ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Δευτέρα, 5 Οκτωβρίου 2009

Οι Μαρωνίτες της Κυθρέας και η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου - The Maronites of Kythrea and the church of Saint Anthony

Η κωμόπολη της Κυθρέας βρίσκεται στη γεωγραφική περιφέρεια της Μεσαορίας, δώδεκα χιλιόμετρα βορειοανατολικά της επαρχίας Λευκωσίας στην οποία και ανήκει. Η Κυθρέα στους αρχαίους χρόνους ήταν γνωστή με το όνομα Χύτροι και είχε κατοικηθεί από Έλληνες μετανάστες μετά το τέλος του Τρωικού πολέμου, δηλαδή γύρω στα 1200 π.Χ. Η Κυθρέα ήταν μια από τις πιο έφορες και πλούσιες περιοχές της Κύπρου αφού είχε την μεγαλύτερη πηγή νερού σε ολόκληρο το νησί. Αυτή ήταν το φημισμένο Κεφαλόβρυσο της Κυθρέας το οποίο μετά την Τουρκική εισβολή στέρεψε. Σε πιο παλιά χρόνια η Κυθρέα, η Χρυσίδα και το Κεφαλόβρυσο ήταν ανεξάρτητοι οικισμοί που αργότερα ενώθηκαν μαζί και αποτέλεσαν το Δήμο Κυθρέας.
Το 911-12 μ.Χ. κατά τη διάρκεια μεγάλης αραβικής επιδρομής κατά της Κύπρου, που διενέργησε ο εξωμότης Έλληνας ναύαρχος Δαμιανός ή Νταμιάνα που ασπάστηκε το Μωαμεθανισμό και συνεργάστηκε στενά με τους Άραβες, χιλιάδες Κύπριοι, πολλοί μάλιστα από την Κυθρέα πιάστηκαν αιχμάλωτοι και οδηγήθηκαν μαζί με τον Επίσκοπο Χύτρων, Δημητριανό, στην Βαγδάτη. Η περιοχή της Κερύνειας, από όπου είχαν αποβιβαστεί, μέχρι την Κυθρέα είχε λεηλατηθεί, και οι Άραβες κάτω από τις οδηγίες του εξωμότη Δαμιανού, έκαψαν τον τόπο και έσφαξαν όσους δεν είχαν αιχμαλωτίσει. Η πόλη των Χύτρων είχε ερημωθεί.
Στη Βαγδάτη, ο επίσκοπος Δημητριανός κατόρθωσε να γίνει δεκτός από το χαλίφη, από τον οποίο ζήτησε την απελευθέρωση όλων των Κυπρίων αιχμαλώτων. Τελικά ο Δημητριανός κατόρθωσε να πείσει το χαλίφη της Βαγδάτης να απελευθερώσει όλους τους Κυπρίους αιχμαλώτους (δηλαδή όσους είχαν επιζήσει από την αφάνταστη ταλαιπωρία) που επέστρεφαν στην Κύπρο μαζί με το γέροντα ιεράρχη τους το 913.
Εν το μεταξύ, η περιοχή της Κερύνειας ως κάτω στη Κυθρέα, είχε πέσει σε βαθύ κοινωνικό και οικονομικό μαρασμό, λόγο της απώλειας σχεδόν όλου του πληθυσμού της. Ολόκληρες εκτάσεις γης έμειναν ανεκμετάλλευτες και η οικονομία του τόπου δεν μπόρεσε να ανακάμψει ποτέ, μέχρι που το 1192 ο Γουίδος ο Λουζινιανός αποφάσισε να μεταφέρει Μαρωνίτες στην περιοχή για να καλλιεργούν το περιζήτητο στην Ευρώπη βαμβάκι της Κύπρου το οποίο ήταν πολύ καλύτερο σε ποιότητα και χρώμα από εκείνο της Συρίας. Το βαμβάκι έχει πατρίδα του τις Ινδίες, και στην Σανσκριτική γλώσσα των αρχαίων Iνδιών, το βαμβάκι ονομάζεται karpasia ή καρπάσια στα ελληνικά. Οι Πέρσες μετέφεραν το βαμπάκι από τις Ινδίες για καλλιέργεια και μαζί με αυτό μετέφεραν και στην γλώσσα τους τη λέξη karpasia. Τα Φαρσί, η γλώσσα των Περσών, η οποία τότε ήταν μια διεθνής γλώσσα, δάνεισε με τη σειρά της τη λέξη Karpasia στους Ασσύριους οι οποίοι έμαθαν από τους Πέρσες την καλλιέργεια του βαμβακιού. Έτσι, μεταφέρθηκε στη γλώσσα των Μαρωνιτών, στα ασσυριακά, η λέξη karpasia για το βαμβάκι, ενώ στα αραβικά ονομάζεται al qutun, τα οποία δάνεισαν στην αγγλική γλώσσα τη λέξη cotton.
Αν και ο Λίβανος δεν είναι φημισμένος για την παραγωγή βαμβακιού αφού είναι μια ως επί το πλείστων ορεινή χώρα, η γη της πεδιάδας γύρω από την πόλη της Τρίπολης ήταν αρκετά εύφορη για να καλλιεργείται το βαμβάκι, το οποίο εξαγόταν στην Ευρώπη από το λιμάνι της.
Η περιοχή αυτή ήταν η περιοχή του karpasia, δηλαδή του βαμβακιού. Από εκεί διαλέχτηκαν οι έμπειροι αγρότες για να καλλιεργούν το βαμβάκι στην Κύπρο, και από εκεί πιθανότατα πήρε το όνομά του το κυπριακό Μαρωνίτικο χωριό Καρπάσια.
Στην Κυθρέα λοιπόν εγκαταστάθηκαν Μαρωνίτες, όπως και σε περιοχές της Κερύνειας για να καλλιεργούν βαμβάκι εν καιρώ ειρήνης και να πολεμούν για τους Φράγκους εν καιρώ πολέμου. Από εκεί και πέρα, η ιστορία τους είναι η ίδια με αυτή για όλους τους Μαρωνίτες της Κύπρου. Πολέμησαν και σφραγιάστηκαν από τους Τούρκους κατά την πολιορκία της Λευκωσίας και της Αμμοχώστου (30.000) αμυνόμενοι τους Ενετούς, και αυτοί που επέζησαν διώχτηκαν ανελέητα και από τους Τούρκους αλλά και από τους Έλληνες της Κύπρου. Μέχρι το 1686 οι Μαρωνίτες αριθμούσαν μόνο 150 άτομα που ζούσαν σε 8 χωριά, ενώ αρχικά ήταν πάρα πολλές χιλιάδες και είχαν 60 χωριά δικά τους.
Το 1756, κάτω από την αιγίδα του Πατριάρχη Αγάντ Σεμάν, το σύνολο των Μαρωνιτών επισκόπων υπέγραψαν καταγγελία και την παρουσίασαν στον Πρέσβη της Γαλλίας στην Κωνσταντινούπολη μετά την κατάσχεση δύο Μαρωνίτικων εκκλησιών στην Κύπρο από τους Έλληνες. Σε αυτήν την καταγγελία, οι επίσκοποι δήλωσαν ότι ο 'Ελληνας Αρχιεπίσκοπος στο νησί είχε κατάσχει δύο Μαρωνίτικες εκκλησίες στην Κυθρέα, την εκκλησία της Παναγίας (πιθανότατα της εκκλησίας Παναγίας Θεοτόκου) και του Αγίου Αντωνίου στο Κεφαλόβρυσο.
Όμως από δύο εικόνες που ζωγράφισε ο Ελληνοκύπριος αγιογράφος Λεόντιος Λευκωσιανός, που φαίνεται ότι έχει καλές σχέσεις με του Μαρωνίτες, μαθαίνουμε ότι ακόμη μια εκκλησία στη Κυθρέα ανήκε σε αυτούς. Το 1684 ζωγράφισε την εικόνα του Αγίου Αντωνίου για την ομώνυμη εκκλησία τους με ελληνική και αραβική επιγραφή (φυλάσσεται σήμερα στο Βυζαντινό Μουσείο της Αρχιεπισκοπής στη Λευκωσία), ενώ τρία χρόνια πριν, το 1681, είχε ζωγραφίσει την εικόνα του Αγίου Ανδρονίκου, για την εκκλησία του αγίου στην Κυθρέα με μόνο μια μακρά αραβική επιγραφή. Η εικόνα αυτή αποκαλύπτει ότι και αυτή η εκκλησία ήταν κάποτε Μαρωνίτικη. Πιστεύεται ακόμη ότι και η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στην Κυθρέα ήταν επίσης Μαρωνίτικη.
Δεν γνωρίζουμε πότε, αλλά σε κάποια ιστορική φάση, η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου, επεστράφη στους Μαρωνίτες, αλλά όχι οι άλλες. Όμως μέχρι τότε, οι Μαρωνίτες της Κυθρέας, αναγκάστηκαν να αποδεχτούν το Ορθόδοξο δόγμα. Το μόνο που απέμεινε για να θυμίζει την μακρόχρονη παρουσία τους στην Κυθρέα, ήταν η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου και η ονομασία της ενορίας Συρκανιά (Συριανιά). Ο Λίβανος τότε ήταν μέρος της Μεγάλης Συρίας και οι Μαρωνίτες στην Κύπρο αποκαλούνταν Σύροι από του άλλους κατοίκους του νησιού.
Το 1952, εξαιτίας ενός σεισμού, η εκκλησία καταστράφηκε εντελώς. Ξαναχτίστηκε περίπου 100 μέτρα από την αρχική της θέση εκκλησάκι με μια μεγάλη δωρεά του μακαριστού Χατζηαντώνη Γιαμάκη ( πρόεδρου της κοινότητας Κορμακίτη) και από την Μαρωνιτική Εκκλησία.
Μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, η Κυθρέα τέθηκε υπό τουρκική κατοχή. Οι κάτοικοι της διέφυγαν στον νότο, και όλες οι εκκλησίες της καταστράφηκαν από τους Τούρκους. Η οροφή της εκκλησίας του Αγίου Αντωνίου στην Κυθρέα έχει πέσει κάτω και το κτίριο είναι σε πολύ κακή κατάσταση που το καθιστά ακατάλληλο προς χρήση. Χρειάζεται πλήρη αποκατάσταση. Η φωτογραφία είναι από το εκκλησάκι όπως ήταν πριν από την τουρκική εισβολή.

Το Μαρωνίτικο εκκλησάκι του Αγίου Αντωνίου, εόρταζε στις 17 Ιανουαρίου, όμως οι Μαρωνίτες έρχονταν μαζικά να γιορτάσουν στις 3 Σεπτεμβρίου επειδή τότε δεν υπήρχαν πολλές δουλειές για να κάνουν οι αγρότες.

Η έρευνα και η γραφή αυτού του άρθρου έγινε από Noctoc

The town of Kythrea is located at the geographical region of Mesaoria, twelve kilometers northeast of the Nicosia district to which it belongs. Kythrea in ancient times was known as Chytroi and was inhabited by Greek immigrants after the end of the Trojan War, around 1200 BC. Kythrea was one of the most fertile and wealthy areas of Cyprus since it also had the largest spring of water of the whole island. It is the famous Kefalovriso of Kythrea which dried up after the Turkish invasion. In older years Kythrea, Chrysida and Kefalovriso were independent settlements which later joined together and formed the Town of Kythrea.
In 911-12 AD, during an Arab invasion in Cyprus, carried out by the Greek renegade, admiral Damianos or Damiana who converted to Islam and worked closely with the Arabs, thousands of Cypriots, many from Kythrea were captured and taken together with the Bishop of Chytroi, Dimitrianos, to Baghdad. The area of Kyrenia, where they had landed, all the way down to Kythrea was looted, and the Arabs under the guidance of the renegade Damianos, burned the place and massacred those who were not captured. The city of Chytroi was left in ruins.
In Baghdad, bishop Dimitrianos managed to be accepted by the Caliph, from whom he asked for the release of all Cypriot prisoners. Dimitrianos finally managed to convince the caliph of Baghdad to release all Cypriot prisoners ( those who had survived the unimaginable suffering) and they returned to Cyprus with their aged religious leader in 913.
Meanwhile, the area from Kyrenia to Kythrea had fallen into a deep social and economic decline, due to the loss of almost its entire population. Whole tracts of land remained unused and the local economy could not recover, until in 1192 Guy de Lusignan decided to move Maronites into the region in order to cultivate the much sought after in Europe Cypriot cotton which was better in quality and colour then that of Syria. Cotton is a native plant to India and in the ancient Sanskrit language of India, cotton is called karpasia. The Persians imported the cotton plant from India for cultivation and with it they also adopted the word karpasia into their language. Farsi, the language of the Persians, which was an international language at that time, gave the word karpasia to the Assyrians who learned from the Persians how to grow cotton. So this is how the word karpasia came into Assyrian or Syriac, the language of the Maronites, to mean cotton, while in Arabic it's called al qutun, which in turn gave the word cotton to the English language. Although Lebanon is not famous for growing cotton, since it is mostly a mountainous country, the area of the plain around the city of Tripoli was quite fertile for growing cotton which was exported to Europe from its port. This region was the region of karpasia growing, of cotton growing. It was from there that the experienced farmers were chosen from in order to cultivate cotton in Cyprus, and it is probably from there that the Maronite village in Cyprus was named Karpashia. In this way, the areas of Kyrenia and Kythrea was settled by Maronites, in order to cultivate cotton in times of peace and to fight for the Franks in times of war.
From then and after, the history of the Maronites of kythrea is the same as that for all Maronites of Cyprus. They fought and were massecured by the Turks during the siege of Nicosia and Famagusta (30,000) defending the Venetians, and those who survived were persecuted mercilessly by the Turks and the Greeks of Cyprus. By 1686 the Maronites had only 150 people living in 8 villages, while initially they amounted many thousands, and had 60 villages to their own.
In 1756, under the patronage of Patriarch Semaan ‘Awwad, all the Maronite bishops signed a petition and presented it to the French Ambassador in Istanbul following the confiscation of two Maronite churches in Cyprus by the Greeks. In this petition, the bishops stated that the Greek Bishop in the Island had confiscated two churches of Kythrea, the church of the Virgin Mary ( probably that of Panagia Theotokos) and Saint Anthony of Kefalovrysso.
However, from two icons painted by the Greek Cypriot hagiographer Leontios Lefkosianos, who seems to have had good relations with the Maronites, we learn that one more church in Kythrea belonged to them. In 1684 he painted the icon of St. Anthony for their church of Saint Anthony with Greek and Arabic inscriptions (currently kept in the Byzantine Museum of the Archbishopric in Nicosia), while three years before, in 1681, had painted an icon of Saint Andronikos, for the church of Saint Andronikos in Kythrea with only a long Arabic inscription. This icon reveals that this church was once Maronite. It is also believed that the church of Saint Marina in Kythrea was once also Maronite.
We do not know when, but at a historic stage, the church of Saint Anthony was returned to the Maronites, but not the others. However, until that time, the Maronites of Kythrea were made to accept the Orthodox doctrine. The only thing left to remind us of their long-time presence in Kythrea was the church of Saint Anthony and the name of the parish of Syrkania (Syriana). Lebanon was then part of Greater Syria and the Maronites in Cyprus were called Syrians by the other inhabitants of the island.
In 1952, due to an earthquake, the church of Saint Anthony was completely destroyed. A chapel was rebuilt about 100 meters from its original location with a large donation by the late Chatziantonios Giamakis (president of community Kormakitis) and the Maronite Church.
After the Turkish invasion of Cyprus in 1974, Kythrea came under Turkish occupation. The residents fled to the south, and all the churches were destroyed by the Turks. The roof of the church of Saint Anthony in Kythrea has fallen in, and the building, which is in very poor condition, makes it unusable. It needs full restoration. The photo is from the chapel as it was before the Turkish invasion.
The Maronite Church of Saint Anthony had its feast day on January 17th, but the vast number of Maronites came to celebrate mass on September 3rd, because at that time, the farmers were not too buzy with work.

This post was researched and written by noctoc

Πηγή εδώ και εδώ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου