ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 15 Νοεμβρίου 2009

Ο Άγιος Ευφημιανός και η εκκλησία του στο τουρκοκρατούμενο χωριό Λύση - Saint Ephimianos and his church in the Turkish occupied village of Lysi

Των οσίων φωστήρα και της Λύσης το καύχημα, Ευφημιανόν τον θεόπνουν, ευφημήσωμεν άσμασι, τω πίστει αναλώσαντι αυτόν, ασκήσει και συντόνω προσευχή, και πτερώσαντι εκθύμως, τον νουν προς δόμους δόξης εκβοήσωμεν. Δόξα τω σε δοξάσαντι Χριστώ, δόξα τω σε στεφανώσαντι, δόξα τω ενεργούντι δια σου, πιστός ιάματα.

Απολυτίκιο Αγίου Ευφημιανού

Κατά τον Κύπριο χρονογράφο Λεόντιο Μαχαιρά, ο Όσιος Ευφημιανός ασκήτευσε κοντά στο χωριό Λευκόνοικο της Μασαορίας, και ήταν ένας από τους "τριακόσιους" πρόσφυγες της Παλαιστίνης οι οποίοι κατέφυγαν στην Κύπρο, κατά τους Αραβικούς διωγμούς εναντίον των Χριστιανών. Ίσως τότε να μην υπήρχε το χωριό Λύση και τα άλλα εκεί χωριά, και ο Μαχαιράς τον τοποθέτησε στο Λευκόνικο. Δεν είναι όμως και πολύ μακριά το Λευκόνικο από την Λύση, και έτσι τότε τα όρια του πιθανόν να φθάναν και μέχρι τον τόπο της ασκήσεως του Οσίου Ευφημιανού. Τέλος πάντων όπως και να έχουν τα πράγματα ο Όσιος αφού αποβιβάστηκε στην Κύπρο, γύρισε μέρη αρκετά, όρη, βουνά, πεδιάδες, λαγκαδιές, κι έφθασε μέχρι τον τόπο που υπάρχει σήμερα το εκκλησάκι του που τιμάται στο όνομα του. Εκεί ασκήτευσε σε κάποια σπηλιά, τρύπα της γής, και έπινε νερό από τον ποταμό που υπήρχε στην περιοχή. Και αφού έζησε εκεί ο Όσιος βίο θεάρεστο και διέπρεψε με θαύματα και ωφέλησε πολλούς Χριστιανούς, πέθανε σε προχωρημένη ηλικία, και τάφηκε εκεί όπου ασκήτευσε. Αργότερα, γύρω στα 1300, οι πιστοί ανήγειραν το βυζαντινού ρυθμού γραφικότατο εκκλησάκι προς τιμή του Οσίου, και το διακόσμισαν με θαυμάσιες τοιχογραφίες.
Με τον χρόνο όμως διαφθάρθηκε το όνομα του Οσίου και στο κυπριακό γλωσσικό ιδίωμα ονομάστηκε Φημιανός, Θυμιανός, Θεμωνιανός. Σε κάποια επιγραφή στο Ναό του Οσίου αναφέρεται ως "Θεμονιανός". Ίσως ονομάστηκε έτσι από τις θεμωνιές που έστηναν εκεί οι κάτοικοι της Λύσης και ίσως παλαιότερα να αλώνιζαν εκεί τα δημητριακά τους.
Κατά την παράδοση των κατοίκων της περιοχής ο Άγιος θεραπεύει τις αϋπνίες. Κάποιος κάτοικος του χωριού Άχνα, λίγα χρόνια πριν την τουρκική εισβολή , προσέτρεξε στην εκκλησία του Αγίου ζητώντας από τον Άγιο να του θεραπεύσει την αϋπνία. Και αφού ο Άγιος τον θεράπευσε, ο κάτοικος αυτός κάθε χρόνο πήγαινε στον Ναό του που βρίσκεται κοντά στη Λύση και έκαμνε μαζί με άλλους κατοίκους της Λύσης και τα περίχωρα, την γιορτή του Αγίου.
Μέσα σε αυτό το Ναό του Αγίου Ευφημιανού είναι που κατέφυγαν για να προστατευθούν από την βροχή τρεις κυνηγοί μερικά χρόνια πριν την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο και ένας από αυτούς επέμενε να βάλουν και τον σκύλο που είχαν μαζί τους μέσα στην εκκλησία για να μην βραχεί. Ενώ οι άλλοι τον εμπόδιζαν λέγοντας του ότι είναι ασέβεια μια τέτοια πράξη. Με την επιμονή του όμως , έπμασε και τον σκύλο. Τότε ένας κεραυνός έπεσε και κτύπησε τον ασεβή αυτόν άνθρωπο και απέθανε και τρομοκράτησε τους υπόλοιπους.

Το εκκλησάκι του Αγίου Ευφημιανού βρίσκεται σήμερα κάτω από τουρκική κατοχή. Οι δε τοιχογραφίες του 14 ού αιώνα αποκολλήθηκαν από τους Τούρκους και βρέθηκαν στο Χούστον του Τέξας. Μετά από συζητήσεις το Ίδρυμα Μένιλ του Χιούστον, το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου, και η Εκκλησία της Κύπρου, συμφώνησαν να κρατήσει το Ίδρυμα τις τοιχογραφίες υπό μορφή δανεισμού, αλλά αυτό θα γινόταν στο όνομα της Κυπριακής Δημοκρατίας, και θα αναγνώριζε ότι οι τοιχογραφίες ήταν περιουσία της Εκκλησίας της Κύπρου, όπως κι έγινε.

Η μνήμη του Οσίου Ευφημιανού γιορτάζεται στις 14 Νοεμβρίου.

According to the Cypriot chronicler Leontios Machairas, Saint Ephimianos or Efimianos lived as an ascetic near the village of Lefkoniko in the plain of Masaoria, and was one of "three hundred" Palestinian refugees who fled to Cyprus during the Arab persecutions against the Christians. Perhaps during that time the village of Lysi and the other villages in the area were not yet founded, and this is why Machairas placed him in Lefkoniko. Lefkoniko is not very far from Lysi and maybe at that time the vicinity of the village reached as far as the area where Saint Ephimianos exercised a life of asceticism. Anyways, one way or another, the after the Saint disembarked in Cyprus, he walked to many places, hills, mountains, valleys, ravines, and came to the place where the chapel dedicated to his name is now found. There, he lived as an ascetic in a cave, in hole in the earth, and drank water from the river that was near. And after the Saint lived a pious life and excelled with many miracles and benefited Christians, he died in old age, and was buried where he lived. Later, around 1300, the faithful erected a picturesque Byzantine church in honor of Saint, and decorated it with beautiful frescoes.
However, with time, the name of Saint was corrupted and in the Cypriot dialect he was called Phimianos, Thymianos, Themonianos. In an inscription at the church of Saint he is referred to as "Themonianos. Perhaps this name was given because of the hay stacks (themonies) that were piled up there by the residents of Lysi, and perhaps earlier, they used to thrash their food staff at this place. In the tradition of the local residents, Saint Ephimianos cures insomnia. A few years before the Turkish invasion, a villager from Achna came to the church of the Saint asking to be cured from insomnia. And after the Saint healed him, this person went every year to the church dedicated to the saint which is near Lysi and along with other residents of Lysi and its surroundings, made the feast of the Saint. It is in this church dedicated to Saint Ephimianos that three hunters a few years before the Turkish invasion of Cyprus came to find protection from the rain and one of them insisted to also put the dog that they had with them in the church in order not to get wet. The others however, hold him back saying that such an act is disrespectful. With perseverance, however, he put the dog in as well. Then a thunderbolt fell and hit the disrespectful man and he died while the others were terrified. The church of Saint Ephimianos is currently under Turkish occupation. Its 14th century murals were removed by the Turks and were found in Houston, Texas. After discussions between the Menil Foundation in Houston, the Department of Antiquities of Cyprus and the Church of Cyprus, it was agreed for the Foundation to keep the murals in the form of borrowing, but this was done under the name of the Republic of Cyprus, and the Menil Foundation acknowledged that the murals were the property of the Church of Cyprus.

The memory of Saint Ephimianos is celebrated on the 14th of November.


Πηγή: "Άγιοι Ασκετές και Σπήλαια της Κύπρου" του Βλάσιου Μοναχού.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου