ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Παρασκευή, 11 Νοεμβρίου 2011

Κυπριακές Παραδόσεις: Άγιοι και Αρρώστιες

Οι άγιοι διώχνουν τους Τούρκους από τα Ελληνικά χωριά

Πιστεύουν στην Κύπρο πως τα χωριά της, που δεν έχουν Τούρκους, είναι γιατί δεν τους αφήνουν οι άγιοι των χωριών αυτών να κατοικήσουν εκεί. Π.χ. στην Άχναν, η Αγία Μαρίνα μόλις πήγαινε καμμιά οικογένεια Τούρκων να κατοικήσει, αμέσως η Αγία την νύχτα τους πατούσε, ίσαμε που θα τους εξανάγκαζε να φύγουν· πολλές φορές μάλιστα και ζαπτιέδες Τούρκους πούρχονταν στο χωριό για λίγους μήνες ή χρόνια, τους πατούσε ή τους έδερνε κι' αυτούς.
Στον Καραβά νά τί συννέβη, όπως τα λέει ο Χρ. Λοϊζίδης Καραβιώτης: «Τον τζαιρόν της Τουρτσσιάς οι Χριστιανοί μιαν Λαμπρήν εγυρίζαν λιτήν εις στην Αγίαν Ειρήνην. Κοντά στην εκκλησσιάν ήταν τούρτζικος μαχαλλάς τζι' ένας Τούρκος έδειξεν με το σσέριν του τζι' είπεν: «Δέ τους κιαούρηες κραούν το σανίιν τζιαι γυρίζουν το» τζιαι που τζειν' την ώραν εξάρανεν το σσέριν του τζι' ο χρόνος εν εγύρισεν τζι' εξηλειφτήκαν ούλοι τζι' εν έμεινεν ρουθούνιν μεσ' στον Καραβάν».

Οι άγιοι τιμωρούν όσους αγοράζουν τα κτήματά τους

Πολλά κτήματα που σήμερα είναι ιδιωτών υπάρχει παράδοση πως ήταν μια φορά ωρισμένων αγίων, προ πάντως της Παναγίας. Τα κτήματα αυτά θεωρείται πολύ κακό πράγμα να τ' αγοράσουν, γιατί ο Άγιος, λένε θα κάμει κακό στην οικογένεια· είτε δηλ. θα πεθάνει πρόσωπα της οικογένειας, είτε δεν θα την αφήσει να κάμει χαΐρι οικονομικά, γιατί θα τους στέλνει αρρώστιες και θα δίνουν τα λεφτά τους στους γιατρούς, είτε θάρχεται την νύκτα να τους πατά και να τους δέρνει, προ πάντος άμα είναι αλλόθρησκοι κλπ. Και πάλι στην Άχνα, στην τοποθεσία Βρυσούδκια, τα κτήματα αυτά ήταν μια φορά τσιφλίκι της Παναγίας και κατόπιν ήλθαν στην ιδιοκτησία ενός Γερμανού. Τον Γερμανόν αυτόν, όπως λεν σήμερα πως τους έλεγεν ο μισταρκός του ο Χ'' Κκέλης, -τώρα είναι πεθαμένοι κι' οι δύο- τον πατούσε κάθε νύχτα η Παναγία κι' άκουγε τις μουγγαρκές του. Ο ίδιος ο Χ'' Κκέλης θωρούσε την Παναγία κάθε δειλινό να πηγαίνει στα κτήματά της, τα Βρυσούδκια, μεταμφιεσμένη ως μιαν Τούρκισσα σεντονιασμένη μ΄άσπρο ρούχο π' ακτινοβολούσε μπροστά της φως.
Στην Κερύνεια, στην τοποθεσία Παλιοκλησσιά, που είχε κτήματα ο πλούσιος Γ.Δ. τον ερομάτισεν ο Άϊς Δημήτρης να του κτίσει εκεί που είναι ο φούρνος του γιού του Ν.Δ. εκκλησσιάν. Μα ο Γ.Δ. έχτισεν την εκκλησσιάν πιο πέρα· την ημέρα έχτιζε κείνος, την νύχτα χαλούσεν ο άγιος κι' έτσι η εκκλησσιά τώρα δεν μπόρεσε να κτισθεί. Βρίσκονται μονάχα 1 μέτρο αψηλότερα από το έδαφος οι τοίχοι. Ο Γ.Δ. πέθανε, η εκκλησσιά έμεινε άχτιστη και νά η αιτία, λέει ο κόσμος, που δεν κάνουν χαΐρι τα παιδιά του. (Του Μ. Ν. Φιερού Κερυνειώτη).

Οι άγιοι δεν αφήνουν τα θανατικά να μπουν σε χωριά χριστιανών

Αρρώστιες φοβερές όπως την πανούκλα, χολέρα κλπ. που τες λένε μ' ένα όνομα θανατικά, τες φαντάζουνται περίπου σαν όντα υπερφυσικά, που τες διώχνουν οι άγιοι και προ παντός η Παναγία. Νά μερικά:
Στην Άχναν τον καιρό της Πανούκλας θέριζαν στην τοποθεσία Παναΐα της Τρασσειάς η Γιαννιτσαρού και κάμπουσοι άλλοι κι' άκουσαν ξαφνικά κάτι δυνατά ξυλοκοπήματα και μουγκαρκές. Τα πλάσματα βοφόθηκαν κι' έφυγαν κι' από τη σύγχισή τους ξέχασαν τον γαΐδαρό τους. Την άλλη μέρα γύρισαν στο ίδιο μέρος και βρήκαν τον γαΐδαρό τους ψοφισμένο. Τί συνέβη! Η Παναγία ξυλοκοπούσε την πανούκλα και δεν την άφησε να πάει στο χωριό και τα μουγκρίσματα ήταν της αρρώστιας απ' τις ξυλιές της Παναγίας. Άμα είδεν η πανούκλα πως δεν μπορούσε να ξεγελάσει την Παναγία, γύρισε πίσω, βρήκε τον γαΐδαρο, τυλίχτηκε απάνω του και τον ψόφισε. Άλλο. «Τον τζαιρόν του θανατικού στην Λάπηθον, που εν εφτάνναν να θάφκουν οι παπάες, δοξάζω τζιαι προσσυνώ τ' όνομαν τζιαι την χάρην της Τζυράς μου της Ασσεροποίητου, εν άφησεν το θανατικόν να ρέξει που τον Βαθυρκάκαν τζιαι δα στον Καραβάν». (Του Χρίστου Λοϊζίδη).
Ο Χριστός και τα ζώα

[Η παράδοση αυτή του Χριστού είναι κατά διήγηση του Χατζή Πέτρου Κωνσταντή γέρου αγράμματου από Μακράσσυκαν].

Τον καιρό που ήταν ο Χριστός στα «'Αγια των Αγίων*» θέλησε να δείξει στους μαθητές του πως και τα ζώα τον αγαπούσαν και για τούτο τα επλησίασε· τότε τα πρόβατα τον έβαλαν στην μέση τους, τα βόδια τον έγλειφαν, τα περιστέρια πέταξαν και τούκαμαν ήσκιο, ενώ οι γαϊδάροι τον κλώτσησαν κι' οι αίγες πήδεξαν κι' έφυγαν. Τότε κι' ο Χριστός ευχήθηκε στα πρόβατα και στα βόδια:

να' ν ευλοημένα
τζιαι πάντα χορτασμένα
τζιαι που τον κόσμον παινεμένα.

στα περιστέρια:

να' ν ευλοημένα
τζι' όμορφα πλουμισμένα
κάθε μήναν γεννημένα.

Ενώ τες αίγες και τους γαϊδάρους τους καταράστηκε:

να' ν καταραμένοι
τζιαι πάντα πονηστικωμένοι
τζιαι που τον κόσμον κατηορημένοι.

* Άγια των Αγίων: Φαίνεται πως θ' αναφέρεται στο χωρίο του Ευαγγελίου, κατά Ιωάννη, β'. 12-17

Από το βιβλίο « Λαογραφικά Κύπρου» του Κυριάκου Χατζηιωάννου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου