ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Πέμπτη, 29 Δεκεμβρίου 2011

Το κατεχόμενο χωριό Βασίλι της περιφέρειας Καρπασίας

Το Βασίλι είναι κατεχόμενο χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, στη γεωγραφική περιφέρεια της Καρπασίας. Συνορεύει με τον Βαθύλακα στα ανατολικά, το Λεονάρισο στα δυτικά, την Άγιο Ανδρόνικο στα βόρεια και την Κώμα του Γιαλού στα νότια.
Για την ονομασία του χωριού υπάρχουν δύο εκδοχές. Σύμφωνα με τον Γ.Σ. Φραγκούδη, το χωριό ονομάζετο Άγιος Βασίλειος και είναι αφιερωμένο στον ομώνυμο Άγιο τον οποίο και η εκκλησία του χωριού τιμά. Η δεύτερη εκδοχή λέει ότι το χωριό έλαβε την ονομασία του από τον πρώτο οικιστή του που ονομαζόταν Βασίλης. Έτσι έλεγαν «πάμε στο σπίτι του Βασίλι» και αργότερα που γύρω από το σπίτι του κτίστηκαν και άλλα σπίτια και δημιουργήθηκε οικισμός και απέθανε ο πρώτος οικιστής, οι άνθρωποι έλεγαν «πάμε στο Βασίλι». Έχουμε πολλές περιπτώσεις που ο πρώτος οικιστής δίνει τ΄όνομά του στο χωριό και το αρσενικό όνομα του τρέπεται σε ουδέτερο για να δηλώσει τον τόπο που αυτός πρωτοκατοίκησε.
Σύμφωνα με τον ντε Μας Λατρί το Βασίλι υπήρξε φέουδο κατά τη Λουζινιανο- βενετική περίοδο και ανήκε στον Antonio de bon.
Το χωριό βρίσκεται σημειωμένο και σε χειρόγραφο της περιόδου της Βενετοκρατίας, ως Vasili, και περιλαμβάνεται μεταξύ των χωριών που ανήκαν διοικητικά στο διαμέρισμα της Καρπασίας. Σε χάρτη της περιόδου της Βενετοκρατίας σημειώνεται ως Suasili. Προφανώς πρόκειται για λάθος, όπου το γράμμα u αντικαθιστά το γράμμα v. Συνεπώς Svasili (=S. Vasili, άγιος Βασίλης). Τούτο λύνει και το ζήτημα της ονομασίας του χωριού, που αποδεικνύεται ότι έφερε το όνομα του αγίου Βασιλίου. Η ονομασία του χωριού είναι σαφώς αγιολογική, γι' αυτό και η ίδρυσή του πρέπει να τοποθετηθεί στα Βυζαντινά χρόνια.
Το Βασίλι βρίσκεται πολύ κοντά στο Λεονάρισσο γεγονός που οδήγησε κάποιους μελετητές να τα θεωρήσουν ως ένα και όχι δυο ξεχωριστά χωριά. Ο Τζέφρυ δεν βρήκε τίποτε το ενδιαφέρον στο χωριό με τα κατεσπαρμένα σπίτια του, όμως παρατήρησε πως η γειτνίασή του με το Λεονάρισο «κάνει τα δυο χωριά να εμφανίζονται ως ένα». Τα ίδια περίπου αναφέρει και ο Γ.Σ. Φραγκούδης ο οποίος όμως ονομάζει τον οικισμό Άγιο Βασίλειο: «Μιαν ώραν μετά ταύτα απαντώμεν το Λεονάρισσον, όπερ μετά του πλησίον Αγίου Βασιλείου αποτελεί σχεδόν μίαν και την αύτήν κώμην».

Στην περιοχή του χωριού υπάρχει αδιερεύνητος αρχαιολογικός χώρος που, σύμφωνα προς τις ενδείξεις και επιφανειακές παρατηρήσεις, εκτείνεται από το νότιο- νοτιοανατολικό άκρο του χωριού προς την κοιλάδα χαμηλότερα και προς τη θάλασσα. Στην τοποθεσία «Μαζερή», νοτιοανατολικά του χωριού, υπάρχουν υπόγειοι λαξευτοί τάφοι. Τάφοι υπάρχουν επίσης στα κράσπεδα του χωριού. Προφανώς στην περιοχή υπήρχε αρχαίος οικισμός που άκμασε σε διάφορες εποχές, από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι τα Ελληνιστικά.
Στα νοτιοανατολικά του χωριού εκτείνεται μία από της ωραιότερες αμμώδεις παραλίες της Κύπρου, που είναι γνωστή ως «Λούματα» διότι σε παλαιότερες εποχές οι βοσκοί έλουζαν εκεί τα κοπάδια τους. Στους αμμόλοφους ευδοκιμούν τα κρίνα του γιαλού και άλλα είδη κυπριακής χλωρίδας.
Το χωριό γνώρισε πληθυσμιακή αύξηση μέχρι το 1946. Από τότε ξεκίνησε η σταδιακή μείωση. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία οι πλήρεις απογραφές πληθυσμού έχουν ως ακολούθως:

1881 183 κάτοικοι
1891 227 κάτοικοι
1901 277 κάτοικοι
1911 324 κάτοικοι
1921 336 κάτοικοι (308 Ελληνοκύπριοι και 28 Τουρκοκύπριοι)
1931 358 κάτοικοι (331 Ελληνοκύπριοι και 27 Τουρκοκύπριοι)
1946 471 κάτοικοι (421 Ελληνοκύπριοι και 50 Τουρκοκύπριοι)
1960 391 κάτοικοι (όλοι Ελληνοκύπριοι)
1973 362 κατοικοι (όλοι Ελληνοκύριοι)

Μετά την τουρκική εισβολή και κατοχή τον Αύγουστο του 1974, στο χωριό παρέμειναν εγκλωβισμένοι οι περισσότεροι κάτοικοί του. Ο αριθμός τους ανερχόταν στους 260 τον Οκτώβριο του 1975. Το 1976 λειτούργησε για σύντομο διάστημα το δημοτικό σχολείο του γειτονικού Λεονάρισσου, όπου φοίτησαν και παιδιά εγκλωβισμένων από το Βασίλι. Οι κάτοικοι όμως του χωριού εκδιώκοταν με γοργό ρυθμό από τους εισβολείς και προφυγοποιούνταν στις ελεύθερες περιοχές της Κύπρου. Τον Αύγουστο του 1976 παρέμειναν μόνο 30 κάτοικοι του χωριού, ενώ μέχρι τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου εκδιώχθηκαν όλοι.
Στο χωριό κατοίκησαν Τουρκοκύπριοι και, κυρίως Τούρκοι έποικοι από τη Μικρά Ασία. Πρόσφατες πληροφορίες αναφέρουν ότι η εκκλησία του χωριού που είναι αφιερωμένη στον Άγιο Βασίλειο έχει μετατραπεί σε τζαμί. Οι Τούρκοι στην προσπάθειά τους να τουρκοποιήσουν όλα τα τοπωνύμια των κατεχομένων περιοχών της Κύπρου, μετονόμασαν και το Βασίλι σε Gelinçik που σημαίνει παπαρούνα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου