ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Σάββατο, 1 Αυγούστου 2009

Σταυροκόννου - Stavrokonno 1900 - 1975 ... Ergenç Mehmet Korkmazel

Η ανάγκη που ένιωσα για να εκδώσω ένα τέτοιο βιβλίο, οφείλεται, φυσικά, σε προσωπικούς λόγους. Ανάμεσα σ΄ αυτούς, ξεχωρίζουν, η επιθυμία να αντικρίσω την προσωπική μου ιστορία, να αναπληρώσω τα σκοροφαγωμένα κενά της μνήμης, η επιθυμία να απαλειφθεί η αναγκαστική απομάκρυνσή μας, ως Σταυροκοννιώτες και ως Κύπριοι, από το παρελθόν μας. Η Σταυροκόννου, ένα χωριό της Πάφου, που, ας το τονίσουμε - στους δρόμους του κάποτε κυκλοφορούσαν μερικοί από τους πιο εκλεκτούς T/Κύπριους, μπορεί να ενταχθεί στα χωριά που αγωνίζονται να αντισταθούν στην ανελέητη φθορά του χρόνου.

Οι αξίες που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας και πέρασαν από γενιά σε γενιά σαν κομμάτι της ταυτότητάς μας, χάνονται μαζί με την προσφυγιά. Αποξενωνόμαστε ακόμη και από την αγάπη μας για τα μέρη όπου ζήσαμε για αιώνες. Δεν χρειάζεται, ντε και καλά, να πετάμε μακριά σαν πουλιά για μια ποιοτική ζωή.Αγκαλιάζοντας μερικές φορές τη γη μας, τις ρίζες μας, είναι κάτι που μπορεί να μας προσφέρει πολλά.

Το χωριό Σταυροκόννου, ήταν ένας από τους μεγαλύτερους και πολυπληθέστερους οικισμούς της επαρχίας Πάφου. Χρειάζεται περίσσια φαντασία για να εκτιμήσουμε εκείνο τον τρόπο ζωής, τον σύμφωνο με τους νόμους της Φύσης, τα χαρακτηριστικά της που φύτρωσαν στις άγριές πλαγιές. Ψάχνοντας, βρήκα κάτι φωτογραφίες εκείνης της εποχής, και πρέπει να παραδεχτώ ότι με τρόμαξε το γεγονός ότι η άγνοια έγινε αιτία για το χάσμα ανάμεσα στο πρόσφατο παρελθόν μου και τη σημερινή μου ζωή. Σ΄ αυτό το πλαίσιο, μπορώ να πω, ότι κάθε φωτογραφία που έβγαινε από τα ξύλινα μπαούλα και τα σκονισμένα άλμπουμ, ήταν ένα λιθαράκι που με διευκόλυνε στο έργο της ανοικοδόμησης εκείνης της γκρεμισμένης γέφυρας. Οι φωτογραφίες, ρίχνοντας φως στις αιτίες, παράλληλα άρχισαν με τις ιστορίες τους, να μετατρέπουν τον τρόμο μου σε περιέργεια. Συγχρόνως, αυτή ήταν η στιγμή που άρχισε να κυοφορείται το βιβλίο μου.

Εδώ και πέντε χρόνια, έχοντας το πλεονέκτημα της ζωής στην Πάφο, από μια έκανα πολλές εκδρομές που με βοήθησαν να αφομοιώσω την πλούσια γεωγραφία της και από την άλλη, ανακάλυψα αισθήσεις και άλλα μυστικά. Την ευχαρίστηση που ένιωσα καθώς αναδυόταν μέσα μου η ιδέα του βιβλίου, θέλησα να τη μοιραστώ με όλους τους Κύπριους.

Γυρίζοντας από σπίτι σε σπίτι, μαζέψαμε παλιές φωτογραφίες της Σταυροκόννου από τις αρχές του 1900 μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '70, τις οποίες εκδίδω τώρα. Πόσο με στεναχώρησε, όταν σε μερικά σπίτια είδα φθαρμένες φωτογραφίες από αμέλεια! Ίσως, βέβαια, να μην μπορούμε να φτιάξουμε ένα καινούργιο χωριό φυλάγοντας φωτογραφίες, όμως, γιατί να μην αποτελούν αυτές, τουλάχιστον, τα παρηγορητικά σύμβολα της νοσταλγικής ανάμνησης του παλιού χωριού.

Εδώ και χιλιάδες χρόνια, οι άνθρωποι ρωτούν τον εαυτό τους: ποιος είσαι; Ένα κομμάτι της δικής μου απάντησης βρίσκεται μέσα σ΄ αυτό το βιβλίο. Κοιτάζοντας το βιβλίο, ένιωσα λες και είμαι κάποιος από τους παρευρισκόμενους σ΄ αυτά τα παλιά πανηγύρια που διοργάνωναν στη Σταυροκόννου όλοι μαζί, όσοι σήμερα έχουν πεθάνει και όσοι απομένουν.

Ως αποτέλεσμα αυτής της κοπιαστικής δουλειάς, που διήρκησε σχεδόν τέσσερα χρόνια, έχω μαζέψει στο αρχείο μου γύρω στις χίλιες φωτογραφίες. Στην επιλογή των φωτογραφιών που χρησιμοποιήθηκαν, έλαβα υπόψη την παλαιότητα, την ποικιλία, τον πλούτο του περιεχομένου και τις αισθητικές αξίες. Οι φωτογραφίες ταξινομήθηκαν κατά χρονολογική σειρά.

Θέλω να ευχαριστήσω, όσους κοπίασαν γι΄ αυτό το έργο και όλους τους Σταυροκοννιώτες που μοιράστηκαν μαζί μας τις φωτογραφίες τους (αλλά ακόμη κι αυτούς που δεν θέλησαν να τις μοιραστούν). Ιδιαιτέρως, θέλω να ευχαριστήσω τους Gür Genç, Jenan Selçuk και Oya Akın, που με τα ποιήματα, τα πεζά και τις μεταφράσεις τους εμπλούτισαν το βιβλίο, τους Tanju Çetin, Faik Hasan και Sönmez Enver, που βοήθησαν στη συλλογή των φωτογραφιών. Αμέτρητες ευχαριστίες οφείλω επίσης στους Aygün Mustafa, τη μητέρα μου Emine Hüseyin, τον πατέρα μου Kadir Adem, για την αμέριστη βοήθειά τους στην ανεύρεση ημερομηνιών και ονομάτων, καθώς και στους Fuat Nesip, ιδιοκτήτη του Σούπερμάρκετ Cash & Carry Σταυροκόννου, Leni Photi, Ανδρέα Κωνσταντίνου και Pien Perrée για τις επιχορηγήσεις τους. Ευχαριστώ τους Yasemin Nazlı, Ευαγγελία Τσούρου, και Νίκη Μαραγκού για την ελληνική μετάφραση, τον Dory Zgheib που έκανε το σχεδιασμό του βιβλίου. Επίσης οφείλω τις ευχαριστίες μου στους Χαράλαμπο Ιακώβου, Ρήνο Στεφανή, Στέφανο Στεφανίδη, Ελίζα Χριστοφόρου και Άντρη Γεωργίου για τις πολύτιμες τους συμβουλές και τη βοήθειά τους. Και, φυσικά, σ΄ αυτούς που, τραβώντας αυτές τις φωτογραφίες, δεν άφησαν να χαθούν τα ίχνη του παρελθόντος, οφείλουμε όλοι μας ένα μεγάλο ευχαριστώ από καρδιάς.

Στο μέλλον, πιθανόν το βιβλίο να επανεκδοθεί. Εάν υπάρχουν κάποιοι, που δεν μπορέσαμε να τους βρούμε στην πρώτη έκδοση, επιθυμούν να μας δώσουν έγγραφα και φωτογραφίες που διαθέτουν, ας επικοινωνήσουν μαζί μας στα τηλέφωνα: +357 99143052 και +9 0392 3777919 ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση, genchgench@yahoo.co.uk .Αυτό το βιβλίο, που σμίκρυνε το κενό ανάμεσα στις ρίζες μου και τα φτερά μου, το αφιερώνω σε όλους τους Κύπριους που εκτοπίσθηκαν από τα μέρη τους.

Ergenç Mehmet Korkmazel
Μετάφραση Γιασεμίν Ναζλί

Σταυροκόννου

Δεν υπάρχει βασιλιάς, μόνο η ενότητα των επτά γλωσσών.
Η ιστορία είναι μυρωδιές τόσο φρέσκιες όσο
το δέρμα του φρεσκοσφαγμένου αγρινού
Οι παλιοί κάτοικοι είναι θαμμένοι, οι νέοι
φορτώθηκαν στα καράβια για τα βροχερά νησιά

'Αγριοι κήποι φουντώνουν μέσα στην ερημιά
Οι κότες μεγάλες σαν χήνες σκάβουν το χώμα
ξεθάβοντας τα σκουριασμένα εργαλεία της μνήμης

Ο Άγιος στο ξωκκλήσι του Σταυρού
οι ίριδες και ο θησαυρός των Λουζινιανών που δε βρέθηκε ποτέ
όλοι κοιμούνται στην ίδια κοιλάδα.
Από τότε που εγκαταλείφθηκε το χωριό
άγρια κατσίκια τρέχουν πάνω στις καλαμωτές στέγες των σπιτιών

Γκιούρ Γκέντζ
Μετάφραση: Νίκη Μαραγκού

Σταυροκόννου 29 χρόνια αργότερα

Στη μάνα και τον πατέρα μου

1.

Το πρώτο σας σπίτι είναι ακόμα εκεί
αδιάφορο σ΄αυτούς που μπαίνουν μέσα

Το σχολείο έχει γίνει εκκλησία,
και στην αυλή της
ο παπάς καλλιεργεί τεράστιες κολοκύθες.

Αν και οι πιο πολλοί κήποι ξεράθηκαν
οι τριάντα πηγές αναβλύζουν ακόμα.

2.

Το νεκροταφείο κενό,
ακόμα και οι νεκροί αναστήθηκαν
και ακολούθησαν τους μετανάστες
μαζί με τις ταφόπλακες τους.

Το χωριό έμεινε κρεμασμένο στο λόφο
έτοιμο να πηδήξει
αν δεν γυρίσουν αυτοί που έφυγαν.

3.

Το χώμα φιλόξενο χωρίς προκαταλήψεις
Για τον ουρανό δεν είμαστε πρόσφυγες.

Με την αλλαγή της εποχής
τα δέντρα ανθίζουν,
και καρποφορούν ακόμα
αυτοί που έφυγαν
γυρίζουν και μας χαμογελούν.

Γκιούρ Γκέντζ
Μετάφραση: Νίκη Μαραγκού

There are certainly personal and also other reasons that created the necessity for me to publish such a book. Among the reasons we can initially list; the need to confront my personal history, to try to fıll the moth-eaten spaces of memory, to attempt to get rid of the unavoidable misunderstanding we have with our past as Stavrogonnians and Cypriots, to emphasize that Stavrogonno was once a village of the Paphos district where some of the most extraordinary Turkish Cypriots wandered in its streets, and to make an effort at slowing down the cruel influence of time and decay.

As we all know, migrations also bring disintergration. With migration, we may lose values that we has once inherited from those before us, values which had joined together over the years to become part of our identity, we may even become estranged to the love we felt for the place we had lived for centuries. One does not need to be a bird and fly in order to lead a meaningful life, sometimes it can be just as stimulating to embrace our roots, to embrace earth itself.

The village Stavrogonno was one of the largest and most populated settlements in the Paphos region. We need more than imagination to be able to catch a glimpse of the life style that was shaped by the laws of nature, the characters that came to life on these wild mountain slopes. During my research, helped by many, I came across such photographs that, I must confess I was afraid, afraid to realize the disconnection that had been caused between my present life and my near past due to ignorance. In this context, I can say that each photograph that came out of wooden valises and dusty albums has functioned like a little stone that has helped me once again build that long lost bridge. Alongside the enlightenment that they caused, the photographs that I found came with their ever expanding stories, transforming my fear into curiosity. This was also the time that I started to feel the labour pains of the book.

I also wanted to share with all Cypriots, with the advantage of living in Paphos for the last five years, the great pleasure I felt while on one hand accumulating excursions that made it easier for me to absorb this generous geography and on the other, working on and blending the idea of the book with discoveries of the tastes and other secrets offered to me by its nature.

Among the photographs left behind from the Stavrogonnians, photographs that we have collected visiting almost every house, I am publishing the ones taken during the beginning of 1900, till the end of the 1970's. Another issue that I feel I should underline is the sorrow I felt in some houses upon seeing badly worn out photographs, out of sheer indifference. By protecting and sharing photographs we may not be able to create a new village, but if this will at least revive the remembrance of the nostalgic images of our old village, then why not.

For thousands of years people have been asking themselves who they are. Part of my answer lays in the content of this book. Looking through this book, I feel as if I am at one of the early traditional fairs that took place in Stavrogonno, everyone , the living and the dead, all there together.

After approximately four years of this onerous research, almost one thousand photographs have been accumulated in my archive. When selecting the photographs that were to be used, I took into consideration criteria such as oldness, diversity, richness in content and aesthetical values. The photographs are arranged in chronological order.

I would like to thank everyone who participated in this work, to all the Stavrogonnians who shared their photographs with us, even those who didn't. Especially Gür Genç, Jenan Selçuk and Oya Akin, who with their poems, prose and translations made the book richer in content; to Tanju Çetin, Faik Hasan and Sönmez Enver who helped with collecting the photographs; my mother Emine Hüseyin, my father Kadir Adem and Aygün Mustafa, who did not withhold their help in finding the dates and names; to Fuat Nesip, owner of Stavrogonno Cash & Carry Supermarket, Leni Photi, Andreas Constantinou and Pien Perrée for their sponsorship; to Yasemin Nazli, Evangelia Tsourou, Niki Marangou for their translations into Greek; to Dory Zgheib, who did the graphic design; and Charalambos Iacovou, Stephanos Stephanidis, Rinos Stefani, Eliza Christoforou and Andri Georgiou for their help and advise.
And of course, we all owe sincere gratitude to all those, who with the photographs they took, have prevented the loss of the traces of the past.

I would like to dedicate this book, which has lessened the gap between my roots and wings, to all Cypriots who have been forced to migrate.

The book may be expanded in the future, so if there is anybody whom we couldn't reach during this first edition who would like to share any documents and photographs they have, they are welcome to contact us via e-mail genchgench@yahoo.co.uk or phone numbers +33799143052 and +903923777919.

Ergenç Mehmet Korkmazel
Translated by Jenan Selçuk and Oya Akin



Stavrogonno

There is no king, only the recorded details of seven tongues
Even if history could smell
as fresh as the newly skinned deer pelt
The old have been buried and boarding ships
the young have gone to rainier islands

Vine yards and orchards have taken over those abandoned places
Goose-sized hens scratch the soil
unearthing the rusty tools of memories

The Saint of the little chapel under the cross
irises and Lusignan treasures lost forever
lie in the same valley.
Since the village was abandoned
crazy goats wander on rooftops overgrown with grass

Gür Genç
Translated by Aydin Mehmet Ali

Stavrogonno 29 years later

To my mother and father

1.

Your first house in place
in indifferent to those who enter

The School has become a church
and in its yard
the priest grows giant pumpkins

Through most gardens have dried
the thirty springs still flow

11.

The graveyard is empty
even the dead have risen
and with their epitaphs
are following with the immigrants

The village left hanging on the cliff
ready to jump
if those who left it do not return

111.

The soil is unbiased and hospitable
For the sky we are not refugees

With the turn of the season,
trees blossom,
and still bear fruit,
they return and smile to us
those who were gone.

Gür Genç
Translated by Oya Akin

“Böyle bir kitap yayınlama ihtiyacı hissetmiş olmamın, elbette kendimce nedenleri var. Bunların arasında öne çıkanları, kişisel tarihimle yüzleşmek, belleğin güve yeniği boşluklarını doldurmak, Stavrokonnolu ve Kıbrıslılar olarak, geçmişle aramızdaki küskünlüğü giderme girişimi, Baf kazasına bağlı Stavrokonno'nun bir zamanlar, sokaklarında en sıradışı Kıbrıslıtürkler'in bazılarının dolaştığı köylerden birisi olduğunu vurgulamak, ve zaman aşımıyla çürümenin insafsız etkilerini yavaşlatma uğraşı şeklinde sıralayabiliriz.” “Bilindiği gibi göçler ardından parçalanmayı da getirir. Bizden öncekilerden miras kalmış, yıllarca birbirlerine eklene ulana kimliğimizin parçası haline gelmiş değerleri göçle birlikte yitirir, asırlarca yaşamış olduğumuz yerin coğrafyasına duyduğumuz sevgiye bile zamanla yabancılaşırız. Nitelikli bir yaşam için illa ki kuş olup uçmamız gerekmez, bazen toprağa, köklerimize sarılmak da yeterince uyarıcı olabilir.” “Stavrokonno köyü, Baf bölgesinin en büyük ve kalabalık yerleşim yerlerinden birisiydi. Doğa yasalarıyla şekillenmiş yaşam tarzını, bu yabani yamaçlarda filizlenmiş karakterleri tahmin etmek için hayal gücünden fazlasına ihtiyaç vardır. Araştırmalarım sırasında, o döneme ait öyle fotoğraflara rastladım ki, yakın geçmişimle şimdilerde sürdürdüğüm yaşam arasındaki bilinçsizliğin neden olduğu kopukluğun ayrımına varmak, itiraf etmeliyim ürküttü beni. Bu bağlamda, diyebilirim ki, tahta valizler ile tozlu albümlerden çıkan her fotoğraf, o yitik köprüyü yeniden inşa etmemi kolaylaştıracak küçük birer taş görevi gördü adeta. Neden oldukları aydınlanmanın yanı sıra, deştikçe derinleşen hikayeleriyle gelen fotoğraflar, ürküntümü de merak duygusuna dönüştürmeye başladı. Aynı zamanda kitabın doğum sancılarını da çekmeye başladığım dönemdi bu.” “Beş yıldan beri Baf'ta yaşamanın verdiği avantajla, bir yandan cömert coğrafyasını özümsememi sağlayacak geziler biriktirirken, bir yandan da, bana sunduğu tatların ve daha başka gizlerin keşifleriyle kitap fikrini harmanlayıp çalışırken aldığım keyfi, tüm Kıbrıslılarla da paylaşmak istedim.” “Ev ev dolaşıp topladığımız, Stavrokonnolulardan geriye kalan fotoğrafların, şimdilik 1900'lerin başından 1970'lerin sonuna kadar olanlarını yayımlıyorum. Altını çizmeden geçemeyeceğim bir başka noktaysa, bazı evlerde gördüğüm, ilgisizlikten yıpranmış fotoğrafların, beni ne kadar üzdüğüdür. Belki fotoğrafları koruyup paylaşmakla yeni bir köy yaratamayız, ama en azından eski köyün nostaljik imgelerinin hatırlanmasına serum olacaksa neden olmasın.” “Yıllar var insanlar kendilerine kim olduklarını sorup duruyorlar. Benim cevabımın bir parçası bu kitabın içeriğindedir. Kitaba bakarken kendimi Stavrokonno'da düzenlenen, ölen ve kalanlarıyla herkesin bir arada olduğu o eski panayırlardan birindeymişim gibi hissediyorum.” “Yaklaşık dört yıl sürmüş olan bu zahmetli çalışma neticesinde, arşivimde bine yakın fotoğraf birikti. Kullanılacak fotoğrafları seçerken eskilik, çeşitlilik, içerik zenginliği ve estetik değerleri göz önünde bulundurdum. Fotoğraflar kronolojik sıraya göre dizilmiştir.” “Ve elbette, çektikleri bu fotoğraflarla, geçmişin izlerinin yok olmasını önleyenlere de, gönülden bir teşekkür borçluyuz hepimiz.” “Köklerim ve kanatlarım arasındaki boşluğun daha da azalmasını sağlayan bu kitabı, yerlerinden göç ettirilmiş olan bütün Kıbrıslılara adıyorum.” Ergenç Mehmet Korkmazel



Stavrogonno

Kral yok, yedi dilin dökümü var artik
Yeni yüzülmüş geyik derisi kadar
taze koksa da tarih-
Yaşhlar gömüldü ve gemilere binip
daha yağmurlu adalara kaçtı genç olanlar

Terkedilen yerlerde bağ bahçe yürür şimdi
Kaz kadar tavuklar topraği kaza kaza
pash ani altlerini çikarirlar ortaya



İstavro altındaki kiliseciğin azizi
irisler ve bulunmaz Lüzinyan hazineleri
aynı vadide yatır
Sahipsiz kaldı kalalı köy
kaçık keçiler dolaşır ot bitmiş ev damlarında

Gür Genç

Stavrokonno 29 Yıl Sonra

Anne ve Babama

ı.

Yerli yerinde ilk eviniz
ama kayıtsız girip çıkanlara

Kilise olmuş ilkokul, devasa kabaklar
yetiştiriyor papaz arka avlusunda

Bahçelerin çoğu kurusa da
akıyor hala otuz pınarlar

ıı.

Mezarlık boş, ölüler dahi kalkıp
göçenlerin peşinden gitmiş sanki
yazıtlarıyla

Uçurumun kenarına asılı kalmış köy
atlayacakmış gibi
dönüp gelmezse terk edip gidenleri

ııı.

Tarafsız ve misafirperver toprak
göçmen muamelesi yapmıyor gök

Madem ki mevsimi gelince çiçek açıyor,
meyve vermeye devam ediyor ağaçlar,
geri dönüp gülümseyecek bize
yitenler...

Gür Genç

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου