ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Παρασκευή, 21 Οκτωβρίου 2011

Ο Τεκκές των Μεβλεβί Δερβίσηδων στη Λευκωσία - The Tekke of the Mevlevi Dervishes in Nicosia


Ο Τεκκές (μοναστήρι) των Μεβλεβί στη Λευκωσία ήταν ένα σημαντικό πολιτιστικό κέντρο κατά την Οθωμανική περίοδο στη Κύπρο. Βρίσκεται εντός των τειχών της πόλης, νοτίως της πύλης της Κερύνειας, στον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στην πλατεία Ατατούρκ. Διακρίνεται από 6 χρυσούς τρούλους που εξέχουν από ένα ορθογώνιο κτίριο.

Χτισμένος τον 17ο αιώνα σε γη που δώρισε η Σουλτάνα Εμινέ Χατούν, πιστεύεται ότι το παρών Μεβλεβί -χανέ αποτελεί συνέχεια ενός ήδη υφιστάμενου Τεκκέ γνωστού ως η Αράμπ Μεχμέτ ή Φερχέντ Πασά Τεκκέ.


Οθωμανικές Επιτύμβιες Στήλες

Το τάγμα των Μεβλεβί ιδρύθηκε από τον ποιητή Μεβλάνα Τζελαλεντίν Ρουμί, ο οποίος γεννήθηκε το 1207 στην περιοχή που είναι σήμερα γνωστή ως Αφγανιστάν. Ενώ ήταν ακόμα παιδί, οι γονείς του μετανάστευσαν στην Ανατολία και εγκαταστάθηκαν στο Ικόνιο. Εκεί σπούδασε κάτω από την επίβλεψη του πατέρα του, και σε ηλικία 24 ετών έγινε καθηγητής της ιστορίας, της θεολογίας και της νομικής επιστήμης.

Η μυστικιστική φιλοσοφία που είχε εκφράσει στην ποίησή του και κληροδότησε στο τάγμα των Μεβλεβί θα εξαπλωθεί ανατολικά του Ικονίου μέχρι την Ινδία, και στη συνέχεια σε όλο τον ισλαμικό κόσμο. Οι διδασκαλίες του τονίζουν τον χωρισμό της ψυχής του ανθρώπου από το Θεό, και τη δύναμη της Θείας Αγάπης κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής στο να τον φέρει πίσω στο άπειρο με το θάνατο.

Αρκετά σκανδαλωδώς για τους ορθόδοξους μουσουλμάνους εκείνης της εποχής, ο Ρουμί τόνισε τη μουσική και το χορό ως έκφραση αυτής της αμοιβαίας αγάπης και επιθυμίας, και το τάγμα των Μεβλεβί έγινε γνωστό κατά τη διάρκεια των αιώνων για το χορευτικό στροβιλισμό στις τελετές τους. Στην Κύπρο, το Μεχλεβί χανέ στη Λευκωσία ήταν το κέντρο της παράδοσης των Σούφι στο νησί. Πιστεύεται ότι ο μουφτής της Κύπρου, ο οποίος ήρθε από το Ικόνιο το 1607 ήταν επίσης και ο πρώτος Σεΐχης αυτού του Μεχλεβί χανέ.


Η τελετουργία της Σεμά

Οι τεκέδες στην τουρκική δημοκρατία έκλεισαν με διάταγμα το 1925, και το κέντρο του τάγματος των Μεβλεβί μετακινήθηκε από το Ικόνιο προς το Αλέπο της Συρίας. Αν και η πλειοψηφία των Τουρκοκυπρίων ήταν υπέρ του κλεισίματος των τεκέδων στην Κύπρο, η βρετανική αποικιακή διοίκηση του νησιού επίτρεψε στη παράδοση να συνεχιστεί. Ο επόμενος σεΐχης για το Τεκκέ στην Λευκωσία στάλθηκε από το Αλέπο παρά από το Ικόνιο, αλλά με το θάνατό του το 1954, έληξε και η εποχή κατά τα την οποία οι περιστρεφόμενοι δερβίσηδες εκτελούσαν τον ιερό χορό τους στο Μεβλεβί χανέ.

Όταν αρχικά χτίστηκε, το Μεβλεβί χανέ περιελάμβανε ένα συγκρότημα κτιρίων και μεγάλους εξωτερικούς χώρους. Υπήρχε μαγειρείο στο οποίο ετοίμαζαν φαγητό για τους φτωχούς της πόλης. Υπήρχαν επίσης καταλύματα για 18 δερβίσηδες και δωμάτια για τους επισκέπτες. Κάτω από τους θόλους ήταν οι τάφοι για τους νεκρούς σεΐχηδες. Υπήρχε και μια εσωτερική αυλή για περισυλλογή, και περιβόλι στο οποίο αμυγδαλιές, ροδιές και συκιές τους τροφοδοτούσαν με φρούτα. Ένα παλαιό πηγάδι και μια δεξαμενή τους παρείχαν το νερό, και υπήρχε και μια οκταγωνική κρήνη για πλύσιμο πριν τη προσευχή.


Περιστρεφόμενοι Δερβίσηδες

Το 1956, τα οικιστικά υποστατικά του Τεκκέ μετατράπηκαν σε ξενώνα για τουρκόπουλα που χρειάζονταν φροντίδα. Στη συνέχεια, το 1961, μετά από σύσταση του διευθυντή του μουσείου του Ικονίου, ο Τεκκές έκλεισε εντελώς. Μετά από αλλαγές, άνοιξε ως Τουρκοκυπριακό Μουσείο το 1963, εκθέτοντας καλλιγραφίες, αυτοκρατορικά διατάγματα και όπλα, καθώς και κοστούμια των Μεβλεβί Δερβίσηδων και επιτύμβιες στήλες. Αυτό που απομένει από τον αρχικό Τεκκέ είναι το σεμά χανέ, όπου οι δερβίσηδες εκτελούσαν το χορό τους, και οι τάφοι των σεΐχηδων. Σχεδόν όλα τα άλλα υποστατικά κατεδαφίστηκαν όταν ένα εμπορικό κέντρο ανεγέρθηκε το 1970.

Μετά από εκτεταμένες επισκευές στο σεμά χανέ και στους τάφους των σεΐχηδων, το Μουσείο των Μεβλεβί άνοιξε επίσημα στις 17 Δεκεμβρίου 2002, με δερβίσηδες να στροβιλίζονται για άλλη μια φορά μετά από ένα διάστημα πάνω από 40 χρόνια. Η ημερομηνία αυτή ήταν η επέτειος του θανάτου του Τζελαλεντίν Ρουμί, και ως μέρος της τουρκικής πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου, αυτή η τελετή θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο γύρω στις 17 Δεκεμβρίου.


Τάφοι των Σεΐχηδων

Μπορεί κάποιος να εισέλθει στο Μεβλεβί χανέ μέσα από μια αψιδωτή πύλη, πάνω από την οποία υπάρχει μαι οθωμανική επιγραφή που πληροφορεί τον επισκέπτη ότι αυτός είναι ο οίκος του Μεβλάνα. Πίσω από την πόρτα υπάρχει μια αυλή μέσα στην οποία είναι εκτεθειμένα εξαιρετικά σκαλιστά παραδείγματα από οθωμανικές επιτύμβιες στήλες. Αυτές οι στήλες έχουν συγκεντρωθεί από διάφορες τοποθεσίες της Κύπρου, και χρονολογούνται από τον 18ο έως τον 20ο αιώνα. Αν και είναι όλες σε οθωμανικό στυλ, πολλές από αυτές περιλαμβάνουν κλασικά, ροκοκό και σύγχρονα στοιχεία. Στα δεξιά βρίσκεται το σεμά χανέ, στο οποίο κάποιος εισέρχεται μέσα από μια τοξωτή πόρτα στο ανατολικό τοίχο. Τα δοκάρια της ξύλινης οροφής του σεμά χανέ στηρίζονται πάνω σε δύο πλατιές στήλες και μια σειρά από καμάρες διαιρώντας το δωμάτιο σε δύο τμήματα. Η πρώτη αίθουσα περιέχει μια έκθεση με το καλύτερο ποίημα του Ρουμί, το Μεσνεβί, μαζί με αντίγραφα από οθωμανικές μινιατούρες και άλλες εικονογραφήσεις. Στα αριστερά της εισόδου βρίσκεται το μοναδικό κελί των δερβίσηδων που απέμεινε, στο οποίο εκθέτονται μαγειρικά σκεύη, ένα τραπέζι, και άλλα αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν από τους δερβίσηδες.

Το δεύτερο δωμάτιο στο σεμά χανέ περιέχει το μιχράμπ, μια θέση που δείχνει την κατεύθυνση της Μέκκας. Το δάπεδο στο οποίο οι δερβίσηδες χόρευαν είναι χαμηλότερο και σε οβάλ σχήμα. Κατά μήκος του βορείου τοίχου είναι ένα μπαλκόνι, όπου εκτελούσαν οι μουσικοί. Στο δάπεδο του σεμά χανέ, υπάρχουν αντίγραφα του Μεσνεβί που εκθέτονται, μαζί με τα μουσικά όργανα και τα κοστούμια που φορούσαν οι δερβίσηδες, όταν χόρευαν.

Μέσα από την πόρτα δίπλα από το μιχράμπ μπαίνουμε στο θάλαμο στον οποίο οι σεΐχηδες του Μεβλεβί χανέ κείτονται θαμμένοι. Υπάρχουν 16 τάφοι κάτω από έξι θόλους, που εκτείνονται νότια κατά μήκος της οδού Κερύνειας. Στους τοίχους υπάρχουν φωτογραφίες με μερικούς από τους σεΐχηδες, χειρόγραφα και άλλα αντικείμενα, ενώ οι τάφοι τους καλύπτονται από κεντημένα υφάσματα.


Πηγή εδώ. Μετάφραση NOCTOC


The Mevlevi Tekke in Nicosia was an important cultural centre of the Ottoman era in Cyprus. It is situated within the walled city, south of the Kyrenia gate on the main street leading to Ataturk Square. It is distinguished by 6 golden domes surmounting a rectangular building.

Built in the 17th Century on land donated by Emine Hatun, it is believed that the present Mevlevihane is a continuation of a previously established Tekke known as the Arab Ahmed or Ferhed Pasha Tekke.


Ottoman Tombstones

The Mevlevi order was founded by the poet Mevlana Celaleddin Rumi, who was born in 1207 in what is now Afghanistan. While he was still a boy, his parents emigrated to Anatolia and settled in Konya. There he studied under his father, and at the age of 24 became a professor of history, theology and jurisprudence.

The mystical philosophy that he express in his poetry and bequeathed to the Mevlevi order would spread east from Konya as far as India, and then throughout the entire Islamic world. His teachings emphasised the individual soul's separation from God during earthly existence, and the power of Divine Love to draw it back to the infinite on death.

Quite scandalously to orthodox Muslims at the time, Rumi stressed music and dance as an expression of this mutual love and yearning, and the Mevlevi order became famous over the centuries for its whirling ceremony. In Cyprus, the Lefkosa Mevlevihane was the centre of the Sufi tradition on the island. It is believed that the mufti of Cyprus, who came from Konya in 1607 was also the first Sheik of the Mevlevihane.


The Sema Ceremony

The Tekkes in the Turkish republic were closed by decree in 1925, and the centre of the Mevlevi order moved from Konya to Aleppo in Syria. Although the majority of Turkish Cypriots were in favour of the closure of the Tekkes in Cyprus, the British colonial administration on the island allowed the tradition to continue. The next sheik for the Tekke in Lefkosa would be sent from Aleppo rather from Konya, but his death in 1954 ended an era in which the whirling dervishes had performed their sacred dance in the Mevlevihane.

When it was first built, the Mevlevihane included a complex of buildings and extensive grounds. There was a kitchen which provided food for the poor of the city. There was accommodation for 18 dervishes and guest rooms for visitors. Beneath the domes were tombs for deceased sheiks. There was an inner courtyard for contemplation, and an orchard in which almonds, pomegranates and figs provided fruit. An ancient well and a reservoir provided water, and there was an octagonal fountain for ablutions.

Whirling Dervishes at the Mevlevi tekke, Nicosia, North Cyprus

Whirling Dervishes

In 1956, the residential section of the Tekke was converted into a hostel for Turkish children under care. Then in 1961, on the recommendation of the director of the Konya museum, the Tekke was closed entirely. After alterations, it was opened as the Cyprus Turkish Museum in 1963, exhibiting calligraphy, imperial edicts and weapons as well as costumes of Mevlevi dervishes and tombstones. What remains of the original Tekke is the semahane, where the dervishes performed their dance, and the tombs of the sheiks. Almost everything else was demolished when a shopping centre was erected in 1970.

After extensive repairs to the semahane and the tombs of the sheiks, the Mevlevi Museum was formally opened on the 17th December 2002, with dervishes whirling once again after an interval of over 40 years. This date was the anniversary of the death of Celaleddin Rumi, and as part of the Turkish Cypriot heritage, this ceremony will be performed every year around the 17th December.

Tombs of the sheiks at the Mevlevi tekke, Nicosia, North Cyprus

Tombs of the Sheiks

The Mevlevihane is entered through an arched doorway, above which an Ottoman inscription informs the visitor that this is the house of the Mevlana. Behind the doorway is a courtyard in which exquisitely carved examples of Ottoman tombstones are displayed. These stones have been collected from various locations in Cyprus, and date from the 18th to the 20th century. Although they are all Ottoman in style, many incorporate classical, rococo and modern elements. To the right stands the semahane, which is entered through an arched doorway on the eastern wall. The beams of the wooden ceiling of the semahane rest on two square columns and a series of arches dividing the room into two sections. The first room contains an exhibition of Rumi's greatest poem, the Mesnevi, along with reproductions of Ottoman miniatures and other illustrations. To the left of the entrance stands the only remaining dervish cell, in which cooking utensils, a table, and other objects used by the dervishes are displayed.

The second room in the semahane contains the mihrab, a niche indicating the direction of Mecca. The floor on which the dervishes danced is lower and of oval shape. Along the northern wall is a balcony where the musicians performed. On the floor of the semahane, copies of the Mesnevi are displayed, along with musical instruments and costumes worn by the dervishes when they danced.

Through the doorway next to the mihrab one enters the chamber in which the sheiks of the Mevlevihane lie buried. There are 16 tombs beneath six domes, extending south along the Kyrenia Street. Photographs of some of the sheiks, manuscripts and other objects are displayed on the walls, while the tombs themselves are covered in embroidered textiles.

Source here

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου