ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Δευτέρα, 29 Μαρτίου 2010

Η Αγία Κασσιανή η υμνογράφος - Saint Kassiani the Hymnographer

Η Αγία Κασσιανή γεννήθηκε γύρο στα 805 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη από ευγενείς γονείς. Είναι πολύ πιθανό η οικογένειά της να προερχόταν από το μικρό νησί της Κάσου, εξ ου και το όνομά της. Ήταν μοναχοκόρη και ξεχώριζε για την σπάνια ευφυΐα της αλλά και για την εξαιρετική ομορφιά της.
Όταν ο αυτοκράτωρ Θεόφιλος ήθελε να νυμφευθεί, οργάνωσε δεξίωση στη μεγαλοπρεπή αίθουσα των ανακτόρων, που λεγόταν «τρίκλινο του μαργαρίτου». Στη δεξίωση προσκλήθηκαν οι δώδεκα ωραιότερες και επιφανέστερες κόρες της αριστοκρατίας της Πόλης. Ο αυτοκράτωρ έπρεπε να διαλέξει τη μέλλουσα βασίλισσα προσφέροντάς της ένα χρυσό μήλο. Ο Θεόφιλος εντυπωσιάθηκε αμέσως από την ομορφιά της Κασσιανής και την πλησίασε. Ήθελε να δοκιμάσει όμως και το πνεύμα της, γι' αυτό πριν της δώσει το μήλο αστειευόμενος της είπε: «Από τη γυναίκα βάβαια πηγάζουν όλα τα κακά», εννοώντας το παράπτωμα της Εύας. Η Κασσιανή του απάντησε «αλλά κι' από τη γυναίκα πηγάζουν όλα τα καλά» εννοώντας την Παναγία. Ο Θεόφιλος δυσαρεστήθηκε από την αναπάντεχη και εύστοχη απάντηση, φοβήθηκε μάλιστα μήπως είναι ανώτερή του στην ευφυΐα, πράγμα που δεν ήθελε και την προσπέρασε δίνονας το χρυσό μήλο στη σεμνή Θεοδώρα.
Μετά από αυτό, η Κασσιανή θέλησε ν΄αποσυρθεί από την κοσμική ζωή και να αφιερώσει τη ζωή της στο Νυμφίο Χριστό. Δύο φορές συνελήφθηκε και μαστιγώθηκε, γιατί τιμούσε και προσκυνούσε τις εικόνες. Μετά δεκατρία χρόνια ο εικονομάχος Θεόφιλος πέθανε κι η αυτοκράτειρα Θεοδώρα αποκατέστησε την Ορθοδοξία. Τότε κι η Κασσιανή ίδρυσε δικό της μοναστήρι στο Ξερόλοφο, στο λόφο του Εβδόμου της πρωτεύουσας, που ονομάστηκε «τα Κασσίας». Εκεί ανέλαβε την ηγουμενία με τις προτροπές και την πνευματική καθοδήγηση του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου. Αλληλογραφούσαν και αλληλοβοηθούνταν κατά τα χρόνια της εικονομαχίας αλλά και στη συνέχεια. Από τη σχέση τους αυτή σώζονται τρεις επιστολές του Αγίου Θεοδώρου προς Κασσίαν κανδιδάτισσαν.
Η Κασσιανή έγινε γνωστή κι σεβαστή από τις αγαθοεργίες και τις ελεημοσύνες της, αλλά κυρίως για το ποιητικό της έργο. Στη μονή της περιέθαλπε φτωχές γυναίκες, μα συνάμα αποσυρόταν μελετώντας και γράφοντας. Κατέλιπε στην Εκκλησία μας πλήθος ύμνων, θησαυρούς θεολογίας και λογοτεχνίας, που μέχρι σήμερα ψάλλονται στις ακολουθίες της Εκκλησίας. Ο πιο γνωστός της ύμνος είναι ο επώνυμος Ύμνος της Κασσιανής , ο οποίος ψάλλεται κατά την εσπέρα της Μεγάλης Τρίτης. Έγραψε επίσης γνωμικά περί φιλίας και άλλα, που χαρακτηρίζονται από τη σοφία του βίου και τη χάρη του λόγου της. Το ποιητικό της έργο την κατατάσσει μεταξύ των κορυφαίων υμνογράφων της Εκκλησίας. Κοιμήθηκε ειρηνικά στη μονή της.

Η μνήμη της Αγίας Κασσιανής εορτάζεται στις 7 Σεπτεμβρίου.

 Saint Kassiani was born around 805 AD in Constantinople by noble parents. It is very likely that her family came from the small island of Kassos, hence the name. She was an only child and was well known for her intelligence, but also for her rare and exceptional beauty.
When the emperor Theophilos decided to get married, he organized a reception in the magnificent hall of the palace, called "the Triklinon of Margaritis". The twelve most beautiful and most eminent maidens of the aristocracy of the city of Constantinople were invited at the reception. The emperor had to choose his future queen by giving her a golden apple. Theophilos was immediately impressed by Kassiani's beauty and approached her. However, before giving her the apple, he also wanted to try her intelligence, so he jokingly said to her: “From woman came the worst in the world.” referring to the fall of Eve. Kassiani replied: “But also from woman came that which is best”, referring to the Theotokos giving birth to God. Theophilos was displeased by this unexpected and clever response, and on top of that, he even feared that Kassiani might be more intelligent than him, something which he did not want, and he therefore overlooked her by giving the golden apple to modest Theodora. After this event, Kassiani wanted to withdraw from worldly life and devote her life to Christ the Bridegroom. She was arrested and whipped twice because she venerated the icons. Thirteen years after that, the iconoclast Theophilus died and the Empress Theodora restored Orthodoxy. Kassiani then founded her own monastery on Xerolophos, the capital’s seventh hill, called "the monastery of Kassia". She took over the abbotship of the monastery with the encouragement and spiritual guidance of Saint Theodore the Studite. Theodore and Kassiani helped each other and corresponded during the years of the iconoclasm and continued to do so after this period as well. From this spiritual relationship, three letters written to Kassiani by Theodore have survived. Kassiani became known and respected by her work of charity and almsgiving, but mostly for her poetic work. In her monastery she took care of poor women, but at the same time she withdrew for studying and writing. She has left behind, to our Church, many hymns, treasures of theology and literature, which are chanted until today in the Divine Services of the Orthodox Church. Her most famous hymn is the eponymous Hymn of Kassiani, chanted during the evening of Holy Tuesday. She also wrote sayings about friendship and others, which are characterized by her wisdom about life and her grace of speech. Kassiani's poetic work ranks her among the top hymnographers of the Orthodox Church. She reposed peacefully in her monastery.

The memory of Saint Kassiani is celebrated on September 7.

Από το βιβλίο «Για την αγάπη του Χριστού» του Χαράλαμπου Επαμεινώνδα

9 σχόλια:

  1. στο χωριο περα παναγια της κασου υπαρχει ο λαξευτος ταφος της κασιανης
    επισης υπαρχει και ιστορικη καταγραφη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. . Η Κασσιανή πρέπει εξαρχής να πούμε ότι είναι Αγία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Είναι μια παρεξηγημένη προσωπικότητα από πολλούς και πάρα πολλοί μύθοι κυκλοφορούν για το πρόσωπό της και τη σχέση της με τον Αυτοκράτορα Θεόφιλο. Η Αγία Κασσιανή όμως ποτέ δεν είχε σχέση με το Θεόφιλο.

    Βιογραφικά στοιχεία αντλούμε από Βυζαντινούς χρονογράφους (Κωδινός, Γλυκάς, Πτωχοπρόδρομος, Ζωναράς, Γεώργιος Αμαρτωλός κ.α.). Από τα λίγα στοιχεία που υπάρχουν καταγεγραμμένα φαίνεται ότι η Κασσιανή είχε ευγενική καταγωγή, αρετές και καλή μόρφωση. Το ιδιαίτερο χάρισμα που είχε ήταν το ποιητικό ταλέντο, δεμένο με την πίστη στον Ιησού. Ας δούμε όμως τι γράφει συγκεκριμένα ο μεγάλος βυζαντινός λογοτέχνης Κρουμβάχερ: «Η Κασσιανή υπήρξε η μόνη αξιομνημόνευτη βυζαντινή ποιήτρια, προσωπικότητα ενδιαφέρουσα για το άτομο και τη λογοτεχνική της θέση και συνδύασε τη λαμπρή συναισθηματικότητα, με τη βαθιά θρησκευτικότητα και τη δραστήρια ειλικρίνεια».

    Σύμφωνα με τους βυζαντινούς χρονογράφους το έτος 830 μ.Χ. η μητριά του Θεόφιλου Ευφροσύνη, κάλεσε στο Τρίκλινο των ανακτόρων τις ωραιότερες κόρες του Βυζαντίου, επιθυμώντας να βρει άξια σύζυγο ο θετός γιος της. Ανάμεσά τους ξεχώριζε η Κασσιανή την οποία πρόσεξε ο Θεόφιλος και ίσως για να την δοκιμάσει ή για να διαπιστώσει αν η εξυπνάδα της ήταν ισότιμη με το κάλλος της, την παρατήρησε λέγοντας «Εκ γυναικός ερρύη τα φαύλα», δηλ. από τη γυναίκα προέρχονται όλα τα κακά (εννοώντας την Εύα). Η Κασσιανή χωρίς να ταραχθεί απάντησε με θάρρος «Αλλά και δια της γυναικός πηγάζει τα κρείτω», δηλ. από τη γυναίκα προέρχονται όλα τα καλά (εννοώντας την Παναγία, η οποία γέννησε τον Σωτήρα του κόσμου Χριστό). Ντροπιασμένος και θυμωμένος ο Θεόφιλος της είπε «ω γύναι! Είθε να εσίγας» και διάλεξε για σύζυγό του τη Θεοδώρα από την Παφλαγονία, δίδοντάς της και το χρυσό μήλο της εκλογής.

    Η Κασσιανή καθόλου δεν στενοχωρήθηκε από το γεγονός, ούτε βίωσε κάποια ερωτική απογοήτευση, όπως κακώς πιστεύεται από πολλούς, αλλά πλημμυρισμένη από Θείο έρωτα εγκατέλειψε τα πρόσκαιρα και έγινε αργότερα Μοναχή, ιδρύοντας και τη Μονή της Κασσίας ή Εικασσίας ή Κασσιανής. Εκεί επιδόθηκε με θέρμη στα Μοναχικά της καθήκοντα, στη μελέτη του Θείου Λόγου, των Πατέρων της Εκκλησίας και στη συγγραφή Εκκλησιαστικών ύμνων και τροπαρίων για διάφορα γεγονότα. Μερικά από τα χαρακτηριστικότερα τροπάριά της είναι το δοξαστικό του εσπερινού των Χριστουγέννων «Αυγούστου μοναρχήσαντος», οι ειρμοί του κανόνα του Μ. Σαββάτου «Κύμματι θαλάσσης» κ.α. με πιο χαρακτηριστικό το Δοξαστικό «Κύριε η εν πολλές αμαρτίες».

    Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Θεόφιλος συνέχισε να ενοχλεί στο Μοναστήρι την Κασσιανή. Όταν μάλιστα έγραφε το τροπάριο για την μετανοημένη πόρνη, λέγεται πως ο Θεόφιλος την αναζητούσε στο Μοναστήρι. Μόλις το αντιλήφθηκε η Κασσιανή, παράτησε τις σημειώσεις και έφυγε να κρυφτεί. Ο Θεόφιλος βρήκε το χειρόγραφό της μισοτελειωμένο στη φράση «ων (ποδών) έν τώ παραδείσω Εύα το δειλινόν» και συμπλήρωσε ο ίδιος τα παρακάτω λόγια «κρότων τοις ωσίν ηχηθείσα τω φόβω εκρύβη», κάνοντας έτσι υπαινιγμό στο φόβο της Κασσιανής από την παρουσία του ίδιου. Η Κασσιανή δεν έσβησε τα πρόσθετα λόγια, αλλά συμπλήρωσε ως εξής «Αμαρτιών μου τα πλήθη και κριμάτων σου αβύσσους τις εξιχνιάσει, ψυχοσώτα Σωτήρ μου; Μη με την σην δούλην παρίδης, ο αμέτρητον έχων το έλεος».

    Αξίζει να αναφέρουμε ότι εκτός από τη θρησκευτική ποίηση η Κασσιανή ασχολήθηκε και με κοινωνική ποίηση, γνωμικά και επιγράμματα. Τα θέματά της είχαν αναφορά στο χαρακτήρα του ανθρώπου, στους καλούς τρόπους, τη γυναίκα, τη φιλία, την ευτυχία, το ήθος κ.α.

    Η Κασσιανή εκοιμήθη στις 7 Σεπτεμβρίου στην ιδιαίτερη πατρίδα της την Κάσο. Μέχρι σήμερα υπάρχει η λάρνακα και το ψηφιδωτό, καθώς και εντοιχισμένη πλάκα με χρονολογία 890 μ.Χ. Τα λείψανα της Αγίας Κασσιανής μεταφέρθηκαν αργότερα στην Ικαρία.

    Δείτε άλλα άρθρα στη κατηγορία: Ελεύθερο Βήμα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ευχαριστώ φίλε μου για τις επιπρόσθετες πληροφορίες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Χρήσιμη η απόφασή σου να ασχοληθείς με την Κασσιανή. Έχω και εγώ ένα κείμενο για το τροπάριό της και τις μεταφορές του στη Δημοτική, στο blog μου. Αν θέλεις ρίξε μια ματιά http://sitalkisking.blogspot.com

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Hello from Oregon, USA. I read your blog entry via Google translate and enjoyed it very much. I was recently received into the Holy Orthodox Church and St. Kassiani is my patron saint. Blessings for your wonderful article about her.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Thank you dear friend for writing me.

    I usually translate my posts in English as well so there is no need to translate the Greek original via google translate, because usually the automatic transaltion does not make sense.
    I am usually overwelmed and happy when I meet a person who converts into Orthodoxy. Orthodoxy is very difficult to understand, let alone adopt, for a person growing up in an non- Orthodox environment, with no Orthodox Tradition. I know it will be a constant struggle for you to maintain your Orthodox faith and an Orthodox way of life, so my prayers are with you to always be strong.
    Welcome to the Orthodox Family dear sister in God.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Φίλε με το όνομα THE LONELY SKIPPER σε ευχαριστώ για τα σχόλια και τις παρεμβάσεις σου. Ήταν απολύτως διαφωτιστικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Sabrina from Oregon, thank you for your comments. Godd bless you

    ΑπάντησηΔιαγραφή