ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τρίτη, 30 Νοεμβρίου 2010

Ο Άγιος Ευλάλιος της Λάμπουσας - Saint Eulalios of Lambousa

Θεόφρον Ευλάλιε, τήν σήν, ποίμνην περιφύλαττε, εκ πάσης βλάβης και θλίψεως, και περιστάσεως, και εκ πάσης ρύσαι, συμφοράς, θεσπέσιε, και της αιχμαλωσίας πρεσβείαις σου, ίνα δοξάζωμεν, ποιμένα αληθέστατον, και Τριάδος, μέγιστον συνήγορον.

Νότια της Μονής Αχειροποιήτου (εδώ), κοντά στη Λάμπουσα, διασώζεται ακόσμητος θάλαμος, λαξευμένος σε βράχο, στον οποίο οι περίοικοι απέδιδαν την ονομασία «Άγιος Ευλάμπιος». Ο άγιος αυτός μαρτύρησε το 296 μ.Χ. στη Νικομήδεια και δεν συνδέεται με την κυπριακή παράδοση. Όμως, σε μικρή απόσταση, ανατολικά της μονής Αχειροποιήτου διασώζεται ναός οικοδομημένος τον 16ο αιώνα στη θέση παλαιοτέρου και αφιερωμένος στον Άγιο Ευλάλιο. Ο Άγιος Ευλάλιος ήταν «αγιώτατος επίσκοπος Λαπήθου», σύμφωνα με τον Λεόντιο Μαχαιρά. Πιθανόν αυτού του Αγίου ήταν το ασκητήριο, και η ονομασία μεταβλήθηκε στην τοπική παράδοση λόγω συγχύσεως με την ονομασία του παρακείμενου πολίσματος, της Λάμπουσας (Ευλάλιος – Λάμπουσα – Ευλάμπιος). Άλλωστε και σήμερα, οι πρόσφυγες κάτοικοι της Λάμπουσας (Λαπήθου) ταυτίζουν τον άγιο Ευλάλιο με τον άγιο Ευλάμπιο.
Σε μια τοπική παράδοση πολύ διαδεδομένη αναφέρεται, πως ο Άγιος Ευλάλιος ήταν επίσκοπος στην Έδεσσα της Συρίας. Στην πόλη αυτή φυλασσόταν με πολύ σεβασμό η εικόνα του Αγίου Μανδηλίου. Τούτο το Μανδήλιο, με την Αχειροποίητο εικόνα του Ιησού, φυλασσόταν για πολλά χρόνια στην Έδεσσα μέσα στο βασιλικό παλάτι. Μετά τον θάνατο όμως του βασιλιά ένας από τους διαδόχους του, φανατικός ειδωλολάτρης αποφάσισε να καταστρέψει το ιερό τούτο κειμήλιο. Την ανίερη απόφαση του έκαμε γνωστή στον τότε επίσκοπο της Έδεσσας Ευλάλιο. Κι αυτός για να σώσει την Αχειροποίητη εικόνα, χωρίς να χάσει καιρό παρέλαβε τη νύχτα κρυφά το Άγιο Μανδήλιο, κι έφυγε απ' την Έδεσσα. Περπάτησε όλη νύχτα. Την άλλη μέρα έφτασε στην ακρογιαλιά. Εκεί βρήκε ένα καράβι, το οποίο ταξίδευε για την Κύπρο, κι ανέβηκε πάνω σ' αυτό. Όταν όμως πλησίαζε στην Κύπρο, σηκώθηκε δυνατή τρικυμία. Τα κύματα βουνά πελώρια απειλούσαν να το βουλιάξουν. Οι επιβάτες τρομαγμένοι έτρεχαν εδώ κι εκεί μη ξέροντας τι να κάμουν. Κάποια στιγμή ο επίσκοπος Ευλάλιος βγάζοντας από τον κόρφο τον πολύτιμο θησαυρό του, έκαμε το σημείο του σταυρού, άνοιξε με ιερή ευλάβεια το Άγιο Μανδήλιο, το άπλωσε στη φουρτουνιασμένη θάλασσα και κάθισε απάνω του. Την ίδια ώρα η θάλασσα γαλήνεψε και τα κύματα έφεραν τον επίσκοπο στη Λάμπουσα. Σαν έφτασε και βγήκε στη στεριά, ο Ευλάλιος φρόντισε κι το έφερε στο μοναστήρι της Αχειροποίητου (που τότε ήταν αφιερομένο στη Θεοτόκο), στο οποιό κι αφιέρωσε το Άγιο Μανδήλιο με την Αχειροποίητη εικόνα του Χριστού. Γι' αυτό και το μοναστήρι από τότε ονομάστηκε Μονή της Αχειροποιήτου, μια κι η εικόνα του Χριστού που ήταν αποτυπωμένη σ' αυτό, δεν είχε γίνει από χέρια ανθρώπου.
Μια άλλη όμως και πάλι Κυπριακή παράδοση μας λέγει, πως ο Άγιος Ευλάλιος ήταν ο πρώτος επίσκοπος της Λάμπουσας και δεν έχει καμιά σχέση με τον Άγιο Ευλάλιο τον επίσκοπο της Έδεσσας. Πρόκειται για ένα άλλο άσχετο πρόσωπο, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λάμπουσα.

Η μνήμη του Αγίου Ευλαλίου εορτάζεται στις 22 Οκτωβρίου.

South of the Acheiropoiitos Monastery (here), near Lambousa, survives an undecorated chamber carved into a rock to which the locals have attributed the name "Saint Eulambios". This Saint found martyrdom in 296 AD at Nicodemea and is not connected with Cypriot tradition. However, a short distance east of the Acheiropoiitos Monastery survives a chucrh built in the 16th century in the place of an older church and is dedicated to Saint Eulalios (Evlalios). According to Leontios Machairas, Saint Eulalios was "Holiest bishop Lapithos,". Perhaps this was the hermitage of this Saint, and the name was changed by local tradition due to confusion with the name of the nearby city of Lambousa (Eulalios - Lambousa - Eulambios). Besides, even today the refugee inhabitants of Lambousa (Lapithos) identify Saint Eulalios with Saint Eulambios.

According to a local tradition which is very well known, Saint Eulalios was bishop of the City of Edessa in Syria. In this city, the image of the Ayion Mandylion (Holy Handkerchief) was kept with great veneration. This Mandylion, with the non human made image of Jesus was kept for many years in Edessa in the royal palace. However, after the death of the king, one of his successors who was a fanatical pagan, decided to destroy this sacred relic. He made his unholy decision known to the then Bishop of Edessa Eulalios. And he, in order to save the non human made image, without losing any time took the Holy Mandylion secretly at night and left from Edessa. He walked all night. The next day he arrived at the seashore. There he found a ship, which traveled to Cyprus, and embarked on it. But when the ship was approaching Cyprus a great storm rose. The waves which seemed like huge mountains threatened to sink the ship. The passengers were running scared here and there not knowing what to do. At sometime bishop Eulalios took out of his bosom the precious treasure, made the sign of the Cross, and opened with solemn reverence the Holy Mandylion, stretched it out on the stormy sea and sat on it. Just at that time, the sea became calm and the waves brought the bishop on shore to Lambousa. When he arrived on ashore, Eulalios took care and brought it to the monastery of Acheiropoiitos (which was then dedicated to the Theotokos), where he dedicated the Holy Mandylion with the non human made image of Christ. This is why the monastery since that time took the name of Acheiropoiitos Monastery, since the image of Christ which was imprinted on it, was not made by human hands.
However, another again Cypriot tradition tells us that Saint Eulalios was the first bishop of Lambousa and has nothing to do with Saint Eulalios the Bishop of Edessa. The first is another person, unrelated to the other, who was born and raised in Lambousa.

The memory of Saint Eulalios is celebrated on October 22.

2 σχόλια: