ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2009

Η ζωή του Μοχάμεντ Σουκρί - The life of Mohamed Ckoukri

Γεννημένος το 15 Ιουλίου 1935, κατά τη διάρκεια ενός λιμού στα βουνά του Ριφ στο Μαρόκο, ο Μοχάμεντ Σουκρί μετανάστευσε στην πόλη της Τετουάν με την οικογένειά του, όταν ήταν μικρό παιδί, και τελικά, εγκαταστάθηκε στην Ταγγέρη, όπου έκανε μια ποικιλία από δουλειές ( μία εκ των οποίων αφορούσε την επί μήνες διαμονή του στο αλγερινό Ριφ, εξυπηρετώντας μια γαλλική οικογένεια) για τη συμπλήρωση του πενιχρού εισοδήματος του τυραννικού πατέρα του. Ύστερα από μία από τις πολλές οικογενειακές διενέξεις, έφυγε από το σπίτι του στην ηλικία των 11, όπου αρχίζει μια ζωή ως άστεγος, μικρο- εγκληματίας, μικρο- λαθρέμπορος, και ως αρσενική πόρνη για να επιβιώσει. Αυτές οι εμπειρίες του παρείχαν το υλικό για το πρώτο και πιο διάσημο του βιβλίο, Al-Khubz Αl-Hafi ( Το Γυμνό Ψωμί, που έγραψε το 1972, αλλά δεν είχε δημοσιευθεί στα αραβικά μέχρι το 1982). Το βιβλίο του αυτό απαγορεύτηκε στο Μαρόκο μέχρι το έτος 2000.
Ο Σουκρί μεγάλωσε κάτω από συνθήκες υπερβολικής φτώχειας ακόμη και για τα μαροκινά δεδομένα. Οκτώ του αδέλφια πέθαναν από υποσιτισμό και αμέλεια. Ένα βρέφος αδελφός του Σουκρί δολοφονήθηκε εν ψυχρό από τον πατέρα τους που προέβη σε μια τέτοια πράξη λόγο της πείνας και της απόγνωσης. Ο Μοχάμεντ και ένα ή δύο άλλα αδέλφια του κατάφεραν να επιβιώσουν, έστω και κάτω από αυτές τις χειρότερες δυνατό καταστάσεις. Στο βιβλίο του " Το Γυμνό ψωμί" καταγράφει τον αγώνα του για επιβίωση, μέχρι τον καιρό που ήταν στην ηλικία των 20 ετών, όταν αποφάσισε να μάθει να διαβάζει και να γράφει κλασικά αραβικά - μια απόφαση που μεταμόρφωσε τη ζωή του. Με τη μάθηση της γλώσσας, έγινε δάσκαλος και συγγραφέας, και τέλος, του αναθέτεται η προεδρία Αραβικής Λογοτεχνίας στο Κολέγιο Ιμπν Μπατούτα στην Ταγγέρη. Για να πάρει και να εφαρμόσει μια τέτοια απόφαση σε μια τέτοια ηλικία είναι κάτι το ασυνήθιστο, το να περάσει σε διάστημα πέντε ετών από την εκμάθηση των γραμμάτων του αλφαβήτου, στο να γράφει ποιήματα και ιστορίες, είναι ακόμη πιο ασυνήθιστο. Στο να έχει καταφέρει να γίνει καθηγητής και συγγραφέας είναι πραγματικά ένα επίτευγμα.
Κανένας στην αραβική λογοτεχνία δεν έχει θέσει από πρώτο χέρι την εμπειρία της ζωής του δρόμου με τέτοια απόλυτη ειλικρίνεια. Με ευθύτητα, ορθότητα λόγου, και εκφρασμένα με μια στενή σχέση μαζί με τους αναγνώστες του, τα διηγήματα του Σουκρί είναι σχεδόν ως θαύματος απαλλαγμένα από τραγικές επιβολές. Κατοικημένα από πόρνες, κλέφτες και μπράβους, τα διηγήματα του δεν είναι κάτω από την επίδραση καμιάς ιδεολογίας και κανενός μοραλισμού. Ο Σουκρί λέει τα σύκα σύκα. Αναφορικά με τα συναισθήματα των χαρακτήρων του, ιδικά, αποπνέει ένα εξαιρετικά αξιόπιστο φάσμα αφοράς - την αγάπη, που συχνά στέκεται από μόνη της, χωρίς ποτέ να συνδέεται με το σεξ, μια δραστηριότητα που ο Σουκρί αντιμετωπίζει περίπου κατά τον ίδιο τρόπο όπως το να τρώει. Τα γεννητικά όργανα καταλαμβάνουν ισότιμο χώρο, όπως και τα φθηνά εστιατόρια και αντιμετωπίζονται με το ίδιο ανοικτό, ακριβείς και αναίσχυντο ενδιαφέρον. Από ιστορικής άποψης η πραγματικότητα της ζωής στον αραβικό κόσμο εκτίθεται για αυτό που είναι - παιδιά σε αναζήτηση τροφής στα νεκροταφεία. Ωστόσο, ο Σουκρί δεν χάνει ποτέ την όραση του για τον ανθρώπινο παράγοντα. Εκείνοι που εμφανίζονται στα βιβλία του είναι πάνω από στηρίγματα για παράσταση μονοδράματος - οι ελπίδες και οι φόβοι τους, οι ιδιαιτερότητες τους, οι ποικίλες δυνατότητες τους για ευγένεια και για σκληρότητα φέρονται στο προσκήνιο και φωτίζονται με ψύχραιμη συμπάθεια - τόσο πολύ ώστε να αποκτούν μια ολοζώντανη παρουσία, όπως και οι άνθρωποι που ο αναγνώστης συνάντησε ή θα μπορούσε να συναντήσει. Η αυτοβιογραφική προσέγγιση του Σουκρί στην πραγματικότητα απέχει πολύ από το να είναι εγωκεντρικός: δεν εγκαταλείπει την έννοια της ταυτότητας του ως αναδυόμενου ανθρώπου ικανού να εκφραστεί στον γραπτό λόγο - το πραγματικό αντικείμενο στα βιβλία του - αλλά και ούτε παρουσιάζει τον εαυτό του σαν ένα αντιπροσωπευτικό φορέα. Ο αγώνας του, η ιστορία του είναι στο τέλος ο μηχανισμός που του δίνει τη δυνατότητα να αποκτήσει πρόσβαση σε μια τεράστια, και συχνά, ανέκφραστη μερίδα της ανθρωπότητας - τους δια βίου του, αποκαλούμενους ταπεινούς του συντρόφους.
Ο Σουκρί συνέχισε να ενστερνίζεται αυτούς τους συντρόφους μέχρι το τέλος της ζωής του, αρνούμενος να ενδώσει στον πειρασμό της φήμης και του μετέπειτα (σχετικού) πλούτου του, ζώντας σαν αδέσποτο σκυλί και αποφεύγοντας την ερωτική δέσμευση ή την οικογενειακή ζωή, ενώ ζούσε συντροφιά με μια υπηρέτρια με το όνομα Φαθία, της οποίας πρόβλεψε για το οικονομικό της μέλλον πριν από το θάνατό του. Ο Σουκρί πέθανε από καρκίνο το 2003 στην ηλικία των 64 και θάφτηκε στο νεκροταφείο Μαρσιάν, προς το κέντρο της πόλης στης Ταγγέρης - ένας από τους χώρους που συχνά χρησιμοποιούσε για να κοιμάται όταν ήταν νεαρός.

Born in July 15, 1935, during a famine in the Rif mountains of Morroco, Mohamed Choukri migrated to the city of Tetuan with his family as a small child, eventually settling in Tangiers where he engaged in a variety of jobs (one of which involved a months-long sojourn serving a French family in the Algerian Rif) to supplement his tyrannical father's meagre income. Following one of many family disputes he left the house at the age of 11, embracing a life of homelessness , petty crime, small-time smuggler, and male prostitute . These early experiences provided him with material for his first and most famous book, Al-Khubz Al-Hafi (For Bread Alone, written in 1972 but not published in Arabic until 1982).The book was banned in Morroco until the year 2000.
Choukri grew up under conditions of poverty excessive even for Morocco.Eight of his brothers and sisters died of malnutrition and neglect.Another baby brother was killed outright by Chouckri's father in an access of hunger and desperation. Momamed and one or two others of his siblings managed to survive, even under these worst possible circumstances.His book "For Bread Alone" records his struggle for survival, up to the time at the age of 20, when he decided to learn to read and write classical Arabic - a decision that transformed his life. After mastering the language, he became a teacher and writer, finally being awarded the chair of Arabic Literature at Ibn Batuta College in Tangier. To have taken and implemented such a decision at such an age is unusual, to have passesed in the space of five years from learning the letters of the alphabet, to writing poems, stories is even more unexpected. To have managed to become a teacher and writer is truly an achievement.
No one in Arabic literature had presented first-hand experience of street life with such unmediated honesty. Straightforward, articulate and intimately expressed, his texts are almost miraculously free of tragic inflection; populated by prostitutes, thieves and strongmen, they are under the influence of neither ideology nor morality.Choukri tends to call a spade a spade. With reference to the emotions of his characters, in particular, he conveys a remarkably credible range of concerns -- love, which is often contemplated in its own right, never stands in for sex, an activity Choukri relates to in much the same way as eating. Genitalia take up as much space as cheap restaurants and are treated with the same open, precise and shameless interest. Historically speaking the reality of living in the Arab world is exposed for what it is -- children foraging for food in the cemeteries. Choukri never loses sight of the human element, however; and those who appear in his books are more than props for an extended monodrama -- their hopes and fears, their idiosyncrasies, their varying capacities for kindness and cruelty are brought to the fore and illuminated with dispassionate sympathy -- so much so that they acquire a very lifelike presence, like people the reader has met or could meet. Choukri's autobiographical approach is in fact far from egocentric: he does not abandon his sense of identity as an emergent human being capable of literate self expression -- the true subject of his books -- but nor does he turn himself into a representative entity. His struggle, his story is in the end the mechanism that enables him to gain access to a vast and often unexpressed portion of humanity -- his lifelong, so called lowly company.
Choukri continued to embrace that company till the end of his life, refusing to give in to the temptation of fame and (relative) fortune, rearing a stray dog and keeping away from amorous commitment or family life while living in the company of a servant, Fathia, whose financial future he provided for prior to his death. Choukri died of cancer in 2003 at the age of 64 and was buried at the Marshan Cemetary, towards the city centre in Tangiers -- one of the places he often used for sleeping in as a teenager.


Μuch of the information used for this post was taken from the Newspaper Al- Ahram.

6 σχόλια:

  1. Mαζί με την καλημέρα η κλασική ερωτηση,εχει μεταφραστει στα ελληνικά;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. τι μπορει να πει κανείς για μια τόσο τράστια προσωπικότητα?
    είναι συγκλονιστικός και ο άνθρωπος και το βιβλίο του!!!
    θεωρώ ότι είναι από τα βιβλία που πρέπει να διαβάσει κανείς τουλάχιστον μία φορά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ναί, έχει μεταφραστεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Αστάρτη το 1986 με τον τίτλο " Το γυμνό ψωμί " που κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να έχει τον τίτλο "Για ένα κερβέλι ψωμί ".Το εξώφυλλο της ελληνικής μετάφρασης είναι αναρτημένο στο μπλόγκ μου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Φίλη chirine nour,
    Συμφωνώ και επαυξάνω με αυτά που γράφεις.Δυστυχώς όμως, Ο Μοχάμαντ Σουκρί, ο τρόπος που γράφει, και οι χαρακτήρες στα βιβλία του, ανήκουν σε ένα κόσμο, που η καθώς πρέπει αστική κοινωνία αποκαλεί "υπόκοσμο".Ακόμη και οι διανοούμενοι δεν μπορούν να τον δεχτούν, διότι ο Σουκρί τους φανερώνει μια ωμή πραγματικότητα, που τους τρομάζει.Μια πραγματικότητα όπου όλες οι μοραλιστικές αξίες της πουριτανικής κοινωνίας μας διαλύονται.Για αυτό το λόγο, αυτό το εξαιρετικό βιβλίο έχει μείνει στο περιθώριο,δηλαδή, από εκεί που ήρθε.Έτσι είναι η υποκρισία της κοινωνίας των ανθρώπων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. η περίπτωση του Σουκρί μου φέρνει στο μυαλό άλλους δυο ιδιαίτερους ανθρώπους που πριν την Τέχνη έζησαν τον δρόμο, τον σκηνοθέτη Tony Gatlif και τον μουσικό Abd Al Malik.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Η φωνή του Abd Al Malik, είναι επίσης πολύ ιδιαίτερη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή