ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Πέμπτη, 5 Μαρτίου 2009

Ο Άγιος Κόνωνας της Κύπρου και η Αγία Κονώνα της Πάφου - Saint Kononas of Cyprus and Saint Konona of Paphos


Ταχύ προκατάλαβε...
Την χάριν του Πνεύματος, ενδεδυμένος, σοφέ, το κράτος διέλυσας, της ασεβείας στερρώς, εκλάμπων τοις θαύμασιν όθεν πεφοινιγμένος, ταις ροαίς σων αιμάτων, Κόνων οσιομάρτυς, τον Δεσπότην δοξάζεις, τον παρέχοντα δια σου, χάριν ημίν και έλεος.

Απολυτίκιο Αγίου Κόνωνος του Κυπρίου

Η Εκκλησία μας σήμερα εορτάζει τη μνήμη του οσίου Κόνωνα του Κυπρίου, ο οποίος ασκήτευσε στην περιοχή του Ακάμα, λίγα χρόνια μετά την κοίμηση του Αγίου Ιλαρίωνα του Μεγάλου. Ο όσιος αυτός γεννήθηκε από χριστιανούς γονείς κι από παιδί ακολούθησε το δρόμο της πίστεως. Σε νεαρή ηλικία άρχισε να φουντώνει μέσα του ο πόθος για τον Κύριο και φεύγει από το σπίτι του και εγκαταβιώνει σε μια σπηλιά μακριά από το χωριό του, όπου αρχίζει τους ασκητικούς αγώνες. Σιγά σιγά γύρω από τον όσιο έρχονται και άλλοι νέοι που ποθούν την ασκητική ζωή και έτσι δημιουργείται μια μικρή αδελφότητα. Εκείνη την εποχή στο νησί υπήρχε μεγάλη φτώχεια και οι ασθένειες θέριζαν τους ανθρώπους. Ο όσιος δεν μένει ασυγκίνητος, αλλά έξω από τα κελιά της μονής δημιουργεί χώρο όπου βρίσκουν παρηγοριά οι άρρωστοι χριστιανοί, το γνωστό Πτωχείο, που κατά κάποιον τρόπο είναι το πρώτο νοσοκομείο στην Κύπρο. Σε λίγα χρόνια το Πτωχείο απέκτησε τέτοια φήμη που ο ιστορικός Προκόπιος αναφέρει ότι, όταν το υδραγωγείο του ιδρύματος χάλασε, την επιδιόρθωση του ανέλαβε ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός με έξοδα δικά του. Ο όσιος Κόνων εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθιά γηρατειά και προς τιμήν του οσίου υπάρχουν ναοί στον Ακάμα και σε διάφορα χωριά της Πάφου.



Στη περιοχή του Ακάμα στη Πάφο, μεταξύ της τοποθεσίας Άγιος Κόνων και Άγιος Γεώργιος, υπήρχαν κατάλοιπα παλαιού μεγάλου Βυζαντινού χωριού, το οποίο βρίσκεται κοντά σε πηγή. Μεταξύ των ερειπίων που σήμερα δεν φαίνονται, είναι κτισμένος ένας πολύ μικρός ναός αφιερωμένος στον Άγιο Κόνωνα. Ενσωματωμένη με τον Ναό, υπάρχει και λαξευμένη σπηλιά, που η οροφή της είναι στηριγμένη στο μέσον του Ναού.

Η Αγία Κονώνα της Πάφου


 Μεταξύ των χωριών Λέμπας και Κισσόνεργας της επαρχίας Πάφου, στην βόρεια πλευρά μιας βαθιάς χαράδρας και στη βάση ενός γκρεμνού, υπάρχει ένα μικρό και ταπεινό εκκλησάκι με αγία τράπεζα και μικρό εικονοστάσιο αφιερωμένο στην Αγία Κονώνα. Η κατάβαση στο εκκλησάκι γίνεται δια σιδερένιας σκάλας.
Δεν υπάρχει στους συναξαριστές ή στο αγιολόγιο της Κύπρου τέτοια Aγία, αλλά και ούτε αναφέρεται από τους χρονογράφους.Το όνομα της Αγίας αυτής υπάρχει μόνο στη συλλογική μνήμη των περίοικων της περιοχής και πουθενά αλλού.Μερικοί υποστηρίζουν ότι το όνομα Κονώνα, είχε παραφθαρεί κατά τον καιρό της Τουρκοκρατίας, από το αρσενικό όνομα Κόνωνας, του Αγίου που τιμάται πολύ στη Πάφο.



Επειδή όμως δεν υπάρχει αναγνωρισμένη από την Κυπριακή Εκκλησία τέτοια Αγία, που ίσως να παραποιήθηκε από τον Άγιο Κόνωνα, η Μητρόπολης Πάφου δεν δέχτηκε να δώσει άδεια στους κατοίκους της περιοχής για να κτίσουν καινούργιο Ναό στο όνομα της, αλλά έκτισε από μόνη της μεγαλοπρεπή Ναό στο όνομα του Αγίου Κόνωνος, εκεί πάνω από το ταπεινό εκκλησάκι της Αγίας Κονώνας. Το αποτέλεσμα σήμερα είναι ότι δεν λειτουργούν σε αυτό τον μεγαλοπρεπή Ναό και παραμένει κλειστός, ενώ οι κάτοικοι της περιοχής εξακολουθούν να πηγαίνουν για να προσεύχονται στο μικρό και ταπεινό εκκλησάκι της Αγίας Κονώνας. Σε αυτό το παλιό εκκλησάκι υπάρχουν ζωγραφισμένες εικόνες με το όνομα " Η Αγία Κονώνη" και μάλιστα μία από αυτές ( που σήμερα φυλάσσεται αλλού) ανάγεται στο 18 ο αιώνα και είναι ζωγραφισμένη από τον Κύπριο αγιογράφο, Παρθένιο. Η ύπαρξη εικόνων της Αγίας Κονώνας υποδεικνύει ότι αυτή η Αγία μπορεί να υπήρχε, αλλά θα ήταν μια τοπική Αγία που κανένας δεν κράτησε τη μνήμη της σε γραπτό λόγο, και έτσι έμεινε ζωντανή μόνο στη συλλογική μνήμη του λαού αυτής της περιοχής. Όμως, αυτό το πολύ υπαρκτό ενδεχόμενο δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό των διοικούντων της Εκκλησίας της Κύπρου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η μνήμη της Αγίας Κονώνας εορτάζεται την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής, δηλαδή τη πρώτη Παρασκευή της Διακαινησίμου, και όχι κατά την ημέρα του Αγίου Κόνονα. Σε πιο παλιά χρόνια, κατά την ημέρα αυτή γινόταν Δοξολογία στη μικρή της εκκλησούλα, και μετά το τέλος της, οι παρευρισκόμενοι έστρωναν σκεπάσματα στο έδαφος και έτρωγαν μαζί Πασχαλινά εδέσματα όπως φλαούνες, γαλένα και άλλα.





Today the Orthodox Church celebrates the memory of the Cypriot Saint Kononas (Conon) who lived an ascentic life in the region of Akamas, a few years after the death of Saint Hylarion the Great. The Saint was born of Christian parents and from childhood he followed the path of the Christian faith. His desire for God, began to flare within him at an early age, and left his home and went to live in a cave away from his village, where he began his hermit life. Gradually, other young men who craved the ascetic way of life started joining the Saint, and thus a small brotherhood was created.
During that time, the island was in great poverty and disease was killing many people. The Saint was not left untouched from all this saffering, but he created outside the cells of his monastery a place where the sick Christians found comfort, which has become to be known as Ptocheio ( a place for the poor), which in some way it was the first hospital in Cyprus. In a few years the Ptocheio gained such reputation that the historian Prokopios mentions that when the reservoir of the institution failed, it was fixed by the Emperor Justinian with his own expenses. Saint Kononas died in peace at a very old age, and there are churches in his honour in Akamas and in different villages of Paphos.


In the area of the Akamas in Paphos, between the location bearing the name Saint Konon ( Kononas) and Saint George, the remains of a large old Byzantine village which was located near a water spring, were visible until not long ago. Among the ruins which today cannot be seen, a small church is built dedicated to Saint Kononas. Adjoined within the church, there is a carved cave under it, and its roof is based on the middle of the church.

Saint Konona of Paphos
 

Between the villages and Lemba and Kissonerga in the province of Paphos, on the north side of a deep ravine and at the base of a cliff, there is a small and humble church with a small altar and iconostasis dedicated to the famale Saint Konona.One can descent to the chapel from the steps with an iron ladder.
In the writings about the lives of Saints and in the agiologion of Cyprus, such a Saint is not mentioned and neither is such a name written down by any of the historians.This Saint exists only in the collective historical memory of the inhabitants of this region and nowhere else.Some argue that the female name Konona (Kononi), had been derived during the time of the Turkish Period from the male name Kononas ( Konon), the Saint who is very much honoured in Paphos.


However, since such a female Saint is not recognized by the Church of Cyprus because her name might have derived from Saint Kononas (Konon), the Bishopric of Paphos was not willing to give permission to the residents of the area to build a new church to her name, but built by its own will a magnificent big church in the name of the male Saint Kononas, right there, above the humble chapel of the female Saint Konona. The result today is that this magnificent church does not operate and remains closed, while the residents of the region still go to pray at the small and humble church of the famale Saint Konona. In this old church there are icons painted with the name "Saint Kononi" and even one of these icons (now stored elsewhere) dates back to the 18th century, and it was painted by the Cypriot hagiographer painter, Parthenios.The existance of icons bearing the name of the female Saint Konona suggests that this Saint might have existed, but she was a local Saint and therefore nobody kept her memory in writing, and thus she remained alive only in the collective historical memory of the people of this area.However, this very real possibility did not ever pass through the minds of those who manage the Church of Cyprus.
It is worth noting that the memory of Saint Konona is celebrated on the day of Zoodoxos Pigi (Life Giving Fountain), that is, on the first Friday after Easter, and not on the day of Saint Kononas. In older days, a religious service was held to her memory in her small church, and after its completion, the participants laid blankets on the ground and ate Easter specialties such as flaounes, galena, etc. together.

2 σχόλια:

  1. Είναι αξιοσέβαστη η επιμονή της συλλογικής μνημόνευσης της γυναικείας «εκδοχής» Αγίου, δηλαδή της Αγίας Κονώνας.
    Είτε επειδή υπήρχε μια Αγία που διατηρήθηκε μόνο στην συλλογική μνήμη, είτε γιατί η μορφή της εξυπηρετεί μια βαθύτερη ανάγκη του κόσμου που επιμένει να εκφραστεί, παρά το ότι δεν διευκολύνεται από τους διοικούντες την εκκλησία.

    Νάστε καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τα λόγια σου είναι πολύ εύστοχα.Αφού η Αγία εξακολουθεί να υπάρχει στη συλλογική μνήμη του κόσμου, αυτό σημαίνει ότι τη χρειάζεται σαν μάνα του.Χρειάζεται τη γυναικεία στοργή μέσω αυτής της Αγίας, που θα τη χάσει αν την κάνει Άγιο επειδή έτσι θέλει η Εκκλησία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή