ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 23 Αυγούστου 2009

Η Μονή Παναγίας Κανακαριάς στο κατεχόμενο χωριό Λυθράγκωμη, Αμμοχώστου - The Monastery of Panagia Kanakaria in Turkish occupied Lythragomi, Famagusta

Η Λυθράγκωμη ήταν ένα μικτό ( Έλληνες και Τούρκοι ζούσαν μαζί) χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου στη γεωγραφική περιφέρεια της Καρπασίας. Το πιο σημαντικό μνημείο της Λυθράγκωμης είναι ένα σπάνιο δείγμα της τέχνης του 6 ου αιώνα και αυτό είναι ο Ναός του μοναστηριού αφιερωμένου στην Παναγία, γνωστή ως Παναγία Κανακαριά.
Υπάρχουν δύο εκδοχές για την παραπάνω ονομασία της Παναγίας. Σύμφωνα με την πρώτη που συνάδει προς τη λαϊκή παράδοση, ένας Σαρακινός που πέρασε κάποτε από τον Ναό τόξευσε την Παναγία στο δεξί της γόνατο κι αμέσως από την πληγή έτρεξε ζεστό αίμα ή έριξε ένα μαχαίρι πάνω στη Παναγία που βρισκόταν από έξω, πάνω στον τοίχο της εκκλησίας κι ευθύς έτρεξε αίμα. Μόλις όμως το μαχαίρι κτύπησε την εικόνα, αυτό γύρισε πίσω και καρφώθηκε στο χέρι του αλλόθρησκου, ο οποίος έσπευσε να πλύνει την πληγή σε μια πηγή. Κατόπιν προσπάθησε να καταφύγει στο γειτονικό χωριό, φωνάζοντας συνεχώς " καν, καν" που σημαίνει " αίματα, αίματα " στα Τουρκικά. Έτσι η Παναγία ονομάστηκε Κανακαριά, όμως ο Σαρακινός ξεψύχησε στο δρόμο, υποφέροντας από τους πόνους.
Σύμφωνα με άλλη εκδοχή η εκκλησία κτίστηκε από ένα μοναχογιό, έναν κανακάρη όπως λένε το μοναχοπαίδι.

Η εκκλησία της Παναγίας είναι τρίκλιτη βασιλική με τρούλο και με νάρθηκα τρουλοτό, που χρονολογείται στην εποχή των εικονομάχων. Το μεσαίο κλίτος καταλήγει σε αψίδα ημικυκλική. Η εκκλησία κτίστηκε στα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής, από την οποία σώζεται η αψίδα ενσωματωμένη στο Ναό. Ο πρώτος μικρός Ναός της Παναγίας καταστράφηκε γύρω στον 7 ο αιώνα είτε από σεισμό, είτε από πυρκαγιά και την ίδια εποχή κτίστηκε νέος ναός , μεγαλύτερος- τρίκλιτος - με πολλά κελιά γύρω και λειτούργησε ως μοναστήρι. Ο Ναός υπέστη πολλές αλλαγές το 12 ο και το 13 o αιώνα. Το 12 ο αιώνα κτίστηκαν οι τοίχοι και οι αψίδες στα πλάγια κλίτη που καλύφθηκαν με καμάρες, ενώ το μεσαίο κλίτος καλύφθηκε με τρούλο, όπου τότε κτίστηκε και ο νάρθηκας. Το 13 ο αιώνα ξανακτίστηκε η αψίδα και η κάμαρα του νοτίου κλίτους και τα προπύλαια στην πλευρά αυτή. Το 15 ο ή 16 ο αιώνα επισκευάστηκε ο τρούλος ο οποίος δέχτηκε επισκευές και στους επόμενους αιώνες.
Η εκκλησία της Παναγίας της Κανακαριάς λεηλατήθηκε ολοσχερώς από τους Τούρκους το 1979. Αφαιρέθηκε ή καταστράφηκε τελείως το ψηφιδωτό του τεταρτοσφαιρίου της αψίδας του Ναού που χρονολογείται από την εποχή του Ιουστινιανού, γύρο στο 335 μ.Χ. Από το ψηφιδωτό που περιλάμβανε τη Παναγία ένθρονο, η οποία κρατούσε τον λευκοντυμένο Ιησού στην αγκαλιά της ενώ δεξιά και αριστερά παράστεκαν οι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ καθώς πλαισιώνονταν από τους Αποστόλους, δεν έχει μείνει ούτε ένα μικρό κομμάτι. Η Αρχαιολογική Υπηρεσία Κύπρου έστειλε κάποιον ξένο για να διαπιστώσει το μέγεθος της καταστροφής. Η αψίδα ήταν γυμνή. Οι Τούρκοι αρχαιοκάπηλοι κατακτητές πούλησαν το ψηφιδωτό της Παναγίας που αφαίρεσαν στο εξωτερικό, ενώ κατά την αφαίρεση καταστράφηκαν κάποια τμήματά του. Το 1989 το δικαστήριο την Ηνωμένων Πολιτειών αποφάσισε την επιστροφή των ψηφιδωτών στο νόμιμο ιδιοκτήτη τους, την Εκκλησία της Κύπρου, χαρακτηρίζοντας τα ψηφιδωτά ως κλεμμένη ιδιοκτησία, άρα σ΄αυτά δεν αποκτά τίτλο ιδιοκτησίας ο κλέφτης. με ωραίο τρόπο καταπολεμήθηκε η απληστία του βάρβαρου κατακτητή και η ασέβεια του προς την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Lythragkomi was a mixed (Greeks and Turks lived together) village in the province of Famagusta in the region of the Karpas. The most important monument of Lythragkomi is a rare example of 6th century art, and this example is the church of the monastery dedicated to the Virgin Mary, known as Panagia Kanakaria.
There are two versions about the above description of the Virgin. According to the first which is in line with folk tradition, a Saracen that once passed by the church shot the Virgin Mary with a bow and arrow in the right knee and from the wound blood ran hot immediately or he threw a knife to the Virgin Mary who was outside, on the wall of the church and her blood ran immediately. But once the knife struck the icon, it came back and pinned the hand of the unbeliever, who rushed to wash the wound in a water spring. He then tried to flee to the nearby village, while constantly shouting "kan, kan" which means "blood, blood" in Turkish. Thus the Virgin was named Kanakaria, but the Saracen passed away on the street, suffering from pain. According to another version the church was build by an only son. A kanakari as the only male child is called in Greek.

The church of Panagia Kanakaria is a three-aisled basilica with a dome and a domed narthex, dating to the time of the iconoclast. The middle aisle ends in a semi-circular apse. The church was built on the ruins of an Early Christian basilica, whose arch survives and is built in the church. The first small church of Panagia Kanakaria was destroyed around the 7th century either by earthquake or fire and at the same time a new church was build- three aisled - with many cells around it and functioned as a monastery. The church went through many changes in the 12th and the 13th centuries. In the 12th century the walls and arches were build at the side aisles which were covered with arches, while the middle aisle was covered with a dome, where upon the narthex was built as well. During the 13th century, the apse and the arch of the southern nave were rebuild as was the southern entrance of this side. During the 15th or 16th century the dome was repaired which also had subsequent repairs in the following centuries.
The church of Panagia Kanakaria was totally ravaged by the Turks in 1979. They removed or completely destroyed the mosaic at the half-dome of the arch of the church dating from the time of Justinian, around 335 A.D. From the mosaic depicting the Virgin enthroned holding the white dressed Jesus in her arms while on the left and right stood the Archangel Michael and Gabriel surrounded by the Apostles, not even a small piece has been left to its place. The Cyprus Department of Archeology had send a foreign journalist to confirm or not the magnitude of the disaster. The arch was naked.
The Turkish illicit antique sellers and conquerors sold abroad the mosaic of the Virgin Mary which they had removed, while during the removal they damaged parts of it. In 1989 the court of the United States decided to return the mosaics to their rightful owner, the Church of Cyprus, characterizing the mosaics as stolen property, so in this case the thief did not acquire title. In this case also the greed and disrespect of the barbaric conqueror towards our cultural heritage was fought to a good ending.

6 σχόλια:

  1. πολύ όμορφες οι φωτογραφίες πρέπει να ήταν ωραία μέρα!

    που βρίσκονται τώρα τα ψηφιδωτά;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τα ψηφιδωτά της Κανακαριάς βρίσκονται σε ένα ειδικά διαμορφωμένο μουσείο στο Χιούστον του Τέξας όπου και θα παραμείνουν μέχρι την απελευθέρωση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Τα ψηφιδωτά έχουν τώρα επιστραφεί στη κατοχή της Εκκλησίας της Κύπρου. Βρίσκονται στο Μουσείο Εικόνων, ακριβώς δίπλα στην Αρχιεπισκοπή. Ίσως κάνω λάθος για το όνομα του μουσείου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΝΑΚΑΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. FILI MOU PROKITE GIA ENA FANTASTIKO KTIZMA SE MIA POLI OMORFI PERIOXI.SAS SINVOULEVO NA TIN EPISKEFTITE .ME TIN ISODO SAS STIN AVLI TIS EKKLISIA THA NIOSETE MIA IPEROXI IREMIA,INE KATI TO MAGIKO PITSEPSEME;PIGENETEKE THA ME THIMITHITE/.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. http://www.flickr.com/photos/charalambosp/6200561884/

    ΑπάντησηΔιαγραφή