ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2011

Κατακλυσμός: Η γιορτή της Αφροδίτης - Cataclysmos: The festival of Aphrodite

Της Αφροδίτης πούχασιν θεάν οι Τζυπριώτες,
ως φαίνεται, η κάλη μου, φτάνει γενειάν που τότες.
Τζείνου που μου την άγκρισεν, δώσ΄του Θεέ μου, δώστ΄του,
ναν άρωστος του θανατά, τζι' εγιώ νάμαι γιατρός του.
Αγάπουν την σαν αγαπά η μάνα το παιδίν της,
τζι' αρνήθην με, που να βρεθώ άξιππα στην θανήν της.

κυπριακό δημοτικό τραγούδι

«Η μεγαλύτερη και σημαντικότερη γιορτή του νησιού, στη οποία συμμετέχουν όλες οι θρησκείες, τόσο των Τούρκων όσο και των Ελλήνων, γιορτάζεται τη Δευτέρα της Πεντηκοστής. Όποιος έχει τη δυνατότητα πηγαίνει στη Λάρνακα και τη Λεμεσό. Γιατί μόνο στη θάλασσα και ιδιαίτερα στις δύο αυτές παραθαλάσσιες μεγαλουπόλεις μπορεί η γιορτή να φτάσει στο αποκορύφωμά της. Στη Λάρνακα, που είναι ο κατ΄εξοχήν χώρος τη γιορτής, φτάνουν τη μέρα αυτή χιλιάδες κόσμου. Ακόμη είναι ολοζώντανη μέσα στο λαό η μνήμη ότι αυτή η γιορτή των υδάτων, ο σημερινός Κατακλυσμός, που λέγεται και γιορτή της Αφροδίτης, υπήρξε πραγματικά η γιορτή της θεάς. Ο κόσμος κάνει μπάνια στη θάλασσα, στις ακτές, που εκείνη τη συγκεκριμένη μέρα τις ονομάζει «άγιες». Για να περιγράψω τη γιορτή, έχω διαλέξει ένα άρθρο του Max Ohnefalsch-Richer, του οποίου ο τίτλος είναι:

Μια ειδωλολατρική γιορτή της Πεντηκοστής στο τόπο της βιβλικής Κιττίμ

«Για να ξέρεις. Για μας τους Ορθοδόξους, η εκκλησία τελειώνει σήμερα την Κυριακή της Πεντηκοστής και αύριο τη Δευτέρα θα γιορτάσουμε όλοι μαζί, με τους Τούρκους, στον άγιο γιαλό, το Πανηγύρι, δηλαδή τη γιορτή της Παναγίας της Αφροδίτισσας. Έτσι Γερμανέ, θα πάμε εκεί μαζί». Αυτή την εντολή μου έδωσε χθες στο δρόμο, η Ανδρομάχη, η κόρη του σπιτιού με τη μακρυά πλεξούδα, μιλώντας σε μένα ελληνικά και στον ενικό, και μισογελώντας. Όταν μπήκα μέσα στον ηλιακό, που ήταν στολισμένος από πλεγμένες μυρτιές και αροδάφνες, βαρυφορτωμένες με κόκκινα λουλούδια, για να πάρω την οικογένεια, με βρήκε η πρώτη εύστοχη ριξιά νερού, που την ανταπέδωσα αμέσως με το ποτήρι που βρήκα μπροστά μου. Γιατί, όποιον και να συναντήσεις τη μέρα εκείνη, γνωστό ή άγνωστο, τον ραντίζεις με το Άγιο Νερό της ζωής της θεάς, επικαλούμενος την Αφροδίτη, όπως και στην αρχαιότητα, με διακριτικότητα βέβαια, αφού η έμφυτη επιφυλακτικότητα των νησιωτών προστατεύει τους ξένους από ακρότητες.
Τον καιρό της Πεντικοστής ο ζεστός νοτιοανατολικός ήλιος έκειγε ήδη και στέγνωνε αστραπιαία τις χλιαρές σταγόνες. Αυτή τη μέρα, όσο πιο πολύ πλησιάζει κανείς τον «άγιο» γιαλό, τόσο πιο πυκνό κατά χιλιάδες γινόταν το πολύχρωμο πλήθος. Όλη η Κύπρος κατέβαινε στην παραθαλάσσια πόλη της Λάρνακας και οι χώροι του τότε φοινικικού-εβραϊκού Κιττίμ ή Χιττίμ της Βίβλου, γέμιζαν ασφυκτικά από κόσμο. Όλοι ήταν ντυμένοι με τα γιορτινά τους και μάλιστα ένα μεγάλο μέρος του αστικού πληθυσμού με τις γραφικές στολές τους. Όταν συμμετείχα στη γιορτή αυτή για πρώτη φορά, στα πρώτα χρόνια της αγγλικής κατοχής, το 1879, τα ημίψηλα καπέλα και τα φράκα ήταν άγνωστα πράγματα, και ήταν σπάνια ακόμα και τα χαμηλά αντρικά καπέλα. Οι σύζυγοι των ντόπιων εκλεγμένων προξένων ακολουθούσαν και αυτές τη γυναικεία μόδα των καπέλων. Οι πιο ηλικιωμένες Ελληνίδες φορούσαν με κοκεταρία το κόκκινο φέσι με τη χρυσή φούντα στο κεφάλι. Οι νεαρές γυναίκες και τα κορίτσια φορούσαν στα μαλλιά τους φρέσκα και ψεύτικα λουλούδια, στο μέτωπο στεφάνια και κορδέλες από φανταχτερές δαντέλες, από χρυσό ή ασήμι και μαζί με αυτά βελόνες των μαλλιών, ακριβώς όπως στις αρχαίες παραστάσεις. Για να προστατεύονται από το δυνατό ήλιο, οι γυναίκες φορούσαν βέλη και οι άνδρες μαντήλια. Σαν θαύματα αντιμετώπισαν οι κάτοικοι του νησιού τις ομπρέλες για τον ήλιο των Φράγκων, όπως αποκαλούν ακόμη και σήμερα οι Κύπριοι τους Ευρωπαίους, χωρίς να κάνουν καμιά εθνική διαφοροποίηση.
Παντού κλαδιά και στεφάνια από μυρτιές. Στις εισόδους των σπιτιών, στα καταστήματα. Ιδιαίτερα όμως στολίζουν με μυρτιές τα πατώματα των καφενείων, των οινοπωλείων και των εστιατορίων, καθώς και τις καλύβες κοντά στη θάλασσα. Με τον ίδιο τρόπο είναι στολισμένες και οι βάρκες και τα κανό που χρησιμοποιούν για περίπατο στη θάλασσα, όλα γεμάτα ανθρώπους και μυρτιές, με στεφάνια από μυρτιές στα μαλλιά και κλωναράκια από μυρτιές στα στήθη των γυναικών.
Όπως μας πληροφορούν οι συγγραφείς Αθήναιος και Πολύμαχος, ακόμα και αυτό το νυφικό στεφάνι από μυρτιά έχει κυπρο-αιγυπτιακή προϊστορία. Ένας αιγύπτιος ταξιδευτής, ο έμπορος Ιερόστατος επισκέφτηκε τον περίφημο ναό της Αφροδίτης στην Παλαίπαφο και αγόρασε για ένα μεγάλο ποσό χρημάτων από ένα έμπορο του ιερού ένα στενόμακρο αγαλματάκι της Αφροδίτης. Στο ταξίδι της επιστροφής τον κτύπησε ένας τυφώνας και προσευχήθηκε για τη σωτηρία του στο ακριβό άγαλμα. Η Αφροδίτη σταμάτησε αμέσως την τρικυμία, έκανε τη θάλασσα να μοιάζει με γυαλί και γέμισε το σκάφος με μυρτιές. Όταν έφτασε στη Ναύκρατιν της Αιγύπτου, ο ευσεβής έμπορος έκανε τις θυσίες του στο ναό της Αφροδίτης και έδωσε προς τιμή της θεάς ένα μεγάλο γλέντι, στη διάρκεια του οποίου όλοι οι συμμετέχοντες φορούσαν στεφάνια από μυρτιά. Από εκείνη την εποχή παρέμεινε το έθιμο και τα στεφάνια αυτά ονομάζονται ναυκρατικά.
Η Κύπρος είναι η κατ' εξοχήν πατρίδα της μυρτιάς και στις κοίτες των ποταμών υπάρχουν ολόκληροι θάμνοι. υπάρχει ένας μύθος, σύμφωνα με τον οποίο το δέντρο της μυρτιάς προέρχεται από τη μεταμόρφωση της ιέρειας, που λεγόταν Σμύρνα και ήταν κόρη του Κινύρα, του Κύπριου βασιλιά, και της Αφροδίτης. Είναι ο ίδιος βασιλιάς, που σύμφωνα με την Ιλιάδα του Ομήρου, έστειλε στο βασιλιά Αγαμέμνονα δώρο το ωραιότερο θωρακισμένο πλοίο της αρχαιότητας.
Και ενώ εμείς καθόμασταν σε μια από τις καλύβες της ακρογιαλιάς, που ήταν κτισμένες σε πασσάλους και απολαμβάναμε τον καθαρό θαλασσινό αέρα και τον τουρκικό καφέ μας, παρακολουθώντας το πλήθος που προσερχόταν στη γιορτή τόσο από το νερό όσο και από τη στεριά, με πήρε κατά μέρος ο Επαμεινώνδας, ο μορφωμένος αδελφός της Ανδρομάχης, και δείχνοντάς μου ένα καταπράσινο ψεύτικο θάμνο από μυρτιές μου είπε: «Δε μοιάζει αυτό, με το φύλλωμα της μυρτιάς των αρχαίων ναών της Αφροδίτης και ιδιαίτερα εκείνον της Παλαίπαφου, που ήταν ο πιο περίφημος και στον οποίο, οι νεαρές κοπέλες προσέφεραν προς τη θεά τα πιο ακριβά δώρα;» «Θα σου ταίριαζε φίλε Επαμεινώνδα, να ήσουν ένας από τους ιερείς της Αφροδίτης, τους οποίους η θεά έπρεπε να μυήσει σε όλα τα αφροδισιακά μυστήρια». Αυτός γέλασε με τον τρόπο που τον προσφώνησα, αλλά δεν τόλμησε να κάνει καμιά άπρεπη κίνηση.
Από το καφενεδάκι και με τη βοήθεια μιας σκάλας μπήκαμε σε μια βάρκα που ήρθε να μας πάρει, ένα μικρό και ελαφρύ σκάφος, που χρησιμοποιούν συχνά, για να μεταφέρουν στη στεριά τα τρόφιμα από τα μεγάλα σκάφη που στάθμευαν έξω. Σε λίγο το μικρό αυτό σκάφος γέμισε κόσμο. Για μας, όμως είχαν κρατήσει τιμητικές θέσεις στη σκιά του πανιού, Ο Επαμεινώνδας φρόντισε να έχουμε ανάμεικτη παρέα. Κοντά στο χριστιανικό κόσμο και τους χριστιανούς χατζήδες, που αποκτούν τον τίτλο αυτό μετά από ταξίδι στα Ιεροσόλυμα τον κρατούν για όλη τους τη ζωή, κάθονται και οι Τούρκοι προσκυνητές από τη Μέκκα, που φέρουν και αυτοί τον τίτλο του χατζή και αναγνωρίζονται εύκολα από τα μεγάλα τους τουρμπάνια. Ένας χωρικός Έλληνας παπάς, που παρ όλη την αφόρητη ζέστη, φορούσε το μαύρο ράσο και το ψηλό μαύρο καπέλο, το καλιμαύχι, ζήλευε τον καθισμένο χότζα- τον Τούρκο παπά, που συνοδεύεται από τις ασπροντυμένες γυναίκες του- για το αεράτο, ανοιχτόχρωμο και χρυσοκέντητο καφτάνι και το τουρμπάνι του που ήταν άσπρο σαν χιόνι.
Οι κωπηλάτες ξεκίνησαν. Ένας Τούρκος, άρχισε να κτυπά το τύμπανο του με πολλή δύναμη, ένας άλλος βγάζει από την ξύλινη φλογέρα του τον πιο ψηλό τόνο, ένας Έλληνας γδέρνει ασταμάτητα το λαούτο του, ένας άλλος παίζει τον αυλό, ενώ η γυναίκα του κτυπά εξίσου δυνατά το ταμπούρλο. Βάρκα, κανό, οτιδήποτε άλλο που επιπλέει, χρησιμοποιείται για τη μέρα αυτή. Οι ψαράδες και βαρκάρηδες των άλλων λιμανιών του νησιού, δεν υπολογίζουν το μακρύ δρόμο προκειμένου να βρεθούν στη γιορτή της Αφροδίτης. Κωπηλατούν και αρμενίζουν κατά μήκος της ακτής για πολλές ώρες μέχρι να φτάσουν στα σπίτια της ακτής. Όσοι δεν χαιρετίστηκαν μεταξύ τους, ραντίζονται με νερό και το παιγνίδι του νερού παίρνει διαστάσεις, ιδιαίτερα όταν ορισμένοι φανατικοί ρίχνουν ο ένας τον άλλο μέσα στη ζεστή θάλασσα, όπως ήταν το έθιμο παλιά. Προς το τέλος της προκυμαίας, το κάθε φύλο μπαίνει χωριστά στη θάλασσα προς τιμή της Αφροδίτης. Δεν υπάρχουν εκεί ειδικά διαμορφωμένοι χώροι για τις ανάγκες των λουομένων. Τα ωραιότερα κρεμαστάρια για φορέματα γίνονται από χαμόκλαδα μέσα στην άμμο.
Όταν αρχίσουν να βαριούνται τα ραντίσματα του νερού και τα μπάνια, αρχίζουν να χορεύουν, μόνοι τους ή ζευγαρωμένοι. Οι άντρες και οι γυναίκες χορεύουν χωριστά, ανάμεσα στο πλήθος που βρίσκεται στην άμμο, μέσα στα καφενεία της περιοχής, στα παραπήγματα που χρησιμοποιούνται σαν καφενεία, κτισμένα σε πασσάλους πάνω στη θάλασσα, ή ακόμη και μέσα στα στενόχωρα σκάφη. Μόνο στις ευπρεπείς Τουρκάλες το Κοράνι απαγόρευε το χορό και τη θέση τους έπαιρναν αραπίνες χορεύτριες του χορού της κοιλιάς από τη Βηρυτό και την Αλεξάνδρεια.
Ο άγριος χορός του μαχαιριού χορεύεται από τον Κωστή, το γκαρσόνι του καφενείου από το Δάλι. Δύο Ελληνίδες Κερυνιώτισσες χορεύουν τον «αντικρυστό» με τελετουργικό τρόπο αλλά με μέτρο, τυλιγμένες σε μακρυά πέπλα σαν σεμνά αγάλματα, ενώ δίπλα μας, μέσα σε μια βάρκα γεμάτη από νεαρούς Τούρκους, μια ημίγυμνη αραπίνα χορεύτρια, με ακόμη πιο άγρια και ξέφρενα πηδήματα, χορεύει το χορό της κοιλιάς. Γυναίκες βαρούν τα ταμπούρλα, τραγουδιστές δίνουν το ρυθμό στο χορό και παινεύουν με αγάπη, με μια γλώσσα πλούσια σε εικόνες, ρυθμούς και παιγνίδια. Όλες οι διαβαθμίσεις της χαράς για επίγειες απολαύσεις απαριθμούνται στα δίστιχα αυτά, και όσο πιο διεξοδικό είναι το περιεχόμενο, τόσο μεγαλύτερη είναι η επιδοκιμασία.
Το φαγοπότι συνεχίζεται στο πόδι ή πρόχειρα στα καράβια. Η γιορτή της Πεντηκοστής αρχίζει το απόγευμα και συνεχίζεται μέχρι το πρωί. Στις προχωρημένες ώρες, όταν το κρασί, το κονιάκ και η μέθη που προκαλούν, οδηγούν τους ανθρώπους σε ακρότητες, εξαφανίζονται οι γυναίκες και αφήνουν, ακριβώς όπως στην αρχαιότητα, το υπόλοιπο της γιορτής της Αφροδίτης στον ανδρικό κόσμο και στον υπόκοσμο, που δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι λείπει από τον κόσμο της Ανατολής.
Ο Επαμεινώνδας, όμως, ξέρει τον τρόπο για να δικαιολογεί τους συμπατριώτες του. Ο κόσμος θέλει να ξεθυμάνει μια φορά το χρόνο. Το σημερινό πανηγύρι της Αφροδίτης εκφράζει την άκρατη ευφορία που είχαν τα Αδώνια. Αντίθετα το Πάσχα, το κάψιμο του Ιούδα, ο έρωτας είναι ενσωματωμένος με τις πένθιμες γιορτές του Άδωνη όταν ο Άρης ο θεός του πολέμου και απατημένος σύζυγος της Αφροδίτης, σκότωσε το μοιχό Άδωνη και βρήκε στον κάτω κόσμο, κοντά στην Περσεφόνη, εξιλέωση των αμαρτιών του.
«Όταν έκανα ανασκαφές κοντά στην Αθηαίνου, στη τοποθεσία των Γόλγων, για λογαριασμό του Στρατηγού Di Cesnola, του γνωστού Αμερικανο-Ρώσσου προξένου», συνέχισε ο Επαμεινώνδας, «βρήκαμε μια ασημένια κούπα με ανάγλυφες παραστάσεις τοποθετημένες κατά ζώνη. Πάρε Γερμανέ, σαν έκπληξη μια ξεθωριασμένη και σκισμένη φωτογραφία, που βρήκα στα αρχαία του Ρωσσικού προξενείου, όπου όπως ξέρεις, ήμουν υποπρόξενος μέχρι την είσοδο των Άγγλων».
Έριξε πάνω στο τραπέζι του καφενείου τη φωτογραφία της ασημένιας αυτής λεκάνης, που βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο του Βερολίνου και που αργότερα δημοσίευσε ο G. Perrot στη δική του «Ιστορία της τέχνης». «Η εξωτερική γραμμή με τα δέντρα μπορεί να παριστάνει φοινικιές ή φυτά παπύρου, η ακόμα ένα ιερό δάσος ή ακόμα και τη γραμμή της ακτής μας. να, εκεί στην ακτή, στο τέλος του τουρκικού μαχαλά, βλέπεται το δασάκι με τις φοινικιές, πώς ξεχωρίζει πάνω από τους ανθισμένους κίτρινους κάκτους, ιερά περιστέρια φτερουγίζουν γύρω από τα δέντρα πάνω στη λεκάνη και όπως βλέπεις και συ, τα δικά μας αγριοπερίστερα φτιάχνουν τις φωλιές τους στις φοινικιές απάνω! Και η γραμμή με τα νεροπούλια πάνω στη λεκάνη μοιάζει ακριβώς με τη γραμμή των αργυρόλευκων γλάρων, που ταξιδεύουν κυκλικά και παράλληλα με την επόμενη κύρια γραμμή της ασημένιας κούπας, δημιουργούν εκπληκτικά παρόμοιες παραστάσεις με αυτές της δικής μας γιορτής των υδάτων. Περιγράφει πώς γιόρταζαν εδώ στο Κιττίμ τα Αδώνια, με τον ίδιο τρόπο όπως τα γιόρταζαν και στη αρχαιότητα, επί βασιλείας του πτολεμαϊκού βασιλικού ζεύγους του Φιλαδέλφου και της Αρσινόης και στη Βύβλο στην απέναντι όχθη της Φοινίκης, ή ακόμη και στην παραλία της Αλεξάνδρειας, όπως μας περιγράφει τόσο εκφραστικά ο συγγραφέας Θεόφραστος. Εδώ, στο κεντρικό σημείο της γιορτής βλέπουμε την Αφροδίτη και τον Άδωνη πάνω στη βάρκα της πομπής, βλέπουμε στην πλώρη το κεφάλι ενός κύκνου, που σκιάζεται από το κρεβάτι που είναι διακοσμημένο με κεφαλές βοδιών στις κορυφές των κιόνων. Στη δεύτερη βάρκα κωπηλατούν άντρες και προσκομίζουν σε δοχεία φαγητά για θυσίες και ολόκληρα ζώα, όπως ακριβώς τότε και τώρα στα έθιμα των γιορτών μας. Στην τρίτη βάρκα, βλέπεις σε πάγκους με τέσσερα πόδια, όπως στο ναό της Ιερουσαλήμ, μεγάλα σεντούκια και αμφορείς. Μέσα σ' αυτα φυτρώνουν δημητριακά και λουλούδια. Αυτοί οι «κήποι του Άδωνη»έγιναν παροιμιώδεις στην αρχαιότητα, γιατί συμβόλιζαν το εφήμερο της ζωής, με όλα αυτά τα δημητριακά, που φύτευαν ειδικά για τη γιορτή, όπως το μάραθο, τα μαρούλια κ.λ.π. Σήμερα το πρωί, είδες στο δικό μας ηλιακό με τις κολώνες ακριβώς τα ίδια πράσινα δημητριακά μέσα στο ανθοδοχείο, που η Ανδρομάχη και η μητέρα μας η Πηνελόπη φύτεψαν ειδικά για τη σημερινή μέρα. Στη τέταρτη βάρκα της ασημένιας κούπας τρεις γυναίκες μουσικοί περπατούν η μια πίσω από την άλλη.Η μια παίζει λαούτο, η δεύτερη το τύμπανο, και η τρίτη τη φλογέρα. καλούν τους επισκέπτες της γιορτής στο στεφάνωμα της Αφροδίτης και τους παρακινούν να νοιάζονται για τον έρωτα. Αν αφήσουν οι Αραπίνες που χορεύουν και κτυπούν τα ταμπούρλα μαζί με τους Τούρκους να πέσουν τα λίγα που ακόμα φορούν, τότε έχει μπροστά σου απαράλλακτες τις ιερόδουλες τις ιέρειες της Αφροδίτης που βρίσκονται πάνω στην ασημένια μας κούπα.
Αυτό το σπάνιο έργο τέχνης, στο οποίο εσύ, Γερμανέ, βλέπεις και κάθε είδους άλλη παράσταση από ελάφια, αλόγα και μια σκηνή με πολεμικό άρμα, ίσως να ανήκει στην Κυπρο-φοινικική περίοδο του Χιράμ του Α', που έκτισε το Ναό του Σολομώντα. Γιατί όπως ξέρεις, ένας Σιδώνιος από το Κιττίμ, χάραξε με την αρχαιότερη φοινικική γραφή τη χάλκινη λεκάνη που βρέθηκε στα ψηλότερα βουνά μας, και έτσι διαιωνίστηκε σαν υπηρέτης του βασιλιά Χαρίμ του Α'».
Τέλος, η νεροπομπή μας αφού ξανάκανε τη διαδρομή κατά μήκος της παραλίας με τα φώτα των πυρσών και των λατέρνων, έφτασε αργά τη νύκτα στο λόφο της Ακρόπολης του κιττίμ, όπου επιβεβαίωσα στα ερείπια που βρέθηκαν εκεί την ύπαρξη ενός ιερού της Αστάρτης. οι πλάκες με τις φοινικικές επιγραφές που βρέθηκαν εκεί, δίνουν πληροφορίες για αμοιβές που έπαιρναν οι τραγουδιστές και οι διάφοροι υπηρέτες του ναού για τη συμμετοχή τους στα Αδώνια, που γιόρταζαν ακριβώς πάνω σ΄αυτή την παραλία πριν από 2400 χρόνια.
Ο Επαμεινώνδας μας έδωσε ένα σχέδιο, στο οποίο φαίνονται τα ερείπια του Ναού της Αφροδίτης-Αστάρτης , μέσα από τα οποία βγαίνουν οι φλόγες των βεγγαλικών που δεσπόζουν και φωτίζουν με μαγευτικό τρόπο την κορυφή του λόφου. Εκεί οι Άγγλοι ανακάλυψαν την κολόνα του θεού Μπαάλ και το λόφο του ιδίου, που στα φοινικικά λεγόταν Bama-Baal.
Όταν τα συνδέσουμε όλα αυτά, καταλαβαίνουμε την προέλευση της σημερινής ονομασίας του λόφου που ονομάζεται Παμπούλα.
Εδώ στο λόφο Παμπούλα, αποχαιρετιστήκαμε και προχωρήσαμε προς την ενδοχώρα. Η Ανδρομάχη, όμως, κτενίζοντας τη μακρυά κοκκινόξανθη πλεξούδα της ρώτησε: «Σου άρεσε, Γερμανέ, η δική μας γιορτή της Αφροδίτης....».
Έγνεψα καταφαντικά που σύμφωνα με την κυπριακή συνήθεια σημαίνει «ναι»και έστρεψα την προσοχή μου στη μοναχική φοινικιά που προεξείχε στο βραδινό ουρανό, από τον κήπο του διαμερίσματός μου στην Παλιά Λάρνακα, κοντά στο γκρεμισμένο τείχος του Κιττίμ...».

Από το βιβλίο «Ελληνικά Ήθη και Έθιμα στην Κύπρο» της Magda Ohnefalsch-Richter, 1913
Μεταφέρθηκε στο διαδίκτυο από NOCTOC

Larnaca is very famous for its annual festival of Cataclysmos- in English Whitsuntide. A visitor to Larnaca on Cataclysmos days may wonder why such a great number of people gather on the sea-shore. He may wonder still more at their joyful mood when the sun shines, the sea is blue and everything is so very pleasent.
The Feast of Cataclysmos is observed 50 days after the Orthodox Easter and an important fair takes place where local products are sold. The Orthodox Church of Cyprus refers one to the Great Flood mentioned in the Old Testament as a reason for the celebration. This is quite a good background but there is more in it than that. To understand the origin of this gathering one must look back to the ancient times when myth and tradition once governed the beliefs of the Cypriot people. The obsernance of the festivities during the fair is a survival of pagan times. In truth, the people from all over Cyprus come here to commemorate the appearance of Aphrodite, the goddess of love, at Paphos.
The Cypriots are very pround that Aphrodite loved their island and imparted her charms to their daughters. When this miracle took place, the girls and the public in general were anxious to express their gratitude to Aphrotide, but she had once more disappeared in the blue Mediterranean sea. The people implored continually for many days on the shore and held festivities to please her. At last Aphrotide heard their supplications and allowed them to see her riding naked on the foamy waves for three days.
True to their faithful observances, the Cypriots of today come to Larnaca to attend the Cataclysmos Fair, where they dance, sing, go out boating and have a nice time. Everywhere on the sea-shore small temporary shops and tents are established where oriental sweets are made and sold to the ever-growing crowed. Dancing stages are constructed where girls perform native dances. The villagers dance too. They themselves pay the musicians. Some of them are expert dancers. The fame of the youth who dances well and for long time gains for him a beautiful and rich girl from any village. Hence the competition among the zealous young villagers is lively especially when groups of village girls watch them dance.
The moving crowd is picturesque. One rubs shoulders all the time with all types of people. An attractive picture is made by the attractive and multicoloured costumes of the villagers. The ordinary peasent wears a pair of floating baggy trousers (vraka) and heavy boots. His shirt is of white native silk, with many small coloured stones sawn on it. He ties a red handkerchief around his neck which nicely matches the colour of his sunburnt face. The women are mute most of the time. They only observe, watching the scene with quick eyes and making their remarks in low tones. They are, however, beautiful and it is pleasant to look at them. The sleeves of their dresses are long and the heels of their peculiar shoes are quite low. Most of them tie a sting of gold coins round their necks. They use no rouge or powder for their make-up. Aphrodite has provided them with all that is necessary to make them lovely.
The poets' competition draws a huge crowed to their corner. The village poets all mount a stage and recite extempore verses by turn. Generally they speak of love. The young poets compose more touching verses, but the older ones are often satirical and cause laughter among the audience.
For three days and nights the strand is in great animation. The "try your luck" carts look like beehives, so many people gather around for a mild flutter. The life at night is equally pleasant. Hundreds of colourful electric lamps give one the impression of a new wonderland where night has been turned into variegated day.
As the end of the fair approaches, none would be able to say that he ever saw Aphrodite bathing in the waves. But when you hear a peasant youth say that he saw the goddess of love, believe him. He must have seen a descendant of Aphrodite, destined eventually to become his bride.
The visitor may then go off to his ship- still wondering about the scenery of the places all over the island, the castles, cathedrals, monasteries, churches and the sweet memories of the peasantry with their local customs and beliefs

From the travel book "Romantic Cyprus", 1947

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου