ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 24 Ιανουαρίου 2010

Προσκύνημα στον Άγιο Αλιφώτη: Μια περιγραφή ενός ξένου περιηγητή το 1881 - The shrine of Saint Aliphotis: A description by a foreign traveler in 1881

Εδώ είναι μια περιγραφή που δίνεται από ένα ξένο ταξιδιώτη για το προσκύνημα των Αγίων Ηλιόφωτων το 1881 και δημοσίευσε τις εντυπώσεις του σε ένα περιοδικό των καιρών του με το όνομα "Η εποχή μας". Λανθασμένα νόμιζε ότι το προσκύνημα ανήκει μόνο σε ένα άγιο- τον Άγιο Αλιφώτη- και όχι στους πέντε Αγίους Ηλιόφωτους που οι Κύπριοι τους ονομάζουν και Αγίους Αλιφώτες. Προφανώς εδώ είναι που συγχύστηκε ο ξένος περιηγητής και πήρε τους Αλιφώτες για Αλιφώτη. Ο κυνισμός του τον τυφλώνει από το να δει τα πράγματα οπουδήποτε πέρα από το πεδίο του μυαλού του, προσπαθώντας πάντoτε να βλέπει τα πάντα ορθολογιστικά, χρησιμοποιώντας την υπεροψία του ως όπλο. Εν πάση περιπτώσει, η περιγραφή του είναι πολύ πολύτιμη, και μας δίνει κάποια περιγραφή του χωριού Άγιοι Ηλιόφωτοι και των ανθρώπων της Κύπρου εκείνης της εποχής. Είναι αξιοσημείωτο να επισημανθεί η εξαιρετικά φιλική σχέση μεταξύ των Ελλήνων και Τούρκων Κυπρίων που περιγράφεται εδώ. Παραθέτεται το κείμενο του αυτούσιο.

Noctoc

‘‘Ταξίδευα από το μεγάλο χωριό της Ευρύχου, προς ανατολάς, προς το βουνό και τους γύρω πρόποδες του, για να γνωρίσω αυτό το άγνωστο για μένα κομμάτι της Κύπρου. Έφτασα στο χωριό Άγιος Αλιφώτης, που κάποτε ο πληθυσμός του αποτελείτο εξ ολοκλήρου από Έλληνες αλλά τώρα κατοικείτε από Τούρκους. Παρά τον κατ’ εξοχήν τουρκικό πληθυσμό, το μικρό αυτό χωριό αποτελούσε επί Αγγλοκρατίας ένα χριστιανικό τόπο προσκυνήματος, που πρόσφατα ανακαλύφθηκε και αποκτά ολοένα και περισσότερη σημασία. Το χωριό βρίσκεται σε μια πτυχή της βόρειας πλευράς του Τροόδος. Ορισμένα από τα μικροσκοπικά σπίτια είναι γαντζωμένα στις πλευρές του βουνού σαν φωλιές πουλιών και άλλα χάνονται από τα μάτια σ’ ένα δασύλλιο που αποτελείται από μεγάλες και γέρικες βαλανιδιές και που θεωρείτε ιερό. Πήγα με τον Ζαπτιέ μου (ταξίδευα τότε ως Άγγλος δημόσιος υπάλληλος και ο ζαπτιές αυτός μου είχε δοθεί για συνοδεία από τη Λευκωσία), για να συναντήσω τον Τούρκο μουχτάρη, τον προύχοντα του χωριού. Έφτασα εκεί εντελώς τυχαία την προηγούμενη της γιορτής του Αγίου Αλιφώτη και συνάντησα πολλούς Χριστιανούς που τους φιλοξενούσαν Τούρκοι. Πάνω από το χωριό, στην ηλιοκαμένη και ερημωμένη πλαγιά του βουνού, υπάρχει μια μικρή σπηλιά που τον τελευταίο καιρό ήταν αφορμή για το ετήσιο προσκύνημα των Χριστιανών του νησιού. Μέχρι εκείνο το καιρό δεν υπήρχε εκκλησία-και τώρα υπάρχει εκεί-μόνο ένα μέρος του τοίχου του νέου χτίσματος, λείπει όμως η οροφή. Η νέα εκκλησία κτίστηκε στην πλαγιά του βουνού με τέτοιο τρόπο ώστε να περιέχει και τη σπηλιά.
Μέσα στη σπηλιά που φωτίζεται μόνο από μερικά κεριά, στεκόταν ένας παπάς που προσευχόταν. Τριγύρω του ήταν τοποθετημένες όπως σε ένα παλιατζίδικο, στοίβες από αφιερώματα, ανάκατα το ένα με το άλλο.
Εκείνη ακριβώς την ώρα μπήκε μέσα τρικλίζοντας και οδηγούμενη από ένα κοριτσάκι, μια φτωχή γυναίκα, άρρωστη με αρθριτικά. Η γριά έδωσε στον ιερέα μια μπουκάλα λάδι. Ο παπάς κοίταξε την μπουκάλα απέναντι από το φως. Επειδή ήταν μόνο μισογεμάτη με λάδι, αρνήθηκε ν’ αγγίξει την πλάτη της γριάς με τα οστά των αγίων. Αντάλλαξαν ορισμένες λέξεις. Η γριά έλεγε ότι έδωσε τα τελευταία της χρήματα και το τελευταίο της κερί στον άλλο παπά, ο οποίος στεκόταν στο πλάι μαζί με την εικόνα του Αγίου. Τότε επενέβηκα εγώ και αφού έδωσα ορισμένα γρόσια στον παπά για λογαριασμό της γριάς, λύθηκε η διαφορά με φιλικό τρόπο και για τους δύο και ο παπάς άγγιξε τη ράχη της γριάς με διπλάσια ποσότητα οστών.
Πάνω στους βράχους, έξω από το κτήριο της εκκλησίας, κάθονταν άλλοι παπάδες και με κάλεσαν να καθίσω μαζί τους. Ο ένας μου έστριψε μάλιστα και ένα τσιγάρο. Βέβαια, εμένα με ενδιέφερε να μάθω από τους παπάδες για τον άγιο. Στην ερώτηση μου, από που προέρχονται τα θαυματουργά οστά, όλη η ομήγυρη με μια φωνή απάντησε ότι ανήκουν στον Άγιο Αλιφώτη. Τους ανακοίνωσα ότι είμαι γιατρός και είδα στα χέρια του παπά, έξι μεγάλα κόκαλα που προέρχονται από τo ανθρώπινο μπούτι. Όμως τους εξήγησα ότι ο άνθρωπος έχει μόνο δύο μπούτια και το ίδιο ισχύει και για τους αγίους. Με τη παρατήρηση μου αυτή, ο κύκλος των παπάδων σίγησε. Τέλος, ένας νεότερος και εξυπνότερος, είπε ότι τα υπόλοιπα οστά προέρχονται από συγγενείς του αγίου και από άλλους αγίους. Ρώτησα τότε εγώ για την ηλικία των οστών. Αμέσως όλη η ομήγυρη επιβεβαίωσε ότι τα οστά ήταν πανάρχαια, αναρίθμητων αιώνων. Απάντησα ότι αυτό δεν ήταν δυνατό. Αν μου εζητείτο η γνώμη ως γιατρού, θα έλεγα ότι η ηλικία των οστών ανερχόταν σε λίγα χρόνια μόνο. Ήταν ακόμη πολύ φρέσκα. Και πάλι σίγησε ο κύκλος, ωσότου τελικά ένας νεαρός κλείνοντας μου το μάτι, γελώντας και κτυπώντας φιλικά το δεξί μου γόνατο, μου ψιθύρισε στο αυτί: ‘‘κύριε, τι θέλεις, έχεις αντιληφθεί τα πάντα. Ο κόσμος θέλει ψέματα, και εμείς κάνουμε λεφτά’’.

Here is a description given by a foreign traveler to the shrine of the Heliophotoi Saints in 1881 and published his traveling impressions in a magazine of the time called "Our Age" He erroneously thought that the shrine belonged to only one saint-Ayios Aliphotis and not to the five Heliophotoi Saints whom the people of Cyprus also call Aliphotes. It is apperent that the traveler took the name Aliphotes as being the same as the singular name- Aliphotis- which does not sound very different in English from the plural Aliphotes. His cynicism blinds him from seeing things anywhere beyond his own mind scope, always trying to rationalize everything, using his arrogance as a weapon. In any case, his description is very valuable,and gives us some insight of the village of Ayioi Heliophotoi and the Cypriot people of that era. It is noteworthy to point out the extremely friendly relationship between the Greek and Turkish Cypriots described here. The text is presented in its original form.

Noctoc

‘‘I travelled from the big village of Evrychou, towards the east, to the mountain and surrounding area , in order to get to know this unknown for me, part of Cyprus .I reached the village of Saint Aliphotis, where once the population was made up entirely by Greeks but now it is inhabited by Turks. Despite its largely Turkish population, this small village, constituted during the British domination a Christian place of worship, which was recently discovered and continuously acquires more importance. The village is situated in the northern side of Troodos. Some of its microscopic houses are hanging from the sides of the mountain like nests of birds and others are lost from eye view in a small forest which is made up from big old oak trees, and is considered as a holy place. I went with my policeman (I was traveling then as a British public servant, and this policeman was given to me as an escort in my travels from Nicosia), in order to meet the village president-the village nobleman. Completely by accident, I reached there, the day before the feast of Saint Aliphotis, and met many Christians who were given hospitality in the village by the Turks. Above the village, in the sunburned, and deserted part of the mountain, there is a small cave which in current times, became the reason for an annual feast by the Christian population of the island. Up to that time, a church did not exist-and now one exists there-only a part of the wall from the new building-the roof is absent however. The church was build by the side of the mountain in such a way that it also contains the cave.
Inside the cave, which is lit by only a few candles,there was a priest standing praying. Around him, there were many votive offerings from the faithful which were lying on the floor mixed together, and the place looked like a second hand store.
At precisely that moment, a poor woman accompanied by a little girl entered shouting. She was suffering from arthritis. The old woman give the priest a bottle of oil, and the priest took a closer look at the bottle by putting it opposite the light. Because it was only half-full, he denied to put the bones of the saint upon the back of the old woman. They exchanged some words, and the woman said that she give her last money and candle to the other priest, who was standing on the side holding the icon of the saint.Then, I interrupted, and after I gave some money to the priest on behalf of the old woman, the differences between the two were solved in a friendly manner. The priest this time put upon the old woman's back twice the amount of bones he usually does.
On the rocks, outside the building of the church, sat other priests and they called on to me to seat together with them. One of them actually rolled a cigarette for me. Of course I was interested to learn from the priests about the Saint. In my question, as from where these miraculous bones come from, all the people from the circle answered with one voice that they belong to Saint Aliphotis. I announced to them, that that I am a doctor and that I saw in the hands of a priest, six big bones that emanate from the human thigh. I explained to them that humans have only two thighs and the same applies for saints as well. With this observation, the circle of priests went into silence. Finally, one younger and smarter priest from the circle said that the bones were very ancient, and of innumerable centuries. I replied that this was not possible. If my opinion as a doctor was asked, I would say that the age of the bones amounted only to a few years. They were still very fresh. Once again the circle went silent. Finally one young priest closing his eye to me, laughing and touching my right knee in a friendly manner, whispered in my ear: "Sir, what do you want? You have conceived everything! People want lies, and we make money off these lies!"

Πηγή: Ελληνικά ήθη και έθιμα στην Κύπρο της Magda Ohnefalsch - Richter

2 σχόλια:

  1. Απίστευτο το κείμενο του περιηγητή, χαίρομαι που το μοιράστηκες μαζί μας...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αυτό το τελευταίο με τους παπάδες και το κόλπο με τα οστά δυσκολεύομαι πολύ να το πιστέψω!
    Δηλαδή αμφιβάλω αν έτσι ήταν!

    ΑπάντησηΔιαγραφή