ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τετάρτη, 17 Φεβρουαρίου 2010

Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά: Ένα κρίνο στην έρημο - Saint Catherine's Monastery in the Sinai: A lily in the wilderness

Κάθε φορά που κάποιος εισέρχεται ή εξέρχεται από την μονή, το σύστημα συναγερμού που ανιχνεύει μεταλλικά αντικείμενα, ουρλιάζει στον άνεμο και σαρώνει ολόκληρη τη γυμνή κοιλάδα του Σινά. Οι παρασυρόμενοι ρυθμοί της Θείας Λειτουργίας κατά τις ημέρες των νηστειών σμίγουν με τον αέρα, όπως έκαναν δια μέσω των αιώνων.

Πέρα από τα όρια των τεσσάρων τοίχων της μονής βρίσκεται το βραχώδες οροπέδιο που διαπερνά μέχρι κάτω στο πέρασμα Ουατία. Το τοπίο είναι μαγευτικό: ένα σκληρό και άνυδρο τοπίο, από το οποίο-γιγαντιαία βράχια σε κόκκινη απόχρωση σπρώχνουν προς τα πάνω, στον ομιχλώδη ουρανό. Τα φαράγγια που επεκτείνονται ανάμεσα σε αυτούς τους σιωπηλούς κολοσσούς είναι άγονα και συνεχίζουν για μίλια, μισοσκεπασμένα από τις οδοντωτές σκιές που ρίχνονται από τον απογευματινό ήλιο. Αλλού, λόφοι σμιλεμένοι από καθαρή πέτρα καταδύουν πάνω από αμμόλοφους. Και στην απόσταση, τα βουνά συγχωνεύονται με οδοντωτές δισδιάστατες γραμμές των οποίων οι σκιές ρίχνονται κατά μήκος του ορίζοντα.

Το τοπίο του Όρους Σινά βρίσκεται πέρα από την κατανόηση των σύγχρονων αστών, αυτούς τους κατοίκους των πόλεων που προσπαθούν να επιβάλουν μια διαφορετική αντίληψη του χρόνου σε ένα μέρος όπου το πέρασμα του αιώνα, δεν είναι παρά μια αναλαμπή στον ωκεανό της αιωνιότητας. Όπως ένας μοναχός παρατήρησε: «Εμείς εδώ έχουμε την πολυτέλεια να υπάρχουμε σε ένα διαχρονικό κενό. Η ζωή είναι μόνο ένα σύντομο χρονικό διάστημα μεταξύ του χωρισμού και της επανένωσης με το Δημιουργό μας».

Αυτή είναι η απόλυτη ηρεμία που πρόσφατα είχε δεχθεί εισβολή από μια αξιόλογη συγκέντρωση αποτελούμενη από πατριάρχες, θρησκευτικούς αξιωματούχους, πολιτικούς, λάτρεις των τεχνών, ακαδημαϊκούς και εκπρόσωπους ιδιωτικών φιλανθρωπικών ιδρυμάτων. Το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά φιλοξένησε, μεταξύ 6 και 9 Δεκεμβρίου, τους εορτασμούς για τους 17 αιώνες μοναχισμού στη χερσόνησο. Ένα μείγμα από ακαδημαϊκές, πολιτιστικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις συναγωνίστηκαν για την προσοχή των παρευρισκομένων, με τους διοργανωτές να επιτυγχάνουν μια λεπτή ισορροπία μεταξύ του ακαδημαϊκού λόγου, της ψυχαγωγίας, της ξενάγησης, και εκδηλώσεις με πιο θρησκευτικό χαρακτήρα. Συνολικά, ίσως, το πιο σημαντικό γεγονός για τη μακροπρόθεσμη κατεύθυνση του μοναστηριού να ήταν το άνοιγμα του ανακαινισμένου Θησαυροφυλακίου.

Σε μια συνεργασία τεσσάρων χρόνων με το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης, η μονή της Αγίας Αικατερίνης είχε ανακαινίσει εντελώς ένα από τα κτίρια της, μετατρέποντάς το σε μία από τις πιο αξιόλογες συλλογές τέχνης που στεγάζονται σήμερα στην Αίγυπτο. Το Θησαυροφυλάκιο στεγάζει μια μοναδική πολύτιμη συλλογή βυζαντινής τέχνης τις οποίας η ομορφιά και η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη, δεδομένου ότι καλύπτει 16 αιώνες καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Μόνο 150 εικόνες, από μια συλλογή με περισσότερες από 2.000, έχουν λάβει την προσοχή των εμπειρογνωμόνων του Μητροπολιτικού Μουσείου. Κάθε εικόνα, ένας θησαυρός από μόνη της, που χρονολογούνται από τα τέλη του 5ου αιώνα μέχρι τον 16ο, και καλύπτουν τις περισσότερες Σχολές Αγιογραφίας σε εφαρμογή - από πρώιμες κοπτικές , ελληνικές, γεωργιανές και ασσυριακές εικόνες μέχρι μία σπάνια καταλανική εικόνα του 14ο αιώνα της Αγίας Αικατερίνης σε γοτθικό στυλ καθώς και μια συλλογή έργων από την φημισμένη Κρητική Σχολή του 16ου αιώνα. Η συναρπαστική ποικιλία των στυλ είναι απόδειξη της διαρκής παρουσίας της Αγίας Αικατερίνης στο μονοπάτι προσκυνημάτων. Το μοναστήρι έχει φιλοξενήσει κατανυκτικούς ανθρώπους από την αυγή του μοναχισμού και, σε αντάλλαγμα, οι επισκέπτες του παραχώρησαν μια συλλογή εκκλησιαστικής και θρησκευτικής τέχνης που χαρακτηρίστηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Δαμιανό, τον ηγούμενο της Αγίας Αικατερίνης, ως «μια κιβωτός του Νώε με πρώιμη βυζαντινή και χριστιανική τέχνη». Η Αγία Αικατερίνη φιλοξενεί τις τρεις αρχαιότερες ελληνικές εικόνες που έχουν διασωθεί καθώς και ένα δισκοπότηρο της εποχής του Καρόλου ΣΤ', του οποίου η σπανιότητα επικεντρώνεται γύρω από το γεγονός ότι είναι ένα από τα ελάχιστα πολύτιμα βασιλικά κειμήλια που έχουν επιβιώσει από τα δεινά της Γαλλικής Επανάστασης. Επιπλέον, το μοναστήρι περιέχει τη μεγαλύτερη συλλογή Μέσης Βυζαντινής τέχνης.

Σύμφωνα με την Helen Evans, επιμελήτρια του Μητροπολιτικού Μουσείου για την βυζαντινή και μεσαιωνική τέχνη και μέλος της ομάδας που συνεργάστηκαν με το μοναστήρι στη σύσταση του Θησαυροφυλακίου, η συλλογή δείχνει ότι ο Ορθόδοξος Κόσμος διατήρησε καλλιτεχνικό μεγαλείο, ακόμη και μετά τη συστηματική του λεηλάτηση κατά την τέταρτη σταυροφορία. Επιπλέον, δείχνει ότι συνέχισε να χρησιμοποιεί τις εικόνες που στη συνέχεια προχώρησαν να επιδράσουν πάνω στην ιταλική τέχνη στα τέλη του 13ου αιώνα. Αυτό είναι ένα ακόμη κομμάτι που λείπει από το παζλ της σημερινής πολιτιστικής συζήτησης και δείχνει ότι οι πολιτισμοί δεν είναι μονολιθικοί και άκαμπτα όντα, αλλά λεπτά συνυφασμένοι και αντιδραστικοί φορείς. Ακριβώς όπως ο επιστημονικός και φιλοσοφικός παράγoντας του ισλαμικού πολιτισμού ήταν ένας μεγάλος παράγοντας που συνέλαβε στην ευρωπαϊκή Αναγέννηση, έτσι και η Ανατολική Χριστιανοσύνη έχει αποδειχθεί γόνιμο έδαφος για καλλιτεχνική έμπνευση στα εδάφη της πρώην Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αυτό προέκυψε μέσα από το μοναδικό κοσμοπολίτικο χαρακτήρα των προσκυνητών που επισκέπτονται το Σινά και τη συνακόλουθη γόνιμη αλληλεπίδραση των διαφόρων μορφών εκκλησιαστικής τέχνης που ήταν διάχυτες μεταξύ τους.
Μερικά πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ και μεταξύ αυτών είναι οι επισκέπτες που έρχονται στο Σινά από τότε που απέκτησε την πρώτη φήμη του ως κέντρο προσκυνήματος. Τα πλήθη συνεχίζουν να το γεμίζουν και σήμερα, ιδιαίτερα μετά την κατασκευή της σήραγγας Ahmed Hamdi κάτω από τη διώρυγα του Σουέζ, που συνδέει την Αφρική με την Ασία, και που έδωσε στην περιοχή μεγαλύτερη προσβασιμότητα. Με περισσότερους από 1.000 επισκέπτες την ημέρα σε περίοδο αιχμής, οι μοναχοί δυσκολεύονται να εστιάσουν την προσοχή τους στη διατήρηση της δέσμευσής τους στον ασκητισμό. Όπως ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός λέει: «Οδηγούμαστε σε απόσπαση από την προσοχή μας κάθε μέρα από τις 9 πμ όταν ανοίγουμε τις πύλες μας μέχρι το μεσημέρι, όταν τις κλείνουμε. Έχουμε τρεις τύπους τουριστών που μας επισκέπτονται: υπάρχουν οι κατανυκτικοί, υπάρχουν οι λάτρεις της τέχνης που έρχονται να μας δουν για τους θησαυρούς μας, και υπάρχουν εκείνοι που έρχονται, διότι θεωρούν ένα ημερήσιο ταξίδι τους στην Αγία Αικατερίνη να είναι το πολιτιστικό τμήμα των διακοπών τους στις παραλίες - αυτοί είναι το χειρότερο είδος».

Αναμφισβήτητα, ένα από τα αξιοθέατα της Αγίας Αικατερίνης είναι ο φημισμένος θαυματουργός χαρακτήρας των περιοίκων της. Σ' όλους τους συμμετέχοντες στη διάσκεψη δόθηκε, μεταξύ άλλων σουβενίρ, μια τούφα από λευκή ουσία που μοιάζει σαν βαμβάκι η οποία φυτρώνει ανεξήγητα από την διατηρημένη κεφαλή της Αγίας Αικατερίνης. Αποπνέει μια γλυκιά μυρωδιά και φημολογείται ότι έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Οι μοναχοί υποστηρίζουν ότι η Φλεγόμενη Βάτος, από την οποία ο Μωυσής έλαβε τις δέκα εντολές, και η οποία είναι περικλεισμένη μέσα στα τείχη της μονής, δεν μπορεί να μεταφυτευτεί σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του Σινά. Όλες οι προσπάθειες για να την μετακινήσουν σε άλλες περιοχές έχουν αποτύχει. Και η Φλεγόμενη Βάτος έχει ακόμη μια θαυματουργή διεκδίκηση που συνδέεται με αυτήν. Η πηγή που αναβλύζει στη βάση της Βάτου θεωρείται ότι εγγυάται την συζυγική ευτυχία για όποιον πιει από αυτή. Στην πραγματικότητα, σε μια επίσκεψη του πρίγκιπα Καρόλου στο μοναστήρι το 1996, τόσο ο ίδιος όσο και ο τότε Βρετανός πρέσβης ήπιαν νερό από την πηγή. Μόλις δυο μήνες αργότερα, άρχισαν να εμφανίζονται ειδήσεις στον Τύπο σχετικά με το τέλος του γάμου του με την Νταϊάνα. Φαίνεται ότι μερικές φορές ούτε και θαύμα μπορεί να σώσει ένα αταίριαστο ζευγάρι.

Ο υψηλός αριθμός τουριστών σε ένα χώρο που δεν έχει σχεδιαστεί για να φιλοξενεί μεγάλα πλήθη ανάγκασε τους μοναχούς να καταπιαστούν με την εφαρμογή πιο πεζών ανησυχιών, με το πώς να περάσουν, κάθε φορά, αρκετές εκατοντάδες τουρίστες γύρω από τα βασικά σημεία ενδιαφέροντος, χωρίς να προκαλείται συμφόρηση. Ένα σύστημα έκδοσης εισιτηρίων είχε προταθεί, αλλά στη συνέχεια απορρίφθηκε - οι Ελληνορθόδοξοι κανόνες φιλοξενίας υπαγορεύουν ότι, δεδομένου ότι ο κάθε επισκέπτης σε ένα Ορθόδοξο μοναστήρι θα μπορούσε να είναι ο Σωτήρας Χριστός, που επέστρεψε σε μεταμφίεση, είναι ανήθικο να χρεώνουν τους τουρίστες.

Παράλληλα με το Θησαυροφυλάκιο, μια άλλη μεγάλη έλξη για το μοναστήρι είναι η βιβλιοθήκη του, που θεωρείται από την Helen Evans του Μητροπολιτικού Μουσείου να είναι «με συνέπεια η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη με ελληνικά χειρόγραφα στον κόσμο εκτός από εκείνη του Βατικανού». Η βιβλιοθήκη περιέχει 3.000 χειρόγραφα, από τα οποία τα δυο τρίτα είναι στα ελληνικά, και τα υπόλοιπα αποτελούνται από ένα εντυπωσιακά ευρύ φάσμα από ζωντανές και νεκρές γλώσσες: αραβικά, σλαβικά, ασσυριακά, κοπτικά, λατινικά, γεωργιανά, αρμενικά, εβραϊκά και αιθιοπικά. Τα χειρόγραφα επεκτείνονται χρονολογικά από τον 4ο αιώνα μέχρι τον 19ο αιώνα, και, όπως το Θησαυροφυλάκιο κάνει με την εκκλησιαστική τέχνη, παρουσιάζει στον αναγνώστη μια αφήγηση της γλωσσικής εξέλιξης της ελληνικής γλώσσας.

Η βιβλιοθήκη περιέχει αρκετές πρώτες εκδόσεις λογοτεχνικών και επιστημονικών έργων, κάτι που υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει η Ελληνική Ορθοδοξία στη γνώση και την εκπαίδευση. Επίσης, έχει βάλει στόχο να συνεχίσει το εκπαιδευτικό έργο της Αλεξανδρινής βιβλιοθήκης στο να επεκτείνει τη πολιτιστική ακτινοβολία του Ελληνισμού, αφού η τελευταία κάηκε. Σήμερα ο μεγαλύτερος θησαυρός της βιβλιοθήκης είναι ο Συριακός Κώδικας, που χρονολογείται περίπου από το 400 μ.Χ, και κατέχει την υψηλότερη θέση, μεταξύ άλλων πολύτιμων έργων μετά το 1865 όταν ένας γερμανο-ρώσος ερευνητής, ο Tisschendorf, δανείστηκε για λογαριασμό του ρώσου αυτοκράτορα τον Κώδικα του Σινά, το πιο αρχαίο και πιο πολύτιμο χειρόγραφο της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης στην ελληνική γλώσσα στον κόσμο, και απέτυχε να το επιστρέψει. Πωλήθηκε στο Βρετανικό Μουσείο το 1933 για 100.000 λίρες και διαμένει εκεί μέχρι σήμερα. Το επόμενο αρχαιότερο ελληνικό Ευαγγέλιο στην κατοχή της μονής χρονολογείται από 717 μ.Χ. και ήταν ένα δώρο από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Θεόφιλο. Η Βιβλιοθήκη διαθέτει επίσης πάνω από 5.000 έντυπα βιβλία, ορισμένα χρονολογούνται από τις πρώτες δεκαετίες εκτύπωσης.

Τα χειρόγραφα του μοναστηριού φέρνουν στη ζωή ένα κόσμο που εξαφανίστηκε, που όμως δεν είναι τόσο διαφορετικός από τη σύγχρονη πραγματικότητα μας. Υπάρχουν διηγήσεις από ταξίδια προσκυνητών στο Σινά και, αν και είναι πιθανώς πιο εξαντλητικές από αυτές της σύγχρονης εκδοχής προσκυνημάτων που γίνονται από εκδρομές με ταξί ή ναυλωμένα λεωφορεία, τόσο τα παλαιότερα όσο και νεότερα έργα είναι εμποτισμένα με τα ίδια λατρευτικά και περιγραφικά στοιχεία, και ρίχνουν μια ματιά σ΄ένα προσωρινό κόσμο που είναι τόσο ταραγμένος και που κυριαρχείται από διαμάχες όπως και η τωρινή μας πραγματικότητα.

Τα εκθαμβωτικά αντικείμενα και έργα εκκλησιαστικής τέχνης που υπάρχουν στην εκκλησία της μονής και στο Θησαυροφυλάκιο, με μια πρώτη ματιά, φαίνονται να είναι εκτός συγχρονισμού με το περιβάλλον τους και με τις οδηγίες του Ισλάμ για τη μη λήψη της ανθρώπινης μορφής στην τέχνη. Τα μαγευτικά τους χρώματα, η εκθαμβωτική τους μεγαλοπρέπεια από χρυσό και επιχρυσωμένο ασήμι, και η καθαρή τεχνική τους σύνθετη, τα φέρνει σε έντονη αντίθεση με την βουβή έρημο που τα περιβάλλει. Αλλά το μοναστήρι δεν είναι προπύργιο Ελληνορθόδοξου σοβινισμού στη μέση ενός μουσουλμανικού ωκεανού αλλά ούτε και οι μοναχοί αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους με αυτό τον τρόπο.

Αυτό που ίσως εντυπωσιάζει πιο πολύ τον επισκέπτη στο μοναστήρι με την πρώτη του ματιά εκεί είναι οι δίδυμοι πύργοι του καμπαναριού της εκκλησίας και το τζαμί με το μιναρέ να εξυψώνονται σε αρμονία το ένα δίπλα στ' άλλο. Το τζαμί χτίστηκε για τους Βεδουίνους που εργάζονται στο μοναστήρι για να πηγαίνουν εκεί και να προσεύχονται, και αυτό αποτελεί μια ηχηρή απόδειξη ότι η Αγία Αικατερίνη είναι ένας σημαντικός πολιτιστικός θεσμός και αναπόσπαστο στοιχείο της πλούσιας θρησκευτικής κληρονομιάς της Αιγύπτου. Ακριβώς όπως η σειρά με τα περίπλοκα αντικείμενα στην εκκλησία και ο ειρηνικός και κενός χώρος του τεμένους είναι και τα δύο αφιερωμένα στον ένα Θεό του μονοθεϊσμού, έτσι και η πολυμορφία στο εσωτερικό της μονής μαρτυρεί τη δυνατότητα να μπορεί ο πνευματικός στόχος να προσεγγιστεί με διαφορετικό τρόπο.

Η παρουσία της μονής του Σινά σε μια τέτοια εγγύτητα προς την κορυφή όπου ο προφήτης Μωυσής λέγεται ότι έχει λάβει τις Δέκα Εντολές από το Θεό, καθιστά την Αγία Αικατερίνη έναν ιερό χώρο και για τις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες. Παρά την ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ του Ισραήλ και της Αιγύπτου, και το άνοιγμα των συνόρων μεταξύ των δυο χωρών, καθώς και τη συντονισμένη προσπάθεια των Ισραηλινών, όταν κατέλαβαν το Σινά, στην ανάπτυξη της περιοχής τουριστικά, οι εβραίοι προσκυνητές έχουν μειωθεί σημαντικά από το 1982, όταν οι Ισραηλινοί αποσύρθηκαν. Οι μουσουλμάνοι, ωστόσο, έρχονται συχνά και σε μεγάλους αριθμούς, τόσο για την περιοχή γενικότερα και ειδικότερα για το μοναστήρι, και για να τιμήσουν τον Μωυσή, ένα από τους προφήτες που αναφέρονται στο Κοράνι. Έτσι, δεν είναι σπάνιο θέαμα να δείτε μουσουλμάνους, παράλληλα με Χριστιανός προσκυνητές, να προσεύχονται μαζί στον ιερό αυτό χώρο. Επίσης, είναι σύνηθες για τους χριστιανούς όλων των δογμάτων να προσεύχονται μαζί, είτε πρόκειται για Ελληνορθόδοξους, Κόπτες ή Καθολικούς. Οι δογματικές διαφορές και οι καυγάδες αιώνων διαγράφονται μπροστά τις φοβερές κορυφές του Σινά.

Αυτή η ειρηνική συνύπαρξη επισημάνθηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών στο μήνυμα που απηύθυνε στη διάσκεψη, και στην οποία είπε:

«Το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης, με τη 1.500 χρόνων παρουσία του εδώ, έχει υπερβεί πέρα από φυλές, λαούς και θρησκείες. Ταυτόχρονα, οι μοναχοί του έχουν βοηθήσει τους συνανθρώπους τους, που στην πλειοψηφία τους, είναι ξένης προέλευσης και θρησκείας. Εκφράζουμε την ικανοποίησή μας ότι η προσπάθεια αυτή εκτιμάται και αναγνωρίζεται από όλους και ότι εξακολουθούν να είναι πεπεισμένοι ότι η παρουσία του μοναστηριού- το οποίο αγαπά την ειρήνη - θα εξακολουθήσει να είναι εξίσου ισχυρή στο μέλλον και θα συμβάλει στην επίτευξη της συμφιλίωσης μεταξύ των λαών της Μέσης Ανατολής, εκ των οποίων όλοι είναι πλάσματα του ίδιου Ενός και μόνου Θεού».

Η συνύπαρξη του μοναστηριού με το Ισλάμ δεν είναι ο μόνος τομέας στον οποίο προωθεί την ομόνοια μεταξύ των ανθρώπων. Υπάρχει μια σημαντική κοινότητα εγκατεστημένων Βεδουίνων που ζουν στην άμεση περιοχή, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων εξαρτάται και επωφελείται από το μοναστήρι. Από το να μοχθούν μαζί με τους μοναχούς στο να διοργανώνουν εκδρομές και στην προώθηση του τουρισμού στην περιοχή, οι Βεδουίνοι έχουν ωφεληθεί πολύ από την Αγία Αικατερίνη, και αυτός είναι κατ' αρχή και ο λόγος που τους έκανε να παρατήσουν το νομαδικό τρόπο ζωής τους. Σε αντάλλαγμα, αυτοί βοήθησαν στο ν' ανθίσει κυριολεκτικά η έρημος, στη μορφή των κήπων και τα ψηλά κυπαρίσσια που εκπλήσσουν τον επισκέπτη που έρχεται για πρώτη φορά στο μοναστήρι, με την υπερήφανη παρουσία τους στη μέση της ερήμου.

Οι Βεδουίνοι επιπλέον ισχυρίζονται ότι κατάγονται από τις 200 οικογένειες σκλάβων που μεταφέρθηκαν από την Αλεξάνδρεια και τον Καύκασο από τον Ιουστινιανό, όταν διέταξε την ανέγερση του μοναστηριού, προκειμένου να το προστατέψουν από ληστές και απείθαρχες φυλές. Έτσι, μολονότι δεν μοιάζουν με τους σύγχρονους έλληνες, μιλούν μόνο αραβικά και είναι μουσουλμάνοι, οι Βεδουίνοι ισχυρίζονται ότι είναι έλληνες και ορισμένοι έχουν ακόμη κάνει και την προσπάθεια για να μάθουν την ελληνική γλώσσα. Επιπλέον, έχουν ονομάσει ένα από τα χωριά τους στην περιοχή του μοναστηριού, Αγία Αικατερίνη, μια άμεση νύξη στο που καταβάλουν τη πίστη και την επιβίωσή τους. Παρά το γεγονός ότι είναι μουσουλμάνοι, διατηρούν ορισμένες από τις παραδόσεις και τις συνήθειες του Χριστιανισμού. Γιορτάζουν τη μνήμη του Μωυσή, του Ααρών, του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Αικατερίνης, και ορκίζονται αιώνια πίστη στο μοναστήρι, υποστηρίζοντας ότι, όπως και οι πρόγονοί τους, είναι έτοιμοι να δώσουν τη ζωή τους για την άμυνά του.

Κατά το μεσημέρι την τρίτη ημέρα, οι παρευρισκομένοι επισκέπτες άρχισαν να απομακρύνονται. Με τις περισσότερες από τις εκδηλώσεις να έχουν τελειώσει - η πανηγυρική Θεία Λειτουργία να έχει ολοκληρωθεί, το Θησαυροφυλάκιο να έχει εγκαινιαστεί , η διάσκεψη να έχει ολοκληρωθεί και τα φαγώσιμα να έχουν καταναλωθεί - τα μεγάλα λεωφορεία, φορτωμένα με τους επισκέπτες, άρχισαν να κινούν τα ογκώδη μεταλλικά τους καλούπια έξω από τα σκονισμένα πάρκινγκ και να επιστρέφουν στο Κάϊρο ή σε οποιοδήποτε από τα αεροδρόμια από τα οποία τα ναυλωμένα αεροσκάφη είχαν προγραμματιστεί να αναχωρήσουν. Οι τεχνικοί τηλεόρασης φόρτωσαν τα καλώδια τους στα φορτηγά δορυφόρου, οι γυναίκες ανταποκριτές έφτιαξαν τα μαλλιά τους και ξανάβαλαν το μακιγιάζ τους, και ανταλλάχτηκαν αρκετές εκατοντάδες επαγγελματικές κάρτες. Πάνω από όλα αυτά, το δροσερό αεράκι του Δεκέμβρη σφύριζε μέσα από τα ψηλά φαράγγια και τις βουνοκορφές, φυσώντας στα ράσα των μοναχών, καθώς έσπευσαν στις δουλειές τους μέσα στην επανερχόμενη ηρεμία του σιναΐτικου απογεύματος.

Οι επισκέπτες και οι αντιπροσωπείες έφυγαν τόσο ξαφνικά όσο είχαν φθάσει, μόνο αυτή τη φορά με πολύ λιγότερες τυμπανοκρουσίες - λεωφορεία, οπλισμένοι στρατιώτες, αρκετή επίδειξη όπλων, μυστική αστυνομία, 400 επισκέπτες και η πλήρης μεγαλοπρέπεια και φασαρία που συνοδεύεται με τέσσερις πατριαρχικές αντιπροσωπείες που ανταγωνίζονται για προσοχή. Η παρουσία τους ξεθώριασε κάτω από τις επιβλητικές κορυφές των βουνών. Οι φωνές τους, οι ψίθυροι, τα γέλια και τα κουτσομπολιά τους παρασύρθηκαν και απομακρύνθηκαν μέσα από το ζοφερό τοπίο από πέτρινα βουνά .

Του Ιάσονα Αθανασιάδη

Μετάφραση Noctoc

Από την εφημερίδα Al- Ahram


There is a repetitive, forlorn beeping whose shrill, electronic whine pierces the desolation of the place. Every few seconds, whenever someone enters or leaves the still monastery, the metal-detector's alert punctuates the howl of the wind sweeping across the bleak Sinai wadi. The drifting cadences of the feast-day liturgy mingle with the wind, as they have down the centuries.
Beyond the confines of the monastery's four walls lies the rocky plateau that runs down to the Watia Pass. The scenery is breathtaking: a harsh and waterless landscape out of which gigantic reddish-hued rocks thrust in untidy protuberances that grasp upwards to the misty sky. The gorges extending in between these silent behemoths are arid wastes that continue for miles, half-enveloped by the jagged shadows cast by the afternoon sun. Elsewhere, hills sculpted out of sheer stone plunge into over-lapping sand dunes. And in the distance, the mountains merge into jagged two-dimensional lines whose shadows criss-cross along the horizon.
The landscape of Mount Sinai lies beyond the comprehension of modern urbanites, those city-dwellers who descend upon it in loud and busy droves. They attempt to impose a different conception of time in a place where the passing of a century is but a blink in the ocean of eternity. As one monk remarked: "We have here the luxury of existing in a timeless vacuum. Life is only the brief interval between being separated from and re- united with our Creator."
This is the splendid isolation that was recently invaded by a remarkable coming-together of patriarchs, religious dignitaries, politicians, art-lovers, academics, and representatives of private charitable foundations. St Catherine's monastery in Sinai hosted, between 6 and 9 December, the celebrations marking 17 centuries of monasticism in the peninsula. A mix of academic, cultural and religious events vied for the attention of the assemblage, with the organisers striking a fine balance between academic discourse, entertainment, sightseeing and events of a more religious nature. Overall, perhaps, the most significant event for the long-term direction of the monastery was the opening of the renovated Treasury.
In a four-year collaboration with New York's Metropolitan Museum, St Catherine's has completely revamped one of its buildings, turning it into one of the more remarkable collections of art to be housed in Egypt today.The Treasury houses a uniquely precious collection of Byzantine art whose beauty and importance is all the greater in that it spans 16 centuries of artistic activity. Only 150 icons, out of a collection of more than 2,000, have received the Metropolitan Museum's expert attention. Each icon a treasure in itself, they date from the late 5th century to the 16th, and cover most styles of icon- painting in currency -- from early Coptic, Greek, Georgian and Syrian to a rare 14th century Catalan icon of St Catherine in the Gothic style as well as a collection of works by the acclaimed 16th century Cretan school.The baffling diversity of styles is testament to St Catherine's enduring presence on the pilgrimage trail. The monastery has played host to the devout since the dawn of monasticism and, in return, its visitors bestowed upon it a collection of ecclesiastical and devotional art that is characterised by Archbishop Damianos, St Catherine's abbot, as "a Noah's ark of early and Byzantine Christian art." St Catherine's plays host to the three earliest surviving Greek icons as well as to a Charles VI era chalice whose rarity centres around the fact that it was one of the precious few royal relics to survive the ravages of the French Revolution. In addition, the monastery contains the greatest collection of Middle Byzantine art.
According to Helen Evans, the Metropolitan Museum's curator of Byzantine and medieval art and a member of the team that collaborated with the monastery in setting up the Treasury, the collection shows that the orthodox world retained artistic greatness even after it was systematically looted during the fourth Crusade. Furthermore, it shows that it has held on to icons that subsequently went on to influence Italian art in the late 13th century. This is yet another piece missing from the jigsaw puzzle of the current civilisational debate and indicates that cultures are not monolithic and inflexible creatures, but subtly intertwining and reacting entities. Just as the scientific and philosophic derivatives of Islamic culture were a great contributing factor to the European Renaissance, so has Eastern Christianity proven a fertile ground for artistic inspiration in the lands of the former Roman Empire. This came about through the uniquely cosmopolitan nature of the pilgrims visiting the Sinai and the attendant cross- fertilisation of different styles of ecclesiastical art that were diffused between them.
Some things never change and amongst these are the visitors who have come to Sinai since it first gained its reputation as a centre of pilgrimage. The crowds continue to pour in today, especially after the building of the Ahmed Hamdi tunnel under the Suez Canal, linking Africa with Asia, gave the region greater accessibility. With more than 1,000 visitors a day in peak season, the monks have a hard time concentrating on maintaining their commitment to asceticism. As Archbishop Damianos says: "We are driven to distraction every day from 9am when we open our gates until midday when they are shut. We have three types of tourists visiting us: there are the devout, there are art lovers who come to see us for our treasures, and there are those who come because they consider a daytrip to St Catherine's to be the cultural part of their beach holiday -- they are the worst kind."

Undeniably, one of the attractions of St Catherine's is the reputed miracle-working character of its environs. All participants at the conference were given, amongst other mementos, a tuft of white, cottonwool-like substance which inexplicably grows from the preserved head of St Catherine. It gives off a sweet smell and is reputed to have healing qualities. The monks claim that the Burning Bush, from which Moses received the Ten Commandments, and which was enclosed within the monastery walls, cannot be replanted in any other part of the Sinai. All attempts to move it to other areas have failed. And the Burning Bush has yet another miraculous claim associated with it. The spring which gushes forth at the Bush's base is reputed to guarantee marital happiness for whoever drinks from it. In fact, on a visit made by Prince Charles to the monastery in 1996, both he and the then British ambassador partook of the spring. Just two months later, news started appearing in the press about the ending of his marriage to Diana. Sometimes, it seems, not even a miracle can save an unsuitable match.The high number of tourists in a space that has not been designed to deal with large crowds forced the monks to apply themselves to the more mundane concerns of how to funnel several hundred tourists, at a time, around the key points of interest, without causing congestion. A ticketing system was suggested but subsequently discarded -- Greek Orthodox rules of hospitality dictate that, since any visitor to an Orthodox monastery could be Christ the Saviour returning in disguise, it is unethical to charge tourists.
Alongside the Treasury, another big draw to the monastery is its library, considered by the Met's Helen Evans to be "pretty consistently the greatest library for Greek manuscripts in the world outside the Vatican." The library contains 3,000 manuscripts, of which two thirds are in Greek, and the rest consists of a bafflingly wide array of living and dead languages: Arabic, Slavic, Syriac, Coptic, Latin, Georgian, Armenian, Hebrew and Ethiopic. The manuscripts extend chronologically from the 4th century to the 19th and, as the Treasury does with ecclesiastical art, present the reader with a narrative of the linguistic progression of the Greek language.
The library contains several first editions of literary and scientific works, something that underlines the importance that Greek Orthodoxy attaches to knowledge and education. It also aimed to continue the educational work of the Alexandrian library in expanding the cultural influence of Hellenism, after the latter burned down. The library's greatest treasure today is the Syrian Codex, dating from around 400 AD, and occupying pole position amongst other valuable works since 1865 when a German-Russian researcher, Tisschendorf, borrowed on behalf of the Russian emperor the Sinai Codex, the earliest and most valuable Greek-language manuscript of the Old and New Testament in the world, and failed to return it. It was sold to the British Museum in 1933 for 100,000 sterling and resides there to this day. The next oldest Greek Testament in the monastery's possession dates from 717 AD and was a present by the Byzantine Emperor Theophilus. The library also houses more than 5,000 printed books, some dating from the early decades of printing.
The monastery's manuscripts bring to life a vanished world, yet one that is not so different from our contemporary reality. There are accounts of pilgrims' journeys to the Sinai and, although they are arguably more gruelling than contemporary accounts of the taxi-charter- pullman version of the pilgrimage, both older and newer works are infused with the same devotional and descriptive elements, and give out glimpses of a temporal world that is as troubled and strife-riven as our current reality.
The dazzling artefacts and works of ecclesiastical art that are dotted around the monastery's chapel and Treasury are, at first glance, as out of sync with their environment as with Islam's directive against capturing the human form in art. Their bewitching colours, dazzling gold and silver-plated splendour, and sheer technical intricacy contrast sharply with the muted desert that surrounds them. But the monastery is no bastion of Greek Orthodox chauvinism in the middle of a Muslim ocean, nor do the monks see themselves in this way.
Perhaps what strikes the visitor most about the monastery at first sight are the twin towers of its church steeple and mosque minaret rising in harmony alongside each other. The mosque was built for the Bedouin who work in the monastery to go and pray in and constitutes resounding proof that St Catherine's is an important cultural institution and an inseparable component of Egypt's rich religious heritage. Just as both the intricate array of artefacts in the church and the peaceful and empty spaces of the mosque are both dedicated to the one God of monotheism, so does the diversity within the monastery testify to the possibility of approaching one spiritual goal in different ways.
The monastery's presence in the Sinai, in such proximity to the peak where the prophet Moses is said to have received the Ten Commandments from God, renders St Catherine a holy place to all three monotheistic religions. Despite the 1979 peace accord between Israel and Egypt, open borders between the two countries, and the concerted effort which the Israelis put, when occupying the Sinai, into developing the area touristically, Jewish worshipers have decreased sharply since 1982, when the Israelis withdrew. Muslims, however, come often and in large numbers, both to the area in general and the monastery specifically, to honour Moses, one of the prophets mentioned in the Qur'an. Thus, it is not a rare sight to see Muslims, alongside Christian worshippers, venerating the holy site. Equally, it is normal for Christians of all creeds to pray together, whether they are Greek Orthodox, Coptic or Catholics. Dogmatic differences and century-long quarrels are erased before the Sinai's awesome peaks.
This peaceful coexistence was noted by the Archbishop of Athens in the message he delivered to the conference, in which he said:
"St Catherine's monastery, in its 1,500 year presence here, has aimed above and beyond tribes, peoples and religions. At the same time, its monks have aided their fellow-men who, in their majority, have been of foreign descent and religion. We are pleased that this effort is appreciated and recognised by everyone and remain certain that (the monastery's) peace-loving presence will continue to be equally strong in the future and will contribute to the achievement of reconciliation between the peoples of the Middle East, all of whom are the creatures of the same One and Only God."
The monastery's coexistence with Islam is not the only sphere in which it promotes concord among people. There is a sizeable community of settled Bedouin living in the immediate area, the vast majority of whom depend on and benefit from the monastery. From toiling alongside the monks to organising tours and promoting tourism in the area, the Bedouin have benefited greatly from St Catherine's, the very reason which made them surrender their nomadic lifestyle in the first place. In return, they have helped make the desert literally bloom, in the shape of the green gardens and tall cypress trees that shock the first-time visitor with their proud presence in the middle of the desert.
The Bedouin even claim descent from the 200 slave families brought from Alexandria and the Caucasus by Justinian when he ordered the construction of the monastery in order to protect it from brigands and unruly tribes. Thus, despite not resembling modern-day Greeks, speaking only Arabic and being Muslim, the Bedouin claim that they are Greek, and some have even made the effort to learn the language. In addition, they have named one of their villages in the vicinity of the monastery, St Catherine, in direct allusion to where their loyalties and livelihoods lie. Despite being Muslim, they preserve some of the traditions and habits of Christianity. They celebrate the feast of Moses, Aaron, St George and St Catherine, and swear eternal allegiance to the monastery, claiming that, as with their ancestors, they are ready to lay down their lives in its defence.
By lunchtime on the third day, the assembled visitors were beginning to leave. With most of the events having taken place -- the feast day service completed, the Treasury inaugurated, the conference attended and the official meals partaken of -- the large coaches, laden with visitors, began to move their bulky metal frames out of the dusty carpark and make their way back to Cairo or to any one of the airports from which the chartered airplanes were scheduled to depart. The TV technicians loaded their cables into the satellite vans, their female correspondents smoothed back their hair and re-applied their makeup, and several hundred business cards were exchanged. Over it all, the cool December wind whistled through the high gorges and mountain peaks, snapping at the monks' cassocks, as they hurried about their business in the newly-returned calm of the Sinai afternoon.
The visitors and delegations left as suddenly as they had arrived, only with considerably less fanfare -- the pick-up loads of heavily-armed soldiers, several machinegun-toting secret police, 400 visitors and the full splendour and bustle associated with four patriarchal delegations jostling for attention. Their presence faded under the unforgiving peaks. Their shouts, whispers, laughter and gossip drifted through the bleak and rock-strewn mountain scape.

By Iason Athanasiadis

From Al- Ahram Newspaper


1 σχόλιο:

  1. Προς το Blog σας

    Ένα νέο blog γεννήθηκε με σκοπό να δώσει βήμα σε όλους τους Έλληνες ..Ένα Blog όπου μπορεί ο καθένας μας να γράφει ότι τον απασχολεί επώνυμα η ανώνυμα…ένα blog που δίνει την ευκαιρία σε όλους τους Έλληνες να πούνε όλα αυτά που μέχρι τώρα διστάζανε να πούνε .. Αν θέλεις και εσύ να κάνεις κάτι για όλη αυτή την απάτη που βλέπεις γύρο σου ..έλα μαζί μας …..Το Blog σου δίνει την δυνατότητα να ακουστή η γνώμη σου σε ένα ευρύ κοινό χωρίς πολιτικούς ,κομματικούς ,εθνικούς, θρησκευτικούς, η άλλους περιορισμούς .
    Κάνε τώρα την αρχή έλα μαζί μας…………
    Οι απόψεις που θα γράφεις εδώ δεν λογοκρίνονται σε καμιά περίπτωση και δημοσιεύονται ακέραιες

    Ζητάμε και την δική σας στήριξη καθώς το Blog προωθεί τις απόψεις των Blogger και των πολιτών, και όχι δικές μας…..

    www.ksipnistere.blogspot.com

    www.ksipnistere.gr

    ΑπάντησηΔιαγραφή