ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Δευτέρα, 21 Δεκεμβρίου 2009

Τα δικά μας Κάλαντα και η δική μας ξενομανία - The Greek Kalanta (Carols) and the Greek xenomania

Τα Κάλαντα είναι τραγούδια με θρησκευτικό κυρίως χαρακτήρα και όχι μόνο. Λέγονται κυρίως από παιδιά, σε συγκεκριμένες μέρες του χρόνου, από πόρτα σε πόρτα και συνοδεύονται πάντοτε με φιλοδωρήματα από τους νοικοκύρηδες προς τους καλαντιστές.

Τα Κάλαντα διατηρήθηκαν ολοζώντανα και λειτουργικά στην ελληνική ύπαιθρο μα και στον ελληνισμό της περιφέρειας μέχρι και τη δεκαετία του '50. Στην Κύπρο ακολουθούν σχεδόν παράλληλη πορεία. Φαίνεται όμως ότι η διαφορετική ιστορική πορεία που είχε η Κύπρος από άλλες περιοχές του ελληνισμού επηρέασε αρνητικά τη διάσωση των Καλάντων. Τούτο συμπεραίνεται από τη σύγκριση του όγκου του υλικού σε παραδοσιακά Κάλαντα σε άλλες περιοχές του ελληνισμού και στην Κύπρο.

Κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας αρκετά κυπριακά παραδοσιακά Κάλαντα χάθηκαν λόγω της χαμηλής αυτοεκτίμησης του λαού της Κύπρου. Κατά την περίοδο αυτή οι Κύπριοι δέχθηκαν τα carols και άλλες συνήθειες ως δείγμα προόδου και εξευγενισμού. Δυστυχώς οι άνθρωποι που είχαν άμεση σχέση με την παιδεία και την πνευματική ζωή του τόπου (εκτός μερικών εξαιρέσεων) δεν έδειξαν την κατάλληλη εγρήγορση και τις αναγκαίες αντιστάσεις και τα υιοθέτησαν. Τα πέρασαν μάλιστα και στα σχολεία και από εκεί άρχισαν να περνούν και στο σύνολο του πληθυσμού. Έτσι η παράδοση τόσων αιώνων, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, έπαψε να λειτουργεί και απειλήθηκε με εξαφάνιση.

Από την άλλη πλευρά, τα Κάλαντα και τα θρησκευτικά τραγούδια της Λαμπρής διατηρήθηκαν μέχρι σήμερα, ακριβώς επειδή οι Άγγλοι δεν είχαν κάτι ανάλογο να προσφέρουν στους Κυπρίους. Ευτυχώς όμως ο Θεόδουλος Καλλίνικος, το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών και άλλοι ερευνητές της δημοτικής μουσικής της Κύπρου, πρόλαβαν και κατέγραψαν από τους ηλικιωμένους που ακόμα τα θυμούνταν, κάποια από τα παραδοσιακά Κάλαντα της Κύπρου.

Με την τεχνολογική επανάσταση, με το τέλος του Β' Παγκοσμίου πολέμου, και ιδιαίτερα των μέσων μαζικής ενημέρωσης, άρχισε σιγά- σιγά και στον υπόλοιπο ελληνισμό η σταδιακή τους παραγνώριση και η αντικατάσταση τους με τα ευρωπαϊκά, με αποτέλεσμα κατά την δεκαετία του '70 να είναι σχεδόν ανύπαρκτα, κάτι που στην Κύπρο είχε συμβεί από τις αρχές του περασμένου αιώνα. Μαζί με αυτά άλλαξε πλέον και το πνεύμα των Χριστουγέννων. Ο λαός μας άρχισε να επικεντρώνεται στην επιφάνεια και στην ύλη και όχι στην εσωτερική προετοιμασία για την υποδοχή του Θείου βρέφους.

Οι εορτασμοί αρχίζουν πλέον από το Νοέμβριο με αποτέλεσμα όταν πλέον φθάσει η στιγμή που θα πρέπει να γιορτάσουμε να είμαστε κορεσμένοι και εξουθενωμένοι, εξυπηρετώντας ουσιαστικά μόνο τον καταναλωτισμό και τους εμπόρους. Ο Άγιος Βασίλης κατάντησε εμπορικό σύμβολο που ενίοτε αγγίζει τα όρια της γελοιοποίησης. Θαρρούμε μήπως πως τα παιδιά μας είναι πιότερο ευτυχισμένα, που τον συναντούν καθημερινά για δύο μήνες τις πλείστες φορές χαζοχαρούμενο, πότε στη μία υπεραγορά πότε στην άλλη, στους δρόμους, στις πλατείες και σε όλες τις γιορτές των ημερών; Όχι λοιπόν, μάλλον δεν είναι πιο ευτυχισμένα. 'Ισως τα πλούσια δώρα που παίρνουν κατά κόρον να τα κάνουν να δείχνουν χαρούμενα. Παιδιά είναι. Κατά βάθος όμως μας φασκελώνουν που τους σκοτώσαμε τη φαντασία. Που τους στερήσαμε τη χαρά να δημιουργούν με την τόσο πλούσια φαντασία τους το καθένα το δικό του Άγιο Βασίλη που έρχεται και φεύγει χωρίς να τον βλέπει κανείς, σαν Άγιος που είναι, αλλά όλοι είναι σίγουροι για την παρουσία του, αφήνοντας πίσω του όλα τα καλά.

Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια παρέλαβαν τη σκυτάλη νεότεροι ερευνητές και οι οποίοι κατάφεραν να αναζωπυρώσουν το κοινό ενδιαφέρον για τα παραδοσιακά Κάλαντα, και να τα επανεντάξουν στην κοινωνία μέσω της δισκογραφίας και των συναυλιών. Με την εμπλοκή δε και κάποιων ευαισθητοποιημένων εκπαιδευτικών, τα παραδοσιακά Κάλαντα άρχισαν να παίρνουν σιγά- σιγά τη θέση τους ανάμεσα στα παιδιά και τους νέους.

Αυτά λοιπόν είναι τα Κάλαντα του ελληνισμού. Κάλαντα που δεν περιορίζονται στην επιφάνεια των γεγονότων, μα περιέχουν μηνύματα για τους πόθους και τις έγνοιες του λαού μας εδώ και αιώνες, περιέχουν θεολογικά μηνύματα και αναδεικνύουν την πατροπαράδοτη φιλοξενία του ελληνισμού. Τα δικά μας Κάλαντα δεν έχουν καμιά σχέση μ΄αυτό το θλιβερό φαινόμενο που βλέπουμε σήμερα: το καταναλωτικό σύμβολο του Santa Claus και ομάδες παιδιών που παπαγαλίζουν ξενόφερτα δυτικά Χριστουγεννιάτικα τραγούδια για να βγάλουν το χαρτζιλίκι τους.

Τα Κάλαντα του ελληνισμού έχουν ρίζες που χάνονται στα βάθη των αιώνων. Επέζησαν και εξελίχτηκαν φυσιολογικά μέσα από πολύ αντίξοες συνθήκες. Είναι μια αλυσίδα στην οποία η κάθε γενιά βάζει το δικό της κρίκο. Και η δική μας γενιά δεν έχει το δικαίωμα να σπάσει αυτή την αλυσίδα. Έχει υποχρέωση σ΄όλους αυτούς που πέρασαν βάζοντας το δικό τους κρίκο, μα πιο πολύ σ΄αυτούς που θα 'ρθουν για να συνεχίσουν. Ας μην είμαστε εμείς η γενιά που θα σπάσει την συνοχή αυτής της αλυσίδας. Τα Κάλαντα ανήκουν στα παιδιά και πρέπει να κάνουμε το παν για να τους τα δώσουμε πίσω. Τα δικαιούνται.

Απόσπασμα από το αφιέρωμα "Τα Κάλαντα του Δωδεκαήμερου" της Μαρίας Κωνσταντή
Ένθετο "Χρονικά" της εφημερίδας Πολίτης, Τεύχος 045

Kalanta (translated in English as carols but without exactly having the same meaning) are songs with a religious character, and not only. They are told mainly by children on specific days of the year, from door to door and are always accompanied with offerings given by the head of a household to those that sing them.

The kalanta were kept alive and functioning in the Greek countryside and the peripheries of Hellenism until the 50s. In Cyprus, they followed almost a parallel line. However, it seems that the historical differentiation that Cyprus had followed, as opposed to other parts of the Greek World, had a negative impact on the survival of the island's Kalanta. We come to this conclusion by comparing the volume of material gathered about traditional Kalanta in other areas of Hellenism and in Cyprus.

During British Rule many traditional Kalanta of Cyprus were lost because of the low cultural self-esteem of the Cypriot people. During this time the Cypriots accepted the carols and other Western habits as a sign of progress and refinement. Unfortunately the people who were directly related to education and intellectual life (with some exceptions) did not show proper vigilance and the necessary resistance and adopted them. They passed them even in schools and that's how they were transferred on to the whole population. Thus a tradition of so many centuries, for a long time, had stopped functioning and was threatened with extinction.

On the other hand, Kalanta and religious songs for Easter were maintained until today, because the British did not have to offer something similar to the Cypriots. Fortunately Theodoulos Kallinikos, the Center for Scientific Research and other researchers of the folk music of Cyprus, just made it on time and recorded some traditional Kalanta of Cyprus told by older people who still remembered them.

With the technological revolution and the end of Second World War, and particularly due to the Mass Media, the gradual disregard for the Kalanta and their replacement with European carols started slowly, slowly, in the rest of Hellenism , resulting to their almost complete non existence by the '70s, something that had happened in Cyprus since the beginning of the last century. Along with these changes, the Christmas Spirit had also changed. The Greek People began to focus on superficiality and materialism and not on the internal preparations for the reception of the Holy Infant.

The celebrations now start from November, so now when the time comes to actually be celebrating, we feel saturated and exhausted instead, serving essentially only consumerism and the merchants. Saint Basil has turned into Santa Claus and has ended up becoming the trademark of consumerism, sometimes verging on being ridiculous. Do we perceive that our children are happier, meeting daily for two months on many occasions the stupidly happy Santa Claus, sometimes in a supermarket, and other times in the streets, the squares and all the celebrations of the occasion of these days? No, it seems that they are not happier. Maybe they show that they are happy because of the rich gifts that they routinely receive. After all they are children. Basically however, they curse us because we have killed their imagination. We have taken way their joy to create with their rich imagination, each their own Saint Basil who comes and goes without being seen, since he is a Saint, but now everyone is sure of his presence, and that he leaves behind him all the goodies .

Fortunately, in recent years the baton has been received by younger researchers who were able to rekindle public interest in the traditional Kalanta, and make their reintegration into society possible through discography and concerts. With the involvement and awareness among teachers and others, the traditional Kalanta have began to slowly take their place among children and young people.

These are the Kalanta of Hellenism. Carols that are not limited to the surface of events, but contain messages for the cares and aspirations of the Greek People for centuries, containing theological messages and highlighting the traditional hospitality of the Greek People. Our carols have nothing to do with the sad phenomenon that we see today: the commercial symbol of Santa Claus and groups of children parroting western outlandish Christmas songs to earn some pocket money .

The Kalanta of Hellenism have roots going back many centuries. They survived and evolved naturally through very difficult circumstances. It is a chain where each generation puts its own link. And our generation has no right to break the chain. We are obligated to all those who passed and have put their own link, but we are more obligated to those who will come after us to allow them to continue. Let us be the generation that will not break the consistency of this chain. The Kalanta are for children and we must do everything to give them back to them. They are entitled to them.

Quoted from the article "The Twelve Days of Christmas Kalanta" by Maria Constanti
Insert "Chronicles" from the newspaper Politis, Issue 045

Translated from Greek by Noctoc

2 σχόλια:

  1. Κανόνικα τα κάλαντα στα αγγλικά είναι calends songs γιατί η λέξη προέρχεται από το λατινικό calendae (εξ'ου και το αγγλικό calendar για ημερολόγιο).
    Οι καλένδες(calendae) ήταν οι πρώτες ημέρες των ρωμαϊκών μηνών δηλ. τα "νουμηνία" (πρωτομηνιά). Αλλά ο μέσος εγγλέζος/αμερικάνος κοκ θα καταλάβει carols καλύτερα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Someone from another forum left this site to follow up, Cretan:

    http://www.explorecrete.com/traditions/christmas-carols.htm

    ΑπάντησηΔιαγραφή