Οι Άγιοι Ηλιόφωτοι οι εν τω όρει Κορώνη της Αχεράς ασκήσαντες - The Heliophotoi Saints who lived as hermits on Mount Kononi of Achera

Αλαμανίας τους γενναίους μάρτυρας, τους τα της γης καταλιπόντας άπαντα, συνελθόντες ευφημήσωμεν αστέρας ως φαιδρούς, Ηλιόφωτον, Επαφρόδιτον, Αμμώνιον, και Χουλέλαιον ομού συν τούτοις και Ευσθένιον καταστέψωμεν, χορείαν τιμών τες την πεντάριθμον.

Απολυτίκο Αγίων Ηλιόφωτων

Στην περιοχή του σήμερα εγκαταλελειμμένου Τουρκοκυπριακού χωριού Άγιοι Ηλιόφωτοι υπάρχει το παρεκκλήσι των Αγίων Ηλιόφωτων ή Αλιφώτες το οποίο διοικητικά, όπως και όλη η περιοχή ανήκει στην Κάτω Μονή. Τα ονοματα των Αγίων Ηλιοφώτων όπως είναι γραμμένα στις ιέρες εικόνες τους είναι: Επαφρόδιτος, Αμμώνιος, Χουλέλαιος, Ευσθένιος και Ηλιόφωτος. Ο Ηλιόφωτος ήταν ο αρχηγός τους, ο οποίος ήταν ιερέας και πνευματικός τους παρέρας, αφού παρουσιάζεται στις εικόνες να ευλογεί κρατώντας ειλατίριον η ευαγγέλιον. Από αυτόν μάλιστα πήραν κι οι υπόλοιποι το όνομα Ηλιόφωτοι με το οποίο είναι και γνωστοί μεταξύ του λαού της Κύπρου. Οι δε Ευσθένιος και Xουλέλαιος ήσαν βοσκοί και τους βοηθούσαν οι άλλοι στο άρμεγμα, διότι αυτοί οι δύο παρουσιάζωνται στις εικόνες να κρατούν γκλίτσες. Σύμφωνα με την ιστορική παράδοση και τούτοι οι Άγιοι ήσαν από τους τριακόσιους Αλαμάνους που ήρθαv στην Κύπρο μετά τη δεύτερη Σταυροφορία. Όταν το πλοίο τους τσακίστηκε στα νερά της Πάφου εξ αιτίας μιας δυνατής τρικυμίας, οι Αλαμάνοι αυτοί Άγιοι σκορπίστηκαν στο νησί και συνέχισαν εδώ την ασκητική ζωή τους στα μέρη που διάλεξαν. Αφού λοιπόν ήρθαν οι Άγιοι στη Κύπρο , ύστερα από αρκετή περιπλάνηση, ανέβηκαν στο βουνό Κορώνη, ένα βουνό κοντά στο χωριό Κάτω Μονή. Εκεί έστησαν το ασκητήριό τους σε δύο σπηλιές που βρήκαν στην κορφή του βουνού και έκαναν πηγή νερού η οποία υπάρχει μέχρι σήμερα. Τα πρόβατα κι οι αίγες τους πλήθαιναν καθημερινά κι έγιναν εκατοντάδες πολλές, πράγμα που διαπιστούται από την έκταση του χώρου που κρατούσε η μάνδρα τους. Και σήμερα σώζονται ακόμη στο χωριό Κάτω Μονή οι «Αγιόμανδρες των Ηλιοφώτων» με τα πέτρινα γαλευτήρια, που ήταν λαξευμένα απάνω στον βράχο και τ' αυλάκια που μετέφεραν το γάλα από το ένα γαλευτήρι στο άλλο κι υστέρα σμιγόταν όλο μαζί. Ή όλη έκταση υπολογίζεται γύρω στα δώδεκα περίπου στρέμματα. Όταν οι Κύπροι έμαθαν την έλευσι των Αγίων, τους επισκέπτονταν συχνά και τους συμβουλεύοντο πνευματικά, και οι Άγιοι τους εδιναν όχι μόνο πνευματική τροφή αλλά ελεούσαν και τους φτωχούς της περιοχής δίδοντας τους τα γαλοκτομικά τους προϊοντα. Σύμφωνα με τη παράδοση, όταν ο ηγεμόνας του νησιού Σαββίνος έμαθε για τους Αγίους, τους κάλεσε κοντά του ζητώντας από αυτούς να αρνηθούν τον Χριστό. Οι Άγιοι Ηλιόφωτοι ομολόγησαν με θάρρος την πίστη τους ενώπιον του ηγεμόνα, ο οποίος διέταξε και τους μαστίγωσαν ανελέητα ξεσχίζοντας τις σάρκες τους, ενώ στο τέλος τους αποκεφάλισε. Οι πιστοί ενταφίασαν τα άγια λείψανα των μαρτύρων σε δύο σπηλιές, τα οποία βρέθηκαν μετά από χρόνια εξαιτίας των πολυάριθμων θαυμάτων που γίνονταν και γίνονται ακόμη στον τόπο αυτό. Μετά από πολλά χρόνια οι πιστοί της περιοχής έχτισαν εκκλησία εις τιμήν τους. Η εκκλησία των Αγίων με τη πάροδον του χρόνου εξελίχθηκε σε Μονή, η οποία πάλι καταστράφικε και τώρα υπάρχει μονάχα η εκκλησία τους που ξαναχτίστηκε το 1750. Εκεί που υπάρχει τώρα το χωριό Κάτω Μονή, υπήρχεν άλλη Μονή η οποία για να ξεχωρίζει από τη ‘πάνω Μονή’ των Αγίων Ηλιοφώτων ονομάσθηκε Κάτω Μονή. Φορητή εικόνα των Άγιων Ηλιοφώτων του 1874, υπάρχει στη νέα εκκλησία της Παναγίας Χρυσοπαντάνασσας στη Μαλούντα Λευκωσίας, δίπλα της οποίας υπάρχει και προσκυνείται μια ολόλευκη κάρα, τις οποίες εικόνα και κάρα, σύμφωνα με τη τοπική παράδοση, μετέφερε στη Μαλούντα πριν από πολλά χρόνια κάπιος καλόγερος, ο οποίος εγκατέλειψε το ασκητήριο του στούς Αγίους Ηλιόφωτους κι΄ εγκαταστάθηκε στη Μαλούντα.

Η μνήμη των Αγίων Ηλιοφώτων εορτάζεται στις 13 Ιουλίου με μεγάλη πανήγυρη η οποία γίνεται στην εκκλησία τους.

In the vicinity of the today abandoned Turkish-Cypriot village of Ayioi Heliophotoi, the small church of the Heliophotoi Saints (also known as Aliphotes) is to be found. Administratively, as with all the region it belongs to the village of Kato Moni. The names of the Heliophotoi Saints (Ayioi Heliophotoi) according to the way they are written on their icons are as follows: Epafroditos, Ammonios, Houlelaios, Efsthenios and Heliophotos. Heliophotos was their leader, who was also a priest and their spiritual father and he is presented in the icons blessing and holding the Gospel. It is from him that the rest of the Saints took their name from and are known as Heliophotoi (plural for Heliophotos) among the people of Cyprus. Efsthenios and Houlelaios were shepherds because these two are presented holding shepherd's sticks, and the others helped them in the milking. According to historical tradition these Saints were among the three hundred Alaman (German), Christian refugees who came to Cyprus after the second Crusade, after their boat crushed in the waters of Paphos, from the sea waves. These Alaman Saints were scattered on the island and continued here their hermit life in the parts of the island which they chose to go. Therefore, after these particular Saints came to Cyprus, and after roaming around the island, they went up to the mountain of Koroni, a mountain near the village of Kato Moni. There, they set up their hermitage in two caves, which they found at the top of the mountain, and made a water spring which exists up to this day. Their sheep and their goats multiplied daily and came to be counted in many hundreds, something which can be confirmed by the large area of land where they kept their animal pens. These animal pens still survive to this day in the village of Kato Moni and are known as "the goat-pens of the Heliophotoi Saints". They survive along with the stone milking places, which they carved above in the rock, along with the ditches which transported the milk from the milking places which brought all the milk together in one big stone pool. In all its extent, their land is calculated to be roughly around twelve acres. When the Cypriots learned of the arrival of the Saints, they visited them often to take spiritual advice , and the Saints in return not only gave them spiritual food, but also gave to the poor of the region, their dairy products.

According to tradition, when the sovereign of the island who went by the name of Savvinos learned about the Saints, he called them to him, asking them to deny Christ. The Heliophotoi Saints, with courage admitted their faith in front of the sovereign, who in return ordered for them to be whipped mercilessly, cutting their flesh, and in the end he cut off their heads. The faithful afterwards buried the bodies of the Saints in the two caves. They were found after many years due to the many miracles that were and are still taking place at this place. After many years had passed by, the faithful of the region build a church to their honour. This church dedicated to the Saints with the passing of time had evolved into a monastery, which again was destroyed and now only their church exists, rebuild in 1750. In the place where now the village of Kato Moni is (in Greek it means "Lower Monastery''), there used to be another monastery and was called as such, in order for it to be distinguished from the "Upper Monastery" of the Heliophotoi Saints. A portable icon of the Heliophotoi Saints, which was painted in 1874, exists in the new church of the Virgin Mary of Chrysopantanassa in the village of Malounta in Nicosia, next to which there is also a very white coloured skull which according to local tradition, they were both transported to the village of Malounta many years ago by a monk, who abandoned the hermitage of the Heliophotoi Saints, and took residence in Malounta.

The memory of the Heliophotoi Saints is celebrated on July 13th with as big religious fair which takes place at their church.

Προσκύνημα στον Άγιο Αλιφώτη: Μια περιγραφή ενός ξένου περιηγητή το 1881 - The shrine of Saint Aliphotis: A description by a foreign traveler in 1881

Εδώ είναι μια περιγραφή που δίνεται από ένα ξένο ταξιδιώτη για το προσκύνημα των Αγίων Ηλιόφωτων το 1881 και δημοσίευσε τις εντυπώσεις του σε ένα περιοδικό των καιρών του με το όνομα "Η εποχή μας". Λανθασμένα νόμιζε ότι το προσκύνημα ανήκει μόνο σε ένα άγιο- τον Άγιο Αλιφώτη- και όχι στους πέντε Αγίους Ηλιόφωτους που οι Κύπριοι τους ονομάζουν και Αγίους Αλιφώτες. Προφανώς εδώ είναι που συγχύστηκε ο ξένος περιηγητής και πήρε τους Αλιφώτες για Αλιφώτη. Ο κυνισμός του τον τυφλώνει από το να δει τα πράγματα οπουδήποτε πέρα από το πεδίο του μυαλού του, προσπαθώντας πάντoτε να βλέπει τα πάντα ορθολογιστικά, χρησιμοποιώντας την υπεροψία του ως όπλο. Εν πάση περιπτώσει, η περιγραφή του είναι πολύ πολύτιμη, και μας δίνει κάποια περιγραφή του χωριού Άγιοι Ηλιόφωτοι και των ανθρώπων της Κύπρου εκείνης της εποχής. Είναι αξιοσημείωτο να επισημανθεί η εξαιρετικά φιλική σχέση μεταξύ των Ελλήνων και Τούρκων Κυπρίων που περιγράφεται εδώ. Παραθέτεται το κείμενο του αυτούσιο.

Noctoc

‘‘Ταξίδευα από το μεγάλο χωριό της Ευρύχου, προς ανατολάς, προς το βουνό και τους γύρω πρόποδες του, για να γνωρίσω αυτό το άγνωστο για μένα κομμάτι της Κύπρου. Έφτασα στο χωριό Άγιος Αλιφώτης, που κάποτε ο πληθυσμός του αποτελείτο εξ ολοκλήρου από Έλληνες αλλά τώρα κατοικείτε από Τούρκους. Παρά τον κατ’ εξοχήν τουρκικό πληθυσμό, το μικρό αυτό χωριό αποτελούσε επί Αγγλοκρατίας ένα χριστιανικό τόπο προσκυνήματος, που πρόσφατα ανακαλύφθηκε και αποκτά ολοένα και περισσότερη σημασία. Το χωριό βρίσκεται σε μια πτυχή της βόρειας πλευράς του Τροόδος. Ορισμένα από τα μικροσκοπικά σπίτια είναι γαντζωμένα στις πλευρές του βουνού σαν φωλιές πουλιών και άλλα χάνονται από τα μάτια σ’ ένα δασύλλιο που αποτελείται από μεγάλες και γέρικες βαλανιδιές και που θεωρείτε ιερό. Πήγα με τον Ζαπτιέ μου (ταξίδευα τότε ως Άγγλος δημόσιος υπάλληλος και ο ζαπτιές αυτός μου είχε δοθεί για συνοδεία από τη Λευκωσία), για να συναντήσω τον Τούρκο μουχτάρη, τον προύχοντα του χωριού. Έφτασα εκεί εντελώς τυχαία την προηγούμενη της γιορτής του Αγίου Αλιφώτη και συνάντησα πολλούς Χριστιανούς που τους φιλοξενούσαν Τούρκοι. Πάνω από το χωριό, στην ηλιοκαμένη και ερημωμένη πλαγιά του βουνού, υπάρχει μια μικρή σπηλιά που τον τελευταίο καιρό ήταν αφορμή για το ετήσιο προσκύνημα των Χριστιανών του νησιού. Μέχρι εκείνο το καιρό δεν υπήρχε εκκλησία-και τώρα υπάρχει εκεί-μόνο ένα μέρος του τοίχου του νέου χτίσματος, λείπει όμως η οροφή. Η νέα εκκλησία κτίστηκε στην πλαγιά του βουνού με τέτοιο τρόπο ώστε να περιέχει και τη σπηλιά.

Μέσα στη σπηλιά που φωτίζεται μόνο από μερικά κεριά, στεκόταν ένας παπάς που προσευχόταν. Τριγύρω του ήταν τοποθετημένες όπως σε ένα παλιατζίδικο, στοίβες από αφιερώματα, ανάκατα το ένα με το άλλο.

Εκείνη ακριβώς την ώρα μπήκε μέσα τρικλίζοντας και οδηγούμενη από ένα κοριτσάκι, μια φτωχή γυναίκα, άρρωστη με αρθριτικά. Η γριά έδωσε στον ιερέα μια μπουκάλα λάδι. Ο παπάς κοίταξε την μπουκάλα απέναντι από το φως. Επειδή ήταν μόνο μισογεμάτη με λάδι, αρνήθηκε ν’ αγγίξει την πλάτη της γριάς με τα οστά των αγίων. Αντάλλαξαν ορισμένες λέξεις. Η γριά έλεγε ότι έδωσε τα τελευταία της χρήματα και το τελευταίο της κερί στον άλλο παπά, ο οποίος στεκόταν στο πλάι μαζί με την εικόνα του Αγίου. Τότε επενέβηκα εγώ και αφού έδωσα ορισμένα γρόσια στον παπά για λογαριασμό της γριάς, λύθηκε η διαφορά με φιλικό τρόπο και για τους δύο και ο παπάς άγγιξε τη ράχη της γριάς με διπλάσια ποσότητα οστών.
Πάνω στους βράχους, έξω από το κτήριο της εκκλησίας, κάθονταν άλλοι παπάδες και με κάλεσαν να καθίσω μαζί τους. Ο ένας μου έστριψε μάλιστα και ένα τσιγάρο. Βέβαια, εμένα με ενδιέφερε να μάθω από τους παπάδες για τον άγιο. Στην ερώτηση μου, από που προέρχονται τα θαυματουργά οστά, όλη η ομήγυρη με μια φωνή απάντησε ότι ανήκουν στον Άγιο Αλιφώτη. Τους ανακοίνωσα ότι είμαι γιατρός και είδα στα χέρια του παπά, έξι μεγάλα κόκαλα που προέρχονται από τo ανθρώπινο μπούτι. Όμως τους εξήγησα ότι ο άνθρωπος έχει μόνο δύο μπούτια και το ίδιο ισχύει και για τους αγίους. Με τη παρατήρηση μου αυτή, ο κύκλος των παπάδων σίγησε. Τέλος, ένας νεότερος και εξυπνότερος, είπε ότι τα υπόλοιπα οστά προέρχονται από συγγενείς του αγίου και από άλλους αγίους. Ρώτησα τότε εγώ για την ηλικία των οστών. Αμέσως όλη η ομήγυρη επιβεβαίωσε ότι τα οστά ήταν πανάρχαια, αναρίθμητων αιώνων. Απάντησα ότι αυτό δεν ήταν δυνατό. Αν μου εζητείτο η γνώμη ως γιατρού, θα έλεγα ότι η ηλικία των οστών ανερχόταν σε λίγα χρόνια μόνο. Ήταν ακόμη πολύ φρέσκα. Και πάλι σίγησε ο κύκλος, ωσότου τελικά ένας νεαρός κλείνοντας μου το μάτι, γελώντας και κτυπώντας φιλικά το δεξί μου γόνατο, μου ψιθύρισε στο αυτί: ‘‘κύριε, τι θέλεις, έχεις αντιληφθεί τα πάντα. Ο κόσμος θέλει ψέματα, και εμείς κάνουμε λεφτά’’.

Here is a description given by a foreign traveler to the shrine of the Heliophotoi Saints in 1881 and published his traveling impressions in a magazine of the time called "Our Age" He erroneously thought that the shrine belonged to only one saint-Ayios Aliphotis and not to the five Heliophotoi Saints whom the people of Cyprus also call Aliphotes. It is apperent that the traveler took the name Aliphotes as being the same as the singular name- Aliphotis- which does not sound very different in English from the plural Aliphotes. His cynicism blinds him from seeing things anywhere beyond his own mind scope, always trying to rationalize everything, using his arrogance as a weapon. In any case, his description is very valuable,and gives us some insight of the village of Ayioi Heliophotoi and the Cypriot people of that era. It is noteworthy to point out the extremely friendly relationship between the Greek and Turkish Cypriots described here. The text is presented in its original form.

Noctoc

‘‘I travelled from the big village of Evrychou, towards the east, to the mountain and surrounding area , in order to get to know this unknown for me, part of Cyprus .I reached the village of Saint Aliphotis, where once the population was made up entirely by Greeks but now it is inhabited by Turks. Despite its largely Turkish population, this small village, constituted during the British domination a Christian place of worship, which was recently discovered and continuously acquires more importance. The village is situated in the northern side of Troodos. Some of its microscopic houses are hanging from the sides of the mountain like nests of birds and others are lost from eye view in a small forest which is made up from big old oak trees, and is considered as a holy place. I went with my policeman (I was traveling then as a British public servant, and this policeman was given to me as an escort in my travels from Nicosia), in order to meet the village president-the village nobleman. Completely by accident, I reached there, the day before the feast of Saint Aliphotis, and met many Christians who were given hospitality in the village by the Turks. Above the village, in the sunburned, and deserted part of the mountain, there is a small cave which in current times, became the reason for an annual feast by the Christian population of the island. Up to that time, a church did not exist-and now one exists there-only a part of the wall from the new building-the roof is absent however. The church was build by the side of the mountain in such a way that it also contains the cave.
Inside the cave, which is lit by only a few candles,there was a priest standing praying. Around him, there were many votive offerings from the faithful which were lying on the floor mixed together, and the place looked like a second hand store.
At precisely that moment, a poor woman accompanied by a little girl entered shouting. She was suffering from arthritis. The old woman give the priest a bottle of oil, and the priest took a closer look at the bottle by putting it opposite the light. Because it was only half-full, he denied to put the bones of the saint upon the back of the old woman. They exchanged some words, and the woman said that she give her last money and candle to the other priest, who was standing on the side holding the icon of the saint.Then, I interrupted, and after I gave some money to the priest on behalf of the old woman, the differences between the two were solved in a friendly manner. The priest this time put upon the old woman's back twice the amount of bones he usually does.

On the rocks, outside the building of the church, sat other priests and they called on to me to seat together with them. One of them actually rolled a cigarette for me. Of course I was interested to learn from the priests about the Saint. In my question, as from where these miraculous bones come from, all the people from the circle answered with one voice that they belong to Saint Aliphotis. I announced to them, that that I am a doctor and that I saw in the hands of a priest, six big bones that emanate from the human thigh. I explained to them that humans have only two thighs and the same applies for saints as well. With this observation, the circle of priests went into silence. Finally, one younger and smarter priest from the circle said that the bones were very ancient, and of innumerable centuries. I replied that this was not possible. If my opinion as a doctor was asked, I would say that the age of the bones amounted only to a few years. They were still very fresh. Once again the circle went silent. Finally one young priest closing his eye to me, laughing and touching my right knee in a friendly manner, whispered in my ear: "Sir, what do you want? You have conceived everything! People want lies, and we make money off these lies!"

Πηγή: Ελληνικά ήθη και έθιμα στην Κύπρο της Magda Ohnefalsch - Richter

Οι Αγίες Ζηναΐδα & Φιλονίλλα και ο ερειπωμένος τους ναός στην Κισσόνεργα - Saints Zenais & Philonilla and their ruined church in Kissonerga village

Την πολυθαύµαστον Ταρσόν τιµήσωµεν, την εξανθήσασαν άνθη τα τίμια, την Ζηναΐδα τήν σοφήν και Φιλονίλλαν. Άµα δε έχουσαι της πίστεως την κρηπίδα ασάλευτον, πάσαν πληµµυρίδα των δαιµόνων κατήσχυναν. Διό και συν Αγγέλοις χορεύουσαι, υπέρ ηµών αεί πρεσβεύουσιν.

Απολυτίκιο Αγίων Ζηναΐδας και Φιλονίλλας

Οι Αγίες Ζηναΐδα και Φιλονίλλα ήταν αδελφές. Κατάγονταν από την Ταρσό της Κιλικίας και ήταν συγγενείς του αποστόλου Παύλου. Προέρχονταν από πλούσια και ευκατάστατη οικογένεια, πράγμα που τους επέτρεψε να εκμάθουν και την ιατρική τέχνη και επιστήμη. Από πολύ νωρίς οδηγήθηκαν στη χριστιανική πίστη της οποίας έγιναν θερμότατες ακόλουθοι. Η συγγένειά τους µε τον Παύλο τις ώθησε να εργασθούν στα μέρη όπου εκείνος κήρυξε προηγουμένως, εδραιώνοντας µε τον τρόπο αυτό το έργο του. Περιόδευαν και ασκούσαν την ιατρική επιτελώντας ταυτόχρονα και ιεραποστολικό έργο. Έτσι τις βλέπουμε πρώτα στα μέρη της Ελλαδικής Μαγνησίας, εκεί που σήμερα βρίσκεται η πόλη του Βόλου, στην αρχαία Δημητριάδα. Από τη Δηµητριάδα εγκαταστάθησαν στην Πάφο, και συγκεκριμένα στο χωριό Κισσόνεργα μετά το ιεραποστολικό έργο των Αποστόλων Παύλου και Βαρνάβα στη περιοχή αυτή της Κύπρου. Στη Κισσόνεργα περιέρχονταν τα σπίτια, εργάζονταν για τη στήριξη και διάδοση του χριστιανισμού, και θεράπευαν ασθενείς - ιδιαίτερα γυναίκες και γυναικείες παθήσεις. Οι άσχημες συνθήκες διαβίωσής τους όμως, οι κακουχίες και οι ταλαιπωρίες του ιεραποστολικού έργου, έφθειραν την υγεία τους. Κι έτσι, κοιμήθηκαν εν ειρήνη χωρίς να φθάσουν γεράματα. Πρώτη η Ζηναίδα και ύστερα η Φιλονίλλα.
Στον τόπο που τάφηκαν, στην Κισσόνεργα, κτίστηκε αργότερα Ναός στο όνομά τους. Πολύ κοντά στην κύρια εκκλησία του χωριού, που είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, διασώζονται τα θεμέλια του μονόκλιτου Ναού αυτού που ήταν αφιερωμένος στις Αγίες Ζηναΐδα και Φιλονίλλα και που καταστράφηκε από σεισμό.
Οι κάτοικοι του χωριού Κισσόνεργας και της γύρω περιοχής πιστεύουν ότι οι Αγίες Ζηναΐδα και Φιλονίλλα θεραπεύουν κυρίως αιμορραγίες γυναικών. Σε πιο παλιά χρόνια, οι πασχούσες από αιμορραγία γυναίκες, συνήθιζαν να προσέρχονται στον Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στη Κισσόνεργα και περιδένονταν με λεπτή ταινία την οποία αφιέρωναν στις Αγίες για να θαραπευτούν. Δίπλα από την ερειπωμένη εκκλησία υπήρχε πηγάδι με θεραπευτικό αγίασμα στο οποίο πήγαιναν οι πιστές για να θεραπευτούν από γυναικείες παθήσεις. Επιπρόσθετα, οι νεαρές άγαμες κοπέλες του χωριού πλένονταν με το αγιασμένο νερό για να τις βοηθήσουν οι δυο Αγίες να βρουν σύζυγο.

Στα ερείπια του ναού των Αγίων Ζηναΐδας και Φιλονίλλας στη Κισσόνερα τελείται μέχρι και σήμερα η Θεία Λειτουργία στη µνήμη των αγίων αδελφών στις 11 Οκτωβρίου, όπου και εορτάζουν.

The Saints Zinais and Philonilla were blood sisters. Τhey came from Tarsus of Cilicia and were relatives of Paul the Apostle. They were from a wealthy and affluent family, which allowed them to learn the arts of medicine and science. From the first years of Chrisianity they had converted to the Christian faith, of which they were sincere followers. Their relationship with Paul has led them to work in the places where he had preached before, consolidating in this way to his mission. They traveled and practiced medicine and at the same time they also performed missionary work. Thus, we see them first at the parts of Helladic Magnisia, where the city of Volos is today, at the ancient city of Dimitriada. From Dimitriada they took up residence in Paphos, and more spacifically at the village of Kissonerga, after the missionary work of the Apostles Paul and Barnabas in this area of Cyprus. In Kissonerga they visited houses to spread the Gospel, worked for the support and spread of Christianity, and cured patients - particularly women and women's health problems. However, their poor living conditions, the hardships and sufferings of missionary work, effected their health badly. So, they slept in peace without reaching old age. Zinais pasted away first and then Philonilla.
In the place were they were buried in Kissonerga, a church was built in their name. Very near the main village church, dedicated to the Transfiguration of the Savior, today survive the foundations of this single-aisled church dedicated to the Saints Zinais and Philonilla, which was destroyed by an earthquake.
The villagers of Kissonerga, and the surrounding region, believe that Saints Zinais and Philonilla heal especially the bleeding of women. In older times, women suffering from bleeding used to go to the church of the Transfiguration of the Savior in Kissonerga and tied themselves with a thin ribbon which they then dedicated to the two Saints in order to be cured. Next to the ruined church there used to be a well with healing holy water where women faithful used to visit in order to be treated from different women's health problems. In addition, young unmarried girls of the village washed themselves with the holy water in order that the Saints would help them find a spouse.

The Divine Liturgy of the two Saints and sisters, Zenais and Philonilla, is celebrated up to the present day in the ruins of their church in Kissonerga on October 11, which is the date of their memory.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής - Saint John Lampadistis

Της Λαμπάδος το κλέος και Κυπρίων αγλάϊσμα και θαυματουργός όντως ώφθης, Ιωάννη Πατήρ ημών Όσιε. Νηστεία κατατήξας της σαρκός, άλόγους ενθυμήσεις πανσθενώς, όθεν χάριν ίαμάτων εξ ουρανού εδέξω, θεόπνευστε. Δόξα τω δεδωκότι σοι ίσχύν, δόξα τω σε στεφανώσαντι δόξα τω ένεργούντι δια σου πάσιν ιάματα.

Απολυτίκιο Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή

Ο Θαυμαστός και εξαίσιος αυτός Ιωάννης καταγόταν από το χωριό Λαμπαδού ή Λαμπαδιστός κοντά στα σημερινά χωριά Μιτσερό και Γαλάτα. Ο πατέρας του ήταν ιεράς και ονομαζόταν Κυριάκος και η μητέρα του ονομαζόταν Άννα. Και οι δυο γονείς του ήταν πολύ ευσεβείς χριστιανοί. Δεν είχαν άλλο παιδί γι΄αυτό και φρόντισαν να μάθει τα ιερά γράμματα και να έχει χριστιανική μόρφωση.
Όταν ενηλικιώθηκε, οι γονείς του τον πάντρεψαν με νέα κόρη πλουσίων γονέων. Όμως ο Ιωάννης προτιμώντας την παρθενία και την ολική αφοσίωσή του στον Θεό, απέφευγε να εκτελεί τα συζυγικά του καθήκοντα. Ο δε πενθερός του ο οποίος ήταν δολιόφρωνας και φθονερός, προσκάλεσε κάποιο Μάγο και αφού κατασκεύασε με μαγική τέχνη δηλητήριο, το έβαλε στο πιάτο με το ψάρι που επρόκειτο να φάει ο Ιωάννης. Και έτσι τυφλώθηκε. Ο Ιωάννης ο Λαμπαδιστής υπέμεινε με καρτερία και χωρίς παράπονο τη φοβερή αυτή δοκιμασία. Συγχώρησε αυτούς που τον τύφλωσαν, παρηγόρησε τους γονείς του, και αφιέρωσε τη ζωή του στο Θεό.
Ο ωραίος σαν άγγελος, ο αγνός στη ψυχή και το σώμα έφηβος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής, συμπλήρωσε το 18 έτος της ηλικίας του, φέροντας το ακάνθινο στεφάνι της κακίας των ανθρώπων και τη στέρηση του φωτός των ματιών του. Αυτό όμως δεν τον ενόχλησε. Πήρε λοιπόν τον πιστό υπηρέτη του ως οδηγό, που και εκείνος ονομαζόταν Ιωάννης, και ανεχώρησε από την Λαμπαδού και ήλθεν στη κοιλάδα της Μαραθάσας και ίδρυσε ασκητήριο στη Μονή του Αγίου Ηρακλειδίου. Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι και ο Άγιος Ηρακλείδιος καταγόνταν από το χωριό του Ιωάννη, τη Λαμπαδού.
Η ιερή και αγνή ζωή του νεαρού ασκητή έλαμψε στη περιοχή εκείνη φωτίζοντας όλους τους ανθρώπους. Ο Ιωάννης ο Λαμπαδιστής υπέβαλε τον εαυτό του σε σκληρή ασκητική αγωγή. ζώντας μια αγγελική ζωή. Έζησε προσευχόμενος ακατάπαυστα, διδάσκοντας το λόγο του Θεού και κάνοντας το θέλημά του Θεού. Έζησε με νηστείες, αγρυπνίες, προσευχές, δεήσεις, και αγοθοεργίες. Έζησε διδάσκοντας σε όλους, μέσα από την αγία και άσπιλη ζωή του, πως είναι δυνατόν να ζήσουν όλοι κατά Χριστό, εάν το θελήσουν. Νήστευε συνεχώς και έτρωγε μόνο κάθε τριες ή τέσσερεις μέρες.
Ζώντας με αυτό το τρόπο, αξιώθηκε από τον Θεό να γίνει θαυματουργός. Ο Άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής κοιμήθηκε στην νεαρή ηλικία των 22 ετών. Τρεις μέρες πριν κοιμηθεί, είδε τρεις γύπες (ατούς στα κυπριακά) να περιτριγυρίζουν από πάνω του, κατάλαβε ότι ήρθε ο ώρα να φύγει από αυτό τον κόσμο, προσευχήθηκε, και παρέδωσε τη ψυχή του στον Θεό. Το άγιο του λείψανο ενταφιάστηκε από τον ίδιο τον πατέρα του, έντιμα και με πολυτέλεια.
Ο Όσιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής έζησε κατά τον δέκατο αιώνα. Ο Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει για τον Άγιο αυτό: «Και ο μέγας Ιωάννης ο Λαμπαδιστής, εις την Μαραθάσαν όπου διώχνει τα δαιμόνια. Αυτός ήτο διάκος εις την ενορίαν της Μαραθάσας».

Η μνήμη του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή εορτάζεται στις 4 Οκτωβρίου

This wonderful and scrumptious John came from the village of Lampadou or Lampadistos which was near the present villages of Mitsero and Galata. His father was a priest and was named Kyriakos and his mother was named Anna. Both of his parents were very devout Christians. They did not have any other children and they made sure that their only child would learn the holy Scriptures and have a Christian education.
When he came of age, his parents married him with a young girl who had rich parents. But John preferring purity and total dedication to God, avoided performing his conjugal duties. His father- in- law, who was a treacherous and envious man, invited a Sorcerer who made a poison by the art of magic, and put it in the dish with the fish to be eaten by John. And so he was blinded. John Lampadistis endured with patience and without complaint this terrible ordeal. He forgave those who blinded him, consolidated his parents, and devoted his life to God.
John Lampadistis who was as beautiful as an angel and who was pure in soul and body, completed his teenage years and became an adult at age 18, bearing the crown of thorns created by the evil doings of people and the deprivation of sight from his eyes. But this did not bother him. He therefore took his faithful servant as a guide, who was also named John, and departed from Lampadou and came to the valley of Marathasa and founded a hermitage at the Monastery of Saint Heracledius. Here, it should be noted that Saint Heracledius came from the same village as John, the village of Lampadou.
The saintly and pure life of the young ascetic shone in that area giving spiritual light to all around him. John Lampadistis submitted himself to strict ascetic exercise. He lived an angelic life. He lived praying unceasingly, teaching the word of God and doing God's will. He lived with fasting, vigil, prayer, pleas to God, and good dids. Teaching everyone through his saintly and unblemished life, that they can all live in Christ, if they wished as well. He fasted continuously and only ate every three or four days.
Living this way, he was claimed by God to make miracles. Saint John Lampadistis passed away at the early age of 22 years old. Three days before he passed away, he saw three vultures flying over him, and he realized then that the time to leave this world had come. He prayed and surrendered his soul to God. His holy body was burried by his own father, with honours and in luxury.
Saint John Lampadistis lived during the tenth century. Leontios Machairas says the following about the Saint: "And the great John Lampadistis, in the Marathasa (region) who removes demons. He was a decon at the parish of Marathasa".

The memory of Saint John Lampadistis is celebrated on October 4.

Ο Άγιος Αρκάδιος Επίσκοπος Αρσινόης - Saint Arcadius Bishop of Arsinoe

Ποιµήν ιερώτατος, της Αρσινόης οφθείς, την Κύπρον εφαίδρυνας, των αρετών τω φωτί, παµµάκαρ Αρκάδιε. Όθεν παρά Κυρίου, δοξασθείς επαξίως, σύσκηνος ανεδείχθης, των Αγίων απάντων, µεθ' ων απαύστως πρέσβευε, υπέρ των ψυχών ηµών.

Απολυτίκιο Αγίου Αρκαδίου

Αυταδελφός του Οσίου Θεοσεβίου του Αρσινοΐτου, ο 'Οσιος Αρκάδιος ήταν ένας μεγάλος Ιεράρχης της Αρσινόης (σημερινής Πόλεως Χρυσοχούς) και λαμπρός φωστήρας των Χριστιανών της Πάφου. Ο Αρκάδιος γεννήθηκε στο χωριό Μελάνδρα της Πάφου και οι γονείς του ονομάζονταν Μιχαήλ και Άννα. Οι δύο αυτοί κατά σάρκα αδελφοί Όσιοι φαίνεται να έζησαν μεταξύ του τέλους του τετάρτου και αρχές του πέμπτου αιώνα. Ήταν δηλαδή σύγχρονοι του Αγίου Ιωάννη του Χρισοστόμου και του Αγίου Επιφανίου αρχιεπισκόπου Κύπρου.

Ο Αρκάδιος πήγε σε νεανική ηλικία στην βασιλίδα των πόλεων, την Κωνσταντινούπολη, όπου και απέκτησε εκεί την ανώτερη του μόρφωση, την οποία και πολύ ποθούσε. Κι εκεί στη Βασιλεύουσα, με τα κοσμικά θέλγητρα και τις διάφορες προκλήσεις παρέμεινε όπως και στην ιδιαίτερη πατρίδα του αγνός και σώφρων, εγκρατής και πιστός ακόλουθος της Χριστιανικής διδασκαλίας.Όταν επέστρεψε στην Κύπρο, η αγάπη του και ο πόθος του για την ασκητική ζωή τον ώθησαν να φεύγει από το σπίτι του και να κατακρύπτεται «εν όρεσι και σπηλαίοις και ταις οπαίς της γης» όπως αναφέρει ο Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος στον εγκωμιαστικό του λόγο προς αυτόν. Η φήμη του έφτασε μέχρι το Νίκων τον Μέγα, τον τότε επίσκοπο Αρσινόης ο οποίος και ζήτησε να τον δει. Κι αφού διαπίστωσε την ορθότητα της σκέψης του και την αγιότητα του βίου του, τον πίεσε να δεχθεί να γίνει ιερέας για να μπορεί να προσφέρει περισσότερες υπηρεσίες στο λαό του Θεού. Με τη χάρη της ιεροσύνης που δέχτηκε από τα χέρια τoυ Νίκωνα, έβαλε σαν στόχο του υψηλότερες κορυφές της αρετής. Αγωνιζόμενος νύκτα και μέρα έφτασε στο σημείο να διώχνει με τη χάρη του Θεού δαιμόνια από τους ανθρώπους, να έχει την ιαματική χάρη και το προγνωστικό χάρισμα. Δεν ήταν, επομένως, καθόλου παράξενο το ότι αμέσως μετά το θάνατο του Νίκωνα όλοι πρόσβλεψαν σ' αυτόν για το θρόνο της Αρσινόης. Έτσι, ο λαός ομόψηφα και με χαρά εξέλεξε τον Αρκάδιο ως πραγματικά άξιο του Επισκοπικού Θρόνου της Αρσινόης. Ο Αρκάδιος δεν ήθελε να εγκαταλείψει την αγαπημένη του έρημο και τη «θεόγνωστον ησυχίαν», υπερίσχυσε όμως η ψήφος του Θεού, και χειροτονήθηκε επίσκοπος.Από το θρόνο της Ιεραρχείας ο Αρκάδιος έστρεψε την προσοχή του και στην προφύλαξη του ποιµνίου του από τις αιρέσεις. Είχαν φτάσει και στην Κύπρο οι αιρετικές δοξασίες των Αρειανών, των πνευµατοµάχων, των Γνωστικών και άλλων. Κι ο νέος επίσκοπος θεώρησε καθήκον του να αναλάβει σύντονη προσπάθεια διαφώτισης του λαού. Η ορθή πίστη είναι οι οδοδείκτες που οδηγούν στη σωτηρία. Κι ο Αρκάδιος φρόντισε να είναι σωστά τοποθετημένοι αυτοί οι οδοδείκτες. Και έτσι, ως φωτισμένος ποιμένας, μετέδιδε μέχρι τελευταίας του πνοής την αληθινή διδασκαλία του χριστιανισμού. Μετά από βαθύ γήρας παρέδωσε τη ψυχή του στα χέρια του Θεού στις 29 Αυγούστου που τελείται και η µνήµη του Τιµίου Προδρόµου. Ο Άγιος Αρκάδιος έκαμε πολλά θαύματα, και όταν ευρίσκετο ακόμη στη ζωή, αλλά και μετά το θάνατο του.Στο δάσος της Πάφου κοντά στο χωριό Κινούσα, και γύρω στα δυο χιλιόμετρα βόρεια από τη τοποθεσία «Άγιος Μερκούριος» βρίσκονται τα ερείπια της παλαιάς Μονής του Αγίου Αρκαδίου. Η μονή κτίστηκε κατά το πέμπτο αιώνα, πιθανόν από τον Άγιο Αρκάδιο, ή και από άλλους μετά το θάνατο του, πιθανόν στο τόπο όπου ο Άγιος προηγουμένως ασκήτευσε. Προσκυνήματα αφιερωμένα στον Άγιο Αρκάδιο υπήρχαν κάποτε και στα χωριά Κάθηκας και Γιόλου.

Η μνήμη του Αγίου Αρκαδίου εορτάζεται στις 29 Αυγούστου.

Saint Arcadius was the blood brother of Saint Theosebius of Arsinoe. Arcadius was a great Hierarch of Arsinoe (present Polis Chysochous) and a brilliant luminary to the Christians of Paphos. He was born in the village of Melandra in Paphos and his parents were named Michael and Anna. These two Saints and flesh brothers seem to have lived between the late fourth and early fifth centuries. In other words, they lived during the time of Saint John Chrysostom and Saint Epiphanius, Archbishop of Cyprus.

At a young age, Arcadius went to the queen of all cities, Constatinople, where he acquired his higher education and which he desired so much to have. And while there, in Constantinople, with its secular attractions and a number of challenges, he managed to remain the same way as he was in his homeland; pure and wise, temperate and a faithful follower of Christian teaching. When he returned to Cyprus, his love and desire for the ascetic way of life led him to often leave his home and to hide "in the mountains and the caves and the holes of the earth" as is stated by Saint Neophytos the Recluse in a praise he wrote about his person. His fame reached Nikon the Great, the then Bishop of Arsinoe, who asked to see him. And after having learned about his way of thinking and his sanctity in life, he pressured him to agree to become a priest in order to be able to offer more services to the people of God. With the grace of the priesthood that he received from the hands of Nikon, he put as his aim to reach the highest peaks of virtue. Struggling night and day, he went so far as to drive away, with the grace of God, demons from people, to be able to cure sicknesses, and have the charisma to predict future events. It was therefore no surprise that immediately after Nikon's death, everybody looked towards him for the throne of Arsinoe. Thus, the people unified in one voice, elected Arcadius as being truly worthy of the Bishopric Throne of Arsinoe. Arcadius did not want to leave his beloved asectic life and his "God learning serinity", but the vote of God won over, and he was ordained Bishop. From the throne of Hierarchy, Arcadius turned his attention to the protection of his flock from heresy. During that time heretics and heretical beliefs such as Arianism, pneumatomachs, Gnostics and others, had reached Cyprus. And the new Bishop made it his duty to make a substantial effort to educate the people. The Orthodox faith is the sign post that leads to salvation. And Arcadius took care so that this sign post was properly placed. And so, as an enlightened pastor, he was preaching until his last breath, the true teaching of Christianity. At a ripe old age, he surrendered his soul to the hands of God on the 29th of August, the date on which the memory of John the Baptist is celebrated. Saint Arcadius did many miracles while he was alive, but also after his death. In the forest of Paphos near the village of Kinousa, and about two kilometers north of the "Saint Merkourios" site, the ruins of the ancient monastery of Saint Arcadius can be found. The monastery was built during the fifth century, probably by Saint Arcadius or by others after his death, probably in the place where the Saint previously lived as a hermit. Shrines dedicated to Saint Arcadius once also existed in the villages of kathikas and Giolou.

The memory of Saint Arcadius is celebrated on August 29.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων - Saint John the Merciful

Εν τη υπομονή σου εκτήσω τον μισθόν σου, πάτερ όσιε, ταις προσευχαίς αδιαλείπτως εγκαρτερήσας, τους πτωχούς αγαπήσας και τούτοις επαρκέσας. Αλλά πρέσβευε Χριστώ τω Θεώ σωθήναι τας ψυχάς ημών.

Απολυτίκιο Άγίου Ιωάννη του Ελεήμων

Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων γεννήθηκε στην Αμαθούντα της Νεαπόλεως (Λεμεσού) και ανατράφηκε από τους γονείς του Επιφάνιο και Ευκοσμία μέσα σε κλίμα ευσέβειας και πίστης. Αν και ο Άγιος ήθελε να υπηρετήσει την Εκκλησία, υπάκουσε στο θέλημα των γονιών του και νυμφεύθηκε. Όμως, η γυναίκα του πρώτα και ύστερα τα δύο του παιδιά πέθαναν και ως άλλος Ιώβ ο Άγιος δεν απελπίζεται αλλά δοξολογεί τον Θεό και αφιερώνεται ολοκληρωτικά στο θέλημά Του και στη διακονία των αδελφών του χριστιανών. Έτσι, όλοι οι πονεμένοι και βασανισμένοι, τα ορφανά και οι χήρες βρίσκουν προστασία από τον Άγιο, του οποίου η φήμη διαδίδεται παντού. Η φιλανθρωπία του αγίου δεν συγκινεί μόνο τους χριστιανούς, αλλά και τους ειδωλολάτρες. Τον καιρό εκείνο ο πατριαρχικός θρόνος της Αλεξανδρείας είχε χηρέψει και πρόκριτοι και λαός καλούν τον Ιωάννη να τον αναπληρώσει μετά και από τη σύμφωνο γνώμη του βασιλιά. Αν και αρχικά ο άγιος αρνείτο, εν τέλει υπάκουσε στο θέλημα του Θεού. Μόλις ανήλθε στον θρόνο με τη βοήθεια των κληρικών του κατέγραψαν όλους τους φτωχούς και ζητιάνους της πόλης και ο Άγιος άρχισε να οργανώνει τρόπους βοηθείας γι' αυτούς. Οργανώνει νοσοκομεία, πτωχοκομεία, ξενώνες για τους περαστικούς, μαιευτήρια για τις άπορες μητέρες, ορφανοτροφεία, συσσίτια για τους φτωχούς και αναπτύσσει μεγάλο φιλανθρωπικό έργο που κάνει την Αλεξάνδρεια αγνώριστη. Παράλληλα, ο Άγιος δεν φροντίζει μόνο για την υλική πρόοδο του ποιμνίου του, αλλά και για την πνευματική. Κτίζει πολλούς ναούς και χειροτονεί ευσεβείς ιερείς, οι οποίοι γίνονται δοχεία αγάπης για τον καθένα, μιμούμενοι τον Επίσκοπό τους που παραμένει ταπεινός και ασκητικότατος, μέσα σ' ένα φτωχικό κελί. Όταν στις αρχές του 7ου αιώνα ο βασιλιάς των Περσών Χοσρόης λεηλάτησε την Ιερουσαλήμ και θανάτωσε χιλιάδες χριστιανούς, ο Άγιος Ιωάννης οργάνωσε συνεργεία όπου δεχόντουσαν τους πρόσφυγες και τους περιέθαλπε με τρόπο μοναδικό και άγνωστο μέχρι τότε στην ιστορία. Μια μέρα μετά από παράκληση του πατρικίου Νικήτα ο Άγιος Ιωάννης δέχτηκε να τον συνοδεύσει έως την Πόλη, για να ευλογήσει τον αυτοκράτορα. Όταν έφτασαν στη Ρόδο είδε σε όραμα έναν φωτεινό μεγαλοπρεπή άντρα που τον καλούσε να έρθει στην Κύπρο. Και πράγματι ο Άγιος επιστρέφει στην Αμαθούντα όπου και εκοιμήθη.

Η μνήμη του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμων εορτάζεται στις 12 Νοεμβρίου.

Saint John the Merciful was born in Amathus of Neapoli (Limassol) and was raised by his parents and Epiphanius and Efkosmia in an atmosphere of piety and faith. Although the Saint wanted to serve the Church, he obeyed to the will of his parents and married. But after his wife died first and later his two children, like Prophet Job, the Saint did not despair but gave his thanksgiving to God and devoted himself entirely to His will and to the ministry of the Christian brothers. Thus, all those you suffered and were troubled from life, orphans and widows, found protection from the Saint, whose fame spread everywhere. The charity of the Saint did not move only Christians but also pagans. At that time the patriarchal throne of Alexandria (Egypt) was widowed and the church elders and the people asked John to replace the post which was also the agreement of the king. Although initially the Saint refused, he finally obeyed God's will. Once he was on the patriarchal throne, with the help of the clergy, he took record of all the poor and beggars in the city and the Saint began to organize ways to help them. He organized hospitals, houses for the poor, hostels for passersby, maternity hospitals for poor mothers, orphanages, soup kitchens for the poor and developed a large charity network that made Alexandria unrecognizable. Simultaneously, the Saint not only cared about the material progress of his flock, but for their spiritual progress as well. He build many churches and ordained many pious priests who were receptacles of love for everyone, imitating their bishop who remained humble and ascetic, living in a humble cell. When in the early 7th century the king of the Persians Hosroe plundered Jerusalem and killed thousands of Christians, Saint John had organized guest houses where refugees were taken in and were taken care of in such a unique way of love which was unknown until then in history. One day after a request by patrician Nikitas, Saint John agreed to accompany him to Constantinople, to bless the emperor. When they reached Rhodes, the Saint saw a vision of a magnificently bright man who asked him to come to Cyprus. Indeed the Saint returned to Amathus where he passed on to the next life soon after.

The memory of Saint John the Merciful is celebrated on November 12.

Ο Άγιος Θεοσέβιος ο Αρσινοΐτης - Saint Theosebius of Arsinoe

Εν τω άντρω Μελάνδρας ασκησάµενος Όσιε και προς ουρανόν την πορείαν εκείθεν πάτερ ποιησάµενος, τοις τέκνοις σου ηµίν, ως αληθώς εγένου τύπος αρετής και πίστεως, εγκρατεία εκδιδάσκων τας των παθών ορµάς συστέλλειν Θεοσέβιε. Δοξα τω σε στεφανώσαντι Χριστώ, δόξα τω και ηµίν σε φανερώσαντι, δόξα τω αναδείξαντί σε Αρσινόης καύχηµα.

Απολυτίκιο Αγίου Θεοσέβιου Αρσινοΐτου

Ο Όσιος Θεοσέβιος γεννήθηκε στο φτωχικό χωριό Μελάνδρα του διαμερίσματος Αρσινόης (σημερινής Πόλεως της Χρυσοχούς) της επαρχίας Πάφου. Σήμερα το χωριό αυτό είναι Τουρκοκυπριακό, όμως τις μέρες εκείνες ήταν Ελληνικό και Χριστιανικό. Ο Άγιος Θεοσέβιος ήταν κατά σάρκα αδελφός του Αγίου Αρκαδίου, επισκόπου Αρσινόης. Η ακριβής χρονολογία της γέννησής του µας είναι άγνωστη. Θα πρέπει όμως να τοποθετείται στα τέλη του 4 ου µ.Χ. αιώνα αφού ο αδελφός του Αρκάδιος ήταν επίσκοπος Αρσινόης στις αρχές του 5 ου αιώνα. Οι ευσεβείς γονείς τους, Μιχαήλ και Άννα, τους ανέθρεψαν με παιδία και νουθεσία Χριστιανική. Ο Θεοσέβιος ήταν από μικρό παιδί βοσκός προβάτων της οικογένειας. Επίσης από μικρό παιδί ωρισμένες ημέρες απείχε από τροφή και κατά τις άλλες έτρωγε τόσο μόνο ώστε να ζει. Το δε ψωμί το οποίο του περίσσευε από τις νηστίες το έδινε στους φτωχούς που συναντούσε στο δρόμο, ή το έκαμνε ψίχουλα και το έδινε στα πουλιά. Πράος και γλυκομίλητος, εξυπηρετικός σε όλους, προσευχόταν κρυφά, μέσα σε σπήλαιο , πέντε περίπου χιλιόμετρα από την πατρίδα του Μελάνδρα.
Όταν ενηλικιώθηκε, παντρεύτηκε μια ευσεβή κόρη από το γειτονικό χωριό Φιλούσας (Χρυσοχούς). Αφού συμφώνησαν με τη σύζυγο του να μην έχουν σαρκικές επαφές αλλά να τηρούν αγνότητα και να είναι μόνο αδελφικές οι σχέσεις τους, έζησαν μαζί παρθενικά.
Όταν πέρασαν τα χρόνια της νεότητας και αρκετά χρόνια της ανδρικής του ηλικίας, ο Θεοσέβιος κατά Θεία αποκάλυψη αντελήφθηκε ότι πλησιάζει προς το τέλος της επίγειου ζωής του. Κάλεσε τη γυναίκα του, της είπε ότι θα φύγει σε τόπους πιο μακρυνούς για το βόσκημα των προβάτων, και της συνέστησε να έχει άγρυπνη τη ψυχή και να φυλάξει τη παρθενία της άμεμπτη μέχρη τέλους, «για να στολιστεί από τον Θεό με το στεφάνι της παρθενίας ως παρθένος». Με συγκίνηση άκουσε την υπόσχεσή της, και ακολούθως ωδήγησε τα πρόβατα του ως συνήθως, αλλά και για τελευταία φορά, στο όρος που σύχναζε για βοσκή.
Μετά από μερικές μέρες, εισήλθε στο αγαπημένο του σπήλαιο, και αφού προσευχήθηκε για αρκετή ώρα, παρέδωσε τη ψυχή του στα χέρια του Θεού χωρίς να δεχθεί ή να τύχει ουδεμίας ανθρώπινης υπηρεσίας. Ήταν 12 του μηνός Οκτωβρίου.
Το ποιμενικό σκυλλάκι του έμεινε πιστός θυρωρός στο στόμιο του σπηλαίου, φύλακας του αγίου του λειψάνου. Όταν πέρασαν μερικές μέρες, εμάζεψε τα πρόβατα με το γαύγισμα του, τα κατέβασε γρήγορα στο σπίτι του Θεοσέβιου και βιαστικά επέστρεψε στο σπήλαιο. Γονείς και συγγενείς από την Μελάνδρα και τη Φιλούσα, έπειτα από αναζήτηση τριών ημερών στις γύρω περιοχές και στα όρη, έφθασαν και μέχρι το σπήλαιο, οπότε το σκυλλί τους ανεγνώρισε κι εγαύγισε. Εισήλθαν στο σπήλαιο όπου βρήκαν τον λείψανο του Θεοσέβιου ξαπλωμένο στη γή «ευωδιασμένον και δροσερόν όπως ένα πρωϊνό αμάραντο άνθος», όπως γράφει στο Εγκώμιό του προς τον Άγιο Θεοσέβιο ο Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος. Δοκίμασαν να το σηκώσουν και να το φέρουν να το κηδεύσουν στην Μελάνδρα, δεν μπόρεσαν όμως επειδή είχε ήδη νυχτώσει, και έμειναν να αγρυπνήσουν πλησίο του αγαπημένου τους νεκρού. Τότε φαίνεται ο Άγιος στον ύπνο του πατέρα του τη νύκτα εκείνη και του είπε: «Μην με σηκώσεις από εδώ, αλλά κήδευσε μου το σώμα σε τούτο τον τόπο και κτίσε στο όνομά μου Ναό εις δόξα Θεού». Έτσι και έγινε. Αφού έθαψαν το σκήνωμά του εκεί, κατόπιν έκτισαν Ναό στο όνομά του.
Ο Άγιος της Μελάνδρας έχει θεραπεύσει πολλούς τυφλούς και κωφούς. Κάποτε, δύο βοσκοί σύλησαν τον Ναό του Αγίου, ωμολόγησαν την αμαρτία τους, επέστρεψαν όσα έκλεψαν και ζήτησαν και πήραν συγχώρεση.
Ο Άγιος ονομάζεται σήμερα και «Σεσέφης, Ευσέχης, Ευσέβης, Ευσέβιος». Ο Άγιος Θεοσέβιος εικονίζεται πάνω στο δίσκο του Ναού της Περιστερόνας Πάφου.
Στο χωριό Φασούλα της Χρυσοχούς, σε χωράφι που βρίσκεται στο χείλος ενώς κρημνού που βλέπει προς την Τρεμιθούσα (Χρυσοχούς), ανευρίσκονται λίθοι πελεκημένοι οι οποίοι είναι τα προς δυτικά και νότια θεμέλια Ναού του Αγίου Θεοσεβίου. Διατηρούνται επίσης τα τοπωνύμια Μούττες του Αγίου Ευσεβίου, Πλακούδια του Αγίου Σεσέφη. Το ασκητικό σπήλαιο του Αγίου στο «δάσος νομής» έχει καταστραφεί. Το όνομα του Αγίου διατηρείται εν χρήσει.
Κοντά στο χωριό κρήτου Τέρρα διασώζεται η δυτική πλευρά εκκλησίας του Αγίου η οποία είναι ωμαλισμένη σε βράχο και της οποίας η στέγη ήταν καμαρόσχημη. Δίπλα υπάρχει το Αγίασμα- το νερόν του Άη Ευσέχη.

Η µνήµη του Αγίου Θεοσέβιου του Αρσινοΐτη εορτάζεται στις 12 Οκτωβρίου, ημέρα της κοιμήσεώς του.

Saint Theosebius was born in the poor village of Melandra in the subdistrict of Arsinoe (present day Polis Chysochous) in the province of Paphos. Today the village is Turkish Cypriot, but during those days it was Greek and Christian. Saint Theosebius was the flesh brother of Saint Arcadius, bishop of Arsinoe. The exact date of his birth is unknown. However, it should be placed at the end of the 4th century AD since his brother Arcadius was bishop of Arsinoe in the early 5th century. Their pious parents, Michael and Anna, brought them up with Christian education and admonition. From a young age, Theosebius was a shepherd for the sheep of the family. Also from a young age, he abstained from food on certain days and during the other days he ate just enough in order to stay alive. He gave the bread which he had saved due to his fasting to the poor that he encountered on the street, or he made it into crumbs and give it to the birds. Gentle and soft spoken, helpful at all times, he prayed secretly in a cave, about five kilometers way from his native Melandra.

When he came of age, he married a pious girl from the neighboring village of Philousa (Chrysochous). After having agreed with his wife not to have carnal contacts but to keep their purity and only have a fraternal relationship, they lived together in virginity.
When the years of his youth and many years of his adult age had passed, by Divine revelation, Theosebius realized the coming of the end of his life on this earth. He called his wife, told her that he will go to more distant places in order to graze his sheep, and recommended to her to keep her soul vigilant and to keep her virginity intact until the end of her life in order "to be decorated by God with the crown of virginity as a virgin". Her heard her promise with great emotion, and after that he led his sheep as usual, and for the last time, out for grazing. After a few days, he went into his beloved cave, and after having prayed for some time, he surrendered his soul into God's hands without receiving or having any human help. It was the 12th of October. His shepherd dog remained a loyal keeper at the mouth of the cave, the keeper of his holy body. After a few days had passed, the dog gathered the sheep together by barking, quickly took them back to Theosebiu's home, and with haste returned to the cave. After three days searching the surrounding areas and mountains, his parents and his wife's parents and relatives from Melandra and Philousa came to the cave, after the dog saw them and recognized them and started barking. They entered it, and there they found the Saintly body on the ground "scented and fresh as an unfading morning flower" as Saint Neophytos the Recluse writes in a Praise for Saint Theosebius. They tried to take him back to Melandra to make his funeral, but they could not because it was already dark, and stayed in the cave to keep a wake for their beloved dead Theosebius. During the night, while his father was sleeping, the Saint appeared in his sleep and told him: "Do not take me way from here, but bury my body in this place and built a church in my name in order to thank God." And so he did. After having buried the Saint's body there, a church was built in his name. The Saint of Melandra has cured many blind and deaf people. Once, two shepherds looted his church, they confessed their sin, returned what was stolen, and asked and recieved forgiveness. The Saint is today also called "Sesefis, Efsechis, Eusebis, Eusebius. Saint Theosebius is depicted on the tray of the church of Peristerona village in Paphos. In the village of Philousa Chrysochous, in a field located at the edge of a cliff facing directly towards the village of Tremithousa (Chrysochous), hand chipped stones are to be found which are the west and south foundations of a church dedicated to Saint Theosebius. Place names such as "Mouttes of Saint Eusebius", "Plakoudia of Saint Sesefis", keep his memory still alive. The cave of the ascetic in "Nomis Forest" has been destroyed. The name of the Saint is still kept in use. Near the village of Kritou Terra the west side of a church dedicated to Saint Theosebius still survives, build next to a rock and which used to have arches. Next to it, there is the holy water- nero (water) of Saint Efsechis.

The memory of Saint Theosebius of Arsinoe is celebrated on October 12th, the date of his passing away.

Ο Άγιος Πανηγύριος ο Θαυματουργός από το χωριό Μαλούντα Λευκωσίας - Saint Panigerios the Miracle Maker from the village of Malounta, Nicosia

Των Κυπρίων το κλέος, Μαλουντίων το καύχημα και θαυματουργός ανεδείχθης, θεοφόρε Πατήρ ημών Πανηγύριε, ιερωσύνης ενεδύσω την στολήν και θαυμάτων τε πηγή ανεδείχθης, τοις προστρέχουσιν εν πίστει εν τω πανσέπτω και θείω τεμένει σου. Δόξα τω ούτως ευδοκήσαντι Θεώ, δόξα τω σε στεφανώσαντι, δόξα τω δωρησαμένω σε ημίν πρέσβυν ακοίμητον.

Απολυτίκιο Αγίου Πανηγύριου

Ο βίος του τοπικού αυτού Οσίου της Κύπρου δεν διασώζεται και ούτε έχει συναξάρη. Τα όσα θ' αναφερθούν παρακάτω είναι κάποια στοιχία από την Ακολουθία του και από την περιγραφή της εικόνας του. Καταγόταν κατά πάσαν πιθανότητα από το χωριό Μαλούντα της Λευκωσίας και ασκήτευσε σε ασκητήριο δίπλα από το χωριό αυτό.
Ο Όσιος Πανηγύριος φαίνεται να ακολούθησε τον ασκητικό βίο από νεαρή ηλικία. Φαίνεται να ήταν ιερομόναχος ο οποίος κατά πάσαν πιθανότητα, να έγινε μοναχός και μετά ιερέας σε κάποιο κοντινό μοναστήρι. Στην εικόνα του παρουσιάζεται ενδεδυμένος με φελόνιον ως ιερέας και με το δεξί του χέρι ευλογεί και με το αριστερό του κρατεί Σταυρό. Η εικόνα του Αγίου ζωγραφίστηκε το έτος 1708 και επισκευάσθηκε ξανά το έτος 1841. Στα δεξιά της εικόνας αναγράφεται: «1708. Έγινεν η παρούσα εικών, Μνήσθητι Άγιε του δούλου σου Χριστοδούλου Ιερέως μετά πάντος του οίκου». Και στα αριστερά αναγράφεται: «Ανεκαινίσθη η παρούσα απί της Επιτροπής Χαραλάμπους προσκυνητού 1841 από Χριστού». Η εικόνα του που είναι μεγάλη, σε μέγεθος θέσεως τέμπλου, βρισκόταν παλαιότερα στη παλαιά εκκλησία της Χρυσοπαντάνασας Μαλούντας, τελευταίως όμως μετεφέρθηκε μαζί με άλλες εικόνες, στη νέα εκκλησία του χωριού που επίσης είναι αφιερωμένη στην Παναγία Χρυσοπαντάνασσα.
Ο χρόνος που έζησε ο Όσιος είναι άγνωστος, αλλά από την Ακολουθία του φαίνεται ότι έζησε κατά τη περίοδο των αραβικών επιδρομών όπου διάφερα μέρη της Κύπρου είχαν έρθει κατά διαστήματα στην εξουσία των Αράβων. Γι΄αυτό δίδασκε τους χριστιανούς το χριστιανικό δρόμο και τους απότρεπε από τον εξισλαμισμό λέγοντας τους ότι αυτή η θρησκεία ήταν μια πλάνη «την μυθουργίαν των Αγαρηνών». Ζώντας με άσκηση και έχοντας πάντοτε κατά νου την δόξα της επόμενης ζωής, ο Όσιος Πανηγύριος απέκτησε θεία κατάνυξη και έζησε βίο ακηλίδωτο. Και αφού απέκτησε αυτές τις αρετές, αξιώθηκε από τον Θεό να γίνει θαυματουργός. Έδιωξε τις καταστροφικές ακρίδες και εθεράπευσε ασθενείς που έπασχαν από διάφορες ασθένειες.
Σύμφωνα με τοπική παράδοση του χωριού Μαλούντας, πριν σαράντα περίπου χρόνια, εσώζοντο ίχνη και ερείπια νοτιοανατολικά της κοινότητας, κάποιου ασκητηρίου που πίστευαν οι κάτοικοι του χωριού τότε, ότι ήταν το ασκητήριο του Οσίου Πανηγυρίου.

Η μνήμη του΄Αγίου Πανηγύριου του Θαυματουργού εορτάζεται και παμηγυρίζεται στις 15 Μαΐου.

The life of this local Saint of Cyprus has not been documented, nor does he have a synaxary (Lives of Saints). What is mentioned below are some data from his Devine Service and the discription of his icon. He probably came from the village of Malounta in the Nicosia district and lived as a hermit in a hermitage near the village.
Saint Panigerios seems to have followed an ascetic way of life from an early age. It seems that he was an hieromonach (monk-priest) who is likely to have become a monk and later a priest at a nearby monastery. On his icon he is presented dressed as a priest with a felonion- a liturgical vestment worn by a priest over his other vestments- and he is blessing with his right hand while with his left hand he is holding a Cross. The icon was painted in1708 and was repaired again in the year 1841. To the right of the icon the following is read: "1708. This icon was painted on the request of the servant of God priest Christodoulos, Bless me oh Saint and all my household". And on the left is read: "This icon was repaired by the Commission of Charalambos the priglim on the year of Christ 1841." The icon is large- its a size that makes it possible for the icon to be placed on an iconostasis- and was formerly in the old church of Panagia Chrysopantanasa of Malounta, but during the past few years it was taken, along with other icons, to the new village church which is also dedicated to the Virgin Mary Chrysopantanasa.
It is unknown when the Saint lived, but from his Devine Service it seems that he had lived during the period of the Arab raids, when different parts of Cyprus had come under Arab rule at different periods. He taught the Christian way to the Christians and discouraged them from converting to Islam by telling them that Islam as a religion was a delusion "the myth-making of the Hagarenes». Living as an ascetic and always having in mind the glory of the next life, Saint Panigirios acquired divine devoutness and lived an unblemished life. And since he acquired these virtues, he was claimed by God to make miracles. He expelled the devastating locusts and cured patients suffering from various diseases.
According to a local tradition of the village of Malounta, about forty years ago there were traces and ruins, surviving southeast of the community, which the resedents of the village then believed that it was the hermitage of Saint Panigerios.

The memory of Saint Panigerios is celebrated with a feast on May 15.

Ο Όσιος Βαρνάβας ο θαυματουργός ο εν τη Βάσση - Saint Barnabas the miracle maker who lived as a hermit at the village of Vasa

Πάσα η Βασέων πληθύς, συναχθείσα, ως έβλεψεν άπνουν εν κλίνη σε, ρήμασι γοεροίς εβόα: δος τελευταίον λόγον τοις δούλοις σου, Άγιε' δίδαξον που καταλείπεις τα τέκνα σου, πάτερ' όμως καν ώδε τω τάφω καλύπτη, άνω σε πάντες πλουτούμεν προστάτην και πρεσβευτήν των ψυχών ημών.

Εκ της Ακολουθείας του Οσίου Βαρνάβα ο εν τη Βάσση

Ο αρχαιότερος ιστορικός που αναφέρει για τον Όσιο Βαρνάβα της Βάσας είναι ο χρονογράφος Λεόντιος Μαχαιράς: «εις την Βάσαν ο άγιος Βαρνάβας μοναχός». Ο Όσιος αυτός είναι ένας από τους «Τριακόσιους» πρόσφυγες κληρικούς μοναχούς και λαϊκούς που κατέφυγαν στην Κύπρο κατά τους διωγμούς των Αράβων. Μέσα σ΄αυτούς τους «Τριακόσιους» πρόσφυγες ήσαν και Κύπριοι που εμόναζαν στους Αγίους Τόπους. Ένεκα του διωγμού και των κινδύνων που διέτρεχαν να σφαγούν από τους μουσουλμάνους Σαρακηνούς, κατέφυγαν πολλοί από αυτούς στην Χριστιανική Κύπρο. Σ΄όλες τις εποχές του Χριστιανισμού υπήρχαν Κύπριοι Έλληνες μοναχοί που ζούσαν στους Αγίους Τόπους, όπως και σήμερα υπάρχουν. Σ' εκείνες τις δύσκολες μέρες αποφάσισαν να καταφύγουν σε ασφαλέστερα μέρη που υπήρχαν Χριστιανοί και το πιο κοντινό μέρος ήταν η Κύπρος. Έτσι, αφού συμφώνησαν πολλοί κληρικοί (επισκόποι -ιερείς), μοναχοί και λαϊκοί, να φύγουν από τα κατεκτηθέντα μέρη, αφού κατεδιώκοντο από τους μουσουλμάνους Σαρακινούς και εκινδύνευε και η πίστη τους και η ζωή τους, και ήταν σχεδόν αδύνατη η παραμονή τους στους Αγίους Τόπους. Κατέφυγαν λοιπόν στην Κύπρο.Ο Βαρνάβας που φαίνεται να ήταν Κύπριος - διότι το όνομα αυτό είναι Κυπριακό και υπήρχε κατ' αρχή από τον Απόστολο Βαρνάβα τον ιδρυτή της Κυπριακής Εκκλησίας- μαζί με τον Τίμωνα, έναν άλλο ασκητή που ήταν και αυτός Κύπριος, κατέφυγαν στο χωριό Βάσα κοντά στο Κοιλάνι. Πιστεύεται ότι καταγόταν και από αυτό το χωριό, διότι και το δοξαστικό των αίνων της Ακολουθίας του Οσίου Βαρνάβα αυτό αναφέρει. Και έτσι έσκαψαν (μάλλον πρέπει να τα ανακάλυψαν τα οποία ήταν παλαιοί τάφοι) εκεί τα ασκητήριά τους (τα οποία μπορείτε να δείτε στη φωτογραφία πιο κάτω) και επεδώθησαν στους πνευματικούς αγώνες, νηστείες, αγρυπνίες, προσευχές.Ο Βαρνάβας μέσα από την εγκράτεια, τη παρθενία, την ακτημοσύνη και την προσευχή, γρήγορα αξιώθηκε να είχει θείο χάρισμα. Πήρε από τον Θεό τη χάρη να επιτελεί θαύματα και να γιατρεύει τους ασθενείς και κατά τη διάρκεια που ήταν ζωντανός και μετά τη κοίμησή του. Γι΄αυτό ονομάστηκε και θαυματουργός. Στην Ακολουθία του αναφέρεται ότι ο τάφος του, η λάρνακα των τιμίων του λειψάνων, έγινε για τους ασθενείς πηγή θεραπείας. Σε κάπιο τροπάριο της Ακολουθείας του Οσίου αναφέρεται από τον υμνογράφο ότι κατά την ώρα της κοιμήσεως του, το πρόσωπο του εξέλαμψε ως ήλιο ώστε οι εκεί παρευρισκομένοι κάτοικοι της Βάσσης εξέστησαν για το θαύμα αυτό.Στη σπηλιά του Οσίου βρέθηκε ολόκληρο το λείψανό του μέσα στη λάρνακα. Όμως σήμερα σώζονται μόνο μερικά τεμάχια του αφού τα πλείστα παρεχωρήθηκαν σε διάφορους Ναούς.
Στη Βάσα εσώζετο μέχρι το 1897 θολοτός Ναός αφιερωμένος στον Όσιο Βαρνάβα. 'Ομως, οι κάτοικοι του χωριού τον κατεδάφισαν για να τον αντικατεστήσουν με «μεγαλοπρεπή» Ναό τον οποίο αφιέρωσαν στην Παναγία την Ευαγγελίστρια.

Η μνήμη του Οσίου Βαρνάβα τιμάται στις 11 Ιουνίου, ήμερα κατά την οποία εορτάζεται και η μνήμη του Αποστόλου Βαρνάβα ιδρυτή της Κυπριακής Εκκλησίας.

The oldest surviving reference made about Saint Barnabas who lived as a hermit at the village of Vasa is found in the writings of the chronicler Leontius Machairas who states: "and at Vasa there is Saint Barnabas the monk". The Saint is one of the "Three Hundred" refugees; clergy, monks and laymen who fled to Cyprus during the persecution of the Arabs. Among these "Three Hundred'' refugees there were also Cypriots who lived as monks in the Holy Land. Because of persecution and due to the risk of being slaughtered by the Muslim Saracens, many of them fled to Christian Cyprus. Throughout the ages, there have been Christian Greek Cypriot monks and nuns living in the Holy Land, up to the present day. In those difficult days, these "Three Hundred" had decided to take refuge in safer parts of the world were Christians lived, and the closest place was Cyprus. So, many clerics (bishop-priests), monks and laity, agreed to leave from the conquered lands- since they were persecuted by the Saracen Muslims and their faith and their lives were in danger, and it was almost impossible to stay in the Holy Land. They therefore, fled to Cyprus.

Barnabas seems to have been a Cypriot - because this name is Cypriot and it already existed as the name of Apostle Barnabas, the founder of the Cypriot Church- and with Timon, another Cypriot ascetic, he fled to the village of Vasa which is near the head village of Kilani. It is believed that both Barnabas and Timon originate from this village because in a part of the Hymn for Saint Barnabas it is mentioned that Vasa is their birth place. And so, they dug (they probably discover the caves which were old tombs) their hermitages there (which you can see in the photos below) and gave themselves to spiritual struggles, fasting, vigil, prayer. Barnabas through sobriety, virginity, indigence and prayer, came quickly to be worthy of receiving the Divine Gift. He took from God the grace to perform miracles and heal the sick while he was still alive but also after he passed away. For this reason he was named "miracle Maker". In his Devine Service it states that his tomb, his remains from his burial crypt, were a source for treatment for patients. In another part of his Hymn, it is indicated by the Saint's hymnographer that at the time of his passing away, the Saint gave a shine on his face as bright as the sun, and that the bystander residents of the village of Vasa were amazed and astonished from this miracle. In the cave where the Saint lived, the relics of his whole body were found in his burial crypt. However, today only a few pieces of his relics survive because of a large part of them have been given to various churches. In the village Vasa, there existed until 1897, a domed church dedicated to Saint Barnabas. However, the residents of the village demolished it in order to replace it with a "magnificent" church which is dedicated to Panagia (Virgin Mary) Evagelistria.

The memory of Saint Barnabas is celebrated on June 11, the day which is also celebrated the memory of Saint Barnabas, the founder of the Church of Cyprus.

Οι Κύπριοι Άγιοι, Απόστολος Τίμων και Τίμων o Ασκητής στο χωριό Βάσα - The Cypriot Saints, Timon the Apostole and Timon the Hermit at Vasa village

Ο Άγιος Απόστολος Τίμων ήταν Κύπριος των πρώτων Χριστιανικών χρόνων, ο οποίος συνδέεται με την δεύτερη ιεραποστολή του Αποστόλου Βαρνάβα στην Κύπρο (49 μ.Χ.). Στο έργο Περίοδοι και Μαρτύριον του Αγίου Βαρνάβα του Αποστόλου αναφέρεται ότι ο Βαρνάβας και ο Μάρκος, φεύγοντας από την Λαοδίκεια, έφθασαν νύκτα στον Κρομμυακίτη (Κορμακίτη), όπου φιλοξενήθηκαν από τους «ιερόδουλους» (δούλους στα ειδωλολατρικά ιερά) Τίμωνα και Αρίστωνα. Επειδή οι δυο αποστόλοι απέτυχαν στην προσπάθειά τους να κηρύξουν στην Λάπηθο, κατευθύνθηκαν, ακολουθούμενοι και από τον Τίμωνα, στην πόλη Λαμπαδιστού, απ' όπου καταγόταν ο Τίμων. Εκεί φιλοξενήθησαν στο σπίτι του Ηράκλειου ή Ηρακλείδη (Αγίου Ηρακλειδίου) που είχε έρθει από την Ταμασσό και τον οποίο οι δυο αποστόλοι χειροτόνησαν επίσκοπο Ταμασέων.
Αργότερα ο Τίμων ακολουθώντας τους δυο αποστόλους, επισκέφθηκε μαζί τους το Κίτιον, όπου δεν έγιναν δεκτοί και για τούτο έφυγαν με πλοίο και έφθασαν στην Σαλαμίνα. Εκεί ο Βαρνάβας βρήκε μαρτυρικό θάνατο και ο Τίμων, μαζί με τον Μάρκο και τον Ρόδωνα, διέφυγαν και, μέσω Λεδρών, έφθασαν στον Λιμνίτη, από όπου απέπλευσαν για την Αλεξάνδρεια. Ο Απόστολος Τίμων έγινε επίσκοπος Βόστρων (σημερινή πόλη Μπόσρα στη Συρία) όπου εκεί μαρτύρησε για τον Χριστό αφού τον έκαψαν στην πυρά .
Στο χωριό Βάσα Κοιλανίου υπάρχει το σπήλαιο όπου ασκήτευσε ένας άλλος Κύπριος όσιος που φέρει το ίδιο όνομα με τον Απόστολο Τίμων. Ο Όσιος Τίμων ο Ασκητής φαίνετε ότι γεννήθηκε στην Κύπρο αλλά ζούσε σαν ασκητής στους Αγίους Τόπους. Κατά τους διωγμούς των Αράβων κατέφυγε στην Κύπρο μαζί με τον επίσης Κύπριο Όσιο ασκητή Βαρνάβα. Οι δυό αυτοί Όσιοι έφθασαν στη Βάσα Κοιλανίου, όπου συνασκήτεψαν σε δυο ξεχωριστά σπήλαια τα οποία είναι κοντά το ένα με το άλλο και που υπάρχουν μέχρι σήμερα. Οι δυο αυτοί Άγιοι ίσως να κατάγονταν και από αυτό το χωριό.
Ο Όσιος Τίμων ο Ασκητής δεν αναφέρεται από κανένα χρονογράφο αλλά και ούτε από συναξαριστή. Το μόνο που σώζεται και φέρει το όνομα του είναι η σπηλιά όπου ασκήτευσε και λέγεται «το σπήλαιο του Αγίου Τίμωνος» Η σπηλιά αυτή είναι βαθύτερη και πλατύτερη από την σπηλιά του Οσίου Βαρνάβα και περιέχει πέτρινο κρεβάτι όπου κοιμώνταν ο Όσιος.
Οι κάτοικοι της Βάσας και της γύρω περιοχής ίσως από σύγχηση ίσως από άγνοια, ή και για τους δυο αυτούς λόγους, δεν τίμησαν ποτέ τον Όσιο αυτό ασκητή του τόπου τους. Αντί αυτού, τίμησαν τον Απόστολο Τίμων νομιζόμενοι ίσως ότι αυτοί οι δυο αγίοι που είχαν το ίδιο όνομα ήταν ένα άτομο και όχι δυο ξεχωριστοί ανθρώποι. Ακόμη και σε εικόνα παλαιά η οποία φυλάσσεται στον Ναό της Παναγίας Ευαγγελίστριας στη Βάσα, παριστάνεται ο Άγιος Απόστολος Τίμων και όχι ο Όσιος Τίμων ο Ασκητής.

Η μνήμη του Αγίου Τίμων εορτάζεται στις 28 Ιουλίου

Saint Timon the Apostole was a Cypriot who lived during the first decades of the Christian era, and is connected with the second mission of Saint Barnabas to Cyprus (49 AD). In the book "The Mission Tours and Martyrdom of Saint Barnabas the Apostle" it states that Barnabas and Mark, after leaving Laodicea, arrived during the night at Krommiakiti (Kormakitis), and were hosted by the "ierodouloi" (slaves in pagan temples) Timon and Ariston. Because the two Apostoles failed in their attempt to preach in Lapithos, they proceeded, followed by Timon, to the city of Lampadou, from which Timon came from. In Lampadou, they were given hospitality at the home of Heraklios or Heraclides (Saint Irakleidios) who had come from Tamassos and whom the two Apostoles ordained as Bishop of the Tamasians.
After that, Timon followed the two Apostles and visited Kitium with them, but they were not accepted into the city and because of that, they left by ship and arrived at Salamis. There, Barnabas found a martyr's death and Timon, along with Marcus and Rhodon, escaped through the city of Ledra, reached Limnitis, and from there they sailed to Alexandria. Timon the Apostle became Bishop of Bostra (present day city of Bosra in Syria) where he found martyrdom for Christ since he was burned at the stake.

In the village of Vasa Kilaniou there is a cave where another Cypriot saint lived as a hermit bearing the same name as Timon the Apostle. Saint Timon the Hermit seems to have been born in Cyprus but lived as a hermit in the Holy Land. During the persecution of the Arabs, he fled to Cyprus along with another Cypriot ascetic named Barnabas who later also became a Saint. These two saints arrived at the village of Vasa Kilaniou where they both lived as hermits in two separate caves that are close to each other and which are still there today. These two saints might originate from this village. Saint Timon the Hermit is not mentioned by any chronicler and neither by any biographer of saints' lives. The only thing that survives and is named after him is the cave where he lived as a hermit and which is called "the cave of Saint Timon" The cave is deeper and wider than the cave of Saint Barnabas and contains a stone bed where the Saint slept. Maybe out of confusion or perhaps out of ignorance, or because of both these reasons, the residents of Vasa and the surrounding area, have never honoured this ascetic saint of their area. Instead, they have honoured Timon the Apostle thinking perhaps that these two saints who had the same name were one person and not two different people . Even on an old icon which is kept in the church of Panagia Evagelistria in Vasa, Timon the Apostle is represented and not Saint Timon the Hermit.

The memory of Saint Timon is celebrated on July 28

Ο Άγιος Ιωάννης Σπηλεώτης ο εν της κώμης Σιάς ασκήσας - Saint John Spileotis who lived as a hermit at the village of Sia

Περί τα τρία χιλιόμετρα βορειοανατολικά του χωριού Σιάς της επαρχίας Λευκωσίας προς το χωριό Αλάμπρα, ευρίσκεται μια ερειπωμένη εκκλησία (μπορείτε να δείτε την φωτογραφία της πιο κάτω) δίπλα σε ένα χείμαρο, η οποία λέγεται «Άης Γιάννης» (Άγιος Ιωάννης). Βορειότερα αυτής της ερειπωμένης εκκλησίας έχει κτιστεί τελευταίως καινούργια εκκλησία πάλι του Αγίου Ιωάννου. Οι κάτοικοι την αφιέρωσαν στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο.
Η αρχική όμως εκκλησία που κτίστηκε κάποτε στον τόπο της ερειπωμένης εκκλησίας, κτίστηκε στο όνομα τοπικού αγίου, του Οσίου Ιωάννη Σπηλεώτη. Με την πάροδο του χρόνου αυτή η εκκλησία γκρεμίστηκε και οι κάτοικοι των γύρω χωριών ξανάκτισαν αυτή που σώζεται ερειπωμένη μέχρι σήμερα. Η εκκλησία κτίστηκε το 1870 με απλό πετρόκτιστο κτίσμα, τετράγωνης κατασκευής, κι ήταν κεραμιδοσκέπαστη. Εσωτερικά στο κέντρο του ναού, υπάρχει χαρακτηριστικά μια καμάρα, που πιθανόν να υπήρχαν κάποτε τα λείψανα του τοπικού αυτού οσίου τα οποία εφυλόσονταν εκεί και τα προσκυνούσαν οι πιστοί. Σήμερα αυτή η εκκλησία έχει εγκαταλειφθεί και δεν λειτουργείται.
Επι ονόματι λοιπόν του τοπικού Οσίου Ιωάννη Σπηλεώτη είχε κτιστεί η πρώτη εκκλησία και όχι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Στα ανατολικά της εκκλησίας, γύρω στα δέκα μέτρα, υπάρχει λαξευτή σπηλιά μέσα σε βράχο, κοντά στον μικρό χείμαρο. Μέσα στην μικρή αυτή σπηλιά που είναι σαν καταφύγιο, στα αριστερά της, υπάρχει πεζούλα που η οποία εχρησιμοποιείτο από τον οικήτορα της ασκητή σαν κρεβάτι, λαξευμένο στη πέτρα. Στα δεξιά της σπηλιάς υπάρχει στενόμακρο μικρό κάθισμα. Την σπηλιά αυτή, την χρησιμοποιούσε ο Ασκητής Ιωάννης Σπηλεώτης σαν καταφύγιο και προστασία από τις βροχές και κυρίως εκεί κατέφευγε τον καιρό του χειμώνα. Μέχρι και σήμερα σαν επισκεφθείτε την σπηλιά, θα δείτε να διατηρούνται το πέτρινο κρεβάτι του αγίου, ακόμη και το μαχαιράκι με το οποίο έσκαψε την σπηλιά.
Στην περιοχή τότε μόνασαν πέντε όσιοι. Οι τρεις αποκαλύφθηκαν. Ο Θεράπων, ο Ευτύχιος, και ο Ιωάννης Σπηλεώτης. Το 700 μ.χ. στην περιοχή υπήρχε ένας Ρωμαϊκός συνοικισμός, η λεγόμενη Παμπουλιά. Εκεί έφθασαν αλαμάνοι αγίοι από από την Παλαιστίνη, μεταξύ αυτών και οι πέντε όσιοι. Ο Ιωάννης Σπηλεώτης πέρασε από το χωριό Σια, έσκαψε την σπηλιά του, στην οποία έζησε και πήρε το όνομα Άγιος Ιωάννης Σπηλεώτης.
Το 2002, μετά από πυρκαγιά που προκλήθηκε στη περιοχή, τρεις ιερείς έτρεξαν να κοιτάξουν κατά πόσο επηρεάσθηκαν τα εκκλησάκια από την πυρκαγιά. Επισκεπτόμενοι τον χώρο και ιδιαίτερα το σπήλαιο, κάπου εκεί μέσα σε μια γωνιά, βρήκαν μια σανίδα όχι μόνο πεταμένη αλλά ξεχασμένη. Την μάζεψαν και την πήραν σε συντηρητή αγιογράφο. Την καθάρισαν αρκετά καλά μένοντας έκπληκτοι για το εικόνισμα που αντίκρισαν. Η σανίδα αυτή ήταν παλιά εικόνα μεγάλης αξίας του Άγίου Ιωάννη Σπηλεώτη. Θεωρείται δεσπόζουσας σημασίας η εικόνα αυτή, γι’ αυτό και την έχουν φυλαγμένη. Μονάχα την μέρα της γιορτής του Aγίου, εκτίθεται σε προσκύνημα. Στο ειλατάριο που κρατεί ο Όσιος αναγράφεται «Η ελπίς μου ο Πατήρ, καταφυγή μου ο Υιός, σκέπη μου το Πνεύμα το Άγιον».
Τα τελευταία χρόνια ο Άγιος Ιωάννης Σπηλεώτης έχει κάνει διάφορα θαύματα, μερικά από τα οποία παραθέτονται πιο κάτω:
α) Ο Άγιος Ιωάννης Σπηλεώτης θεράπευσε δεκαπεντάχρονο παιδί από το χωριό Κόρνος το οποίο έπασχε από λευχαιμία, όταν προσέτρεξαν οι γονείς του προς τον Άγιο και ζήτησαν τη βοήθεια του.
β) Νέος από τα Κοκκινοχώρια, ο οποίος έπεσε από σκαλωσιά έμεινε παράλυτος εξ αιτίας βλάβης της σπονδυλικής του στήλης. Ακολούθως είδε τον Άγιο Ιωάννη Σπηλεώτη στον ύπνο του και του είπε: «Έλα στο σπήλαιό μου και ξάπλωσε στο κρεβάτι μου και θα γιατρευτείς». και έτσι πήγε στην Σιά και αφού προσκύνησε στην ερειπωμένη εκκλησία του Αγίου, ακολούθως πήγε στο σπήλαιο και όταν ξάπλωσε στο πέτρινο κρεβάτι του Οσίου και επικαλέστηκε την βοήθεια του, σηκώθηκε υγιής δοξάζοντας τον Θεό και ευχαριστώντας τον Άγιο.
γ) Κάποιος χριστιανός από το χωριό Λύμπια, έπαθε δυστύχημα στον παλαιό δρόμο Μοσφιλωτής - Αλάμπρας κοντά στο γεφύρι που οδηγεί ο δρόμος στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη Σπηλεώτη. Είχε μαζί του και τα δύο του παιδιά που ήταν ακόμη βρέφη και τα οποία έπαθαν κατάγματα και ευρίσκονταν σε άσχημη κατάσταση. Την ώρα του δυστυχήματος ο άνθρωπος αυτός είδε ένα λαμπερό γέροντα με λευκή στολή που άρπαξε τα δυο του παιδιά και τα σήκωσε πάνω και έτσι δεν έπαθαν περισσότερη βλάβη. Μετά έμαθε ότι εκεί κοντά ευρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη Σπηλεώτη, όπου πήγε και προσκύνησε και ακολούθως πήγε και είδε και το σπήλαιο του.
Πρόσφατα επίσης στην Μονή Κύκκου είχε ανακαλυφθεί η Κάρα του Αγίου Ιωάννη Σπηλεώτη. Ο νυν επίσκοπος της Μονής Κύκκου Νικηφόρος, παραχώρησε τεμάχιο λειψάνων του Αγίου στην κοινότητα της Σιάς. Το τεμάχιο αυτό φυλάγεται σε ειδική λειψανοθήκη στην Κεντρική εκκλησία του Χωριού της Παναγίας Χρυσελεούσας, και μεταφέρεται μόνο κατά τον συνεορτασμό των Αγίων Ιωάννη Θεολόγου και Σπηλεώτη στις 26 Σεπτεμβρίου.

About three kilometers northeast of the village of Sia in the Nicosia district, towards the direction of the village of Alhambra, there is a ruined church (you can see the photo below) next to a river, which is called "Saint John". North of this ruined church there has recently been built a new church dedicated again to Saint John. The local residents dedicated it to Saint John the Theologian.
However, the original church which was once built on the site of the ruined church was built in the name of a local saint, Saint John Spileotis. Over the years this church was demolished and the residents of the nearby villages rebuilt the ruined church that survives to this day. The church was built in 1870 and its a simple stone building of square shape and its roof was covered with red tiles. Inside, at the center of the church, there is an arch which may have been once used to put the remains of the local saint which were keep there to be worshiped by the believers. Today this church has been abandoned and is no longer used for Holy Mass.
It was therefore for the local Saint John Spileotis that the first church was built for and not for Saint John the Theologian. To the east of the church, about ten meters, there is a cave carved in the rock near the small river. Within this small cave, which looks like a shelter, on the left, there is a low stone wall which was used by the ascetic dweller as a bed, carved in stone. To the right of the cave there is a small oblong seat. The cave was used by the hermit John Spileotis as a shelter for his protection from rain but he used it mainly as a shelter for the cold mouths of winter. Even today a visitor to the cave, can still see the stone bed of the Saint and even the knife with which he dug the cave.
During that time, five hermit Saints came to this area. Three of them have been identified. Therapon, Eutychios, and John Spileotis. In 700 AD there was a Roman settlement in the area, known Pampoula. It is at this settlement that some Alaman Saints arrived to after coming from Palestine, and those included these five Saints. John Spileotis passed through the village of Sia, dug a cave in which he lived and was named Saint John Spileotis.
In 2002, after a fire which occurred in the region, three priests ran to look at how the churches in the area were affected by the fire. When they come to the site of the ruined church and visited the cave, somewhere in a corner, they found a wooden board not only thrown away but also forgotten. They picked it up and took it to an icon painter. It was cleaned fairly well, and everybody present was amazed at what they saw painted on the icon. This wooden board was a valuable old icon of Saint John Spileotis. This icon is considered of being of major importance, so it has been safely put away. It is put for worship only during the day of the feast of Saint John Spileotis. On the elongated strip of handwritten manuscript which the Saint is holding, the following is written: "My hope is the Father, My refuge is the Son, My protector is the Holy Spirit"
In recent years Saint John Spileotis has made several miracles, some of which are presented below:
a) Saint John Spileotis cured a fifteen-year child from the village of Kornos who suffered from leukemia, after his parents came to the Saint's church and asked for his help.
b) A young man from the Kokkinochoria area, who fell from a high scaffolding was paralyzed due to damage to his spine. Right after he saw Saint John Spileotis in his sleep who said to him: "Come to my cave and lay on my bed and you will be healed. So, he went to the village of Sia, and after paying his respects at the ruined church, he went to the cave and lied down on the stone bed of the Saint and asked for his help. He got up healthy praising God and thanking the Saint.
c) A Christian from the village of Lymbia had an accident at the old Mosfiloti - Alambra road near the bridge that leads to the church of Saint John Spileotis. He had also with him his two children who were still infants, and who had suffered fractures and were in a bad condition. At the time of the accident, the driver saw an old man with bright white clothes who grabbed his two children and lifted them up and thus they did not suffer more damage. Later on, he learned that near by, there was the church of Saint John Spileotis. He went there and payed his respects to the Saint, and then he went and visited his cave.
Recently also, the skull of Saint John Spiliotis was discovered at Kykkos Monastery. The current bishop of the Monastery of Kykkos, Nikiphoros, gave some of the remains of the Saint to the community of Sia. The remains are kept in a special relic holder in the central village church of Panagia Chryseleousa and are taken for worship outside the church only in the commemorating day of the Saints John the Theologian and Spileotis which is on the 26th of September.