ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου 2009

Η Μονή της Παναγίας Κανταριώτισσας και οι 13 Άγιοι Μάρτυρες Μοναχοί - The Monastery of Panagia Kantariotissa and the 13 Holy Martyr Monks

Στα δυτικά του φρουρίου της Καντάρας στην επαρχία της Κερύνειας, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Κανταριώτισσας, το οποίο κτίστηκε τον 12 ο αιώνα και ανακαινίστηκε από τον αρχιεπίσκοπο Κύπρου Χρύσανθο το 1777. Το 1783 χρυσώθηκε το εικονοστάσι του Ναού του μοναστηριού και στολίστηκε με εικόνες.

Στις αρχές του 13 ου αιώνα εγκαταστάθηκε στο μοναστήρι μια ομάδα από 13 Μοναχούς του Αγίου 'Ορους και αναβίωσαν την ασκητική ζωή και την Ορθόδοξη Παράδοση στο νησί, κάτι που εξαγρίωσε τους Φράγκους κατακτητές της Κύπρου, και ιδιαίτερα την Λατινική Εκκλησία. Επί Φραγκοκρατίας η Λατινική Εκκλησία, δια των εκπροσώπων της στην Κύπρο, είχε προβεί σε μεγάλους διωγμούς των Ορθοδόξων. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου κατόρθωσε να επιβιώσει μόνο με συνεχή αγώνα, με αδιάκοπη αντίσταση και με πολλές και μεγάλες θυσίες. Το συγκλονιστικότερο γεγονός αντίστασης των Ορθοδόξων ενάντια στους Λατίνους, είναι το μαρτύριο των 13 μοναχών του μοναστηριού της Παναγίας στην Καντάρα. Ο θάνατός τους, ύστερα από φρικτά βασανιστήρια, τοποθετείται στις 19 Μάη του 1231 και ακριβώς η 19η του Μάη είναι η μέρα κατά την οποία τιμά τη μνήμη τους η Εκκλησία, που τους ανακήρυξε αγίους.
Οι δεκατρείς μοναχοί - άγιοι ήταν:
01. Ιωάννης (ηγούμενος) 02. Κόνωνας 03. Ιερεμίας 04. Μάρκος 05. Κύριλλος 06. Θεόκτιστος 07. Βαρνάβας 08. Μάξιμος 09. Θεόγνωστος 10. Ιωσήφ 11. Γεννάδιος 12. Γεράσιμος 13. Γερμανός
Ως άγιοι, είναι άγνωστοι στους Κυπρίους χρονογράφους. Λεπτομέρειες, ωστόσο, για τους ίδιους και το μαρτύριό τους απαντώνται σε σχετικό κείμενο που φέρει τίτλο "Διήγησις των αγίων τριών και δέκα οσίων πατέρων των δια πυρός τελειωθέντων παρά των Λατίνων εν τη νήσω Κύπρω εν τω αψλθ' έτει".
Η Διήγησις σώθηκε σε δύο χειρόγραφα, του 14ου αιώνα το ένα (βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Παρισιού) και του 1426 το δεύτερο (αρ. 575 της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης της Βενετίας. Το δεύτερο αυτό χειρόγραφο δημοσιεύτηκε αρχικά από τον Κ. Σάθα [Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη, τόμος Β', Βενετία,1873, σσ.20-39]).
Από τα χειρόγραφα αυτά αντλούμε και τις ακόλουθες πληροφορίες: Η πρώτη σύγκρουση με τους Λατίνους κληρικούς της Κύπρου θα πρέπει να έγινε το 1228. Ήταν μια εποχή κατά την οποία οι διωγμοί των Ορθοδόξων από τους Λατίνους στην Κύπρο βρίσκονταν σε έξαρση. Η Λατινική Εκκλησία του νησιού, που πληροφορήθηκε για τη μεγάλη φήμη των μοναχών της Καντάρας, απέστειλε στο μοναστήρι ένα εκπρόσωπό της - τον Ανδρέα - για να ερευνήσει σχετικά με τους μοναχούς που βρίσκονταν εκεί. Οι τελευταίοι τον υποδέχτηκαν και τον φιλοξένησαν, αρχικά δε η όλη συνομιλία τους είχε τόνο φιλικό, μέχρι να γίνει λόγος για το ζήτημα της χρήσης αζύμων, ζήτημα που είχε προκαλέσει μεγάλη διαμάχη μεταξύ της Ορθόδοξης Ανατολικής και της Δυτικής Εκκλησίας. Οι μοναχοί της Καντάρας ομολόγησαν ότι στις ιεροτελεστίες χρησιμοποιούσαν ένζυμον άρτον, όπως με επιχειρήματα απέδειχνε η Ορθόδοξη Εκκλησία ότι ήταν το ορθό. (Η διένεξη για τη χρήση, στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, αζύμου ή ενζύμου άρτου είχε προκύψει επειδή οι Λατίνοι θεωρούσαν ότι ο Μυστικός Δείπνος είχε συμβεί κατά την ημέρα των αζύμων, όπως μαρτυρεί ο ευαγγελιστής Λουκάς. Οι Ορθόδοξοι αντίθετα ισχυρίζονταν ότι οι Εβραίοι αποκαλούσαν "ημέρα των αζύμων" το χρονικό διάστημα από τη δύση του ήλιου κατά τη Μεγάλη Πέμπτη μέχρι τη δύση του ήλιου κατά τη Μεγάλη Παρασκευή. Και λεγόταν έτσι, όχι επειδή κατά το διάστημα αυτό έτρωγαν άζυμα, αλλά επειδή τα ετοίμαζαν. Αφού λοιπόν ο Μυστικός Δείπνος πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, Ο Χριστός θα πρέπει να χρησιμοποίησε ένζυμον άρτον, και όχι ψωμί χωρίς προζύμι, αφού το τελευταίο δεν είχε ακόμη παρασκευαστεί και αφού χρήση του γινόταν την Μεγάλη Παρασκευή).
Η μεγάλη διαφορά, λοιπόν, μεταξύ Ορθοδόξων και Λατίνων τονίστηκε με οξύ τρόπο και στη συζήτηση μεταξύ του Λατίνου Ανδρέα και των μοναχών της Καντάρας, ο δε πρώτος αναχώρησε οργισμένος από το μοναστήρι.
Όπως αναφέρει η Διήγησις, οι μοναχοί της Καντάρας πρότειναν μάλιστα και μια διαδικασία για να αποδειχθεί ποια ήταν η ορθή άποψη για τα άζυμα. Αφού τελέσουν τη λειτουργία και αυτοί (με χρήση ενζύμων) και οι Λατίνοι (με χρήση αζύμων), στη συνέχεια ένας εκπρόσωπος του κάθε δόγματος να πέσει στη φωτιά για να αποδειχθεί ότι το ορθό πρεσβεύει εκείνος από τους δύο που δε θα καεί! Η εισήγηση αυτή δεν έγινε αποδεκτή, και οι μοναχοί διατάχθηκαν να παρουσιαστούν ενώπιον του Λατίνου αρχιεπισκόπου Λευκωσίας για να λογοδοτήσουν.
Αφού τέλεσαν αγρυπνία και ολονύκτια λειτουργία στο μοναστήρι τους, οι δεκατρείς μοναχοί ξεκίνησαν την επόμενη μέρα για τη Λευκωσία. Στο μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων (ή του Αγίου Γεωργίου του Λάμποντος) στη Λευκωσία, όπου έφτασαν, πλήθη Ορθοδόξων συνέρρεαν για να δουν τους μοναχούς της Καντάρας.
Στη συνέχεια οι μοναχοί παρουσιάστηκαν ενώπιον του Λατίνου αρχιεπισκόπου Ευστοργίου, ο οποίος περιστοιχιζόταν από μεγάλο αριθμό Λατίνων κληρικών. Ο Ευστόργιος τους ανέκρινε, οι δε μοναχοί με παρρησία υποστήριξαν και ενώπιόν του την άποψη των Ορθοδόξων για τη χρήση ενζύμου άρτου. Τότε ο Λατίνος αρχιεπίσκοπος τους φυλάκισε, αφού πιο πριν τους εξευτέλισε με βασανιστήρια.
Στη φυλακή, οι μοναχοί παρέμειναν, σύμφωνα πάντοτε με τη Διήγησιν, τρία χρόνια, πάσαν κάκωσιν υπομένοντες... τη δυσωδία τη ταλαιπωρήσει και τη ετέρα, θλίψει ευχαριστούντες θεω ως ενιαυτόν ένα, άρτου και ύδατος μεταλαβόντες... Στη φυλακή, καταβεβλημένος από τις κακουχίες, πέθανε ο ένας από αυτούς ο Θεόγνωστος (Θεοδώρητος). Το σώμα του κάηκε από τους Λατίνους (5 Απρίλη του 1231).
Κατά το διάστημα της φυλάκισής τους, οι μοναχοί ανακρίθηκαν και βασανίστηκαν ξανά και ξανά, χωρίς όμως να ενδώσουν και να αποκηρύξουν τη σχετική με τη χρήση ενζύμων άποψή τους. Τελικά, με εντολή του πάπα, οι μοναχοί αντιμετωπίστηκαν ως αιρετικοί, πράγμα που σήμαινε γι' αυτούς βασανιστήρια και εκτέλεση. Μεταξύ των βασανιστηρίων που υπέστησαν, αναφέρεται στη Διήγησιν ότι δέθηκαν πίσω από άλογα που τους έσερναν σε όλο το μήκος της κοίτης του ποταμού Πηδιά που τότε περνούσε μέσα από τη Λευκωσία (περίπου από την πύλη Πάφου μέχρι την πύλη Αμμοχώστου). Τελικά, μισοπεθαμένοι οι μοναχοί, ρίχτηκαν στην πυρά και κάηκαν (19 Μάη του 1231).
Το φοβερό αυτό έγκλημα των Λατίνων προκάλεσε μεγάλη αντίδραση τόσο στην ίδια την Κύπρο όσο και έξω από αυτή, ο δε πατριάρχης Κωνσταντινούπολης Γερμανός απευθύνθηκε στον πάπα Γρηγόριο Θ' και με επιστολή του, μεταξύ άλλων, ρωτούσε: "Καλά 'γε ταύτα, αγιώτατε και του αποστόλου Πέτρου διάδοχε. Ταύτα παραγγέλλει ο του πράου και ταπεινού τη καρδία Χριστού μαθητής;" Επίσης, ο Γερμανός έγραψε στο Γρηγόριο ότι το μαρτύριο και ο θάνατος των μοναχών της Καντάρας ήταν το τελευταίο γεγονός που χρειαζόταν για να ολοκληρώσει την κατάρα του πολέμου ανάμεσα στις δύο Εκκλησίες.
Στο έγκλημα είχε αναμειχθεί και ο βασιλιάς της Κύπρου Ερρίκος Α', ο οποίος είχε αναγκαστεί από τους Λατίνους ιερωμένους να διατάξει το βασανισμό και το θάνατο των μοναχών. Και τούτο, γιατί οι Λατίνοι εκκλησιαστικοί θεώρησαν ότι οι ίδιοι, ως ιερωμένοι, δεν μπορούσαν να δώσουν τέτοια εντολή! Το μοναστήρι της Παναγίας της Καντάρας συνέχισε τη ζωή του και μετά το δράμα των δεκατριών Μοναχών, και η οριστική του διάλυση έγινε στα τέλη του 19 ου, αρχές 20 ου αιώνα. Σήμερα διασώζεται μονάχα ο Ναός της Μονής ο οποίος είναι σε πολύ προχωρημένο στάδιο φθοράς λόγο της λεηλασίας που έχει υποστεί από τους Τούρκους εισβολείς μετά το 1974, και από τη μη συντήρησή του.
To the west of the castle of Kantara in the province of Kyrenia, there is the monastery of Panagia Kantariotissa, which was built in the 12th century and renovated by Archbishop Chrysanthos of Cyprus in 1777. In 1783 the iconostasis of the monastery's church was made gold and was decorated with icons.
In the early 13th century a group of 13 monks who came from Mount Athos settled in the monastery and revived the ascetic way of life and Orthodox tradition on the island, which infuriated the Frankish rulers of Cyprus, and notably the Latin Church.
During the Frankish Period, the Latin Church, through its representatives in Cyprus, had made great persecutions against the Orthodox. The Orthodox Church of Cyprus has managed to survive only through constant struggle, with continued resistance and with many great sacrifices. The most striking Orthodox resistance against the Latins, is the suffering of the 13 monks of the monastery of Panagia at Kantara. Their deaths, after horrific torture, took place on May 19th, 1231 and it is on May 19th that the Orthodox Church honors their memory, because they have been declared into saints by it.
The thirteen monks - saints were:
01. John (Abbot) 02. Conon 03. Jeremiah 04. Mark 05. Cyril 06. Theoktistos 07. Barnabas 08. Maximus 09. Theognostus 10. Joseph 11. Gennadius 12. Gerasimos 13. Germanos
As saints, they are unknown to the Cypriots chronographers. Details, however, about them and their suffering are found in a relevant text Titled "Diigisis: The thirteen Saints and Fathers who were killed through burning by the Latins in the island of Cyprus in the year 1231. The text "Diigisis" survived in two manuscripts of the 14th century one (located at the National Library in Paris) written in 1426 and the second (No. 575 at the Marciana Library in Venice. The second manuscript was published originally by K. Sathas [Medieval Library, Volume B, Venice, 1873, pages.20-39]).
From the manuscripts we derive the following information: The first conflict with the Latin clergy of Cyprus must have happened in 1228. It was during a time when the persecution of the Orthodox by the Latins in Cyprus was on the rise. The Latin Church on the island was informed about the great reputation of the monks of Kantara, and had send a representative to the monastery - Andreas - to inquire about the monks who were there. The latter was welcomed and hosted and initially the entire conversation had a friendly tone, until they started to talk about the issue of using unleavened bread in communion, an issue which had caused much controversy between the Eastern Orthodox and Western Churches. The monks of Kantara confessed that during their Orthodox ritual they used leavened bread, in accord to arguments which proved the Orthodox Church correct. (The dispute over the use or not of unleavened bread during the mystery of the Eucharist, had arisen because the Latins believed that the Last Supper had happened during the day of unleavened bread, as evidenced by the evangelist Luke. The Orthodox on the other hand supported that the Jews called "the day of the unleavened bread" the period between sunset on Good Thursday until sunset on Good Friday. And it was named so, not because during that time they ate unleavened bread, but because they prepared it. Therefore, since the Last Supper took place during the evening of Holy Thursday, Christ must have used bread made with yeast, and not bread without yeast, because the latter had not yet been prepared since it's use was on Good Friday).
The big difference then, between the Orthodox and Latins was highlighted with an acute manner during the discussion between the Latin Andreas and the monks of Kantara, with the first leaving very angry from the monastery.
As the "Diigisis" records, the monks of Kantara had even suggested a process to establish which was the correct view about the use of unleavened bread. After both conducting the Liturgy, with them (using leavened bread), and the Latins (using unleavened), a representative of each faith had to fall in the fire to prove that the one of the two who advocated the truth would not burn! This suggestion was not accepted, and the monks were ordered to appear before the Latin archbishop of Nicosia to answer.
After an overnight vigil in their monastery, the thirteen monks began their journey to Nicosia the next day. In the monastery of Saint George of Mangana (or Saint George Lampontos) in Nicosia, where they arrived, Orthodox crowds flocked to see the monks of Kantara. Then the monks came before the Latin archbishop who was called Efstorgios, and who was surrounded by a large number of Latin clergy. Efstorgios questioned them, and the monks with frankness argued also before him about the Orthodox view of the use of enzyme bread. Then the Latin archbishop jailed them after earlier humiliating them through torture.
In prison, the monks remained, always in accordance with the text "Diigisis" for three years, enduring much suffering. From the suffering in prison, one of them died and it was Theognostus (Theodoretus). His body was burnt by the Latins (April 5, 1231).
During the period of imprisonment, the monks were interrogated and tortured again and again, but the attempts to make them renounce their views about the use of enzyme bread failed. Finally, by order of the Pope, the monks were treated as heretics, which for them it meant torture and execution. Among other tortures they suffered as it is reported in the text "Diigisis" they were also tied behind horses which dragged them along the river bed of the River Pidias which then passed through Nicosia (between Paphos Gate and the Gate of Famagusta). Finally, half dead, the monks were thrown and burned at the stake (May 19, 1231).
This terrible crime of the Latins caused great reaction both in Cyprus itself and outside it, and the Patriarch of Constantinople Germanos send a letter addressed to Pope Gregory IX and in his letter, among other things, he asked: "Well , Your Holiness, Beatitude and Apostle Peter's successor. Is this what a meek and humble of heart disciple of Christ orders to happen to monks? "Also, Germanos wrote to Pope Gregory that the suffering and death of the monks of Kantara was the last event needed to complete the curse of war between the two Churches. The King of Cyprus Henry I was also involved in the crime because he had been forced by the Latin priests to order the torture and killing of the monks. This is because the Latin churchmen felt that they, themselves as priests, could not provide such a mandate!
The monastery of Panagia Kantariotissa continued its existence after the tragedy of the thirteen monks, and its final dissolution happened in the late 19th, or early 20th century. Today only the church of the monastery is preserved which is in a very advanced stage of deterioration because of the looting it suffered by the Turkish invaders after 1974, and by not been maintained.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου