ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 14 Αυγούστου 2011

Η σημασία του ψωμιού στον πολιτισμό των Ελληνοκυπρίων - The importance of bread in Greek Cypriot culture

Από τ' αρχαία χρόνια το νησί της Κύπρου ήταν φημισμένο για το καλό του ψωμί. Ένας αρχαίος συγγραφέας, ο Εύπωλος , γράφει:

«Είναι σκληρό πράγμα, να βλέπεις κυπριακά ψωμιά, και να μπορέσεις να τα προσπεράσεις, γιατί προσελκύουν τους πεινασμένους ταξιδιώτες σαν μαγνήτης».

Το ψωμί της Κύπρου, σύμφωνα με επίσης έναν άλλο ταξιδιώτη του 18ου αιώνα, δεν ήταν μόνο εξαιρετικής ποιότητας, αλλά και το καλύτερο που μπορούσε να βρεθεί σ' ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Για τους κατοίκους του νησιού, ωστόσο, ήταν κάτι ακόμη πιο σημαντικό: ήταν μια βασική τροφή απαραίτητη για την καθημερινή τους επιβίωση. Ωστόσο, το ψωμί στην Κύπρο έχει επίσης και θρησκευτικές διαστάσεις : το ηγιασμένο «πρόσφορο» που χρησιμοποιείται στην Θεία Κοινωνία αλλά και για τους πεθαμένους, ο στολισμένος «άρτος» που χρησιμοποιείται στην εκκλησία για ονομαστικές εορτές καθώς και το παραδοσιακό ψωμί που σχετίζεται με τις μεγάλες θρησκευτικές εορτές. Επιπλέον, η σημασία του ψωμιού στα έθιμα του ελληνοκυπριακού λαού απεικονίζει τη λαογραφική πτυχή - και την αξία - αυτού του σχεδόν- καθολικού είδους τροφής.
Η τοπική ποικιλία σιταριού που ονομάζεται «μαυροθέρι» παρήγαγε πολύ εύγευστο ψωμί με σκουρο- κίτρινο χρώμα, αλλά δυστυχώς κατά τα πρόσφατα χρόνια έχει πλήρως αντικατασταθεί από εισαγόμενες ποικιλίες σιταριού που παράγουν μεγαλύτερες σοδιές .

Το πιο κοινό είδος κυπριακού ψωμιού γίνεται με προζύμι. Ωστόσο, υπάρχει επίσης και άζυμο ψωμί που συνήθιζαν να το ψήνουν πάνω σε «σάτζια» όπως λέγονται στην Κύπρο. Το «σάτζι» είναι μια λεπτή στρογγυλή πλάκα από φύλλο σιδήρου, 40 εκ. σε διάμετρο το οποίο τοποθετείται πάνω από τη φωτιά. Το «σάτζι» χρησιμοποιείται επίσης στις αραβικές χώρες όπου κάνουν αραβικό άζυμο ψωμί που ονομάζεται «φατίρ» ή «τσούμπις». Μερικές ποικιλίες αυτού του άζυμου ψωμιού που έφτιαχναν στην Κύπρο ήταν οι ακόλουθες: «πούλλες», «τρυπητές», «τζαπατές», και «καττιμέρκα». Σήμερα εξακολουθούν να φτιάχνουν μόνο τα «καττιμέρκα».

NOCTOC

From ancient times the island of Cyprus had a reputation for good bread. An ancient writer, Eubulus, writes:

"Its a hard thing, beholding Cyprian loaves, to ride carelessly by, for like a magnet, they do attract the hungry passengers''.

The bread of Cyprus, according also to an 18th century traveler, was not only of exceptional quality, but also the best to be found in the entire Levant. For the inhabitants of the island however, it was something even more important: it was a daily staple, necessary for survival. However bread in Cyprus has also religious manifestations: the sanctified "prosforo" used in holy communion and for the deceased, the decorated "artos" used in church for celabrations of name days as well as the traditional breads associated with the major religious feasts. In addition, the significance of bread in the customs of the Greek Cypriot people illustrates the folkloric aspect – and value- of this almost- universal staple. The local variety of wheat grain called "Mavrotheri" produced very tasty bread of dark yellow colour but unfortunately in resent years this variety has been entirely replaced by imported ones producing larger yields.

The most common Cypriot bread is leaven. However, unleavened bread used to be also baked on a sadj, or as it is called in Cyprus "sadji". It is a thin round plate of iron sheeting, 40 cm. in diameter which is placed over the fire. The "sadj" is also used in Arab countries to make unleavened arabic bread called "fatir" or "chubis". In Cyprus a few varieties of this unleavened bread were made: "poulles", ''tripites'', ''tjapates'', and ''katimerka''. Today only ''katimerka'' is still been made.

NOCTOC

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου