ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Τρίτη, 17 Απριλίου 2012

Η εκκλησία της Παναγίας της Τραπέζης στο κατεχόμενο χωριό Αχερίτου της επαρχίας Αμμοχώστου


Παναγία η Τραπεζίτισσα (β΄ μισὸ 19ου αἰ.), Ιερός Ναὸς Παναγίας Τραπέζης, Αχερίτου. Έργο Σχολής Αγίου Ηρακλειδίου. Φυλάσσεται στον ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Προσφυγικού Συνοικισμού Βρυσούλλων. 
 O ναός της Παναγίας της Τραπέζας βρίσκεται τρια χιλιόμετρα βορείως του χωριού Αχερίτου. Πρόκειται για κτίσμα της περιόδου της Λατινοκρατίας, το οποίο σήμερα είναι διαμορφωμένο στον αρχιτεκτονικό τύπο του τρίκλιτου τρουλλαίου ναού. Το κεντρικό κλίτος απολήγει σε εξωτερικά διαμορφωμένη αψίδα σε αντίθεση με τα άλλα κλίτη. Φαίνεται πως ο ναός αρχικά ήταν δίκλιτος τρουλλαίος και σε μεταγενέστερη περίοδο επεκτάθηκε προς τα δυτικά και νότια. Δεν αποκλείεται και στην περίπτωση αυτή να έχουμε συγκατοίκηση Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικων στον ίδιο ναό, αλλά σε διαφορετικό κλίτος.

Ναός Παναγίας Τραπέζης από νοτιοδυτικά

Η Τράπεζα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που δίνει ο Νέαρχος Κληρίδης στο βιβλίο του «Χωριά και Πολιτείες της Κύπρου», σελ. 235, ήταν κοντά στο σημερινό χωριό Αχερίτου και καταστράφηκε κατά την επιδρομή των Μαμελούκων στα 1425 μ.Χ. μαζί με άλλα γειτονικά χωριά. Όσοι κάτοικοι είχαν απομείνει, ξανακατοίκησαν στο χωριό τους, γιατί στα 1563, εποχή των Ενετών, δοκίμασαν να ξανακτίσουν την εκκλησία της Παναγίας της Τραπέζας, μα φαίνεται πως ο συνοικισμός σιγά-σιγά έφθινε, και, στα 1707, διαλύθηκε οριστικά.

Η εκκλησία της Παναγίας της Τραπέζας στον κάμπο της Μεσαορίας, όπου υφίστατο μεσαιωνικός οικισμός

Πιστεύεται πως ο ναός της Παναγίας της Τραπέζας αποτελούσε τον κεντρικό ναό του μεσαιωνικού οικισμού, ο οποίος σταδιακά ερημώθηκε, αφήνοντας την εκκλησία ως μοναδικό σήμα μνήμης της ιστορίας του τόπου.

Το εσωτερικό του ναού της Παναγίας Τραπέζης ανεσκαμμένο, Αχερίτου (2007)

Ο ναός μετά την τουρκική εισβολή χρησιμοποιήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα ως μάνδρα προβάτων, αφού προηγουμένως κτίσθηκαν πρόχειρα οι είσοδοί του. Ολόκληρο το δάπεδο του ναού έχει ανασκαφεί εσωτερικά από αρχαιοκάπηλους. Φαίνεται πως στο δάπεδο του μεσαιωνικού ναού υπήρχαν ταφές, τις οποίες εντόπισαν αρχαιοκάπηλοι και αφαίρεσαν το περιεχόμενο αφήνοντας μέσα μερικά σπασμένα αγγεία.

Τοιχογραφικά σπαράγματα από τον τρούλλο του ναού της Παναγίας Τραπέζης, Αχερίτου

Το εσωτερικό του ναού ήταν διακοσμημένο με τοιχογραφίες.
Από τα σπαράγματα που σώζονται σήμερα είναι εμφανής η δράση αρχαιοκαπήλων, οι οποίοι αποτοίχισαν αρκετὲς από τις τοιχογραφίες, ενώ πολλές άλλες διακρίνονται σήμερα μισοκατεστραμένες στον τρούλλο, στα σφαιρικά τρίγωνα και στις κατώτερες επιφάνειες. Οι τοιχογραφίες εντάσσονται στο κυπρο-αναγεννησιακό ρεύμα της ζωγραφικής που αναπτύχθηκε στη Μεγαλήνησο επί Ενετοκρατίας και κοσμούν το δυτικό μόνο τρούλλο και τις επιφάνειες κάτω από αυτόν. Στο ναό διασώζονται επίσης αξιόλογα δείγματα γλυπτικού αρχιτεκτονικού διακόσμου της Λατινοκρατίας, ενώ οι δόμοι της οροφής σχηματίζουν σταυρό. Λίθινη εγχάρακτη ανορθόγραφη επιγραφή στο νότιο, εξωτερικό τοίχο του ναού διασώζει την πληροφορία της ανακαίνισης στο 16ο αιώνα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου