ένα μη κερδοσκοπικό και μη εμπορικό πολιτιστικό ιστολόγιο - a non profit and a non commercialized cultural blog

Κυριακή, 8 Ιουλίου 2012

Η Ακολουθία του Eθνομάρτυρα Κυπριανού: Κύπρος Χρυσάνθης

Μηνί Ιουλίω Θ' του Εθνομάρτυρος Κυπριανού, Αρχιεπισκόπου
Νέας Ιουστινιανής και Πάσης Κύπρου.

ΣΤΙΧΗΡΑ

Η γαλανή του βίου σου έκταση γεμίζει την κενότητα
του βίου με αγγέλων ήχους.
Η άσκηση της αρετής διάδημα εκατόφυλλο
σε υάκινθους βοστρύχους.
Το ξίφος της αρχής ψηλά σα μέτωπο βουνό
το κράτηξες γενναία.
Ένας δικέφαλος αητός οι λεύτεροι ουρανοί.
Η Ελλάδα φως ωραία.
Κοσμεί σαν αίσθηση ένθεη το πλάτος της ατμόσφαιρας
η ψυχική σκιά σου.
Πλουμίζει το μαρτύριο κι' ένα στεφάνι η εποχή
κρατάει απ' τα φτερά σου.

ΔΟΞΑΣΤΙΚΟ

Στον ήρωα καταστάλαξε, γούρνα βωμού πενυματικού,
το πάθος της Ελλάδας.
Κυπριανέ, μια στάλα φως στην άβυσσο το νόημα
δίνει της ομορφάδας.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Πνευματική μου αρχόντισσα, με κλήμα ωραίους συλλογισμούς
τους κρόταφος μας στέφεις.
Βρέφη ξανθά της λευτεριάς με τον αρχάγγελο μαστό
σ' εύφορο φως τα θρέφεις.

ΦΩΣ ΙΛΑΡΟ

Φως Ιλαρό του δοξασμού που απλόχερα σκορπά
ο αθάνατος Πατέρας,
άγιο σαν άχνα χρυσαφιά μ' ένα παλμό οικουμενικό
ας κατεβεί σα γέρας.
Η γη στον ήρωα και πιστό το παν οικοδομεί
με δωρικές κολόνες·
μ' ανθούς της αρετής σα φως πάντα ιλαρό διασκοσμεί
τους εθνικούς αγώνες.

ΑΠΟΣΤΙΧΑ

Ο λύχνος φως δοξαστικό χελιδονίζει στο μαλλί
που ανοίγει η νύχτα κύμα.
Μια χούφτα σπίτι του χωριού τον ήλιο εχρυσοκέντησε
στης εκκλησίας το κλήμα.
Ο θησαυρός της μάθησης το θησαυρό του χρυσαφού
νικά κι' αιχμαλωτίζει.
Σμίξε χρυσάφι, μάθηση σε πράξη καθαρή
διπλά το φως ν΄ανθίζει.
Ένθεη αρετή κι' ο έρωτας της φωτεινής φυλής,
της φυλής των Ελλήνων.
Ρομφαία την κράτηξες ψηλά· δεν πρόδωσες την αρετή
των άσπρων κρίνων.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Παρθένα καλοϊσκιόφυλλε της αρετής μας πλάτανε,
δυνάμωνε το χέρι
της λευτεριάς το υπέρμαχο να εκλιπαρούνε νοητά
καλλίνικον αστέρι.

ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ

Ένα διαμάντι λογικό γεμίζει τη ζωή
σα ρόδι την παλάμη,
το βάρος νοιώθεις που οδηγεί σα ρόγα στο μαστό,
σα διψά στο ποτάμι.
Κυπριανέ, το δάχτυλό σου ιχνογραφεί την αρετή
σ' ένα γαλάζιο αγέρα.
Χέρι αποστόλου η αρετή σα λύχνος οδηγεί
στην ασέληνη εσπέρα.
Ο θάνατος σα σκελετός χρυσάφι στο διάδημα
που συγκρατεί τους λίθους.
Ο θάνατός σου ισόθεη παράδοση κεντήθηκε
μες της φυλής τους μύθους.

ΚΑΘΙΣΜΑΤΑ

Ένθεος πολίτης στης ιερής ορθοδοξίας το πρόχωμα
του νου κρατάς τα βάλη.
Δίπλα η πατρίδα ερόδισε ήλιος χρυσός πανεύφημος
την ώρα π' ανατέλλει.
Επευφημούσε τ' όνομα των που οδηγούν τα πρόβατα
στο ουρανικό λιμάνι
και δείχνουνε με της ψυχής τις αρετές ευθείαν οδό
που φέρνει προς τη στάνη.
Θεόβρυτη πηγή ο λαός εξιστορεί το χρέος του
μ' ένα κομμάτι μύθους·
Τον ποιμενάρχη κι' ήρωα κρατάει τ' αχλάδι της καρδιάς
στης αρετής τους λίθους.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Γίνε καλλίνικη βροχή σ' ετοιμασμένη βλάστηση,
Χρυσελεούσα,
της αρετής οι αρχοντικοί να πεταχτούν βλαστοί
σε γην ανθούσα.

ΚΑΝΟΝΑΣ

ΩΔΗ Α'

Στη μάθηση πνευματικό μελίσσι η συλλογή
τρυγά με τα φτερά της.
Της μάθησης πολύμοχθος, με μυστικό οργασμό,
στάθηκες ζευγολάτης.
Κήπο με ρόδα νοητά στ' αφάλι του νησιού
κι' ωραίες αισθήσεις
εφύτεψες, χρυσόφημε, της μάθησης την αρετή
για να πλουτίσεις.
Ήλιος του θάλπους που ξυπνά το σπόρο τ' αγαθού
της μάθησης το πάθος.
Του τόπου τους νοητούς αγρούς έσκαψες για να βγει στο φως
το σπέρμα από το βάθος.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Νύφη, περίχρυση αρετή, στου νου το πάθος το έξαλλο
το βάθος να γνωρίσει,
υπομονή πανύμνητη στείλε και θάρρος γι' άσκηση
να μη λιποψυχήσει.

ΟΔΗ Γ'

Του λόγου την απλότητα που σαν το κόμπο του μελιού
στρογγυλεμένο στάζει,
η γλώσσα σου αξιώθηκε, ρήτορα στη λιτότητα
που την καρδιά αγκαλιάζει.
Χρυσόστομε. το φρόνημα του ενάρετου συλλογισμού
σου χρύσωνε τη φράση
με κύκλο αγίου βυζαντινού κι' έβγαινε ο λόγος καθαρός
σαν τα πουλιά στα δάση.
Η γλυκερή σου η έκφραση, απ' την ομορφάδα της καρδιάς,
γονάτιζε τη βία
και τον αυχένα των εχθρών στ' αλέτρι το θεόσεπτο
έδενε με φιλία.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Το γλυκασμό του ελέους σου, χρυσολαλούσα Παναγιά,
μη μας στερήσεις.
Με μητρική γλυκολαλιά, κλάδον ελιάς, τον λόγο μας
να τον πλουτίσεις.

ΩΔΗ Δ'

Των ασκητών υπέρμαχε, τη δυναστεία της γης
υπόταξες στο πόδι
της αρετής και σύνεσης και γέμισες πολλή αρετή
σαν τα σπειριά στο ρόδι.
Ευγνώμονα, με το φλουρί και με την πράξη που ευωδά
άνθος νοερό σοφία,
χρέη λογικά αποπλήρωσες και προίκισες αρχοντικά
τη γήϊνη πολιτεία·
Του ελέους το πνεύμα εφώλιασε στα στήθη σου σα μέλισσες
σ' ελιάς ξανθή κουφάλα.
κι ήσουν ειρήνης άγγελος, δέντρο καλοϊσκιόφυλλο,
δώρο λευκό σα γάλα.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Παρθένα Μαχαιριώτισσα, ώ! απότρεψε απ΄τους ασκητές
του πονηρού τα βέλη
ευρύχωρα τα ελέη σου δώρισε και χρυσόφημα
χριστιανικά τα τέλη.

ΟΔΗ Ε'

Επίνικο ύμνο λευτεριάς σαν αστραπή θεωτική
στα ελληνικά τα κάλλη
ανάπεμψε η θυσία σου κι' ολόφλογο της λευτεριάς
στέφος κρατάει και πάλλει.
Η φιλοπάτριδη αρετή σα νοερός παράδεισος
σου φώτιζε το πνεύμα
κι' η ελλήνισσά σου η δύναμη πηδούσε για τα θαύματα
σαν κρατημένο ρεύμα.
Της μυστικής συνένωσης των πανελλήνων άλυσος
υψώθηκες και θάλλεις
αίνος ξανθός της λεβεντιάς σε σήμαντρο τις λευτεριές
κι' όλα τα χρέη ψάλλεις.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Ένα κεφάλι ισόθεο, Παρθένα Στρατηλάτισσα,
τίναξε να σκορπίσει
βαρβάρων όχλων η ορμή κι' ειρηνική δική μας εποχή
τη γη μας να φωτίσει.

ΟΔΗ ΣΤ'

Η δόξα σου φως σωστικό στη νύχτα διαλαλεί
το μέγεθος του χρέους
κι' εκλιπαρεί τους ουρανούς, θεωτική κυπάρισσος,
για άλλους καιρούς γενναίους.
Στα πρόβατά σου στάθηκες σαν πρωτοστάτης κριός
με τη θεογνωσία
και το κοπάδι οδήγησες απ' το χαμό στο φως,
σ' ένδοξη πολιτεία.
Με την αντρίκια ανύψωση του ψυχικού κορμιού
το χώρο εξουσιάζεις,
το χρέος, σταυρός βυζαντινός στα γαλανό στερέωμα,
νίκης σημαία χαράζεις.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Παρθένα, φως πανσέληνο, βυζαντινή μου ακρίτισσα
με τ' άγιο απελατίκι,
προστάτευε τα σύνορα της ψυχικής ζωής
και δίνε μας τη νίκη.

ΚΟΝΤΑΚΙΟΝ

Των ασκητών καλλίφυλλε και χρυσωμένε δρυ,
της εκκλησίας θεμέλιο,
Κυπριανέ, πνευματικέ αμφορέα που ευωχεί
με της ψυχής το γέλιο,
Του βίου σου ύψιστη έκλαμψη του μαρτυρίου ο στέφανος
σα λάφυρο απ΄τη νίκη.
Μ' αίματος κόμπο σφράγισες τη γήϊνη σου ζωή
σε τίμια διαθήκη.

ΟΙΚΟΣ

Ισάγγελε Κυπριανέ, το κορμί σου πολύαθλο
στη Γήϊνή σου πατρίδα
κείται σφαχτάρι στο βωμό της λευτεριάς θεόσκεπη
της λευτεριάς ελπίδα.

ΣΥΝΑΞΑΡΙ

Μηνί Ιουλίω θ'

Ο βίος των ευσεβών είναι καλό δείγμα για κάθε τόπο, γιατί δείχνει σαν τον καθαρό καθρέφτη την αξιωσύνη του και ρουφά του και ρουφά σαν τον ανεμοστρόβιλο την πονηρή καταλαλιά των ασεβών γειτόνων.
Λοιπόν, ο βίος και η πολιτεία του Κυπριανού είναι πολλά θαυμαστή. Ο ευσεβής αυτός ιεράρχης γεννήθηκε κατά την παράδοση στο εύμορφο χωριό το Στρόβολο. Παιδιόθεν έννοιωθε στα στήθη του τον έρωτα προς τα εκκλησιαστικά και προς την ασκήτεψη, γιατί είναι σωστό εκείνο που λέγουν συχνά οι παλαιότεροι ότι παιδιόθεν η ψυχή καλλιεργεί τις κλίσεις και της ροπές της, δηλαδή αν θα πάρει το δρόμο του καλού ή του κακού ή αν θα σπουδάξει υπέργεια ή θα μελετήσει τα κοσμικά. Για τούτο ο Κυπριανός ώδευσε και μπήκε στο Μοναστήρι του Μαχαιρά. Εκεί πέρα δούλεψε καλογερόπουλο και κούρασε στη άσκηση και στο μόχθο το κορμί του με τη θεϊκή βοήθεια και ενέργεια, γιατί δια να λάμψη στον κόσμο το πολύτιμο μέταλλο θέλει αμέτρητη δούλεψη να λευτερωθεί από τη γης και τα κατώτερα υλικά. Όταν το σώμα και ψυχή του σχηματίστηκαν, σαν το γινόμενο καρπό στο κλωνάρι, ο Άγιος καθηγούμενος τον χειροτόνησε διάκο και ήταν πολλά ευχαριστημένος να τον ακροάζεται ετούτο το διάκο για το ήθος του και την ταπείνωσή του. Για το ήθος του στάλθηκε αργότερα με τον Αρχιμανδρίτη στη Βλαχία για δουλειές του μοναστηριού.


Ο ηγεμόνας της Βλαχίας Μιχαήλ Σούτσος αντελήφθηκε το ήθος του Κυπρίου ανδρός, του Κυπριανού, και το πάθος του για τα γραμματικά και τα θεολογικά. Για τούτο τον άφησε να σπουδάξει στην Ανώτερη Σχολή, του ιδίου καθίδρυμα, επειδή ήξευρε ότι η ευλάβεια και η πίστη φωτίζουν τον καθένα, αλλά ο ποιμένας που θα διαφεντεύει πολλά πνευματικά ποίμνια, έχει χρεία πολλή γνώση. Σπούδαξε οκτώ χρόνια και γύρισε στα πατρικά χώματα με πείρα και με φρόνημα.


Η αρχή όμως δείχνει τον άνδρα δηλαδή για να φανούν οι αξιωσύνες σου και το διοικητικό σου πνεύμα πρέπει να πάρεις απάνω σου όλες τις ευθύνες του αξιώματος. Ετούτο είναι η καλύτερη ζυγαριά της αξιωσύνης. Το ότι ήτανε πολλά άξιος στα διοικητικά φαίνεται από το ότι έσωσε τα κατρακυλισμένα σαν τον βουρκωμένο χείμαρρο οικονομικά της Αρχιεπισκοπής και είδε η αρχή αυτή μια άσπρη μέρα. Ήτανε άνδρας γλυκόλογος, που η σπουδή του αύξησε τη γλυκάδα του λόγου του.


Όταν ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος απέθανε στην εξορία, ο Κυπριανός ανέβηκε στον πολλά τιμημένο θρόνο του Αποστόλου Βαρνάβα. Μόλις ανέβηκε στο θρόνο μάζεψε σπειρί-σπειρί χρυσάφι και ξεπλήρωσε τα χρέη της εκκλησίας, για να είναι το πρόσωπό του καθαρό, επειδή το χρέος πάντοτε είναι ένα μαύρο λουρί στο μέτωπο, που σε ντροπιάζει. Ύστερα ίδρυσε Ελληνική Σχολή κατάντικρυ του καταλύματός του, για να σπουδάξουν οι Ρωμιοί τα γράμματα και τη σοφία των παλαιοτέρων τους, γιατί σ' ετούτο το βίο η βιωτική μέριμνα είναι ανάγκη. Για να στέκεις, λοιπόν, επάνω στα νερά σαν το καΐκι έχεις χρεία να ηξεύρεις γράμματα και τρόπους.


Ο Θεός είναι αυτεξούσιος και έπλασε την εικόνα και ομοίωσή του, τον άνθρωπο, να είναι αυτεξούσιος. Το γένος των Ρωμιών που περηφανεύεται γιατί έφτιαξε το κεφαλόσκαλο της επίγειας κλίμακας και ερωτεύεται τούτο το αυτεξούσιο, δεν ημπορεί να ζήσει δίχα του. Ο Κυπριανός επί κεφαλής του γένους εδώ στην Κύπρο ανάβραζε με το δούλο λαό όπως η θάλασσα όντας φυσάνε τα μελτέμια. Δεν είχεν όμως την ευκολία να φτιάξει στρατό και να ζητήσει με το σπαθί την ελευθερωσύνη. Για τούτο μάζευε χρυσάφι και τρόφιμα για τους ξεσηκωμένους στο Μοριά και τα νησιά αδελφούς. Έλπιζε να ελευθερωθούν οι δυνατώτεροι αδελφοί και νάρθουν μια λαμπριάτικη μέρα με τα καράβια τους να ξεσκλαβώσουν και τον πικραμένο μας τόπο, την Κύπρο.


Μια μέρα οι αφεντάδες του νησιού με θεοκατάρατους δόλους μαζέψανε, σαν τα πρόβατα στο μαντρί, τους προεστούς με επικεφαλής τους δεσποτάδες μας. Και άρχισε η σφαγή κατά θέλημα Θεού για να ξεπλερωθούν οι αμαρτίες μας και για να δείξει πόσο τιμημένο πράγμα είναι η ελευθερία, που αγοράζεται με τόσους ποταμούς αιμάτων. Και που πρέπει να φυλάγεται όπως το βρέφος στην αγκάλη της Παναγίας μητέρας. Το αίμα των προεστών σαν το ποτάμι εκύκλωσε τα τείχη της Λευκωσίας.


Η σκληρότητα για να δείξει πιο σκληρό το αυλακωμένο πρόσωπό της μηχανεύεται τρόπους. Τον πικραμένο κι' ένδοξο Κυπριανό τον κρεμάσανε τα όργανα της σκληρότητος από το παχύ κλώνο μιας γρηάς συκαμιάς. Ο απόστολος της πίστεως και της πατρίδος εμαρτύρησε προς σωτηρία του ποιμνίου του και του ελληνικού ορθοδόξου ονόματός του.


Των μαρτύρων η μνήμη σαν το δάδι συδαυλίζει το πάθος της ελευτερωσύνης. ο Παρήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα, Τριάς Ομοούσιος και Αχώριστος, κατέταξαν τον μαρτυρικό Κυπριανό μεταξύ των αγίων της πίστεως και της πατρίδος. Ετούτος είναι η πρεσβεία μας προς τον Πανάγαθο δια τη σωτηρία της μικρής μας πατρίδος. Ας πρεσβεύει στον Κύριο και μένα τον γιατρόν Κύπρον Χρυσάθην, που έχω συνθέσει την ακολουθία αυτή, να βρω χριστιανικά και ελληνικά, σαν τίμιος Έλληνας, τα τέλη της ζωής μου.



ΟΔΗ Ζ'

Την έξαρση, πνευματικό βλαστόν υπέρχειας Άνοιξης
το φέγγος σου γεννάει,
όπως μια αχτίδα πρωϊνή το θεοδίδασκτο παλμό
στα πετεινά ξυπνάει.
Νέφος γλωσσοπυρίμορφο του πνεύματος σου η έφεση
στους λογισμούς αστράφτει,
γλώσσα φωτιάς σε κεραυνό που γλύφει τα ξερόκλαδα
κι άλλες φωτιές ανάφτει.
Ήχος χειμάρρου καθαρός μες τις αγέρινες πνοές
αντιλαλεί τριγύρα
η φήμη σου λεπτούς αφρούς τινάζοντας της λευτεριάς
τα λογικά τα μύρα.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Πολύφημη, πανένδοξη Κυπραίϊσσα Παναγιά,
της χρυσαυγής η μήτρα,
το βλέμμα σου ας υπόσχεται τους νοητούς παράδεισους
σ' εμάς τ' άναιμα φύτρα.

ΟΔΗ Η'

Ο μάρτυρας της λευτεριάς λάμπει στην κάθε γη
πολύφωτος αστέρας:
στολή φωτός γι' αυτό ευωχείς ευφρόσυνα κάθε λαό
με το αίσθημα της μέρας.
Αρχάγγελος βασιλικός ο που νικά το φρόνημα
της σάρκας και θριαμβεύει:
πύρινο ξίφος η αρετή στο χέρι σου λαμποκοπά
και τις ματιές κυριεύει.
Ήλιος αλήθειας ένδοξος ο δάσκαλος και σάλπιγγα
που ανοίγει την αλήθεια:
κήπους με ρόδα νοερά και μάθησες χρυσόφημες
μας γέμισες τα στήθια.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Φωτολάμπουσα Παναγιά, μ' εύφορους ασπασμούς
πλούμιζε τους κροτάφους
μαρτύρων απροσμάχητων και των διδάχων χρύσωνε
πνευματικούς τους τάφους.

ΟΔΗ Θ'

Κυπράίσσα, ανθούσα Παναγιά, με το κραταίωμα τ' ουρανού
στο στήθος σου το βρέφος,
Νύφη Θεοκρατόρισσα κι' ασπιδοφόρα υπέρμαχη,
της Ρωμιοσύνης στέφος.
Σταχυοθερίστρα στον αγρό της αρετής τον εύφορο
κι' ευρύχωρη συμπόνια,
καλομελέτητη αδερφή στου ταπεινού την ερημιά,
κόμποι αγαθοί στα κλώνια.
Κι' εσύ, Χρυσορογιάτισσα, με τ' άφθαρτά σου γάλατα
κι' εσύ, Γλυκοφυλούσα
στο μητρικό σου φρόνημα, της ομορφιάς ευρύχωρο
κάλλος αροδαφνούσα.
Ειρήνης άγγελο στη γη κατάπεμψε με της ελιάς
το λογικό κλωνάρι
κι' εύκρατους άνοιξε καιρούς στον ουρανό της νόησης
με μια παλάμη στάρι.

ΕΞΑΠΟΣΤΕΙΛΑΡΙΟ

Κύριε, εξαπόστειλε το φως στις ναρκωμένες κεφαλές,
φως χείμαρρου το χρέος,
την ευφορία να πάρει ο νους για πράξεις ισαπόστολες,
κι' ο έρωτας για κλέος
των Ελλήνων ισάξιο κι' ήθος εντός μας να υψωθεί
σαν έφηβος ωραίος
κι' ο πατημένος τόπος μας σαν εύκρατος αγρός
ν' αγάλλεται και νέος,
καθαρός κόσμος κι' όμορφος ν' ανθοβολεί χωρίς
της αμαρτίας το δέος.

ΣΤΙΧΗΡΑ ΤΩΝ ΑΙΝΩΝ

Θερμή εποχή χοχλοκοπά η φυλή στο στρογγυλό σπειρί
που σέρνει το αίμα.
Τ' αυλάκια σκίζουν τον αγρό και φέρνουνε τη χόχλαση
στου νου τ' ασήμι στέμμα.
Με τ' άσπρα νήματα κινεί σαν της αράχνης στον ιστό
και στ΄άκρα πάει,
-ιστός για δάχτυλο σφιχτό για ανασεμιά κομποδετή-
πνεύμα αγαθό σκορπάει.
Κάρπιμο ξύλο η λευτεριά μες των Ελλήνων τη φυλή
εξαίσιο ύφος·
η πίστη αρχάγγελη μορφή κι' ορθόδοξο κραταίωμα·
τα δυο τους φως και ξίφος.

ΔΟΞΑΣΤΙΚΟ

Αρχάγγελος υψώθηκες, οπλίτης της φυλής,
της πίστης μας ακρίτη,
Κυπριανέ, των ουρανών το λογικό φανέρωμα
και του φωτός προφήτη.

ΘΕΟΤΟΚΙΟ

Πμευματική μητέρα μας, στις εθνικές μας τρικυμίες
γίνε πηδάλι
κι' όπου κολπίσκος ήρεμος οδήγα το καΐκι μας,
βρέφος σε αγκάλη.


Κύπρος Χρυσάνθης
Μεταφέρθηκε στο διαδυκτιο από NOCTOC

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου