ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2009

O Όσιος Σωζόμενος ο Θαυματουργός ο εν της κώμης Ποταμιάς ασκήσας - Saint Sozomenos the miracle maker who lived as an ascetic at the village of Potamia


Στην Κύπρο έζησαν δύο άγιοι ασκητές με το όνομα Σωζόμενος. Ο ένας στην Καρπασία για τον οποίο αναφερθήκαμε στην προηγούμενη ανάρτηση, και ο άλλος στο χωριό Ποταμιά της Λευκωσίας. Βιογραφία του Οσίου Σωζομένου της Ποταμιάς δεν υπάρχει διότι στη χειρόγραφη Ακολουθία του λείπουν 4 φύλλα όπου εκεί μάλλον πρέπει να υπήρχε και το συναξάρι του Οσίου.
Τα όσα παραθέτονται πάρα κάτω είναι ελάχιστες πληροφορίες που έχουμε από τον Κύπριο χρονογράφο Λεόντο Μαχαιρά, λίγα από την χειρόγραφη Ακολουθία του, και μερικά θαύματα του από τοιχογραφίες που είναι ιστορημένες στο Ασκητήριο του στο χωριό Ποταμιά του οποίου την φωτογραφία μπορείτε να δείτε πιο κάτω. Η δε εικόνα του είναι δυσεύρετη και παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο διαδίκτυο όπως και η βιογραφία του ίδιου του Οσίου.
Το χειρόγραφο φαίνεται να αντέγραψε κάποιος "ταπεινός Ιωάννης" στις 16 Νοεμβρίου του έτους 1780, από κάποιον άλλο παλαιό χειρόγραφο. Έτσι, μέσω της σκυτάλης αυτής, διεσώθηκαν μερικά ιστορικά στοιχεία για τον 'Οσιο αυτό.
Ο Όσιος Σωζόμενος της Ποταμιάς είναι άγνωστο που γεννήθηκε και σε ποια χρονολογία. Φαίνεται όμως ότι αγάπησε τον Χριστό από τα νεανικά του χρόνια, και εγκατέλειψε την κοσμική ζωή, ακολουθόντας τον μοναχικό βίο. Μετά, κατά την κατάληψη της Παλαιστίνης από τους Άραβες, ανεχώρησε κι αυτός από τον τόπο όπου μόναζε (ίσως στην έρημο της Ιορδανίας ή στην έρημο της Συρίας) και με συνοδεία 300 Χριστιανών, ήρθαν όλοι και απεβιβάστηκαν στην Κύπρο.
Ο Σωζόμενος καθώς ήταν φιλήσυχος και φιλέρημος άνδρας, ψάχνοντας τόπον έρημο και ήσυχο από θορύβους, έφθασε και μέχρι το χωριό Ποταμιά, και βόρεια του χωριού αυτού έσκαψε και λάξεψε το ασκητήριο του μέσα στον αμμώδη αλλά σκληρό βράχο που βρίσκεται στην περιοχή, και το οποίο διασώζεται μέχρι τις μέρες μας. Και έτσι, αφού ο Όσιος βρήκε καταφύγιο, άρχισε να επιδίδεται στον αγώνα της ασκητικής ζωής. Με τις νηστείες, τις αγρυπνίες, τις χαμαικοιτίες και τις προσευχές, αλλά και με τη χάρη του Χριστού, νίκησε τα πάθη του, και μέσω της υπομονής και της καθαρότητας του, αξιώθηκε να έχει θεία χαρίσματα. Χαρίσματα όπως το να γιατρεύει αρρώστους, να διώχνει τα κακά πνεύματα, να καθαρίζει τη λέπρα, και να θεραπεύει άλλες πολλές αρρώστιες. Γι αυτό το λόγο, αυτοί που γιατρεύτηκαν τον ανακήρυξαν θαυματουργό και τον εφήμιζαν στα περίχωρα. Και έτσι, συχνά τον επεσκέπτονταν οι Χριστιανοί, αλλά και όχι μόνο, και αυτός γιάτρευε τις ασθένειες των σωμάτων τους και της ψυχής τους. Τους δίσασκε και τους συμβούλευε να ζουν σε μετάνοια και κατά θεό, αποφεύγοντας τις αματρίες. Έτσι, ο Όσιος ζούσε βίο παρόμοιο με αυτό του Μέγα Αντωνίου, και από τα πολλά θαύματα που έκαμνε, πλήθη κόσμου έφταναν στο σπήλαιό του για να θεραπευθούν, να διδαχθούν από τα θεόσοφα λόγια του, αλλά και από περιέργεια να δουν το πρόσωπο του.
Αφού ο Όσιος Σωζόμενος ασκήτεψε στο σπήλαιο της Ποταμιάς, και εξαγνίστηκε και τελειοποιήθηκε στις αρετές, και αφού απέκτησε χαρίσματα από τον Θεό και αναδείχθηκε θαυματουργός, απήλθε προς τον ποθούμενο Χριστό. Ο τάφος του Οσίου βρίσκεται στα αριστερά του βάθους της λαξευμένης από τον ίδιο σπηλιάς του.
Στο σπήλαιο του υπάρχουν τοιχογραφίες οι οποίες ζωγραφίστηκαν από τον ενδέκατον με δωδέκατον αιώνα, μέχρι τις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα. Στις τοιχογραφίες αυτές είναι ιστορημένες και τέσσερεις σκηνές από τα θαύματα του Οσίου. Τα θαύματα αυτά είχαν γίνει σε Χριστιανούς που ζήτησαν την βοήθεια του, ίσως ενώ ο Άγιος ακόμη ζούσε, ή και μετά τον θάνατό του.
Στην πρώτη σκηνή, παρουσιάζεται ο Όσιος έξω από Ναόν με πατερική ράβδο στο αριστερό χέρι, και με το δεξί να ευλογεί αυτούς που ήρθαν ζητώντας τη βοήθεια του. Την σκηνή συνοδεύει η επιγραφή " Ο Άγιος Σωζόμενος τους νοσούντας ιάται". Στις άλλες τρεις σκηνές παριστάνεται ο Άγιος να θεραπεύει τους ζητούντας την βοήθειά του, και συνοδεύονται στις σκηνές οι επιγραφές : "Ο Άγιος Σωζόμενος ιώμενος τους πυρέσσοντας". Σε άλλη γράφει : "Ο Άγιος Σωζόμενος ανωρθοί τον επί γης συγκύπτοντα". Στην τελευταία θεραπεύει γυναίκα με την επιγραφή : "Η εν νόσω κατάκειται τοις ποσίν του Αγίου". Τις περισσότερες τοιχογραφίες τις κατάστρεψαν φανατικοί Τούρκοι που προ πάντος κατάστρεψαν τα πρόσωπα των Αγίων από ασέβει και με μανία.
Λείψανα του Αγίου Σωζομένου σώζονταν μέχρι τον δέκατο πέμπτο αιώνα, διότι ο Μαχαιράς αναφέρει στο Χρονικό του ότι , ήρθε στην Κύπρο ο Πατριάρχης Αντιοχείας Ιγνάτιος κατά το 1340 για θέμα αντιμετωπίσεως της ακρίδας με θρησκευτικά μέσα. Γι αυτό το λόγο κατεσκεύασε ένα Σταυρό βάζοντας μέσα Τίμιο Ξύλο και Θείον Άρτον της Μεγάλης Πέμπτης και λείψανα 46 Αγίων, μεταξύ αυτών και "του Αγίου Σωζομένου της Ποταμιάς".
Δίπλα στο χωριό Ποταμιά, υπάρχει το εγκαταλελειμμένο από το 1964, ως αποτέλεσμα των δικοινοτικών συγκρούσεων, χωρίο Άγιος Σωζόμενος το οποίο πήρε το όνομα του από τον Όσιο. Στο χωριό υπάρχει εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Σοζώμενο την οποία μπορείτε να δείτε στην τελευταία φωτογραφία αυτής της ανάρτησης.

Η Μνήμη του Οσίου Σωζομένου της Ποταμιάς εορτάζεται στις 21 Νοεμβρίου ενώ η μνήμη του Οσίου Σωζομένου της Καρπασίας εορτάζεται στις 20 Νοεμβρίου.

There are two hermit Saints who lived in Cyprus with the name Sozomenos. The one who lived in the Karpas peninsula, and for whom we wrote about in the previous post, and the other who lived in the village of Potamia in Nicosia. There is no biography existing about Saint Sozomenos of Potamia because in his handwritten divine service there are 4 absent pages, where it seems that the synaxari of the saint was also to be found.
What is presented here is the minimal information that we get from the Cypriot chronicler Leontos Machairas, some information from the Saint's handwritten devine service, and from some of his miracles from murals that are painted in his hermitage in the village of Potamia and which hermitage you can see in the photograph above. His icon is hard to find and is presented in the internent for the first time as is the biography of the Saint himself.
The handwritten devine service of the Saint appears to have been copied by a "humble Ioannis" on the 16th of November in the year 1780, from other older handwritten pages of the Saint's devine service. Thus, through this successive coping, certain historical elements have survived about this Saint.
It is unknown where Saint Sozomenos of Potamia was born and in which year. It appears however that he loved Christ from a young age, and abandoned secular life, following the life of a monk. Later, during the occupation of Palestine from the Arabs, he left from the place where he lived as a monk- hermit (perhaps in the desert of Jordan or in the desert of Syria) and with an escort of 300 other Christians, he landed in Cyprus.
Since Sozomenos was a peaceful and a desert loving man, he searched to find a deserted and a quiet from noise place, and thus found his way up until the village of Potamia, and to the north of this village he dug and carved out his hermitage into a sandy but hard rock that is found in the region, and which survives up to our days. And thus, after the Saint found shelter, he began to put his energy in the fight for an ascetic life. With fasting, night prayers, sleeping on the ground and other prayers, but also with the grace of Christ, he overcame his passions, and through his patience and his purity, he became worthy to have divine powers. Powers to cure the sick, to turn away the bad spirits, to clean people from leprosy, and to cure many other illnesses. For this reason, those that were cured by him, named him a miracle maker and made him famous all around this part of the island. And thus, the Christians, and not only them, visited him, and he cured the illnesses of their body and their soul. He taught them and advised them to live in penitence and in God's ways, avoiding sins. Thus, the Saint lived a life similar with that of Saint Anthony the Great, and from the many miracles that he made, crowds of people reached to his cave in order to be cured, to be taught by his God respecting words, but also from curiosity to see his person.
After Saint Sozomenos lived as a hermit in the cave of Potamia, and was purified and was perfected in virtues, and after he acquired healing and other powers from God and became a miracle maker, he left the world for his beloved Christ. The grave of the Saint is found in the left, at the depth of the cave which he dug out himself.

In his cave exist murals that were painted between the eleventh and twelfth century, up to the beginning of the sixteenth century. In these murals, four scenes from the miracles of the Saint are presented. These miracles were made for Christians who asked for his help, perhaps while the Saint was still alive, or even after his death. In the first scene, the Saint is presented outside a church with a bishop's staff in his left hand, while with his right hand he blesses those that came asking for his help. The scene is accompanied by the sign "Saint Sozomenos healing the sick". In the other three scenes the Saint is depicted curing those who asked for his help, and the following signs are accompanied in these scenes: "Saint Sozomenos curing those who have fever". In another scene it is written: "Saint Sozomenos makes the one who is in the ground stand up". In the last scene, he cures a woman with the sign: "The sick woman drinks from the holy water of the Saint". Most murals were destroyed by fanatic Turks who especially destroyed the faces of Saints from disrespect and with much fury.
Holy relics of Saint Sozomenos survived up to the fifteenth century, because Machairas reports in his Chronicle that Patriarch Ignatios of Antioch came to Cyprus in 1340 for the purpose of confronting the locust by religious means. For this reason he made a Cross and he put in it part of the Holy Cross and Divine Bread from Great Thursday and relics of 46 Saints, among these also relics of Saint Sozomenos. Next to the village of Potamia, there is the abandoned from 1964 as a result of the bi-communal conflicts, village of Ayios (Saint) Sozomenos which took its name from the Saint. In the village there is a church dedicated to Saint Sozomenos which you can see in the photo below.

The memory of Saint Sozomenos of Potamia is celebrated on the 21st of November while the memory of Saint Sozomenos of Karpasia is celebrated on the 20th of November.

Πηγή : "Άγιοι Ασκετές και Σπήλαια της Κύπρου" του Βλάσιου Μοναχού

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου