ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Δευτέρα, 16 Μαρτίου 2009

Μοχάμεντ Ζάφζαφ: Ο περιφρονημένος συγγραφέας του λαού-Mohamed Zafzaf: The overlooked people's writer

Ο Μοχάμεντ Ζάφζαφ, ήταν ένας από τους πρώτους συγγραφείς του Μαρόκου που ασχολήθηκε με τη γραφή μυθιστορημάτων και διηγημάτων και το έργο του τοποθετείται στο κέντρο της παγκόσμιας λογοτεχνίας του 20 ου αιώνα. Ήταν ένας καινοτόμος και ερευνητής, ο οποίος συνδύασε τα λογοτεχνικά Αραβικά με την καθομιλουμένη γλώσσα, και δημιούργησε αυτό που από κοινού αποκάλεσαν πολλοί Άραβες συγγραφείς, "μια τρίτη γλώσσα." Ο Ζάφζαφ γεννήθηκε στην Καντίρα το 1945, και εγκαταστάθηκε στην Καζαμπλάνκα το 1962 όπου και άρχισε να γράφει. Ενώ εργαζόταν ως δημοσιογράφος, πειραματίστηκε με την ποίηση και δημοσίευσε το πρώτο του διήγημα,"Τρεις Εβδομάδες" στο λογοτεχνικό περιοδικό Άτλας το 1963. Το πρώτο του βιβλίο, μια σύντομη ιστορία με τίτλο "Η γυναίκα και το τριαντάφυλλο", εμφανίστηκε το 1970. Συνέχισε να δημοσιεύσει μυθιστορήματα και διηγήματα, και ταυτόχρονα να μετέφραζε ή να συν μεταφράζει Αραβικά βιβλία στα Γαλλικά και αντίστροφα. Τα έργα του ξεχώρισαν για το φάσμα των θεμάτων τους, καθώς και για τη λογοτεχνική τους δύναμη. Στις συλλογές των διηγημάτων του, οι γλυκές αναμνήσεις της μαροκινής αγροτικής ζωής συχνά αντιστοιχούνται με υπαρξιακές αφηγήσεις για αναζήτηση της προσωπικής ηθικής και ελευθερίας σε μία γεμάτη από ταμπού κοινωνία.Αν και τον είχαν περιφρονήσει ορισμένοι σύγχρονοι του συγγραφείς και κριτικοί, ο Ζάφζαφ εγκωμιάζεται πλέον μετά θάνατον. Το 2002, ένα από τα σημαντικότερα Αραβικά βραβεία λογοτεχνίας, το Βραβείο Μοχάμεντ Ζάφζαφ Αραβικής Λογοτεχνίας δημιουργήθηκε προς τιμή του.
Τα έργα του Ζάφζαφ καθιέρωσαν μια μοναδική τάση στη Αραβική / Μαροκινή λογοτεχνία που έχει έρθει σε ρήξη με την ανάλυση και την κατηγοριοποίηση η οποία υπάρχει μέσα στις ακαδημαϊκές τάξεις. Η γραφή του είναι καινοτόμος, νεωτεριστική, μια αισθητική λογοτεχνία ριζωμένη στις λεπτομερείς καθημερινές ανησυχίες του κοινού ανθρώπου.Ο Ζάφζαφ έγραψε δεκάδες μυθιστορήματα και διηγήματα, ενώ εργαζόταν αρχικά ως εκπαιδευτικός σε γυμνάσιο πριν να γίνει βιβλιοθηκάριος στο ίδιο σχολείο. Παρά την ταπεινή του θέση, πολλοί φοιτητές λογοτεχνίας επέλεξαν πτυχές από τα έργα του για την έρευνα της διατριβής τους, ενώ ακόμη ζούσε και συνέχισαν να το πράττουν και μετά το θάνατό του. Έζησε ένα τρόπο ζωής που επικεντρωνόταν στην γραφή, το επάγγελμα που αγαπούσε περισσότερο. Από το διαμέρισμα του και από τα καθίσματα του αγαπημένου του καφέ, το Café Majestic στη συνοικία Μαράριφ (Maararif) της Καζαμπλάνκα, έπλαθε ιστορίες που έχουν γοητεύσει τους Άραβες αναγνώστες του για δεκαετίες. Ένας από τους πιο εξέχοντες συγγραφείς στις χώρες του Μαγκρέμπ, ο Ζάφζαφ ήταν γνωστός σχεδόν τόσο για τον απλό τρόπο ζωής του, όσο και για τα έργα του.Ο Ζάφζαφ μιλούσε με παρρησία ενάντια στη πολιτιστική άγνοια, και κατέκρινε τις αρχές, όταν το μόνο θέατρο στην Καζαμπλάνκα που χρηματοδοτούταν από την κυβέρνηση κατεδαφίστηκε το 1980. Ο Ζάφζαφ υποστήριξε επίσης τον πολιτισμό και με άλλους τρόπους.
"Ήξερα ότι ο δημιουργικός Μοχάμεντ Ζάφζαφ ήταν γενναιόδωρος και τα έδινε όλα, το σπίτι του ήταν πάντα γεμάτο με νέους δημιουργούς που έτρωγαν μαζί του από το ίδιο πιάτο, κάπνιζαν από τον ίδιο ναργιλέ και έπιναν μαζί του από την ίδια καράφα ... αλλά, επειδή δεν είχε σταθερό εισόδημα, συχνά δεν ήταν σε θέση να αγοράσει μια εφημερίδα, " λέει ο Ιρακινός συγγραφέας Φεϊζάλ Αμπτέλ Χασάν.
Ο Ζάφζαφ ποτέ δεν κέρδισε ένα βραβείο λογοτεχνίας στο Μαρόκο, μια κατάσταση που είναι αντανακλαστικό της γενικής κατάστασης της Αραβικής λογοτεχνίας.
Ο Ιρακινός ποιητής Σάντι Γούσεφ δήλωσε ότι υπάρχουν δύο λόγοι για τους οποίους ένας καινοτόμος συγγραφέας όπως ο Ζάφζαφ δεν έτυχε αναγνώρισης κατά τη διάρκεια της ζωής του από τη Μαροκινή λογοτεχνική κοινότητα.Ο πρώτος είναι ότι τα αυθόρμητα και ρεαλιστικά έργα του Ζάφζαφ δεν είναι γραμμένα για την ιντελιγκέντσια, αλλά για τον μέσο αναγνώστη, και ο δεύτερος, επειδή έγραψε στην Αραβική αντί τη Γαλλική γλώσσα.Ανάμεσα στους Μαροκινούς μυθιστοριογράφους, ο Ζάφζαφ παρέμεινε ο πιο αφιερωμένος στο έργο του, σταθερός και πειθαρχημένος.Έδειξε την υποστήριξη του στον λαό, όχι με την ανοικτή συμμετοχή του στα πολιτικά, αλλά μέσω της καλλιτεχνικής δημιουργικότητας από την οποία απευθύνει τις ανησυχίες της κοινωνίας.
Πολλοί Μαροκινοί συγγραφείς ένιωθαν ότι θα έπρεπε να είχαν ένα σωτήρα που να μπορεί να αισθανθεί την αγωνία της φτώχειας και της ασθένειας, κάποιον που να μπορεί να αγωνιστεί εκ μέρους όλων των Μαροκινών συγγραφέων και να είναι σε θέση να αντέξει το πόνο και τις κακουχίες, την αποξένωση, και την ανικανότητα σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη πραγματικότητα όπου οι περισσότεροι συγγραφείς ζουν μέσα στη φτώχεια και την απομόνωση. Αυτό τον σωτήρα τον βρήκαν στο όνομα του Ζάφζαφ.
Ένα από τα πιο διάσημα έργα του, "Η αλεπού που εμφανίστηκε και εξαφανίστηκε" εστιάζεται σε ένα Άραβα πολίτη κακοντυμένο με απλά ρούχα που πάντα εργάζεται σκληρά και κοιτάζει πάνω από τον ώμο του περιμένοντας απρόβλεπτες κρίσεις που μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά. Είναι γεγονός ότι αυτός ο πολίτης ανησυχεί τόσο πολύ που συχνά αυτό του φέρνει νευρικότητα και κάνει εμετό. Ο Ζάφζαφ αφηγείται την ιστορία των Αράβων πολιτών στον καθημερινό τους αγώνα.
Ο Μοχάμεντ Ζάφζαφ πέθανε από καρκίνο στην Καζαμπλάνκα το 2001 , και τον θρήνησε όλος ο Αραβικός Κόσμος. "Δεν είμαι επαγγελματίας συγγραφέας," είπε ο Ζάφζαφ κάποτε το 1999. "Δεν κατέχω τα τελετουργικά της ανάγνωσης και της γραφής ως τέτοια ... Επέλεξα να διαβάζω και να γράφω χωρίς σε καμιά περίπτωση να πουλώ τον εαυτό μου ή να εμπορεύομαι το γραπτό μου λόγο ... θα πεθάνω με καθαρή συνείδηση και αυτό είναι πολύ παρήγορο.
"Ο Ζάφζαφ μετά θάνατο κέρδισε αρκετά βραβεία. Τα πιο διάσημα βιβλία του περιλαμβάνουν τα εξής: "Πεζοδρόμια και τοίχοι", 1974, "Η αλεπού που εμφανίστηκε και εξαφανίστηκε"1989, "Το αυγό του κόκκορα", καθώς και το"Απόπειρα ζωής".

Mohamed Zafzaf, was one of the earliest Moroccan writers to tackle the novel and the short stories and his work places him near the centre of 20th- century world literature. He was an innovator and an experimenter, combining literary Arabic with the spoken darja to devise what he called, in common with many Arab writers, "a third language."
Born in Kantira during 1945, Zafzaf settled in Casablanca and started writing in 1962. Working as a journalist, he experimented with poetry and published his first short story, Thalathat Asabie' (Three Weeks) in the Atlas literary magazine in 1963. His first book, a short story collection entitled Al-Maraa wal Warda (The Woman and the Rose), appeared in 1970.
He continued to publish novels and short stories, translating or cotranslating Arabic books into French and vice versa. His work stood out for its range of subject matter as well as its literary prowess. In his short story collections, intimate evocations of Moroccan rural life are often juxtaposed with existential narratives of the search for personal and moral freedom in a taboo-laden society.
While overlooked by some of his writing contemporaries and critics, Zafzaf is now celebrated posthumously. In 2002, one of the most prestigious Arab literature awards, the Mohamed Zafzaf Prize for Arabic Literature, was created in his honour.

The works of Zafzaf established a unique trend in Arabic/Moroccan literature that countered the analysis and categorization tendencies of academics. His writing is an innovative, modernist and esthetic literature rooted in the detailed daily anxieties of the ordinary man.
Zafzaf authored dozens of novels and stories while working first as a junior high school teacher before becoming a librarian at the school. Despite the humble position, many literature students chose aspects of his works to research for their theses during his lifetime and continue to do so after his death.
He lived a lifestyle that focused on writing, the profession he loved most. From his apartment and favourite café seats, especially the Café Majestic in the Maararif district of Casablanca, he weaved tales that have fascinated Arab readers for decades.
One of the most prominent writers in the Maghreb, Zafzaf was known almost as much for his simple lifestyle as for his works. An outspoken critic of cultural ignorance, Zafzaf lambasted authorities when the only government-financed theatre in Casablanca was demolished in the 1980s. Zafzaf also supported culture in other ways.
"I knew that the creative Mohamed Zafzaf was generous and all giving, his house was always packed with young authors who ate with him from one dish, smoked from the same pack and drank with him from the same pot… but, because he had no steady income, he was often unable to buy a newspaper," Iraqi writer Faysal Abdel Hassan said.
Zafzaf never won a prize for literature in Morocco, a situation that is reflective of the general state of Arabic literature.
Iraqi poet Saadi Youssef said there are two reasons why an innovative author like Zafzaf did not receive recognition in his lifetime from the Moroccan literary community. The first is Zafzaf's spontaneous and realistic works are written not for the intellectual but for the average reader and second because he wrote in Arabic instead of French.

Among Moroccan novelists, Zafzaf remained the most dedicated to his craft, steadfast and self-disciplined. He showed his support for the people not by open participation in politics, but through artistic creativity in which his writings addressed the concerns of society.
Many Moroccan authors felt they needed a saviour who felt the agony of poverty and sickness, one who struggled on behalf of all Moroccan authors and was thus able to bear the pains of their hardships, alienation, and helplessness in an ever-changing reality where most writers live in poverty and isolation. They found this saviour in Zafzaf.
One of his most famous works, "The fox who appeared and vanished" focuses on an Arab citizen with ill-fitting simple clothes who always works hard and looks over his shoulder awaiting unexpected crises that can suddenly emerge. The citizen is in fact so nervous he often vomits from worry. Zafzaf tells the story of Arab citizens' everyday struggle.

Mohamed Zafzaf died from cancer in Casablanca in 2001 and was mourned throughout the Arab world.
"I am not a professional writer," Zafzaf said in 1999. "I have no reading and writing rituals as such... I chose to read and write without selling myself to any cause or marketing my writing... I will die with a clear conscience and that is very comforting."
Zafzaf won a number of awards after his death. His most famous books include Arsifa wa Judran (Pavements and Walls, 1974) , Al- Tha'lab alladhi Yazhar wa Yakhtafi ( The fox who appeared and vanished, 1989),The roosters egg , and Mahwalat Aaish" (Attemp to Live).

Information for this post was taken from here and here

4 σχόλια:

  1. Mετάφραση στα ελληνικα;

    Καλημερα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. δεν τον γνώριζα και χαίρομαι πολύ που μου έδωσες αυτή την ευκαιρία.

    νομίζω ότι ο Ιρακινός ποιητής Σάντι Γούσεφ μάντεψε σωστά τον λόγο που δεν είναι πιο πλατιά γνωστός ο Ζαφζαφ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Έτσι είναι φίλη μου όπως τα λες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. φίλε VAD,
    Mετάφραση στα ελληνικά δεν νομίζω να υπάρχει ούτε και για τον Ζάφζαφ.Η φίλη Ελένη Κονδύλη, η οποία διδάσκει Αραβική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών,μπορεί να μας ενημερώσει σχετικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή