ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Πέμπτη, 3 Μαρτίου 2011

Η ενδυμασία των Κυπρίων μεγαλοαστών


Μία από τις πολλές πτυχές της κυπριακής παραδοσιακής ενδυμασίας που είναι άγνωστες σε μας σήμερα είναι και η ανδρική φορεσιά με τα σαλβάρια, ή και τα αντεριά. Μπορεί η βράκα να είναι η εθνική ενδυμασία του Κυπρίου, όμως η βράκα δεν ήταν ένα ένδυμα το οποίο φορούσαν κάποτε όλοι οι Κύπριοι, όπως νομίζουμε εμείς σήμερα.
Στις πόλεις της Κύπρου, οι Έλληνες μεγαλοαστοί που ήταν γνωστοί τον τότε καιρό με το όνομα τσελεπήδες, δεν φορούσαν βράκες, αλλά τα ανατολίτικα αντεριά τα οποία δεν διέφεραν σχεδόν καθόλου από αυτά των Τούρκων. Οι τσελεπήδες θεωρούσαν τις βράκες ως ένδυμα των χαμηλοτέρων κοινωνικών τάξεων, ένα ένδυμα των λαϊκών στρωμάτων και των αγροτών.
'Οπως και τα κοντογούνια και οι φέρμελες, τα αντεριά αντιπροσώπευαν την ενδυμασία των ανδρών «της καλής τάξεως» στην κυπριακή κοινωνία. Για το λόγω αυτό, η τάξη αυτή δεν φόρεσε ποτέ βράκες, αλλά αντικατέστησαν τα αντεριά με ευρωπαϊκού τύπου αρχοντικά ρούχα, αμέσως μετά την κατοχή της Κύπρου από τους Άγγλους. Έτσι, εν μία νυκτί, από ανατολίτες πρίγκιπες, έγιναν τέντι μπόις της βικτοριανής Αγγλίας.
Πιο πάνω βλέπουμε μια σπάνια φωτογραφία με Έλληνες της Κύπρου η οποία πάρθηκε το 1873, πέντε χρόνια πριν από την έλευση των Άγγλων στο νησί. Ο πρώτος άνδρας που βλέπουμε προς τα αριστερά είναι ένας μοναχός από το μοναστήρι του Κύκκου. To αγγλικό πρωτότυπο γράφει τα εξής: «a Greek monk of the Monastery of Tchiko, near Lefke (Lefka, Cyprus)». Η λέξη «Tchiko» είναι ο Κύκκος, που στην κυπριακή διάλεκτο προφέρεται ως Τζύκκος. Η δε γυναίκα και ο άνδρας, προς τα δεξιά, αναφέρονται ότι είναι χριστιανοί κάτοικοι της «Magossa», που είναι η τουρκική ονομασία της πόλης της Αμμοχώστου. Όταν όμως κοιτάξουμε καλά τις ενδυμασίες του άνδρα και της γυναίκας από την Αμμόχωστο, θα αναγνωρίσουμε ότι κάτι περίεργο συμβαίνει με αυτές.
Πρώτα- πρώτα δεν είναι ούτε αστικές, ούτε αγροτικές, αλλά ένας συνδυασμός και από τα δύο. Η γυναίκα φορά αγροτικές καρπασίτικες σαγιές, μαζί με αστικό γυναικείο φέσι, πάνω από λυτό αστικό μαλλί χωρίς πλεξούδες, αστικό μακρί ζωνάρι της Μικράς Ασίας στη μέση της, και αστικά παπούτσια. Ο δε άνδρας δεν φορά λευκή βράκα, όπως αρχικά θα μπορούσε να νομίσουμε, αλλά ούτε καν φοράει βράκα.
Ο άνδρας αυτός φορά τα σαλβάρια των μεγαλοαστών Κυπρίων σε συνδυασμό με το εορταστικό ζιμπούνι των χωρικών της Καρπασίας, τον πέρικα όπως ονομάζεται, στολισμένο με τις χαρακτηριστικές επίρραπτες χρωματιστές χάντρες (πετρού(δ)ες), που βρίσκουμε στα ενδύματα της ακριτικής αυτής περιοχής.
Το πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι ότι πάνω στο κεφάλι του φορά τον πανάρχαιο λευκό κωνικό σκούφο της Κύπρου, που την τότε εποχή, τον βρίσκουμε κυρίως στα πιο απομακρυσμένα χωριά της Καρπασίας, εξαφανισμένος προ πολλού από τις πόλεις, αφού αντικαταστάθηκε από το κόκκινο φέσι.
Το συμπέρασμα είναι ότι αυτή η φωτογραφία είναι στημένη, αφού οι ενδυμασίες δεν ταιριάζουν μεταξύ τους, και αν βάλουμε υπόψη ότι τα ράσα και το καμιλαύκι του μοναχού δεν ανταποκρίνονται ακριβώς στην ενδυμασία των Κυπρίων μοναχών της εποχής, τότε το συμπέρασμα αυτό έχει μεγαλύτερη ισχύ.
Ανεξαρτήτως όμως από το πια είναι η αλήθεια, η φωτογραφία αυτή είναι πολύ συμαντική γιατί παρουσιάζει τα σαλβάρια που φορούσαν οι Κύπριοι μεγαλοαστοί εκείνης της εποχής, καθώς και μια σπάνια απεικόνιση του κυπριακού κωνικού σκούφου.

Η φωτογραφία είναι από το βιβλείο «Les costumes populaires de la Turquie en 1873 (Popular costumes of Turkey in 1873)». Μπορείτε να το δείτε εδώ .

NOCTOC


7 σχόλια:

  1. Πάρα πολύ ενδιαφέρουσα ΚΑΙ αυτή η ανάρτηση αγαπητέ!
    Μπορεί ναν Καρπασίτες που εκατεβήκαν Βαρώσι...αλλά μάλλον εν όπως τα λαλείς, εν στημένη η φωτό!
    Η καλόηρος έννεν καλόηρος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ευχαριστώ φίλε που διαβάζεις το ιστολόγιο μου, αλλά και για τα καλά σου λόγια. Μπορεί να έχουν τα πράγματα όπως τα λες. Κανείς μας δεν ξέρει. Πάντως η στολή του καλόγερου μου φαίνεται σίγουρα ψεύτικη.

    Καλή συνέχεια στο ιστολόγιο σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ήθελα να σε ρωτήσω φίλε,
    ποια είναι η γνώμη σου για την ρατσιστική υστερία στη Κύπρο που τελικά διοχετεύεται ενάντια στους Παλαιστίνιους πρόσφυγες σε καθεστώς ειδικής προστασίας;
    Του Παλαιστίνιους βλέπω να τους στηρίζεις, όπως είδα να επικροτείς αραιά μεν αλλά σταθερά και τους εθνικιστές που έχουν τες ρατσιστικές τάσεις που προανέφερα.
    Έχεις με αναρτήσεις σου από την αρχή της εξέγερσης, στη Τυνισία, εκφράσει το ενδιαφέρον σου για τούτους τους ανθρώπους, τους "αράπηες"...

    Τι θα γίνει αν κατεβούν "οι αράπηες" σε κύματα και προς Κύπρο μεριά;

    Ποια θα είναι οι στάση των εθνικιστών τους οποίους επίσης βλέπεις θετικά;

    Ένα συλλογισμό κάμνω.

    Σε χαιρετώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Πραγματικά εκπλήσσομαι από τα γραφόμενά σου φίλε μου. Δεν θέλω να πιστεύω ότι πραγματικά τα εννοείς αυτά που γράφεις και που εκφράζεις με τόσο πεζό και λαϊκίστικο τρόπο. Είμαι σίγουρος ότι δεν τα εννοείς.
    Αρνούμαι να εμπλακώ σε τόσου χαμηλού επιπέδου συζητήσεις και ούτε θέλω να αφήσω το πνεύμα μου να εγκλωβιστεί μέσα στις κούφιες συνθηματολογίες του κάθε κόμματος, που είχε ως μόνο σκοπό να υποτάξει τη σκέψη του κάθε ανθρώπου στα δικά του πλαίσια, ευνουχίζοντας τον από την ελευθερία της δικής του σκέψης.
    Προσωπικά δεν υποτάσσομαι σε κανένα άνθρωπο και σε καμία ιδεολογία των κάθε πολιτικάντηδων που το μόνο που επιδιώκουν είναι να δημιουργήσουν άβουλους ανθρώπους για να τους ψηφίζουν ώστε να πάρουν θέση σε μία πολιτική καρέκλα, για να κάθονται μετά και να ευλογούν τα γένια τους.
    Εγώ υποτάσσομαι μόνο στο Θεό, ο οποίος από την αγάπη του για μένα, μου έδωσε μια ξεχωριστή προσωπικότητα, και μαζί με αυτή, και την ελευθερία της δικής σκέψης.Κανένας άνθρωπος κι κανένα κόμμα δεν έχει δικαίωμα να μου πάρει αυτά που μου έδωσε ο Θεός.
    Όλοι οι άνθρωποι έχουν δημιουργηθεί από τον Θεό κατά εικόνα Θεού. Γι αυτό θα πρέπει να βλέπουμε στον κάθε άνθρωπο τον ίδιο τον Θεό, αφού είναι δημιούργημά του.
    Αγαπώ όλους τους λαούς και όλους τους πολιτισμούς γιατί όλοι οι άνθρωποι στη γη είναι αδελφοί μου εν Χριστό. Αυτό που δεν αγαπώ είναι τις διάφορες ιδεολογίες, που θέλουν άλλους ανθρώπους, λαούς και πολιτισμούς να υποτάσσονται κάτω από την κηδεμονία τους. Αυτό επίσης που δεν αγαπώ είναι τη κάθε ιδεολογία ή φιλοσοφία που θέλει να στρέψει τον άνθρωπο μακρυά από τον Θεό, για να τον εκμεταλλευτεί για διάφορες κοσμικές σκοπιμότητες, στερώντας τον από την ένωσή του με τον δημιουργό του.
    Επειδή, όμως, μου είναι ανθρωπίνως αδύνατο να γνωρίσω όλους τους λαούς του κόσμου, προσπαθώ να γνωρίσω και να καταλάβω πρώτα αυτούς που ζουν και συνυπάρχουν γύρω μου.
    Έχω αναρτήσει δεκάδες άρθρα κυρίως για τους Μαρωνίτες, αλλά και για τους Τουρκοκυπρίους, Αρμένιους, και Τσιγγάνους της Κύπρου.
    Έχω επίσης βγάλει τα μάτια μου κάνοντας αμέτρητες μεταφράσεις από ποιήματα, αλλά και και διηγήματα διάφορων καλλιτεχνών από: Ιράν, Συρία, Λίβανο, Αίγυπτο, Υεμένη, Τυνησία, Μαρόκο,κ.λ.π.
    Αν αυτό είναι ρατσισμός, τότε χαίρομαι να είμαι ρατσιστής.
    Όμως, για μένα, ρατσισμός είναι μια καραμέλα που πετάγεται στα πλήθη από τους διάφορους πολιτικούς, αποστρέφοντας την προσοχή του κοσμάκη από τις δικές τους ανικανότητες και τη δική τους ανευθυνότητα. Αρνούμαι να μασήσω αυτή την καραμέλα αλλά και την φτύνω.
    Αγαπώ την Κύπρο γιατί είναι η ιδιαίτερή μου πατρίδα και το χώμα που με γέννησε, αγαπώ την Ελλάδα γιατί είναι η μητέρα πατρίδα μου, αγαπώ τον ελληνισμό γιατί ανοίκω σε αυτόν, και έχω κληρονομήσει τον πολιτισμό του και τη γλώσσα του από τους γονείς, παππούδες, και προπάππους μου.
    Αν αυτό είναι εθνικισμός, τότε χαίρομαι να είμαι εθνικιστής

    Σε χαιρετώ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Με κανένα τρόπο δεν σε έχω χαρακτηρίσει φίλε, είτε ως ρατσιστή είτε ως εθνικιστή. Από αυτά που είδα ακριβώς το αντίθετο εισέπραξα.

    Φίλε μου καλέ, ήμουν συγκεκριμένος στον συλλογισμό μου: Ποια είναι η θέση σου για τις πορείες ενάντια στους μετανάστες και τις επιθέσεις ενάντια στους Παλαιστίνιους.
    Δεδομένης της αγάπης σου -που φαίνεται- σε κάθε εν Χριστό αδελφό, θα έπρεπε ίσως να έβρεις δκυο λόγια να πεις ενάντια σε τούντους μισάνθρωπους τζιαι την ρατσιστική αντιμεταναστευτική υστερία τους.
    Αντί αυτού, επροσβάλτηκες...

    Ο εθνικισμός είναι ασυμβίβαστος με την ορθοδοξία.
    http://newgreekcypriot.blogspot.com/2010/03/blog-post_10.html

    Σε χαιρετώ και σε ασπάζομαι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Αν σκοτώσω ένα φονιά, τότε αυτόματα γίνομαι και εγώ φονιάς. Αν στραφώ εναντίων των ρατσιστών, τότε αυτόματα, με την πράξη μου αυτή, γίνομαι και εγώ ρατσιστής.
    Η θέση η δική μου, εδώ, δεν είναι να δικάσω ούτε να καταδικάσω κανένα. Η άγνοια είναι η πηγή κάθε είδους ρατσισμού (και υπάρχουν πολλά είδη ρατσισμού) αφού τρέφει την μισαλλοδοξία και την απομόνωση από τους άλλους. Τους άλλους που είναι "διαφορετικοί" από την πλειοψηφία.
    Αυτό που μπορώ να κάνω, με το δικό μου ταπεινό τρόπο, είναι να καταπολεμήσω την άγνοια μέσω της γνώσης, έτσι ώστε σκοταδιστικές ιδεολογίες όπως ο ρατσισμός, να μην μπορούν να φυτρώσουν στις ψυχές των ανθρώπων.
    Τον ρατσισμό τον δημιουργεί η κοινωνία μας η ίδια, μέσα από διάφορους κοινωνικούς θεσμούς, και τον τροφοδοτεί στα μέλη της.
    Ας κοιτάξουμε πρώτα κατάματα τους ίδιους τους εαυτούς μας, και την ίδια την κοινωνία μας. Ας κοιτάξουμε πρώτα τα χάλια μας, και μετά να τρέξουμε να καταδικάσουμε αυτούς που έχουν ασπαστεί τον ρατσισμό, αφού εμείς οι ίδιοι σαν κοινωνικό σύνολο τους τον έχουμε μεταφέρει. Ας σταματήσουμε να είμαστε υποκριτές.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ευχαριστώ για την απάντηση τζιαι για το ότι εκατανόησες πως δεν σου κάμνω επίθεση.

    Οι τοποθετήσεις σου εν σωστές.

    Ότι μας βάλλει απέναντι που άλλους ανθρώπους τζιαι μας απομακρύνει που τον Θεό (Ειρήνη, αγάπη, δικαιοσύνη, ελευθερία, πνεύμα, αυτοθυσία) εν μπορούμε να το στηρίζουμε.

    Ο ρατσιστής εν γεννημένος τζιαι μεγαλωμένος σε μιαν ρατσιστική κοινωνία, ο νεοφασίστας εν η πρωτοπορία του υπόγειου φασισμού μας.

    Είμαστε βίαιη κοινωνία, φκάλλουμε βίαια κοπελλούθκια που βρίσκουν αφορμή να φκάλουν το μίσος που κουβαλούν, το δηλητήριο που τους εποτήσαμε.

    Ο ξένος εν ο εύκολος στόχος. Ο αλλόθρησκος, ο άλλου χρώματος, ο αλλόγλωσσος, ο έχων άλλη ιδεολογία.

    Απλά επερίμενα να καταδικάσεις τζιαι να είσαι πιο κάθετος απέναντι σε όσους στοχοποιούν ειδικά τους Παλαιστίνιους τζιαι τους άραβες που βλέπω πόσο τους αγαπάς.

    Κι όταν ο γονιός για ο δάσκαλος επικρίνουν, έννεν για να δικάσουν τζιαι να καταδικάσουν, ούτε για να βρεθούν απέναντι που τα κοπελλούθκια τους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή