ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Παρασκευή, 20 Μαΐου 2011

Η πολιτιστική κακουργία των Φράγκων σταυροφόρων στην Κωνσταντινούπολη - The cultural crimes of the Western Crusaders in Constantinople

Η δεύτερη τρομακτική σε έκταση λεηλασία και καταστροφή έργων τέχνης από ξένους εισβολείς στον ελληνικό χώρο μετά τη ρωμαϊκή γενική διαρπαγή υπήρξε - εφ' άπαξ αυτή τη φορά- η απογύμνωση της βυζαντινής πρωτεύουσας, της πολυανθρωπότερης και πλουσιότερης πόλης του κόσμου, από τα στίφη των Φράγκων Σταυροφόρων το 1204. Αυτό ήταν το τέλος του βυζαντινού ελληνισμού και όχι η εγκατάσταση του Μωάμεθ Β' στην Κωνσταντινούπολη το 1453, όπως πιστεύουν οι Νεοέλληνες εξαιτίας των ξενικής υποβολής διαστρεβλώσεων της ιστορίας. Η Κωνσταντινούπολη του 1453 ήταν μια κατερειπωμένη πόλη 30.000 περίπου κατοίκων βυθισμένη στην αθλιότητα, μια νησίδα στην οθωμανική επικράτεια και μάλιστα εξαρτημένη από τον σουλτάνο.
Οι Φράγκοι Σταυροφόροι ρίχτηκαν με βουλιμία σε παλάτια, ναούς και μοναστήρια. Τσάκιζαν τις λυχνίες για να αφαιρέσουν το ασήμι, αποκολλούσαν το χρυσάφι από τους κίονες, έξυναν τα χρυσώματα από τους τοίχους, κομμάτιαζαν τα πάντα για να αποσπάσουν την πολύτιμη διακόσμηση. Στις εκκλησίες κατασύντριβαν τα ιερά σκεύη, τα ποδοπατούσαν για να αφαιρέσουν τα πετράδια. Εισόρμησαν στον ναό της Αγίας Σοφίας με αλογομούλαρα και φόρτωσαν τα χρυσάργυρα καντήλια και μανουάλια, το χρυσάφι και το ασήμι που στόλιζε τον πατριαρχικό θρόνο. Κατασύντριβαν με σφύρες την αγία τράπεζα για να αρπάξουν τα διαμάντια και τα ρουμπίνια. Ξέσχιζαν το «καταπέτασμα» του ναού για να αφαιρέσουν τα αργυρά χρυσοράμματα. Η «καλλίπολις», γράφει ο Νικήτας Χωνιάτης, «το κοινόν απάντων εντρύφημά τε και εξακουστόν περιλάλημα», κατακάηκε από τη φωτιά, έγινε ολόμαυρη.
Παρακινημένοι από το «φιλόχρυσον» σκυλεύουν και τους νεκρούς- «των δε νεκροταφείων ουμενούν ουδ΄όλως απέσχοντο». Ήταν οι πρώτοι τυμβωρύχοι- αρχαιοκάπηλοι της χριστιανικής εποχής. Ανοίγουν τα κιβούρια των αυτοκρατόρων - «των βασιλέων τας θήκας»- ψάχνουν και βρίσκουν, «ει τις χρύσεος κόσμιος ή μαργάρων αφαίρωμα ή λίθος διαυγής και πολύτιμος αδιάφθορος εισέτι ταύταις ενέκειτο».
Τους άξεστους Φράγκους λαφυραγωγούς συναγωνίζονται οι αρχηγοί τους που μοιράστηκαν τελικά την πολυτιμότερη λεία. Ανυπολόγιστες, κατά τον Villeardoum που έγραψε το χρονικό της Δ' Σταυροφορίας, οι ποσότητες χρυσού και αργυρού, τα κοσμήματα, τα μεταξωτά, τα χρυσοΰφαντα ενδύματα. Ποτέ γράφει, από τη δημιουργία του κόσμου δεν βρέθηκε τόσος πλούτος σε μια μόνο πόλη. Από τα λάφυρα 3/8 Φράγκοι 3/8 οι Βενετοί και 2/8 διαχωρίστηκαν ως αποθεματικό για τον μέλλοντα Λατίνο αυτοκράτορα του Βυζαντίου.
Η τραγική ωστόσο, πλευρά των λεηλασιών ήταν η πολιτιστική συμφορά. Η πιο φρικαλέα της ιστορίας. Οι βάρβαροι της Δύσης γκρέμισαν και αφάνισαν όλα τα αρχαία καλλιτεχνήματα που είχαν συγκεντρωθεί στην πρωτεύουσα από τον αιώνα του Κωνσταντίνου. Τα μαρμάρινα για ψυχαγωγία, τα χάλκινα για αξιοποίηση του μετάλλου. Οι σελίδες του αυτόπτη Νικήτα Χωνιάτη γι' αυτή την πολιτιστική γενοκτονία, για τη ληστρική επιδρομή των «εσπερίων γενών», αποκαλύπτουν το νέο μέγα έγκλημα κατά του ελληνισμού και της ανθρωπότητας. Αυτοί «οι του καλού άξεστοι βάρβαροι», καταγγέλλει ο Βυζαντινός ιστορικός, γκρεμίζουν όλα τα χάλκινα γλυπτά, τα ρίχνουν στο χυτήριο και κατασκευάζουν νόμισμα- «τοις χαλκοίς εποφθαμίζουσιν ανδριάσι και παραδίδουσι τούτους πυρί και πάντα κεκόφασιν εις νόμισμα». Το κολοσσικό λ.χ. άγαλμα της Ήρας που δέσποζε στην αγορά του Κωνσταντίνου, κατακερματίζεται και οδηγείται στο καμίνι- «κέκοπται εις στρατήρας και χωνεία παραδίδονται». Χρειάστηκε μια άμαξα που έσερναν τέσσερα βόδια για τη μεταφορά μόνο της κεφαλής του αγάλματος- «η κεφαλή μόγις τετράσι βοών υποτρόχοις ζεύγμασιν αποκεκόμισται».
Από τους Φράγκους εισβολείς άλλοι κατέστρεφαν τα αρχαία έργα τέχνης, άλλοι τα έκλεβαν. Η μερίδα του λέοντος από τους καλλιτεχνικούς θησαυρούς της Πόλης θα περιέλθει στους Βενετούς. Οι άλλοι Φράγκοι- Γάλλοι κυρίως και Γερμανοί- λεηλατούσαν κατασυντρίβοντας και κατακερματίζοντας τα έργα τέχνης για να αποσπάσουν το χρυσάφι και τους πολύτιμους λίθους. Αντίθετα οι Βενετοί άρπαζαν τα καλλιτεχνήματα ακέραια. Δεν είναι περίεργο. Οι Βενετοί γνώριζαν καλύτερα από όλους τους Δυτικούς τον πλούτο και την αξία της βυζαντινής τέχνης, ορέγονταν, στο πλαίσιο της επεκτατικής πολιτικής της Γαληνοτάτης, τους καλλιτεχνικούς θησαυρούς της Πόλης και ονειρεύονταν να μεταφέρουν την πρωτεύουσά τους στον Βόσπορο.
Θα απογυμνώσουν τους ναούς και θα φορτώσουν τα καράβια με αναρίθμητα και βαρύτιμα καλλιτεχνήματα- εικόνες, ανάγλυφα, σκεύη, διακοσμητικά. Θα αποσπάσουν από το τέμπλο της μονής Παντοκράτορος τα ωραιώτερα σμάλτα της βυζαντινής τέχνης και θα τα εντάξουν στην Pala D' oro του Αγίου Μάρκου.
Ανάμεσα στην καλλιτεχνική λεία των Βενετών και η περίφημη εικόνα της Υπερμάχου Στρατηγού, της Νικηφόρου, της Νικόποιας όπως την αποκαλούσαν, κατακόσμητη, όπως αφηγείται ένας αυτόπτης, από χρυσό και πολύτιμους λίθους. Ήταν το Παλλάδιο των Βυζαντινών. Επικεφαλής πάντοτε των θριαμβικών παρελάσεων και λιτανειών, μόνη στην αυτοκρατορική άμαξα. Ως Παλλάδιο θα χρησιμοποιούν έκτοτε και οι Βενετοί στις πομπές και τους πανηγυρισμούς την αιχμάλωτη εικόνα.
Θα μεταφέρουν επίσης στην Βενετία αγάλματα, προτομές, ενεπίγραφα μάρμαρα, ανάγλυφα, σπονδύλους κιόνων, κιονόκρανα και μικροτεχνήματα κάθε λογής. Είναι οι σημερινοί θησαυροί του Αγίου Μάρκου της Βενετίας. Μερικά καλλιτεχνήματα θα εντοιχισθούν στον καθεδρικό ναό. Τα σημαντικότερα λάφυρα ήταν τα τέσσερα χάλκινα άλογα που κοσμούσαν την πρόσοψη του Αγίου Μάρκου. Αυτά τα γλυπτά είχαν μια περιπετειώδη ιστορία. Τα άρπαξε πρώτος από την Ελλάδα ο Ιούλιος Καίσαρ και τα έστησε στην κορυφή της θριαμβικής αψίδας του. Αργότερα θα μετακινηθούν στην αψίδα του Νέρωνος, του Δομιτιανού, και τελικά του Τραϊνού. Ο Κωνσταντίνος τα ξανάφερε στον ελληνικό χώρο, στην πρωτεύουσα του Βυζαντίου, όπου έγιναν λεία των Βενετών. Ύστερα από έξι αιώνες νέα αρπαγή. Ένας άλλος βάρβαρος εισβολέας, ο Ναπολέων, τα μετέφερε στο Παρίσι. Μετά το Βατερλώ θα επανέλθουν στη Βενετία.
Οι βαρβαρότητες των Λατίνων στην Κωνσταντινούπολη το 1204 πανηγυρίσθηκαν από τον παπισμό και τις δυτικές ηγεμονίες. Αλλά και στους νεότερους χρόνους η πολιτιστική αυτή γενοκτονία-στίγμα αιώνιο για τη Δύση- αφήνει ασυγκίνητη την ευρωπαϊκή ιστοριογραφία. Υπήρχαν μάλιστα αναίσχυντοι συγγραφείς που ισχυρίσθηκαν ότι η καταστροφή και η δήωση της Πόλης είχε και τις θετικές της πλευρές γιατί οι νικητές μετέφεραν στη Δύση μεγάλο αριθμό χειρογράφων με έργα λησμονημένων αρχαίων συγγραφέων! Και ότι αυτό το υλικό υποβοήθησε την Αναγέννηση!
Απαράλλαχτα όπως στους κατοπινούς αιώνες, οι Δυτικοί που καταλήστευσαν τους ελληνικούς καλλιτεχνικούς θησαυρούς και ρήμαξαν αρχαιότητες και βιβλιοθήκες, ισχυρίζονταν με ιταμότητα πως η διαρπαγή έγινε για τη σωτηρία των έργων τέχνης και χειρογράφων και πάντοτε για το καλό της Τέχνης και των Γραμμάτων!...

Του Κυριάκου Σιμόπουλου
Απόσπασμα από το κείμενο «Η λεηλασία και η καταστροφή των Ελληνικών Αρχαιοτήτων, Αθήνα 1993»
Μεταφέρθηκε στο διαδίκτυο από NOCTOC

The second most frightening, due to its extend, looting and destruction of works of art from foreign invaders in the Greek World after the Roman general plunder was - all complete this time- the stripping of the Byzantine capital, the most populous and richest city in the world, from the horde of the Frankish* (Western) Crusaders in 1204. That's how the end of Byzantine Hellenism came about and not with the installation of Mehmet II in Constantinople during 1453, as modern Greeks believe due to foreign distortion of history. During 1453 Constantinople was a ruined city of about 30,000 people mired in squalor, an island in an Ottoman territory, and which it was even dependent on the sultan.
The Frankish (Western) Crusaders threw themselves with bulimia in palaces, churches and monasteries. They crushed the oil lamps (in the churches) to remove the silver, removed the gold from columns, scraped the gilding from the walls, tearing everything to steal the precious decorations. In churches they crushed the sacred utensils, trampling on them to remove the precious stones. They rushed in the church of Hagia Sophia with horses and mules and loaded on them gold and silver oil lamps and candelabra, the gold and silver decorating the patriarchal throne. They used hammers to crush the Holy Altar in order to grab the diamonds and rubies. They ripped apart the "veil" of the church to remove the silver and gold threads. In the "Beautiful City (Galipolis)," writes Nikitas Choniates, "the people are crying with loud voices for all the distraction", it was burned by fire, it was blackened.
Motivated by the "love of gold" they also robbed the dead-"in the cemeteries they do not leave any dead person untouched". They were the first tomb robbers- smugglers of antiquities of the Christian era. They opened the tombs of the emperors - "The sarcophagi of kings" - searching and finding, "gold decorations or pearls, genuine precious stones found in them.
These crass Franks (Westerners) were competed by their leaders who eventually shared among themselves the most valuable booty. "The quantities of gold and silver, jewelry, silk, gold-woven cloth taken are incalculable", writes Villeardoum, the writer of the Chronicle of the Fourth Crusade. "Never", he writes, ''from the time of the creation of the world was so much wealth found in only one city". From the booty, 3 / 8 was taken by the French, 3 / 8, by the Venetians and 2 / 8 was classified as reserve for the future Latin emperor of Byzantium.
However, the most tragic part of the looting was the cultural disaster that occurred. It was the most horrific in history. The barbarians from the West destroyed and wiped off the face of the earth all the ancient artifacts gathered in the capital, from the century of Constantine the Great. The marble for entertainment, the copper for putting the metal into usefulness. The pages of eyewitness Nikitas Choniates about this cultural genocide by the raids of the "Races of Esperion (Races of the West)", reveal the new mega crime against humanity and Hellenism. These "uncouth, haters of beauty, barbarians", complains the Byzantine historian, "destroy all the bronze sculptures, they throw them in the foundry and make currency". For example, the colossal statue of Hera, which dominated the Agora of Constantine, "was fragmented and driven in the furnace. A cart pulled by four oxen was used in order to carry just the head of the statue".
Of the inviting Franks (Westerners), others destroyed the ancient works of art, others stole them. The lion's share of the artistic treasures of Constantinople will revert to the Venetians. The rest of the Franks, mainly the French and Germans, pillaged and fragmented the works of art in order to extract the gold and the precious stones. On the other hand, the Venetians sieged the works of art without destroying them. This is not a coincidence since they knew better than all the Westerners the wealth and worth of the Byzantine art, coveting, in the expansionist policy of Venice, the artistic treasures of the city and dreaming of moving their capital to the Bosphorus.
They stripped the churches and loaded the ships with numerous artefacts and precious works of art-icons, reliefs, holy utensils, decorations. They removed the most beautiful enamels of Byzantine art from the church of the monastery of Pantocrator and integrated them to the Pala D 'oro of Saint Mark.
Among the Venetian booty of Byzantine art work, was the famous icon of the Virgin Mary the Hypermachos, the Mandona Nicopeia as it was called, full of decorations as an eyewitness tells us, with gold and precious stones. It was the Palladium of the Byzantines. Always leading during times of parades and triumphal processions, set by itself in the imperial carriage. As a Palladium it would be used ever since also by the Venetians in the processions and the celebrations of the captive icon.
They would also carry to Venice statues, busts, marble inscriptions, reliefs, column drums, capitals and miniatures of all kinds. They are today's treasures of Saint Mark in Venice. Some artworks would be added on the walls of the cathedral. The main spoils were the four bronze horses that adorned the facade of Saint Mark. These sculptures had an eventful history. They were first stolen from Greece by Julius Caesar and were erected on top of his triumphal arch. Later they were moved to the arch of Nero, Domitian, and finally Trajan. Constantine the Great brought them back to the Greek World, to the capital of Byzantium, where they became booty to the Venetians. After six centuries, a new capture will take place. Another barbarian invader, Napoleon, transferred them to Paris. After Waterloo they were returned to Venice.
The atrocities of the Latins in Constantinople during 1204 were praised by the papacy and the Western hegemonies. But also in modern times this cultural genocide- an eternal stigma for the West- has left European historiography unmoved. There were even shameless authors who claimed that the destruction and sack of Constantinople had its positive side because the winners brought to the West a large number of manuscripts of ancient works of forgotten writers! And that this material facilitated the Renaissance!
Similarly, as in later centuries, the Westerners who plundered the treasures of Greek art and antiquities and ravaged libraries, argued with impudence that the looting was done for the salvation of the art and the manuscripts, and that it was always done for the good of Arts and Letters! ...

By Kyriakos Simopoulos
Excerpt from the text "The looting and destruction of Greek Antiquities, Athens 1993"
Transferred to the internet and translated from Greek by NOCTOC

* In the Greek language, as in Arabic, the word Franks means Westerners or Latins

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου