skull of a dog was placed under a sieve and the child was held head downward above the sieve. The quack doctor would whisper a few words which were audible only to himself, and while doing this, he would pour water on the naked child.After had poured seven cupfuls, the child was set on his or her feet again, and the evil spirit was thought to have been washed away.
For the treatment of headaches, a cup of vinegar was taken to the village quack doctor's house just before sunset. The quack doctor had to receive the cup with the vinegar outside his house, and after he would say a few words, he would blow on the cup three times, make the sign of the Cross, and say the following:"In the name of the Father, the Son, and the Holy Spirit, as the sun goes to his mother, may the evil run away from this man or woman". In Cyprus of old times, it was believed that the sun goes to his mother at night, with whom it rests. The vinegar was then taken to the patient, who would soak a piece of cloth in it, and then apply it to his or her aching head.
If a child had the measles, a twig of an oak tree and a red thread as long as the child's body was taken to the quack doctor. The quack doctor would wrap the red thread on the twig and say: "I chop a plane-tree, I chop an oak tree in the name of - whoever the patient was- and as fast as the sun and the stars revolve, as fast as the Jordan River flows, may the evil pass from this child". Some of the the larger wood was placed above a fire-place, the rest was burned, and the ashes, after they were passed through a sieve, were place on the diseased child.
If a person suffered from jaundice, he or she was supposed to be cured in the following manner. The quack doctor would go out into the fields and uproot a plant called " mandragora" (mandragors vernalis ) with the greatest care, so that all the roots would remain on the plant, because it was believed that even if a single part of the root was left in the ground, the cure would have failed. However, before plucking the plant, he would make three trials, each time saying: " In the name of the Father, the Son, and the Holy Spirit, as I uproot you, so may the evil spirit be drawn out of the sufferer. After making the trails, he would pull the plant with the utmost care, and if it was uprooted satisfactorily, he would take it to the home of the patient, where an additional ritual was performed. A silk thread the length of the patient was wrapped around a branch of the plant and then place it in a pan in which the urine of the patient was put, after being collected over a period of forty days. Then he would break off three shoots from this plant and place them in good wine and murmur ritualistic words three times. Afterward this "charmed medicine" was exposed to the stars, and the patient would take three drops every morning and also rub himself or herself with the same liquid. This rubbing was to be done from feet to head so that the evil spirits would pass upwards.
When a person had stiff muscles or a nervous breakdown, one of the relatives of the sufferer was sent to a quack doctor who was famous. This man had a book and when he read from this book, the devils were supposed to appear and be under his command. When he was told the patients name, he would read his book and then write on a small piece of paper, which he would fold diagonally. He would then prescribe that the patient should carry on this paper on his or her person, until the patient was cured.This method of cure was called "making him/her papers".

This research was done by Dr. Demetrios Stylianou, M.A., B.D.


2 σχόλια:

  1. Πρακτικές αλλοτινές που όμως κάποιες φορές έπιαναν αφού οι άνθρωποι πίστευαν στις θεραπευτικές αυτές δυνάμεις με όλη τη δύναμη της ψυχής τους.
    Πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αυτό είναι αλήθεια.Εξάλλου η ομοιοπαθητική έχει τις ρίζες της στα γιατροσόφια των μάγων όλου του κόσμου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή