ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Σάββατο, 2 Απριλίου 2011

Ο Όσιος Ευτύχιος ο παρά τον Μαθιάτην ασκήσας - Saint Eftychios who lived as an ascetic at the village of Mathiatis, Nicosia

Στα μέσα περίπου της διαδρομής των χωριών Σιάς - Μαθιάτη της επαρχίας Λευκωσίας, στα αριστερά, υπάρχει χωματόδρομος περί το ένα χιλιόμετρο από τον ασφαλτόδρομο, ο οποίος οδηγεί κοντά, σε μικρό λόφο επί του οποίου βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας βυζαντινής μικρής εκκλησίας του Οσίου Ευτυχίου. Από την αρχιτεκτονική της και τους χονδρούς αρχαίους τοίχους της, φαίνεται ότι όταν ήταν στις δόξες της ήτο επιβλητική. Μοιάζει κατά πολύ με την επίσης ερειπωμένη εκκλησία του Οσίου Ιλαρίωνα του Νέου (εδώ) στο φρούριο του Αγίου Ιλαρίωνα στον Πενταδάκτυλο. Η αρχιτεκτονική της κυρίως και το μείγμα των υλικών που χρησιμοποίησαν οι δομήτορες των δύο αυτών ναών είναι καταπληκτικά τα ίδια, μόνο που η εκκλησία του Οσίου Ευτυχίου είναι μικρότερη στο μέγεθος.
Ο Όσιος Ευτύχιος αναφέρεται μόνον από τον χρονογράφο Αρχιμανδρίτη Κυπριανό στην «Χρονολογικήν Ιστορίαν της Νήσου Κύπρου», 1788. Αναφέρεται ως ένας από «τους ξένους αγίους που εκατοίκησαν εις την Νήσον», ο οποίος ασκήτεψε στα όρια του Λυθροδόντα μαζί με τους συνασκητές του Ιωσήφ, Θέλθαν, Φράσην (Ευφράσιον) και Ιωάννην. Το ασκητήριο του Ιωάννη φαίνεται ότι είναι αυτό που βρίσκεται κοντά στη Σιά, λαξευμένο σε βράχο και δίπλα είναι η εκκλησία του (εδώ). Τώρα για τους άλλους τρεις, Ιωσήφ, Ευφράσιον και Θέλθαν δεν υπάρχουν στοιχεία αν ασκήτεψαν μαζί στην ίδια τοποθεσία ή ο καθένας χωριστά στο δικό του ασκητήριο. Πάντως κάτοικος του χωριού Μαθιάτης ανέφερε ότι μερικοί γεωργοί κάποτε που καλλιεργούσαν τα χωράφια, γύρω από τον λόφο και την εκκλησία του Αγίου, ανακάλυψαν σπηλιές υπόγειες, που πιθανόν ν΄ασκήτεψαν σε αυτές. Το ότι ο Κυπριανός τους τοποθετεί στην περιφέρεια Λυθροδόντα εξηγείται ως εξής: Επειδή στην περιοχή εκεί των χωριών, Λυθροδόντας, Αναλιόντας, Καταλιώντας, Μαθιάτης και Σιά που έχουν σύνορα γης το ένα με το άλλο χωριό, το μεγαλύτερο απ΄όλα που είναι σαν κωμόπολη είναι ο Λυθροδόντας. Και έτσι ο χρονογράφος και Αρχιμανδρίτης Κυπριανός κατονόμασε το μεγαλύτερο που είχε και έχει την μεγαλύτερη φήμη. Όπως ο Ιωάννης ο Καλλιέργους (εδώ), ονομάστηκε Ιωάννης από την Πάφο ή Ιωάννης της Πάφου, παρ΄όλο που ήταν από το χωριό Μαλούντα και έπρεπε να κατανομαστεί Μαλουντιεύς. 'Η όπως ο Όσιος Θεοσέβιος (εδώ) παρ΄όλο που ήταν Μελανδρίτης (από το χωριό Μελάνδρα), ονομάστηκε Αρσινοΐτης από την μείζονα πόλη της περιοχής που καταγόταν, την Αρσινόη.

Εκτός από την ερειπωμένη εκκλησία του δεν σώζονται ούτε εικόνα του, ούτε Ακολουθία του, αλλ' ούτε και ημερομηνία της εορτής του. Η πιο πάνω τοιχογραφία είναι τελείως συμβολική και δεν είναι του Οσίου Ευτυχίου, αλλά κάποιου αγνώστου Αγίου. Υπάρχει πρόθεση από τους κατοίκους του Μαθιάτη να ξανακτιστεί η εκκλησία του Οσίου Ευτυχίου.

Half way on the road between the villages of Shia and Mathiatis in the Nicosia district, on the left site, there is a dirt road about one kilometer in distance from the asphalt road which leads to a small hill, on top of which, one will find the ruins of the ancient Byzantine small church of Saint Eftychios.
From its architecture and thick ancient walls, it seems that when it was at its height, this church was impressive. It looks very similar to the also ruined church of Saint Hilarion the New (here) in the fortress of Saint Hilarion at the Pentadaktylos mountains. Its architecture mainly, but also the mixture of materials used by the builders of these two churches is amazingly the same, the only difference being that the church of Saint Eftychios is smaller in size.
Saint Eftychios is mentioned only by the chronicler, Archimandrite Kyprianos, in his "History of the island of Cyprus", 1788. He is named by Kyprianos as being one of the "foreign saints who came and took habitation on the island" and who lived as a hermit in the limits of Lythrodontas along with his fellow ascetics Joseph, Thelthan, Phrasin (Ephrasion) and John. The hermitage of Saint John seems to be the one located close to the village of Shia, carved into a rock next to which there is his church (here). Now for the other three, Joseph, Ephrasion and Thelthan, there is no information if they led an ascetic life together in the same place or if each had his separate hermitage. However, a villager from Mathiatis has cliamed that some farmers who were once cultivating the fields around the hill and the church of Saint Eftychios, discovered underground caves, in which it is possible that they lived as hermits. The fact that Kyprianos places them in the vicinity of Lythrodontas can be explained as follows: the area where the villages of Lythrodontas, Analiontas, Kataliontas, Mathiatis and Shia, have land borders with one another, and the bigest of the villages which is almost like a town is Lythrodontas. Therefore the chronicler and Archimandrite, Kyprianos, named the largest village which had and still has the greatest fame. The same way, Saint John Kalliergous (here), has been named John from Paphos or John of Paphos, although he was from the village of Malounta and he should have been named John of Malounta. Or Saint Theosebius (here) although he was a Melandrite (from the village Melandra), he was named Arsinoite, from the major city of the region, Arsinoe.

Apart from his ruined church, nothing else of the Saint survives. Neither his icon, or his divine church service, and neither the date of his memory. The mural above is very symbolic and not that of Saint Eftychios, but of an unknown saint. It is intended by its inhabitants of Mathiatis to rebuild the church of Saint Eftychios.

2 σχόλια:

  1. Έχει αρχίσει η αναστύλωση του ναού από το τμήμα αρχαιοτήτων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή