ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Σάββατο, 14 Μαρτίου 2009

Μυθιστορήματα κοινωνικής αποξένωσης του Μοχάμεντ Μπράμπετ-Mohammed Mrabet's Fiction of Alienation

Ο Μοχάμεντ Μπράμπετ, είναι ένας Μαροκινός αναλφάβητος μυθοπλάστης, και συγγραφέας δέκα δημοσιευμένων βιβλίων μυθιστοριογραφίας. Όλα εκδόθηκαν από τα Μαχράμπι (μαροκινά αραβικά) σε αγγλική μετάφραση από τον Πολ Μπόουλς (γ. 1910). Εάν δεν υπήρχε ο Μπόουλς, τα έργα του Μπράμπετ μάλλον δεν θα έβλεπαν ποτέ το φως της ημέρας. Με την προτροπή του Μπόουλς, ο Μπράμπετ ηχογράφησε τις ιστορίες του και άφησε τα υπόλοιπα στον αμερικανικό συγγραφέα, ο οποίος τις μετάφρασε βρίσκοντας συνάμα και τους κατάλληλους εκδότες. Στην πραγματικότητα, ο Μπόουλς ενδιαφερόταν για αναλφάβητους Μαροκινούς μυθοπλάστες, αρκετά χρόνια προτού συναντήσει τον Μπράμπετ το 1965. Σύντομα, στη συνέχεια, ο Μπόουλς ανάπτυξε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την δουλειά του Μπράμπετ, ένα ενδιαφέρον που ποτέ δεν κόπασε. Πρόσφατα ( λίγο προτού πεθάνει) ο Μπόουλς σημείωσε ότι " ο Μπράμπετ δεν έχει κανένα θέμα για να προτείνει, κανένα παράπονο να γνωστοποιήσει , και κανένα φόβο για περιττή στίξη. Είναι εκθέτης. Το κύριο ενδιαφέρον του είναι η δική του απόδοση, ως βιρτουόζος- μυθοπλάστης." Η γοητεία του Μπόουλς με τον Μπράμπετ σχετίζεται επίσης με το δικό του βαθύ ενδιαφέρον για την ζωή στο Μαρόκο και τον πολιτισμό της χώρας , κάτι που υπάρχει τόσο έντονα στα μυθιστορήματα του Μπράμπετ.
Επειδή το έργο του Μπράμπετ είναι σε μεγάλο βαθμό ακόμη άγνωστο για τους περισσότερους Δυτικούς αναγνώστες, μια γενική επισκόπηση των θεμάτων και των χαρακτηριστικών της μυθοπλασίας του μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη. Το πρώτο μυθιστόρημα του Μπράμπετ, "Αγάπη με λίγες τρίχες", αποκαλύπτει το μένων του ενδιαφέρον για την προσωπική και κοινωνική αποξένωση. Ο Μπράμπετ παρουσιάζει, με μεγάλη ικανότητα, την ιστορία του Μοχάμεντ, ενός δεκαεπτάχρονο Μαροκινού αγοριού από τη Ταγγέρη. Ο Μοχάμεντ είναι ένας αλήτης που ζει με τον κ. Ντέιβιντ, ενός Άγγλου δικαιούχου κάποιου ξενοδοχείο στη Ταγγέρη. Ο Μοχάμεντ κάνει ένα μαροκινό μαγικό ξόρκι πάνω στη Μίνα, ένα κορίτσι από το Μαρόκο, για να τον ερωτευτεί. Η συνέπεια ήταν να χάσει την παρθενιά της πριν από το γάμο της- ένα ταμπού στη μαροκινή κοινωνία - και ο Μοχάμεντ αναγκάζεται να την παντρευτεί. Στο χαρακτήρα του Μοχάμεντ υπάρχουν δύο συγχωνευμένες πτυχές: η απόρριψη των παραδοσιακών αξιών της κοινωνίας του και μια τάση προς τη δυτικοποίηση. Πίνει αλκοόλ επειδή ζει με τον Άγγλο και συναναστρέφεται με πολλούς Ευρωπαίους. Νιώθει ότι πρέπει να τους μιμήται. Η τάση του για δυτικοποίηση γίνεται επίσης μια αντίδραση ενάντια στις παραδόσεις της δικής του κοινωνίας, όπως προκύπτει κατά την επιθυμία του να αποφευχθεί το σκάνδαλο δραπετεύοντας με τη Μίνα σε κάποια Δυτική χώρα "σαν την Αμερική ή τη Γαλλία ή το Λονδίνο". Η πρόταση αυτή αποτελεί μια απλή επιθυμία για την απελευθέρωση του από τις παραδόσεις της δικής του κοινωνίας. Στο θέμα του γάμου ο Μοχάμεντ τυγχάνει οικονομικής εκμετάλλευσης από τους γονείς της Μίνα. Ο πατέρας του Μοχάμεντ αρνείται να του προσφέρει οποιαδήποτε βοήθεια γιατί πιστεύει ότι η μητέρα της Μίνα είναι μια πόρνη. Ακόμα και όταν ο Μοχάμεντ αναγκάζεται να παντρευτεί την κοπέλα, ο πατέρας του δεν του παρέχει καμία οικονομική βοήθεια. Όταν οι γονείς της Μίνα ζητούν μια μεγάλη προίκα ( στις αραβικές χώρες ο άνδρας παρέχει την προίκα και όχι οι γυναίκες), ο Μοχάμεντ δεν έχει να απευθυνθεί σε κανένα άλλο εκτός από τον κ. Ντέιβιντ. Γνωρίζοντας ότι ο γάμος του Μοχάμεντ, θα καταστρέψει τη δική του σεξουαλική σχέση με το αγόρι, ο Άγγλος μισεί το γεγονός ότι ο Μοχάμεντ υποχρεώνεται να παντρευτεί, αλλά του δίνει τα χρήματα. Θα ενθαρρύνει επίσης μια ιδέα που ο Μοχάμεντ πήρε από ένα δεσμοφύλακα: να παντρευτεί τη Μίνα αλλά αργότερα να την κακομεταχειρίζεται έτσι ώστε αυτή να αναγκαστεί να φύγει από κοντά του.
Έτσι, οι κύριοι χαρακτήρες του μυθιστορήματος υποφέρουν στα χέρια ακριβώς αυτών που θα έπρεπε να ήταν φίλοι τους και συμπαραστάτες. Ο Μοχάμεντ και η Μίνα είναι θύματα της σκληρότητας από τους γονείς τους και άλλους χαρακτήρες που είτε αντιτίθενται σε αυτό το γάμο ή ελπίζουν να επωφεληθούν οικονομικά από αυτόν. Η αγάπη, η οποία ο Μοχάμεντ ήλπιζε να κερδίσει "με λίγες τρίχες" από το κεφάλι της Μίνας που η μάγισσα χρησιμοποίησε για να γητέψει το κορίτσι, αντικαθιστάτε από τη δυστυχία. Ο Μοχάμεντ τελικά δέχεται τη μερική λύση στο πρόβλημα του που ο κ. Ντέιβιντ προσφέρει: να πάει με διαφορετικές γυναίκες χωρίς ποτέ να αγαπήσει καμία από αυτές. Είναι μακριά από μια λύση για την αποξένωση του από την κοινωνία, αλλά ο Μοχάμεντ δεν επαφίεται στην συνολική απελπισία.
Το δεύτερο μυθιστόρημα του Μπάρμπετ , "Το Λεμόνι", δεν είναι λιγότερο εγκωμιαστικό από το πρώτο του. Απεικονίζει τον πόνο ενός δωδεκάχρονου αγοριού από το Μαρόκο, του Αμπντεσλάμ, στα χέρια μιας σκληρής κοινωνικής τάξης. Από την αρχή του μυθιστορήματος, είναι σαφές ότι ο πατέρας του Αμπντεσλάμ δεν γνωρίζει πως να μεγαλώσει το παιδί. Όταν ακούει για μια φιλονικία μεταξύ του Αμπντεσλάμ και του δασκάλου που του διδάσκει γαλλικά, ο αδίστακτος πατέρας χτυπά το παιδί και τον πετάει έξω από το σπίτι, απλά γιατί αμφισβήτησε την εξουσία. Το παιδί σύντομα αρχίζει τη ζωή ενός αλήτη και στη συνέχεια πάει να ζήσει με τον Μπασίρ, ένα εργαζόμενο στο λιμάνι. Αφού ο Αμπντεσλάμ είναι ακόμη ένα αθώο παιδί, αγνοεί τη φύση της ομοφυλοφιλικής επιθυμίας του Μπασίρ για αυτόν. Η Άουσα, μια πόρνη την οποία ο Μπασίρ φέρνει συχνά στο σπίτι, συμπαθεί τον Αμπντεσλάμ και τον προειδοποιεί για τις προθέσεις του Μπασίρ. Εν τω μεταξύ, η ίδια προσελκύεται από τον Αμπντεσλάμ και τον αποπλανά. Ο Αμπντεσλάμ βρίσκει δουλειά σε ένα καφέ και γίνεται πιο συνειδητοποιημένος για τις επιθετικές τάσεις του Μπασίρ. Όταν ο τελευταίος εξακολουθεί να τον ενοχλεί σεξουαλικά, αυτό προκαλεί τόση αηδία και αγωνία στον Αμπντεσλάμ, που το παιδί στο τέλος παίρνει μια τρομακτική εκδίκηση εναντίον του. Κατασχίζει το πρόσωπο του βασανιστή του με ξυραφάκια που έβαλε σε ένα λεμόνι, όπου αυτός καταρρέει κάτω από αυτή την επίθεση. Το μυθιστόρημα περιγράφει τα στάδια της αποξένωσης του Αμπντεσλάμ από την κοινωνία. Διαφεύγει την τυραννία του πατέρα του, μόνο για να μπει κάτω από την τυραννία του Μπασίρ. Τελικά, όμως, ο πρωταγωνιστής επιτίθεται κατά του εχθρού του, ο οποίος, σε μια ευρεία έννοια, αντιπροσωπεύει έναν κόσμο με τον οποίο δεν μπορεί να έρθει σε συμφωνία. Ο Μπράμπετ είναι απρόθυμος να καταστρέψει τον ήρωα του, αντίθετα, ελευθερώνει τον Αμπντεσλάμ επιτρέποντας του να επιβάλει τη θέληση του πάνω στον Μπασίρ. Έτσι ο ήρωας επιτυγχάνει κάποια ωριμότητα.

Του Ιμπραχίμ Νταούτ

Mohammed Mrabet, an illiterate Moroccan story­teller, is the author of ten published volumes of fiction. All have appeared in English translation from the Moghrebi (Moroccan Arabic) by Paul Bowles (b. 1910). Had it not been for Bowles, Mrabet's works probably never would have seen the light of day. At Bowles's instigation, Mrabet taped his stories and left the rest to the American ­born author, who translated them and found suitable publishers. In fact, Bowles had been interested in illiterate Moroccan storytellers for several years be­fore he met Mrabet in 1965. Soon thereafter Bowles developed a special interest in Mrabet's work, an interest which has never flagged. He noted recently that "Mrabet has no thesis to propound, no griev­ances to air, and no fear of redundant punctuation.He is a showman; his principal interest is his own performance as a virtuoso story-teller." Bowles's fascination with Mrabet is also related to his own deep interest in the Moroccan life and culture so strongly reflected in Mrabet's fiction.
Because Mrabet's work is still largely unfamiliar to most Western readers, a general overview of the themes and characteristics of his fiction may prove helpful. Mrabet's first novel, "Love with a Few Hairs", reveals his abiding interest in personal and social alienation. Mrabet presents, with great skill, the story of Mohammed, a seventeen-year-old Moroccan boy from Tangier. Mohammed is a vagabond who lives with Mr. David, the English proprietor of a hotel in Tangier. Mohammed casts a native magic spell on Mina, a Moroccan girl, who falls in love with him; she consequently loses her virginity before mar­riage -- a taboo in Moroccan society -- and Moham­med is forced to marry her.
Two aspects are fused in the character of Mo­hammed: his rejection of the traditional values of his society and a tendency toward Westernization. He drinks alcohol because he lives with the Englishman and meets many Europeans; he feels that he should emulate them. His tendency toward Westernization also becomes a reaction against the traditions of his own society, however, as is clear in his desire to avoid scandal by fleeing with Mina to some Western coun­try "like America or France or London." This pro­posal represents a simple desire for liberation from the traditions of his own society.
In the matter of marriage Mohammed is financially exploited by Mina's parents. Mohammed's father re­fuses to offer him any help because he believes that Mina's mother is a whore. Even when Mohammed is forced to marry the girl, his father offers no financial assistance. When Mina's parents demand a large dowry, Mohammed has no one to turn to but Mr.David. Knowing that Mohammed's marriage will de­stroy his own sexual relationship with the boy, the Englishman hates the fact that Mohammed is being forced to marry, but he gives him the money. He also encourages an idea which Mohammed got from a prison guard: to marry Mina but later mistreat her so that she will have to leave him.
Thus the main characters in the novel suffer at the hands of precisely those who should be their friends and supporters. Mohammed and Mina are victims of the cruelty of their parents and other characters who either oppose the marriage or hope to benefit finan­cially from it. Love, which Mohammed hoped to gain"with a few hairs" from Mina's head used by the witch in casting a spell on the girl, is replaced instead by misery. Mohammed finally accepts the partial solution to his predicament which Mr. David offers: to go with different women without ever loving any of them. It is far from a solution to his alienation from society, but Mohammed is not left in total despair.
Mrabet second novel, The Lemon, no less highly acclaimed than his first, depicts the suffering of a twelve-year-old Moroccan boy, Abdeslam, at the hands of a cruel social order. From the beginning of the novel it is clear that Abdeslam's father does not know how to raise the child. When he hears of an altercation between Abdeslam and his French teach­er, he unhesitatingly beats the child and throws him out of the house, simply for having challenged au­thority. The child soon adopts the life of a vagabond and subsequently goes to live with Bachir, a worker at the harbor. Still an innocent child, Abdeslam is unaware of the nature of Bachir's homosexual ad­vances. Aouicha, a whore whom Bachir often brings to the house, sympathizes with Abdeslam and warns him of Bachir's intentions; meanwhile, she herself is attracted to Abdeslam and seduces him. Abdeslam finds work in a café and becomes more conscious of Bachir's aggressive tendencies. When the latter per­sists, arousing both disgust and anguish in Abdeslam, the boy takes a terrible revenge upon him. With razor blades fixed in a lemon, he slashes the face of his tormentor, who collapses under his determined attack.
The novel describes the stages of Abdeslam's alien­ation from society. He escapes the tyranny of his father only to find himself under the tyranny of Bachir. Ultimately, however, the protagonist lashes out at the enemy, who, in a large sense, stands for a world with which he cannot come to terms. Mrabet is unwilling to destroy his hero; on the contrary, he liberates Abdeslam by allowing him to impose his will upon Bachir. Thus the hero achieves some maturity.

By Ibrahim Dawood


The Books of Mohammed Mrabet-Τα βιβλία του Μοχάμεντ Μπράμπετ

'Love with a Few Hairs' (1967)


'The Lemon' (1969)


'Hadidan Aharam' (1975)


'Harmless Poisons Blameless Sins' (1976)


Short story: 'The Lute' in 'Five Eyes' (1979)


'The Chest' (1983)


'The Storyteller and the Fisherman' (1990)
spoken word recording on CD

'Chocolate Creams and Dollars' (1992)


Books by other authors:
'Le poisson conteur : Et autres stories de Tanger' (French language, 2006)
by Mohammed Mrabet and Eric Valentin

Δυστυχώς δεν φαίνεται ότι έχει μεταφραστεί κανένα από τα μυθιστορήματα του Μοχάμεντ Μπράμπετ στα ελληνικά.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου