ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Σάββατο, 16 Μαΐου 2009

Σαντέγκ Χενταγιάτ: Ο μεγαλύτερος συγγραφέας του Ιράν - Sadegh Hedayat: Iran's greatest writer

Ο Σαντέγκ Χενταγιάτ (1903 - 51) είναι ο μεγαλύτερος συγγραφέας μυθιστορημάτων και διηγημάτων του σύγχρονου Ιράν. Ο Χενταγιάτ έζησε μια πολύ τραγική ζωή την οποία έληξε ο ίδιος μέσω εισπνοής αερίου και είναι θαμμένος στο Νεκροταφείο Père Lachaise στο Παρίσι. Γεννημένος από αριστοκρατική οικογένεια, υψηλής λογοτεχνικής φήμης, ο Χενταγιάτ πήγε στη Γαλλία στα τέλη του 1920 και μετά από κάποιο χρονικό διάστημα δαπάνης στην ασύνδετη μελέτη της οδοντιατρικής και του Πολιτικού Μηχανικού, ξεκίνησε τις λογοτεχνικές του μελέτες. Πριν από τη Γαλλία όμως, είχε ήδη γράψει δύο βιβλία, ένα για τον Ομάρ Χαγιάμ και ένα άλλο για την χορτοφαγία και τον βασανισμό των ζώων. Στη Γαλλία, έγραψε το Fava 'ed e-Giahkhari (Τα Πλεονεκτήματα της Χορτοφαγίας) και ένα σύντομο έργο με τον τίτλο Afsaneh e-Afarinesh (Ο Μύθος της Δημιουργίας). Πνευματικά, αυτά τα πρώιμα έργα του φαίνονται μάλλον παιδαριώδης, αλλά μέσα από αυτά, κάποιος μπορεί να παρατηρήσει τις ξεχωριστές αρετές οι οποίες στη συνέχεια θα γίνουν το χαρακτηριστικό της πρόζας του συγγραφέα. Οι προτάσεις είναι σύντομες, υπάρχουν μόνο λίγες άγνωστες λέξεις-και αυτές πηγάζουν πιο πολύ από τα Μέσα Περσικά (Κοινή) -και υπάρχει μια αναζωογονητική αποφυγή του στολίσματος της ρητορικής με διάφορους τρόπους, ειδικά την αποφυγή στην τοποθέτηση πολλών συνωνύμων, το ένα πίσω από το άλλο.
Η επιστροφή του Χενταγιάτ στο Ιράν συνήθως λαμβάνεται ως η έναρξη της δημιουργικής του περιόδου (1930-7). Χωρίς να τον ενδιαφέρει για να βρει δουλειά, και χωρίς να μπορεί να την κρατήσει αν την έβρισκε, αφιέρωσε το χρόνο του κατά αυτή την περίοδο για τη σύνθεση μιας σειράς βιβλίων που αποτελούν την καλύτερη καλλιτεχνική του δημιουργία. Αν και ήδη όλο και πιο πολύ παρασύρεται προς το όπιο και το αλκοόλ, το αποτέλεσμα του εθισμού του δεν είχε ακόμη αρχίσει να επηρεάζει σοβαρά τη δουλειά του. Επίσης, ο δια βίου αγώνας του Χενταγιάτ με την κατάθλιψη και την απελπισία, την νοσηρή φαντασία του, τα Οιδιπόδεια συμπλέγματα του, τα αισθήματα ενοχής που τον βασανίζουν, και η ενασχόληση του με την αυτοκτονία-όλα αυτά συνδυάζονται επιτυχημένα για να του δημιουργήσουν ένα πλασματικό κόσμο γεμάτο από τρόμο, φαντασία, μοναξιά, ασαφής πόθους, φόβο, και που καταλαμβάνεται από τα πιο παράξενα όνειρα. Διαβάζοντας αυτά τα βιβλία του, κάποιος δεν μπορεί παρά μόνο να αντιληφθεί τη μεγάλη επιρροή που συγγραφείς όπως τον Φρόιντ, τον Κάφκα, τον Ντοστογιέφσκι, και τον Πόε είχαν πάνω στον Χενταγιάτ , αλλά και την ασυνήθιστη έκταση με την οποία κατάφερε να συνδυάσει ότι είχε σταχυολογήσει από τη Δύση, με ότι θεωρούσε ως αξία για την Ανατολή. Αυτό είναι αλήθεια ακόμη και για το στυλ στην πεζογραφία του, η οποία έχει την απλοϊκή και εικονική ποιότητα ορισμένων Ευρωπαίων συγγραφέων, ενώ ταυτόχρονα είναι αληθινή στην προφορική γλώσσα του λαού και εμπλουτισμένη με εκφράσεις που προέρχονται από ένα πλούσιο απόθεμα από αποξεχασμένες παλιές λέξεις και των τοπικών διαλέκτων. Μεταξύ των καλύτερων βιβλίων του Χενταγιάτ κατά την περίοδο αυτή, είναι δύο συλλογές από μικρές ιστορίες, το Zendeh Begur (Θαμμένος Ζωντανός) , (1930), και το Seh Ghatreh khun, (Τρεις Σταγόνες Αίμα), (1932), η σατιρική νουβέλα, Alavieh Khanom ( Κυρία Αλαβίε), (1933) , και το καλύτερο και πιο γνωστό έργο του, το σύντομο μυθιστόρημα Buf-e Kur (Η Τυφλή Γλαύκα), (1937). Το μυθιστόρημα " Η Τυφλή Γλαύκα" έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα στην περσική γλώσσα. Στην περίοδο αυτή ανήκουν επίσης τα δύο ιστορικά έργα, Mazyar, και Parvin Dokhtar e-Sassani ( Η κόρη του Παρβίν Σασσάν).
Ο Χενταγιάτ πέρασε τα τέσσερα χρόνια μεταξύ του 1937 και του 1941 στην Ινδία, ως επί το πλείστον διαμένοντας στη Βομβάη και μελετώντας τα Μπαχλαβί Περσικά με τη βοήθεια ορισμένων λογίων Παρσών εκεί. Η διαμονή του στην Ινδία παρήγαγε το Gujasteh Abalis, το Karnameh Ardeshir e-Babakan, και τέσσερα άλλα βιβλία.Όλα αυτά τα βιβλία αφορούν τις Μπαχλαβί Σπουδές.
Λίγο μετά την παραίτηση του Σάχη Ρέζα, ο Χενταγιάτ επέστρεψε στο Ιράν και ξανάρχισε τις λογοτεχνικές του δραστηριότητες. Στην περίοδο αυτή ανήκουν τα βιβλία του με τις εξαίρετες ιστορίες, όπως το Sag-e Velghard, (Αδέσποτο Σκυλί), (1942) , και το Haji Agha ( Χατζή Αγάς) , (1945).
Ο Χενταγιάτ δεν ήταν κομμουνιστής αλλά είχε μια σειρά από φίλους στις τάξεις του κομμουνισμού οι οποίοι προσπάθησαν να πάρουν την υποστήριξη του σε διάφορα αριστερά αιτήματα. Ωστόσο, φαίνεται ότι ο Χενταγιάτ ήταν διαχρονικά αλλεργικός σε κάθε είδους οργανωμένης δραστηριότητας. Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής του συμπάθειας, την οποία παρεμπιπτόντως έκανε με μισή καρδιά, ήταν η σύνταξη μιας σειράς από άρθρα και μικρές στήλες των οποίων η λογοτεχνική τους αξία είναι άνευ αντικειμένου. Ένα άλλο αποτέλεσμα, ίσως λόγο αυτές τις συμπάθειες, ήταν η αξιοσημείωτη επιδείνωση του στυλ του. Η γραφή του με το στυλ του δημοσιογράφου και μια τάση του για επανάληψη καταστρέφουν το έργο του τα τελευταία χρόνια.
Το 1947, η κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος μαριονέτα στο Αζερμπαϊτζάν, και λίγο μετά από αυτό, το κλείσιμο του Κομμουνιστικού Κόμματος Tudeh στην Τεχεράνη, προκάλεσε σημαντική δυσφορία ανάμεσα στους αριστερούς διανοουμένους, μεταξύ των οποίων ήταν και πολλοί φίλοι και θαυμαστές του Χενταγιάτ. Είναι πιθανό ότι αυτά τα γεγονότα είχαν επιδράσει και στην επιδείνωση της συναισθηματικής κατάστασης του Χενταγιάτ . Αυτό που είναι σαφές σε κάθε περίπτωση, είναι ότι ο Χενταγιάτ είχε βυθιστεί βαθιά στο βούρκο της απελπισίας, το αλκοόλ, και το όπιο, ακόμη και πριν από το 1947. Εκτός από το Tup-e Morvary ( Το Μαργαριταρένιο Κανόνι), (1947), και το Peyam-e Kafka (Το Μήνυμα του Κάφκα), (1948), τα τελευταία χρόνια του Χενταγιάτ ήταν σχετικά άγονα. Το 1951, ο Χενταγιάτ έφυγε για το Παρίσι. Λίγο καιρό αργότερα, βρέθηκε νεκρός στο δωμάτιο του στο Παρίσι. Είχε αυτοκτoνήσει αφήνοντας τη βαλβίδα του αερίου ανοικτή - κάτι πολύ Καφκατικό, και μια κίνηση, όπως αυτή από ενός κατατρεγμένου χαρακτήρα από τα δικά του έργα.
Σήμερα, το καλλιτεχνικό έργο του Χενταγιάτ τυγχάνει έντονης επίθεσης στην Ευρώπη από τους ισλαμιστές, και πολλά από τα μυθιστορήματα του ( κυρίως το Χατζή Αγάς) δεν είναι πλέον διαθέσιμα σε ορισμένα γαλλικά βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες. Τα μυθιστορήματα "Η Τυφλή Γλαύκα" και " Χατζή Αγάς" είχαν απαγορευτεί από την 18η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Τεχεράνης το 2005. Το μυθιστόρημα " Η Τυφλή Γλαύκα" περιέχει πολλές Βουδιστικές και Ινδουιστικές αναφορές. Οι χαρακτήρες του μυθιστορήματος" Χατζή Αγάς" διερευνούν την έλλειψη αξιοκρατίας στο Ιράν. Τον Νοεμβρίου του 2006, η αναδημοσίευση των έργων του Χενταγιάτ χωρίς λογοκρισία απαγορεύτηκε στο Ιράν, μέσα στο πλαίσιο μιας σαρωτικής δίωξης κατά του τύπου.
Στην Ελλάδα, ο Σαντέγκ Χενταγιάτ παραμένει άγνωστος αφού φαίνεται ότι μόνο ένα από τα έργα του έχουν μεταφραστεί στα Ελληνικά ( το Χατζή Αγάς από τις εκδόσεις Καστανιώτη) ενώ το αριστούργημα του " Η Τυφλή Γλαύκα " και η υπόλοιπη εξαίρετη λογοτεχνία του παραμένει αμετάφραστη και απρόσβατη στον μέσο Έλληνα αναγνώστη.


Πληροφορίες για αυτή την ανάρτιση είχαν ληφθεί από το βιβλίο "Η Ιστορία της Περσικής Λογοτεχνίας" του Manoochehr Aryanpur, και τοποθετήθηκε στο διαδίκτυο από noctoc.

Sadegh Hedayat ( 1903 - 51 ) is modern Iran's greatest writer of novels and short stories. Sadegh Hedayat lived a very stragic life which he ended by gassing himself and is buried in the Père Lachaise Cemetery in Paris. Born into an aristocratic family of high literary reputation, Hedayat went to France in the late 1920's and after spending some time in a desultory study of dentistry and engineering, he began his literary studies. Before going to France, he had already written two books, one on Omar Khayyam, and another on vegetarianism and cruelty to animals. In France, he wrote Fava'ed-e Giahkari (The Advantages of Vegetarianism) and a short play entitled Afsaneh-e Afarinesh, (The Fable of Creation) . Intellectually, these early works appear rather puerile, but in them one obseves the distictive virtues which were later to become the hallmarks of his prose. Sentences are short, there are few unfamiliar words- and these are mostly from Middle Persian- and there is a refreshing avoidence of ornate rhetorical devices, especially the stringing together of synonyms.
Hedayat's return to Iran is usually taken as the start of his creative period ( 1930-7 ) . Not interested in, nor capable of holding a job, he devoted his time to the composition of a number of books which form his very best. Through already drifting evermore toward opium and alcohol, the results of his addictions had not yet begun to seriously interferewith his work. Also, Hedayat's lifelong struggle with depression and dispair, his morbid imagination, his Oedipal tendencies, his tormenting feelings of guilt, and his preoccupation with suicide- all these combined felicitously to create fictive worlds of horror, phantasy, loneliness, vague longings, fear, and the most outlandish of dreams. Reading through these books, one realizes not only the great influence that such writers as Freud, kafka, Dostoyevski, and Poe had over Hedayat, but also the unusual extent to which he succeded to combine what he had gleaned from the West with what he considered of value in the East. This is even true of his prose style which has the simplicity snd imagistic quality of some European writers while at the same time it is true to the spoken language of the peopleand embellished with expressions culled from the rich store of half-forgotten old worlds and local dialects. Among Hedayat's best books in this period are two short story collections, Zendeh Begur, (Buried Alive) ,( 1930) , and Seh Ghatreh Khun, (Three Drops of Blood) , (1932) , the satirical novelet, Alavieh khanom, (Madame Alaviyeh) , (1933) , and his greatest and most enduring work, the short novel Buf-e Kur, (The Blind Owl) , (1937) .The Blind Owl has been called as being one of the most important literary works in the Persian language. To this period also belong the two historical plays, Mazyar and Parvin Dokhtar-e Sassani, (Parvin, Sassan's Daughter) .

Hedayat spend the four years between 1937 and 1941 in India, mostly residing in Bombay and studying Pahlavi Persian with the help of some Parsee scholars there. His sojourn in india produced Gujasteh Alabis, Karnameh Ardeshir-e Babakan, and four other books. All these books are related to Pahlavi Studies.
Soon after the abdication of Reza Shah, Hedayat returned to Iran and resumed his literary activities. To this period belong such outstanding stories as Sag-e Velghard, (The Stray Dog) , (1942 ) and Haji Agha, (1945).
Hedayat was not a communist but he had a number of friends in their ranks who tried to get his support for various leftist causes. However, it appears that Hedayat was temperamentally averse to any kind of orginized activity. The results of his half-hearted political sympathies were a number of articles and smaller pieces of writing whose literary value is nugatory. Another result, perhaps because of these sympathies, was the noticeable deterioration of his style. Joyrnalese, and a tendency for rambling mar the work of his last few years.
In 1947, the collapse of the puppet communist regime in Azerbaijan, and shortly there after, the closing of the communist Tudeh Party in Teheran, caused considerable discomfiture for leftist intellectuals amongst whom were many of Hedayat's friends and admirers. It is likely that these events had an influence in deteriorating Hedayat's emotional state. What is clear in any case is that Hedayat had sunk deep in the mire of despair, alcohol, and opium, even before 1947. Except for the works, Tup-e Morvary , (The Pearl Cannon) , (1947) , and Peyam-e Kafka, (The Message of Kafka), (1948), Hedayat's last few years were relatively barren ones. In 1951, Hedayat left for Paris. A short time later he was found dead in his Paris room. He had commited suicide by leaving the gas valve open- very kafkaesque, very much like a character out of his own haunting works.
Today, his work is coming under increasing attack in Europe from political Islamists, and many of his novels (Haji Agha in particular) are no longer stocked in some French bookshops and libraries. The novels, The Blind Owl, and Haji Agha, were banned from the 18th Tehran International Book Fair in 2005. The Blind Owl contains a great deal of Buddhist and Hindu imagery. In Haji Agha his characters explore the lack of meritocracy in Iran.In November 2006, republication of Hedayat's work in uncensored form was banned in Iran, as part of a sweeping purge of the government against the mass media.
In Greece, Sadegh Hedayat remains unknown since it appears that only one of his works have been translated into Greek (Haji Agha by Kastaniotis Publishers) and his masterpiece, The Blind Owl, as well as the rest of his extra-ordinary literature remain untranslated and therefore inaccesssible to the ordinary Greek reader.

Information for this post was taken from the book " A History of Persian Literature" by Manoochehr Aryanpur, and was put on the internet by noctoc.

2 σχόλια:

  1. Kalispera file,
    sou stelno mia fotografia giauto to arthro…
    Tin pire mia fili mou me to kinito tis otan pigame sto Paris ton perasmeno Noembri.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Είναι ο τάφος του Σαντέγκ Χενταγιάτ.Ευχαριστώ πολύ φίλε μου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή