ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τετάρτη, 2 Φεβρουαρίου 2011

Ο Άγιος Γεώργιος της Άρπερας στο χωριό Τερσεφάνου - Saint George of Arpera at the village of Tersephanou

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου της Άρπερας βρίσκεται περίπου 2 1/2 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του χωριού Τερσεφάνου της επαρχίας Λάρνακας. Η ονομασία «Άρπερα» προέρχεται από το Albero, λατινικό όνομα της λεύκης που στα κυπριακά ονομάζεται καβάτζι. Είναι λοιπόν ο Άγιος Γεώργιος της Λεύκης.
Η ιστορία της εκκλησίας είναι ενδιαφέρουσα και ο λόγος της ίδρυσής της οφείλεται στον Δραγουμάνο Χριστοφάκη Κωνσταντίνου, ο οποίος ταξιδεύοντας προς τη Λάρνακα έχασε το πορτοφόλι του που περιείχε ένα σεβαστό ποσό χρημάτων. Ο Χριστοφάκης δεν ήταν ένας κοινός θνητός. Ήταν ο δραγουμάνος του Σεραγίου, μια πολύ σημαντική πολιτική θέση, που δανείστηκαν οι Τουρκαλάδες από τους Βυζαντινούς (όπως τόσα άλλα). Οι δραγουμάνοι της Κύπρου ήταν πάντα Έλληνες, επιλεγμένοι από τους επισκόπους, και η επιλογή τους έπρεπε να επικυρώνεται από τον Σουλτάνο. Ο ρόλος τους ήταν τεράστιας σημασίας και πολλές φορές αμφιλεγόμενος, γιατί έπρεπε να φέρνουν σε επαφή τους κατακτητές με το λαό, ιδιαίτερα σε θέματα φόρων. Αυτού του είδους η άχαρη εργασία έφερνε προβλήματα στους δραγουμάνους και συχνά υπήρχαν προστριβές μεταξύ αυτών και του απλού και φτωχού λαού.
Όταν έχασε, λοιπόν τα λεφτά του ο Χριστοφάκης παρακάλεσε τον Άγιο Γεώργιο να τον βοηθήσει και υποσχέθηκε ότι θα του έκτιζε εκκλησία μεγάλη εκεί που θα έβρισκε το χαμένο θησαυρό του. Πήγε ο καημένος ο Χριστοφοράκης για ύπνο και ήρθε ο όμορφος καβαλάρης στον ύπνο του και του επέδειξε την τοποθεσία όπου βρισκόταν το πορτοφόλι του. Εκεί ο Χριστοφάκης έκτισε το 1747 την εκκλησία που βλέπετε σήμερα.
Τρία χρόνια αργότερα, ο Χριστοφοράκης δολοφονήθηκε την ημέρα του Πάσχα, ενώ πήγαινε στη Χώρα (Λευκωσία). Δήμιος ο Χατζημπεκί Αλής, ο μισησμένος από όλους Τούρκος, που στη συνέχεια θα γινόταν και Κυβερνήτης του νησιού. Όταν αυτός ο τύραννος διώχτηκε, ο Μελέτιος, ο επίσκοπος Κιτίου, ανακαίνισε το ναό του Χριστοφάκη, και έγραψε στο πίσω μέρος μιας εικόνας όλη αυτή την ιστορία.


Το εσωτερικό της εκκλησίας είναι διακοσμημένο με τοιχογραφίες. Αυτή που κοσμεί το άνω μέρος της εισόδου (την οποία μπορείτε να δείτε πιο κάτω) παρουσιάζει τον Χριστοφάκη ως δωριτή, με οκτώ άτομα της οικογένειάς του. Σταθείτε και θαυμάστε την αμφίεση των κυρίων του 18ου αιώνα. Ο Χριστοφάκης φορεί ένα παλτό με γούνα και καλπάκι στο κεφάλι του. Πίσω του στέκει μια γυναίκα που φορεί ένα κόκκινο μπροκαντένιο φουστάνι, κι πάνω από αυτό μια σαγία, με ερμίνα στις άκρες. Κρατεί στο χέρι της ένα μαντηλάκι κόκκινο. Πίσω της ακριβώς στέκει μια άλλη πιο ηλικιωμένη γυναίκα εξίσου ωραία ντυμένη. Πίσω τους τα παιδιά, με τουρμπάνια και κόκκινο φέσι, ενώ σε πρώτο πλάνο τα μικρά κορίτσια. Μια επιγραφή που βρίσκεται μέσα στο Άγιο Βήμα αναφέρει: Και όταν σηκώσεις τα χέρια σου στο Θεό, πάτερ, μνημόνευε τον ιδρυτή και τα παιδιά του: Χριστοφοράκης Κωνσταντίνου, Νικολάου, Αντζουλούς, Μαριούς, Ανεζούς, Λαβήνιας, Γεωργίου, Δημητρίου, Χριστουδιά, Πιεράκη, Πιέρου, Ευγενίας, Αντριανούς, Ορσουλούς...Οι ζωγράφοι Φιλάρετος και Λαυρέντιος.
Οι άλλες τοιχογραφίες: Θαυμάστε τον Συμεών το Στυλίτη και τον Άγιο Τρύφωνα, τον Άγιο Πέτρο και βέβαια το μοναδικό Άγιο Γεώργιο με το Δράκο. Η πριγκίπισσα που παραμυθιού είναι γονατιστή στο πίσω μέρος, όπου βλέπουμε ότι ο βασιλιάς είναι έτοιμος να ρίξει τα κλειδιά, πράξη που παρακολουθεί η βασίλισσα και διάφοροι άλλοι. Το όλον κάτω από ένα φανταστικό ουράνιο τόξο. Δια χειρός Φιλάρετου.1747.
Θαυμάστε το εικονοστάσι, λαϊκότροπο, μάλλον θυμίζει έργα της κεντρικής Ευρώπης. Παρατηρήστε ότι τα γεωμετρικά διακοσμητικά στοιχεία γύρω από τις τοιχογραφίες έχουν ακριβώς τα ίδια μοτίβα με τα παλιά πλακάκια που βρίσκαμε στα σπίτια και τους ηλιακούς μας. Τώρα, πάει η μόδα τους, γρανίτες και πλαστικά πατώματα. Προσέξετε, επίσης, ότι ο γυναικωνίτης έχει ένα ψηλό καφασωτό. Οι γυναίκες στην τουρκοκρατία, ακόμα και μέσα στην χριστιανική εκκλησία, ακολουθούν το μουσουλμανικό νόμο.
Εκεί όμως που θα «δώσετε ρέστα», είναι η τοιχογραφία του Αγίου Χριστόφορου, του Κυνοκέφαλου. Ο Άγιος Χριστόφορος, λέει η παράδοσή μας, ήταν τόσο όμορφος που τον παρενοχλούσαν συνεχώς οι γυναίκες του χωριού του, ενώ αυτός ήθελε μια ζωή γεμάτη προσευχή και όχι ακολασίες. Θερμοπαρακάλεσε την Παναγία να τον απαλλάξει από τις ορδές των θαυμαστριών του, και αυτή ανταποκρινόμενη στις προσευχές του έδωσε ένα κεφάλι σκύλου! Μήπως θυμίζει λίγο ο καλός μας Άγιος Χριστόφορος τον Άνουμπι, το θεό-σκύλο των αρχαίων Αιγυπτίων. Λέω μήπως;

Άννα Μαραγκού, Χρoνικόν- Πολίτη, 16 Ιανουαρίου 2000, Τεύχος 46

The church of Saint George of Arpera is located about 2 1/2 kilometers northeast of the village of Tersephanou in the district of Larnaca. The name "Arpera" comes from Albero, the Latin name for the polar tree which in Greek is called Lefki but in Cyprus is called kavatzi. So it is Saint George of the polar tree.
The history of the church is interesting and the reason for its establishment is due to the Dragoman Christofakis Constantinou, who while traveling to Larnaca, lost his wallet containing a considerable amount of money. Christofakis was not an ordinary mortal. He was the Dragoman of the Saray (palace), a very important political position, which the Turks borrowed from the Byzantines (like many other things). The Dragomen of Cyprus had always been Greek, selected by the Cypriot bishops, and the choice had to be ratified by the Sultan. Their
role was greatly important and often controversial, because they brought into contact the rulers and the people they ruled, particularly concerning taxes. This kind of ungracious job often brought problems to the Dragomen and often there were frictions between them and the simple and poor people.
When therefore Christofakis lost his money, he asked Saint George to help him and promised that he would built a big church to the Saint's name on the spot where the lost treasure would be found. Poor Christofakis went to sleep and the handsome saint came in his dream and showed him where his lost wallet was located. In that spot, Christofakis built in 1747 the church you see today.
Three years later, Christofakis was murdered on Easter Day while on his way to Chora (Nicosia). The executioner was Haci Bekir Ali, the despised by all Turk, who then became Governor of the island. After this tyrant was deposed, Meletios, Bishop of Kitium, renovated Christofaki's church, and wrote this whole story on the back of an icon.

The interior of the church is decorated with frescoes. The one which graces the top of the entrance (which you can see above) shows Christofakis as a donour with eight members of his family. It would be good to stand and admire the nobility's attire of the 18th century. Christofakis wears a fur coat with an eastern style fur hat on his head. Behind him stands a woman who wears a red brocated dress, and over that a sayia (cypriot style dress), with ermine at the edges. She holds a red handkerchief in her hand. Just behind her stands another older woman dressed as nicely. Behind them children, with turbans and red fezzes, and at the front young girls. An inscription inside the Holy Entrance writes the following: And when you lift your hands to God, Father, mention the founder and his children: Christofakis Constantinou, Nikolaos, Antzoulou, Mariou, Anezou, Lavinia, Georgios, Demetrios, Christoudia, Pierakis, Pierris, Eugenia, Adrianou, Orsoulou ... The painters Philaretos and Lavrentios.
The other murals are: You can admire Simeon the Stylite and Saint Tryphon, Saint Peter and of course the one and only Saint George and the Dragon. The fairytale princess is kneeling behind him, where we also see that the king is ready to throw the keys, an act which is monitored by the Queen and various others. The entire art work is under a fantastic rainbow. Painted by the hands of Philaretos.1747.
You can also marvel at the iconostasis, folkloric in nature, it rather resembles the art style of central Europe. Notice that the geometric ornamentations around the wall are exactly the same patterns as the old tiles found in our homes and house yards. Now, they are out of fashion, granite and plastic floors have taken their place. Also notice that the women's quarter has a tall trellis. Women in the Ottoman Empire, even within a christian church, followed the Muslim law.
But the place where you will be "boggled" is the fresco of Saint Christopher, the Cynocephalus. Our tradition says that he was so handsome that he was constantly harassed by the women of his village, while he wanted a life of prayer, not of debauchery. With tears he beg the Virgin Mary to spare him from the hordes of his fans, and in response to his prayers, she gave him a head of dog! Could our good Saint Christopher remind us just a little bit of Anubis the dog-god of the ancient Egyptians. Just a little bit?

Anna Maragos, Chronikon - Politis, January 16, 2000, Issue 46.

Translated from Greek by NOCTOC

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου